Egiptologia

Tutankamon eta gero, Tutmosis II.a

2025-03-05

Luxorren, Erregeen Haranetik gertu, hilobi garrantzitsu baten sarrera eta pasabide nagusia aurkitu zituzten 2022an. Orain, alabastrozko objektu batean Tutmosis II.aren kartutxoa topatu dute (irudian). Horrek esan nahi du hilobi hori XVIII. dinastiako faraoiarena dela.

Oraindik ere, Egipton antzinaroko hilobiak aurkitzen dituzte arkeologoek etengabe, baina faraoien hilobi ukitugabeak aurkitzea oso zaila da. Jakina, faraoienak ziren aberastasun gehien gordetzen zituzten hilobiak eta,... [+]

Mizerinok eztabaida piztu du

2024-02-08

Mostafa Waziri Egiptoko Antzinaroko Kontseilu Goreneko idazkari nagusiak Mizerinoren piramidea zaharberritzeko proiektu erraldoia aurkeztu du berriki: Gizako piramiderik txikiena granitozko blokez estaliko dute, jatorrizko itxura berreskuratu dezan. Wazirik proiektua gogo biziz defendatu arren, polemika berehala piztu da sare sozialetan nahiz adituen artean.

Monica Hanna egiptologoaren ustez –Waziri bezala, egiptoarra bera ere–, “ondarearen zaharberritzeari buruzko... [+]

Wasabia papiroak garbitzeko

2024-01-31

Kairoko Egiptoar Museoko Kontserbazio Zentroko ikerlariek egiaztatu berri dute Eutrema japonicum edo Cochlearia wasabi izeneko errefaua egokia eta eraginkorra dela papiroak garbitu eta kontserbatzeko. Hau da, nagusiki japoniar sukaldaritzan erabiltzen den wasabia baliatu dute, propietate fungizidak dituelako.

Gainera, lagin batzuen zahartze prozesua azeleratu dute, wasabiak 100 urtetan papiroetan zer ondorio izango lituzkeen jakiteko, orain arte papiroetatik onddoak kentzeko erabilitako... [+]

Esfingea haizeak zizelkatu zuen

2023-11-14

New Yorkeko Unibertsitateko ikerlari talde batek esperimentu bat egin berri du, Gizako esfingearen materialak eta eraiki zuten garaiko baldintza klimatikoak imitatuz.

Eternitatearen usaina

2023-09-26

Antzinako Egipton, momifikazio prozesuan, zenbait organo ontzi kanopotan sartzen zituzten, eta hainbat substantziaz osatutako baltsamoak erabiltzen zituzten horiek kontserbatzeko.

Gela Berdeko hegaztiak

2022-12-27

Duela 3.300 urte inguru, Meritaton printzesa, Akhenaton faraoiaren eta Nefertitiren alaba zaharrena, Tell al-Amarnako Iparraldeko jauregian bizi izan zen.

Rosetta harria etxera!

2022-10-27

Egiptoar arkeologo talde batek Rosetta harria Egiptora itzultzeko eskaera egin dio British Museumi.

Denboraren makina: Suezko (bigarren) kanala

2021-07-20

Egipto, 1869ko azaroaren 17a. Azkenean, hamar urte, sei hilabete eta 24 eguneko lanen ondoren, Suezko kanala zabaldu zuten. Lan ikaragarri hura langile egipziarrek burutu zuten, baina historia liburuetan Ferdinand de Lesseps aristokrata frantziarra ageri da kanalaren egile moduan, hura izan baitzen proiektuaren bultzatzaile nagusia. Inaugurazioaren ospakizunetara garaiko pertsonaia garrantzitsu andana hurbildu zen: Ekialde Hurbileko agintariak, Théophile Gautier, Emile Zola edo Henrik... [+]

"Zerbait aurkitu arte beti ibiltzen gara fikzioaren eta errealitatearen arteko marran"

2021-04-28

Orain dela 3.400 urte inguru eraikitako hiri baten arrastoak aurkitu ditu arkeologo talde batek Luxorren, Egipton, Nilo ibaiaren ertzetako batean. Amenhotep III faraoiaren garaiko hiria da (k.a. 1390-1352), haren semeak, Akenaton faraoiak hiriburu berri bat sortzeko atzean utzi zuena. Aurkikuntzak haustura politiko horren arrazoiak azaltzen eta orduko jende arruntaren eguneroko bizitza ezagutzen lagun dezakeela uste du Maria Luz Mangadok (Iruñea, 1967).

Ramses II.aren bidaia Parisera

2021-03-16

Le Bourget (Île-de-France), 1976ko irailaren 26a. Ramses II.a faraoiaren momia zeraman hegazkin militarrak lur hartu zuen.

Antzinako Egiptoko ogia dastatzen

2021-03-11

Sorbonako Unibertsitateko Adeline Bats ikerlariak arkeologia esperimentaleko proiektu bat gauzatu berri du: ogia antzinako egiptoarrek bezala egitea lortu du, tresna, prozesu eta lehengai berberak erabiliz.

Egiptoar tratamendu ginekologikoa

2020-12-02

Antzinako Egiptoko hainbat papirotan jasota dagoenez, arazo ginekologikoak arintzeko asmoz, fumigazio baginalak erabiltzen zituzten, baina orain arte, idatzizko erreferentzia horiez gain, ez zen horren froga fisikorik aurkitu.

Nilometroak ekonomia aurreikusteko

2020-09-01

Nilometroak Nilo ibaiaren ibilgu naturaletik hurbil eraikitzen zituzten era askotako eskalak ziren: eraikin konplexuak ziren batzuk, beste batzuk putzu soilak edo harrian zulatutako eskailerak. Antzinako Egipton, basamortua zeharkatzen duen Nilo ibaia funtsezkoa zen nekazaritzan eta, beraz, ekonomian.

Zerua, burdina eta uteroa

2020-07-08

Hiru kontzeptuok aztertu eta antzinako egiptoarren sinesmenekin lotu ditu Brown unibertsitateko (AEB) Victoria Almansa Villatoro egiptologoak (Journal of Egyptian Archaeology).

Nitokris existitu zen?

2020-07-08

Egipto, K.a 2162 edo 2191. Nitokris faraoiaren bi urteko erregealdia amaitu zen eta, hala, VI. dinastia amaitu eta Egiptoko lehen tarteko aroa hasi zen.

Zazpi urte segundo baterako

2020-02-05

Nesiamon duela 3.000 urte inguru Karnakeko Amonen tenpluan jardun zuen apaiz egiptoarra izan zen eta haren momia Leedseko (Ingalaterra) museoan egon da 1823az geroztik.

Janaria nola gorde duela 3.000 urte

2019-09-11

Alexandriatik 75 kilometrora dagoen Tell Abqain aztarnategian, Ramses II.aren garaian (K.a. 1279-1213) eraikitako gotorlekuaren arrastoen artean, zerealak eta beste jaki batzuk kontserbatzeko bi biltegi aurkitu dituzte.

Egiptokoak ez dira momia zaharrenak

2018-12-12

1917an, Chinchorroko hondartzatik gertu (Atacamako basamortua, Txile) ordura arte ezezaguna zen kultura bateko momiak aurkitu zituzten.

Harritzarrak arrastatzeko metodo egiptoarra

2018-11-21

Hatnubeko (Egipto) alabastro harrobi zaharreko idazkun batzuetan oinarrituta, Keops faraoiaren garaian harritzarrak nola mugitzen zituzten deskribatu du Frantziako Ekialdeko Arkeologia Institutuko eta Liverpooleko Unibertsitateko arkeologo talde batek.

Tutankamonek ez du gehiago ematen

2018-05-16

Nicholas Reeves egiptologo ingelesak teoria hau proposatu zuen 2015ean: Tutankamon faraoi gaztearen hilobiko mendebaldeko eta iparraldeko hormetan (argazkian) ateen arrastoak daudela eta ate horien atzean biltegi bat eta Nefertitiren hilobi-ganbera ukitu gabea egon zitezkeela.

Bularreko minbizirik zaharrena

2018-01-16

Miguel Botella antropologo forense granadarrak 4.000 urteko emakumezko momia eskaneatu eta aztertu du Asuanen, Egipto hegoaldean, eta orain arteko bularreko minbizirik zaharrena diagnostikatu dio gorpuari.

Faraoia etxe handi bat da

2017-10-30

Per-aa hitzak “etxe handia” esan nahi du egiptoeraz. Faraoia, jakina, etxe handi batean bizi zen, eta haren jauregia izendatuz azaltzen da hitza dinastia zaharrenetako idatzietan.

Hatsepsut faraoiaren komiki zuritua

2017-07-19

Badirudi manga historikoa loraldi betean dagoela. Lerro hauetan Pliniori buruzko komikia atera zutela jaso genuen eta, besteak beste, Karl Marx ere mangako pertsonaia bihurtu dute. Berriki, Chie Inudoh margolari japoniarra Hatsepsut faraoiari buruzko manga argitaratzen hasi da.

Alkoholemia isuna antzinako Egipton

2017-04-17

Duela 2.800 urte inguruko egiptoar papiro batean epaiketa eta zigor berezi baten berri jasotzen da: gurdia alkoholaren eraginpean gidatzeagatik zigortu zuten epaitua eta, dakigula, hori da arrazoi horregatik jasotako isunik zaharrena.

Pepi II, intsektuak uxatzen zituen faraoia

2017-03-21

Pepi II.a edo Neferkara Pepi seigarren dinastiako azken faraoi nabarmena izan zen. Agintaldi luzea izan zen harena; Antzinaroko hainbat iturriren arabera, haurra zela igo zen tronura eta 90 urtetik gora egon zen agintean, K.a. 2278. urtetik 2184ra.

Jainkoen lurralde galdua, gaurko pobreen etxe

2016-11-15

Egipto, K.a. 2500. V. dinastiako faraoi Sahurak lehen espedizioa bidali zuen Punt erresumara, idatziz jasotako lehena behintzat. Hurrengo dinastiako Pepi II.ak ere itsasontzi bat bidali zuen Egiptoar Inperioaren hego-ekialdean omen zegoen lurraldera. XI. dinastiako Mentuhotep III.ak ere agindu bera eman zuen. Baina espediziorik ezagunena XVIII. dinastiako Hatsepsut erregina-faraioaren garaian egin zen, Inperio Berriaren hasieran, Deir el-Bahariko tenpluako erliebeetan xehe-xehe deskribatuta gorde dena.

Ajearen aurkako 2.000 urteko erremedioa

2015-05-12

Oxirrinko (Egipto) hirian antzinaroko 500.000 dokumentu inguru aurkitu zituzten 1890ean. Papiroetako testuak pixkanaka itzultzen jarraitzen dute mende eta laurden geroago, eta Oxfordeko eta Londresko Collegeko adituek azken itzulpenen berri eman dute berriki.

Duela 1.900 urte idatzitako testu batean ajearen aurkako erremedioa nabarmentzen da. Alkohol gehiegikerien ondorioak arintzeko, gainera, ez zen ezer hartu behar; nahikoa zen “Chamaedaphne” (Ruscus Racemosus L)... [+]

Duela 1.300 urteko aztikeria egiptoarrak

2014-12-18

Koptoz idatzitako 1.300 urteko egiptoar eskuizkribua erosi zuen Australiako Macquarie unibertsitateak 1981ean, eta berriki bertako nahiz Sydneyko Unibertsitateko ikerlariek hogei orrialdeko liburuxkak dioena dezifratu dute.

Botere Erritualeko Egiptoar Gidaliburu bataiatu duten pergaminoak 27 sorginkeria, hainbat babes-erregu eta irudi mordoa biltzen ditu. Norbait maitemintzeko edo mendean hartzeko, negozioetan arrakasta izateko, espiritu gaiztoak uxatzeko eta zenbait gaixotasun... [+]

Beste piramide bat aurkitu dute Egipton

2014-02-13

Jainkoak eta arkeologoek dakite egia

2013-09-04

Inoiz baino zatituago ageri da Egiptoko mapa sozial eta politikoa. Konponezina dirudien amildegia du aurrean gizarteak. Niloko herriaren erorketa hori saihesteko zubia nork eraikiko duen eta nola, inork ez daki.

Antzinaroko grebak eta krisiaren aurkako neurriak

2013-05-07

Gizeh-ko piramideak esklaboek eraiki zituztela uste genuen 2010. urtera arte. Baina Egiptoko orduko kultura ministro Farauk Hosni-k langile askeen obra direla jakinarazi zuen orduan. Langile horien lan baldintzak nahiko onak ziren duela 4.500 urte. Lan gogorra zenez, langileak hiru hilabetean behin txandakatzen ziren. Egunero, deltako abeltzainek 21 behi eta 23 ardi bidaltzen zizkieten langileei (10.000 inguru). Horren truke, ez zuten zergarik ordaindu behar, proiektu garrantzitsu batean... [+]

Faraoien madarikazioa

2013-05-03

Egipto, 1923, apirilak 24. Goizeko 1:55ean Kairoko argi guztiak itzali egin ziren. Une horretantxe Lord Carnarvon birikako gaitz batek jota hil zen. Ordu berean, Londresen, Carnarvonen zakurra zerraldo erori zen. Tutankhamonen hilobia aurkitzeko lanen bultzatzaile ekonomiko nagusia izan zen Carnarvon. Haren heriotzarekin hasi zen faraoien madarikazioa.

Edonork aurki dezake Tutankamon

2013-05-02

Howard Carter arkeologoak 1922an Tutankamonen hilobia aurkitu zuenean “gauza zoragarriak ikusten ari naiz” bota omen zuen. Bartzelonako Itsas Museoan hilobi ezagunaren inguruko erakusketa antolatu dutenek Carterrek sentitu zuena bisitarien esku jarri nahi izan dute. Irailaren 6ra bitartean, hilobiaren erreplika zehatzean sartzeko aukera dago. Erakusketarako, hainbat egiptoar artisauek hilobiko mila objektu baino gehiagoren erreplikak egin dituzte, eta hala, hilobia Carterrek aurkitu... [+]

Psametiko faraoia lehen hizkuntzaren bila

2012-09-05

Piramideetan lan egin nahi dut

2012-04-17

Kleopatraren sudurra motzagoa izan balitz...

2012-03-27

"Arkeometria laborategi on batek goiz batean erabakiko luke Veleia auzia"

2011-12-05

GIIVRII ATA SVTAN SIIR’A ANA, SAN TV ISAN BII TI SIIVRII ISIINA IITOR

Egipto makillajeak batuta

2011-01-25

Egipto, K. a. 3050. Antzinako Egiptoko lehen faraoi Narmerrek egiptoar lurraldeak batu eta I. Dinastia fundatu zuen. Batasun horren xehetasunak eguneroko objektu soil batean, paleta kosmetiko batean jasota iritsi dira guregana.

Paletaren gainaldean Narmer gudu zelaia ikuskatzen ageri da, parean, bi ilaratan paratuta, burua moztutako etsai multzoa duela. Faraoiaren segizioko kideek hainbat probintziatako estandarteak daramatzate, eta behean Narmer ikus daiteke berriz, hazpegi asiarreko... [+]

Ez zituzten esklaboek eraiki

2010-03-24

Egipto, orain dela 4.500 urte. Milaka pertsonek munduko hilobi ezagunenak, handienak eta iraunkorrenetakoak eraiki zituzten Keops, Kefren eta Mikerinos faraoientzat. Orain artean, historiako liburuek, literaturak, filmek nahiz komikiek Gizeh-ko piramideak esklaboek eraiki zituztela zioten. Baina Egiptoko kultura ministro Farauk Hosni-k langile askeen obra direla jakinarazi du berriki.

1990ean piramide inguruetan hilobi xumeagoak aurkitzen hasi ziren, Keops eta Kefren faraoien hilobiak... [+]

Egiptoko delta laster urpean izango da eta Alejandria uharte

2009-11-03

Gizaki modernoaren sehasketako bat izana den Niloko deltak bixaje guztietako inbaditzaileak ikusi ditu bertaratu ondoren alde egiten. Oraingoa, aldiz, gau eta egun munduko baratzerik emankorrenen murkoak jaten dizkion itsasoa, baliteke betirako sartzen aritzea.

CSI Egipto: Kleopatraren hilobiaren bila

2009-06-04

Egipto, K.a. 30.eko abuztua. Kleopatra VII.ak, antzinako Egiptoko azken erreginak, bere buruaz beste egin zuen. Iras eta Charmion neskameei frutaz betetako saski bat eramateko eta bertan aspis bat sartzeko eskatu omen zien. Eta aspisak helduta hil zen. Egiptoarren porrotaren ondorioz, antzinako zibilizazio handia Erromako probintzia soil bihurtu zen eta Oktaviok erregina Erromako kaleetan erakutsi nahi zuen garaipena ospatzeko. Umiliazioa jasan baino lehen hiltzea aukeratu omen zuen Kleopatrak... [+]

Ramses III.aren aurkako greba

2009-05-21

Egipto, K.a. 1158. Edo beste modu batera esanda, Ramses III.aren erregealdiaren 29. urteko uholdeen urtaroko bigarren hilabetea. Dayr al-Madina Tebasen parean, Niloz bestaldean zegoen 500 biztanleko herrixka zen, XIX. dinastian Erregeen Haraneko hilobiak eraikitzen zituzten langileak biltzeko sortua. Ordura arte, langileen baldintzak ez ziren batere txarrak, eginkizun handia baitzuten: faraoiaren betiereko bizitza bermatuko zuen etxea egitea. Hilabetero lau saski gari, ogia, gailetak, hamabost... [+]

Ramses II.aren burua

2008-11-24

Tel Basta aztarnategian, Kairotik 80 kilometrora, egiptoar arkeologoek faraoi baten granitozko burua topatu dute. Hasierako azterketen arabera, estatua Ramses II.a faraoiarena izan daiteke. Egiptoko Antzinako Objektuen Kontseilu Goreneko idazkari nagusi Zahi Hawassen arabera, estatuaren gainerako zatiak laster aurki ditzakete. Baina ez hori bakarrik: Tell Bastan burutzen ari diren indusketan Ramses II.ak eraikitako tenplu bikaina aurkituko dutela uste dute.

Izan ere, Tel Basta... [+]

Arrastoak

2008-09-29

Gizako laugarren piramidea ia ezezaguna da. Dyedefra faraoiak eraikiarazi zuen, Keops aitaren lorpenak gainditzeko asmoz. Hortaz, Keopseko piramideak baino 7,62 metro gehiago neurtzen zituen. 5.000 urtetan hareak erdi estalita egon da eta arrastoak ez zituzten Gizako piramideekin lotzen, handik zortzi kilometrora eraiki baitzuten.

Baina azken hamabi urtetan, Zahi Hawass doktorea buru duen taldea piramidean indusketa lanak egiten aritu da eta euren ikerketaren emaitzak Piramide galdua... [+]

Tutankhamonen inguruko erakusketa zabaldu dute Bilbon

2006-02-21

Bilboko Euskal Museoak Tutankhamon faraoiaren hilobiaren aurkikuntzari (1922) buruzko erakusketa zabaldu du. Erakusketa osatzen duten 65 argazki eta 25 objekturen bidez, arkeologoek egindako lana eta horrek indusketa bateko azken emaitzan duen garrantzia agertu nahi izan dute. 65 argazkiak Harry Burton-ek 1922 eta 1929 bitartean egindakoak dira. Argazkien ondoan, Lord Carnarvon-ekin batera Tutankhamonen hilobia aurkitu zuen Howard Carter arkeologoak idatzitako testuak irakur daitezke.

Antzinako Egiptoko altxorrek egun ere dir-dir egiten dute

2002-11-16

Jon Torner jontorner@argia.eus Duela bi asteko El País egunkariko Ciberp@is gehigarrian honako izenburua zeraman erreportajea irakurri ahal izan genuen: "Egiptologoak eta sasi-zientzialariak 'Piramide Handiaren gudua' delakoan murgildu dira Interneten". Duela lau milatik gora urte altxatako eraikin faraonikoa eta teknologia berriak bat eginik. Pasa den hilean Gizah-ko Keops piramidean, Piramide Handia delakoan, National Geographic-ek bultzaturiko ikerketa batzuetatik... [+]