Egin ARGIAkoa

Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia

astelehena 2026ko apirilaren 13an

Historia > Efemerideen kanala

Euskarazko testu luze zaharrena idatzi zuen Mexikoko inkisidore Zumarraga gotzainak, Etxeparek baino zortzi urte lehenago

Duela

489

urte

1537ko otsailaren 15ean,

Euskaraz idatzita dagoen eta ezagutzen den testu luzerik zaharrena idatzi zuen Zumarraga gotzainak, Bernat Etxepararen liburua baino zortzi urte lehenago. Durangarra jaiotzez, Mexikoko inkisidorea zen testu hori sinatu zuen unean eta 1547an Mexikoko lehen artzapezkiku izendatu zuten. Ez zuen erlijio kristautik gehiegi urruntzen zirenak sutan erretzeko gupidarik izan.

Enrique Otte-k aurkitu zuen 1979an, eta argitaratu. Gutunaren amaiera soilik dago euskaraz (ez osorik). Gaur egun arte ailegatu dena ez da 1537ko jatorrizkoa, ondoko kopia bat baizik.

Iturria:

Joxemiel Bidador, Klasiko bitxi, arront klasiko. (Pamiela). / Euskaltzaindia.

Egun hau historian

1898Maine guda-ontzi estatubatuarra lehertu zen Habanan eta AEBek Espainiari egotzi zioten "erasoa"

1941Tren istripu larria eragin zuen Zumaian haizeteak

1990Eusko Legebiltzarrak autodeterminazio eskubidea aldarrikatu zuen

1999Öcalan kurdua atxilotu zuten CIA, Mosad eta Turkiako zerbitzu sekretuek Kenian

2003Mundu osoan 25 milioi pertsona atera ziren kalera AEBen Iraken inbasioaren aurka

Azoka

Urte hau historian: < >

Berrienetik Zaharrenetik

1537-02-15

Euskarazko testu luze zaharrena idatzi zuen Mexikoko inkisidore Zumarraga gotzainak, Etxeparek baino zortzi urte lehenago

Hilabete honetako urteurrenak:
Borobilak bakarrik |
Berrienetik Zaharrenetik

Duela

5

urte

2021-02-16

Pablo Hasel musikaria atxilotu zuten, bere kantuengatik

Duela

10

urte

2016-02-05

Kontxu Odriozola hil zen, Euskal Herriko emakumerik ezagunenetakoa

Duela

15

urte

2011-02-07

Sortu alderdi berriaren estatutuak aurkeztu eta ilegalizazioa gainditu zuen ezker abertzaleak

Duela

25

urte

2001-02-25

Negu Gorriak taldeak azken kontzertua eman zuen Donostiako belodromoan

Duela

25

urte

2001-02-23

Nazioarteko Zigor Auzitegiak bortxaketa kasu batengatik lehen epaia eman zuen

Duela

25

urte

2001-02-10

PPko Gasteizko alkatearen gutun faltsua sartu zuten ekintzaile batzuek Udalaren aldizkariaren 4.000 aletan

Duela

30

urte

1996-02-22

Derrigorrezko soldadutzaren amaiera Ipar Euskal Herrian

Duela

35

urte

1991-02-24

Kuwait eta Irakeko guda abiatu zuten AEBek, Saddam Husseinek Kuwait inbaditu ostean

Duela

40

urte

1986-02-21

NATOren erreferendumaren inguruko eztabaidetatik kanpo utzi zuten HB Espainiako hedabide publikoan

Duela

40

urte

1986-02-17

GALek bi herritar hil zituen tiroz Itsasun, Lapurdin

Duela

40

urte

1986-02-14

Sei egunez luzatuko ziren istiluak hasi ziren Hegoafrikako hiriburuan, Apartheidaren aurka

Duela

45

urte

1981-02-28

100.000 lagun bildu ziren zentral nuklear baten eraikuntza gelditzeko eskatzeko, Alemaniako Bonnen

Duela

45

urte

1981-02-27

Victor Fernandez tabernari hernaniarrari tiro egin zion Batallon Vasco Españolek

Duela

45

urte

1981-02-23

Estatu-kolpea ematen saiatu zen Espainiako militar talde bat, Tejero koronela buru

Duela

45

urte

1981-02-16

Joxe Arregiren gorpua sekretuan hilobitik atera eta torturaren froga bilakatuko ziren argazkiak egin zizkioten

Duela

45

urte

1981-02-13

Joxe Arregi hil zen, Espainiako Poliziak torturatuta

Duela

45

urte

1981-02-04

'Eusko gudariak' abestuz boikoteatu zuten Espainiako erregea ezker abertzaleko ordezkariek, EHra egiten zuen lehen bisitan

Duela

50

urte

1976-02-27

Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa eratu zuten Bir Lehlun

Duela

55

urte

1971-02-05

TOPeko lehendakariari euskara hutsez hitz egin zion Iñaki Viar errugabe jo zuten

Duela

55

urte

1971-02-05

Gipuzkoan salbuespen egoera bertan behera utzi zuen erregimen frankistak

Duela

60

urte

1966-02-09

Ignacio Hidalgo de Cisneros guda-hegazkin pilotu gasteiztarra hil zen erbestean

Duela

60

urte

1966-02-08

Elizak debekatutako liburuen zerrenda bertan behera utzi zuen Paulo VI. Aita Santuak

Duela

65

urte

1961-02-18

Gerraren aurkako Committee of 100 taldeak bere lehen desobedientzia ekintza egin zuen Londresen

Duela

70

urte

1956-02-16

Azken hamarkadetako gaurik hotzena izan zen Euskal Herrian

Duela

70

urte

1956-02-02

Euskal Herrian izugarrizko hotz denboralea hasi zen eta ia osorik elurpean geratu zen gau hartan

Duela

80

urte

1946-02-12

II. Mundu Gerrako beterano afroamerikar bat jipoitu eta itsu utzi zuen poliziak AEBetan

Duela

80

urte

1946-02-09

NBEko Batzar Orokorrak erregimen frankista gaitzetsi zuen erresoluzio baten bidez

Duela

80

urte

1946-02-09

Falangeko ikasle sindikatuaren ekitaldi batean petardo bat bota zuten, Bartzelonako unibertsitatean

Duela

85

urte

1941-02-25

Naziek okupatutako Amsterdamen greba orokorra, juduen deportazioak salatzeko

Duela

85

urte

1941-02-15

Tren istripu larria eragin zuen Zumaian haizeteak

Duela

95

urte

1931-02-18

Lucio Urtubia jaio zen, munduko bankurik handienari lapurtuko zion anarkista nafarra

Duela

100

urte

1926-02-20

Zinaida Portnova jaio zen Leningraden, Sobietar Batasunak izendatutako heroietako bat

Duela

105

urte

1921-02-06

Kongo-Ozeanoa trenbidea eraikitzen hasi zen Frantziako Gobernua

Duela

110

urte

1916-02-21

Verdungo gudua hasi zen, I. MG-ko luzeena eta historiako gogorrenetakoa

Duela

150

urte

1876-02-05

Abadiñon karlisten eta liberalen arteko azken gudu garrantzitsua izan zen

Duela

260

urte

1766-02-18

Itsasontzi esklabista batean 140 malgaxe matxinatu ziren, eta ontziaren kontrola eskuratu zuten

Duela

370

urte

1656-02-26

Katolikoak ez ziren ingeles guztiak Bizkaitik kanporatzeko agindu zuen Espainiako Felipe II.a erregeak

Duela

690

urte

1336-02-25

Lituanian, Pilènaiko gaztelua defendatzen ari ziren 4.000 lagunek beren buruaz beste egin zuten