ARGIA.eus

Egin ARGIAkoa
Oparitu ARGIA
Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia
larunbata 2026ko urriaren 10
Historia > Efemerideen kanala

Nafarroako gobernadore zibilak euskaldunen aurkako zirkularra argitaratu zuen

Duela
125
urte

1901eko irailaren 2an,

Benito Francia Nafarroako gobernadore zibilak euskararen aurkako zirkular bat argitaratu zuen Aldizkari Ofizialean. Bertan, Nafarroako mendialdeko irakasleei zuzentzen zitzaien, hainbat ikasgai euskaraz ematen zituztela eta.

Eskola eremuan espainiera ez den hizkuntza oro debekatua zegoela oroitarazteaz gain, “espainiar aberriaren interesek” hala agintzen zutela adierazi zuen. Irakasleek haurrei euskaraz irakasten jarraitzen bazuten, erantzukizunak eskatuko zituela mehatxu egin zuen.

Prentsan sortu zituen erreakzioak, oro har, euskararen aldekoak izan ziren, eta espainiar botere zentralak Nafarroaren burujabetza zapaltzen zuela salatu zuen, adibidez, Estanislao Aranzadi politikari foruzale eta euskaltzaleak.

Iturria:

Juan Pedro Urabayen Mihura, Nafarroako gobernadore zibilak 1901ean egindako euskararen aurkako zirkularra (Príncipe de Viana, 1993).

Egun hau historian
1920Italia osoko fabrikak okupatu zituzten milioi erdi bat langilek
1963Andoaingo Guardia Zibilaren kuartela ikurrinaz papereztatuta agertu zen goizaldean
1972Guardia Zibilak Lekeition Mikel Martinez de Murgia eta Joxe Benito etakideak hil zituen operazio erraldoian
1976Eskuin muturrak lehergailu bat zartarazi zuen Baionako Zabal liburu-dendaren aurka
1997EHEko sei kidek euren kontrako epaiketa eten zuten Bergarako epaitegian
2015Aylan Kurdî hiru urteko errefuxiatu kurdua hilik azaldu zen Turkiako kostan

Urte hau historian: < >
Berrienetik Zaharrenetik

1901-03-13
Euskaraz mintzatzen zen diputaturik ez zegoela lehen aldiz Nafarroako Parlamentuan salatu zuen “Lesakako andre batek”
1901-08-26
Miguel Unamunok euskararen aurkako diskurtso sonatua egin zuen Bilboko lore jokoetan
1901-09-02
Nafarroako gobernadore zibilak euskaldunen aurkako zirkularra argitaratu zuen
1901-09-06
AEBetako McKinley presidentea hil zuen tiroz Czolgosz anarkistak
1901-10-08
Eskola Modernoak ateak ireki zituen Bartzelonan, Francesc Ferrer hezitzaile anarkistaren eskutik
1901-10-29
AEBetako presidentea hiltzeagatik, Czolgosz anarkista exekutatu zuten

Hilabete honetako urteurrenak:
|
Berrienetik Zaharrenetik

Duela
15
urte
2011-09-20
Kukutza III gaztetxea indarrez hustu zuen Ertzaintzak Bilbon, istilu handiak eraginez
Duela
20
urte
2006-09-20
“Hemen sufre usaina dago”, Hugo Chavezek AEBen inperialismoa salatu zuen NBEren egoitzan
Duela
20
urte
2006-09-19
Hamaika Telebista sortu zuten
Duela
25
urte
2001-09-20
George W. Bush AEBetako presidenteak “terrorearen aurkako gerra” deklaratu zuen
Duela
25
urte
2001-09-11
Bi hegazkinek New Yorkeko World Trade Centerreko 'Dorre Bikien' aurka jo zuten atentatuan
Duela
25
urte
2001-09-06
Espainiako Guardia Zibilak Unai Romano gasteiztarra atxilotu zuen
Duela
25
urte
2001-09-01
Zuzen Ekintza Taldeak Euskal Herrian autodeterminazio erreferenduma egiten ari zela irudikatu zuten Tuterako autobideko ordainlekuan
Duela
30
urte
1996-09-15
Gose grebak egiteko euskal presoen aldeko karabana Europara abiatu zen
Duela
30
urte
1996-09-08
26 emakume soto batetik atera eta Hondarribiko alardean sartu ziren
Duela
40
urte
1986-09-22
Damaso Intza hil zen, Zeruko Argia aldizkariaren sortzailea, Iruñeko Arrotxapeako komentuan
Duela
40
urte
1986-09-16
EAJ eta EAren arteko "batzokien gerra" hasi zen
Duela
40
urte
1986-09-10
ETAk 'Yoyes' hil zuen Ordizian, ETA m-ko buruzagia izandakoa
Duela
40
urte
1986-09-07
Pinochet Txileko diktadorearen aurkako atentatua egin zuen FPMR talde armatuak
Duela
45
urte
1981-09-10
Picassoren Guernica New Yorkeko MoMa museotik Madrilera eraman zuten
Duela
45
urte
1981-09-07
Nafarroan Otsagabiko dantzariek militarren aurrean dantzatzeari uko egin zioten
Duela
50
urte
1976-09-28
Manifestazioa egin zuten Gernikan bezperako greba orokorrean atxilotutakoak askatzeko eskatzeko
Duela
50
urte
1976-09-25
Txiki eta Otaegiren fusilatzeen urteurrenerako deitutako greba debekatu zuten
Duela
50
urte
1976-09-09
Basaurin 11 emakume atxilotu zituzten: bederatzi abortatzeagatik, eta beste biak laguntzeagatik
Duela
50
urte
1976-09-08
Josu Zabala hil zuen Hondarribian Guardia Zibilak
Duela
50
urte
1976-09-05
Espainiako Poliziak balak egin zituen tiro Donostian, estropaden ondorengo manifestazioan
Duela
50
urte
1976-09-02
Eskuin muturrak lehergailu bat zartarazi zuen Baionako Zabal liburu-dendaren aurka
Duela
55
urte
1971-09-15
Greenpeace sortu zuten Vancouver hirian, Kanadan
Duela
55
urte
1971-09-09
Attica kartzelako matxinada hasi zen AEBetan, 1.300 presok guardiak bahitu zituztenean
Duela
55
urte
1971-09-06
106 gerrillari eta bost preso sozialek egin zuten ihes Punta de Carretas espetxetik, Uruguain
Duela
60
urte
1966-09-15
Gamizko abadeak meza emateari uko egin zion agintariek zeramatzaten Espainiako banderengatik
Duela
70
urte
1956-09-28
Valentziara iritsi ziren 1936ko gerratik ihes Sobietar Batasunera joandako 532 haur
Duela
70
urte
1956-09-23
Erbesteko Euzko Jaurlaritzak Nazioarteko Lehen Euskal Biltzarra antolatu zuen Parisen
Duela
85
urte
1941-09-08
878 egunez luzatuko zen Leningraden setioa hasi zuten naziek
Duela
90
urte
1936-09-29
Lizarrako alkate abertzale Fortunato Agirre fusilatu zuten Taxoaren erreketeek
Duela
90
urte
1936-09-27
Eibarko gudua hasi zen
Duela
90
urte
1936-09-26
Abiazio frankistak Bilbo bonbardatu zuen
Duela
90
urte
1936-09-26
Frankistak sartu ziren Arrasaten
Duela
90
urte
1936-09-25
Eusko Gudarostea osatu zuten armada frankistaren aurka borrokatzeko
Duela
90
urte
1936-09-25
Euskara eta euskal kulturarekin loturiko edozein objektu debekatu zituen Lizarrako komandante militarrak
Duela
90
urte
1936-09-24
'Eusko gudariak' kantua abestu zuen lehen aldiz Euzko Gudarosteak
Duela
90
urte
1936-09-22
Bergara eta Deba erori ziren armada frankistaren eskuetan
Duela
90
urte
1936-09-21
Oñati, Elgoibar eta Zumaia frankisten eskuetan erori ziren, Gipuzkoan
Duela
90
urte
1936-09-18
Abiazio errepublikanoak Gasteizko lantegi eta artilleria kuartelak bonbardatu zituen
Duela
90
urte
1936-09-13
Elorrioko Felix Urtubi hegazkin pilotua hil zen, frankisten aeroplano bati propio jota
Duela
90
urte
1936-09-13
Donostia hartu zuten frankistek
Duela
90
urte
1936-09-07
Tasmaniako azken tigrea edo otso marsupiala hil zen, Benjamin
Duela
90
urte
1936-09-05
Robert Capak Miliziano baten heriotza argazkia egin zuen
Duela
90
urte
1936-09-04
Irun ebakuatu zuten, tropa frankistak hiria hartzear zirela
Duela
95
urte
1931-09-17
Euskal Herriko historiako lehen gose greba egin zuten Bilboko Eusko Gaztediko presoek
Duela
100
urte
1926-09-15
Lazkao Txiki jaio zen, bertsolari mitikoa
Duela
115
urte
1911-09-14
Eskoziako milaka ikaslek greba hasi zuten zigor fisikoen aurka eta opor gehiago eskatzeko
Duela
115
urte
1911-09-01
Japoniako lehen literatur aldizkari feminista argitaratu zuten
Duela
125
urte
1901-09-06
AEBetako McKinley presidentea hil zuen tiroz Czolgosz anarkistak
Duela
125
urte
1901-09-02
Nafarroako gobernadore zibilak euskaldunen aurkako zirkularra argitaratu zuen
Duela
140
urte
1886-09-04
Apatxeen buruzagi Geronimo errenditu egin zen
Duela
165
urte
1861-09-19
La Unión euskal itsasontzi esklabista hondoratu zen Mexikoko golkoan
Duela
235
urte
1791-09-21
Herritartasuna aitortu zien askeak ziren herritar beltz eta mulatoei Saint-Domingueko Batzar Kolonialak
Duela
250
urte
1776-09-29
Euskaldunak tarteko esklabo bahitutako zazpi emakume eta haurtxo bat aurkitu zituzten Tromelin irlan
Duela
250
urte
1776-09-07
Historiako lehen urpekari-erasoa egin zuen Turtle urpekari estatubatuarrak
Duela
265
urte
1761-09-07
Bautista Landa 'Tretatxu' bidelapurra hil zen, Valladolideko ziega batean preso
Kontsultatu Hemeroteka berria
1919tik gaur arteko aldizkari guztiak online
150.000 orrialdetik gora dira, euskaraz eta Euskal Herriari idatziak. Mende bat baino gehiagoz, Euskal Herriko historiaren lekuko eta euskal kazetaritzaren eragile izan da ARGIA. Ondare hori euskal komunitate osoaren zerbitzura jarri dugu lizentzia libreekin.
Bota begiratua