Dena herriarentzat, baina herririk gabe”. Hori zen despotismo ilustratuaren promesa: herriaren mesedetan gobernatu, herriari galdetu gabe. Formula zaharkitua dirudi, baina badut uste oraindik indarrean dirauela zenbait arlotan. Umeekin, adibidez.

Helduok maite dugu umeen alde agertzea. Haien alde idazten ditugu liburuak, eta haien mesedetan erabakitzen dugu zer den egokia. Haien etorkizunaz mintzatzen gara maiz, haurrak oraina direla ahantzi bitartean. Haurren izenean aritzea boladan dago; haiei tokia egitea edo entzutea, berriz, ez hainbertze.

Gurasorik gabe bizi zen Pippi Kaltzaluze, eta polizia barregarri uzteaz gainera, ez zuen eskolara joan nahi. Halako mezu “desegokiak” zirela eta, Pippiren istorioak publikatzea kostatu zitzaion Astrid Lindgren-i duela 82 urte. Galdera da: idazle suediarrak gaur aurkeztuko balu lana estreinakoz, zenbat ezezko jasoko lituzke?

Ez duzue heldurik aurkituko Dena umeentzat, baina umerik gabe leloa defendatzen. Joera nagusi batzuk, baina, bertzela mintzo dira. Horregatik, haur literaturan, bederen, gehiago fidatuko naiz ume baten irriaz heldu baten oniritziaz baino.