Manuel Vázquez Montalbán

Carvalho baino askoz gehiago

  • Manuel Vázquez Montalbánen obra zabalaren hazia jaiotzen ikusi zuten karriketan dago. Bartzelonako Cera eta Botella kaleetan, Padró Plazan eta beste hainbat leku estrategikotan izan da Jon Alonso idazlea, Vázquez Montalbánen arrasto literarioari segika.
2008ko abenduaren 28a
Bartzelona
Debora Tenenbaum
Josep Maria Castelletek kontatzen du, Manuel Vázquez Montalbánen Poesía Completa (Memoria y deseo) liburuaren hitzaurrean: 1985eko irailean, unibertsitate batean, MVMk Mende bukaerako metaforak izeneko hitzaldia eman zuen. Entzuleen artean, ikasleak eta Italiako orduko bi saiakeragile inportanteenetakoak, posmodernitatearen bi teoriko, nolabait esatearren. MVMren hitzaldia argia izan omen zen, eta ikasle gazteek gustura jaso omen zuten. Ordea, hitzaldiaren ondoko solasaldian, bi italiarrek hizlariaren tesiak, nolabait, ezeztatu zituzten; lehenari erantzun omen zion, pixka bat haserretzen hasia, nonbait; baina bigarrenaren diskurtso erasokor, metafisiko eta amaiezinari erantzuteko, isilune baten ondoren, ia entzuten ez zen ahotsaz esan omen zuen: “Begira ezazu, ni poeta bat naiz…”. Ez bide zen izan, bakarrik, inork ulertu ez zuen diskurtsoa indargabetzeko estrategia ironikoa, berba-jario hutsalez nekatuta dagoenaren ezohiko aitorpena ere izan omen zen.

Egia da. Vázquez Montalbánen obra ikaragarri luze eta zabal osoaren hazia bere poemetan dago. Gastronomiaren inguruko denak hain maite zituenarentzako batere txarra ez den metafora erabiliz, esan liteke MVMren poesia salda kontzentratu edo salda motz bat bezalakoa dela; hau da, literaturan egin zituen saltsa guztiak sukalde-hondo, salda horretatik hartutako koilarakada batetik abiaturik loditu ziren. Hala, Conchita Piquer poeman lehen aldiz agertzen den “izen atzerritarraren itsasontzian etorritako gizona”ren gorabehera guztia Tatuaje nobelan garatzen da; Otoño cuarenta poemako “adiskide exotikoa, ezkongabea, bakar batentzako ohearen usaina” daukana El Pianista nobelako pertsonaietako bat da; Gauguin poemako gaiak Los mares del Sur nobelan agertzen dira berriro; La Rosa de Alejandría nobela bat da, baina baita Praga eta beste hainbat poematako irudi errepikakorra, ouroboros bezala… eta segi. Honek koherentzia ikaragarria ematen dio obra osoari. Hemendik abiaturik, eta bere “mende-eraikitzailearen borondateari” esker, MVMk utzi zigun obra erraldoiak katedral bat osatzen du, zeinaren lehen harria poesia baita.

Bereziki interesatzen zait hauxe azpimarratzea, oraindik baitaukat gogoan, behin, oso aspaldi, euskal idazle bati aipatu niola MVM izena eta, “a, bai, kazetari hori…” mespretxuzko batekin erantzun zidala. Euskaldunen artean MVMk ez duela aparteko arrakastarik eduki esango nuke; izan ere, gaztelaniaz idazten zuen katalan bat… Eta nazionalitateen auzia historikoki hain eskas bereganatu duen ezkerreko alderdi bateko kide, gainera! Batzuetan zurezko betaurrekoekin begiratzen diogu errealitateari.

Baina MVMk ez du erraz inon eduki. Madrilgo kritikariek gurasokeriaz barkatu zioten bizia, harik eta kantxatik liburukadaka atera zituen arte; PCE eta PSUC alderdien barruan, urte luzeetako militantziak eman beharko lukeen bermearen gainetik, ez ziren askotan berarekin fio. Asesinato en el Comité Central idatzi zien, noski. “Nobela bonba bat bezala erori zen –aitortu zuen Gerardo Iglesiasek–, hainbeste non Batzorde Zentralean ahapeka baizik ezin zen hitz egin horri buruz. Eta hitz egiten bazen, belarrira hauxe galdetzeko izaten zen: Manolok egin duen zerrikeriaz jakitun zaude?”. Sergio Beserrek, lehen gaztarotik auzokide eta ikaskide izandakoak, lehenengoan ez du hitz egin nahi MVMren obraren harrera zailari buruz; pixka bat gehiago zirikatuz gero, ordea, susmatzekoa zena bere gordinean azaltzen du: “Bekaitza… ikusi besterik ez dago, Europa osoan harrera hobea egin diotela, eta askoz sari gehiago jaso dituela. Bere obrari buruzko libururik interesgarriena ere frantses batek egin zuen, Georges Tyrasek; Camilleri siziliarrak Montalbano sortu zuen, Manoloren eraginez; Izzok, 2000 urtean 55 urterekin hil zen idazle komunista frantsesak, hiru nobela poliziako oso on idatzitakoak, Montale”. Eta harrera zaila, erlatiboki. Eliteen aldetik, zaila. Irakurleok, irakurle askok txalo jotzen genuen zerbait ateratzen zuen bakoitzean. Horixe izan da bere obrari egin diogun ekarpena; eta ekarpen horrek, ehun milaka irakurlerena zenez, aho asko estalaraziko zuen, segurutik.

Oroimena: “Ihes egiten zuen armadaren atzeko aldean jaio nintzen, airea eta ura maileguan eskatu nizkizuen sobran zenituzten auzoetan”. MVM 39an jaio zen, auzo hori El Raval da. “Izena ere aldatu diote –azaldu digu Beserrek–, demokraziarekin ezarritakoa da. Gu haurrak ginenean Distrito quinto zen”. Gerra galdu zutenen auzoa, lumpena bizi zen auzoa, txinoa. Bertan bizi ziren MVM, Beser, Joaquim Marco, hau ere poeta eta adiskidea. “Manolok ez zuen sekula ahaztu bere jatorri apala. Horrek betiko markatu zuen”, dio Beserrek. Baina norberaren zoriontasun beteko unea, norberaren “Rosebud”a –Wellesen Kane hartan bezala–, haurtzaroan dago, kale horietan –Cera, Hospital, Tigre, Padró plaza…– dago. MVMk berak hola kontatu zuen: “Goiz eguzkitsu batean da, Bartzelonan, berrogei urteetako hamarkadan. Ez dago kotxerik, mundu guztia kalean dabil. Botella kalean, nire etxearen aurrean, okindegi bat zegoen. Ogi normala nahiko txarra zen, jendeak “ogi beltza” esaten ziona, irin-nahaste batez eginda zelako, baina ogi bero hura… Gogoan dut nire amak kalea zeharkatu zuela ogi batez eta oliba beltzezko kukurutxo batez, ogi beroaren zati bat moztu eta olibekin eman zidan. Zorion beteko une bat aurkitzen saiatu naizen bakoitzean, une hori etortzen zait burura…”. Toki bat, nondik ez den itzuli nahi, alegia; bere poesiaren beste ideia errepikakor bat. Karrika horietatik osteratxoa egitea ezinbestekoa da MVMren Bartzelonatik geratzen dena ezagutu nahi bada. Padró plaza, Cera kalea, Botella kalea, El Pianista nobelako gertalekuak, egun Afrikatik eta Asiatik etorritako jendez mukuru daude. Haiek dira gaurko jaun eta jabeak, paisaia linguistikoak ere nabarmen uzten duenez. Baina auzoaren aldaketa lehenagotik dator, 92tik, Olinpiadak zirela eta Udalak hondeamakina martxan jarri zuenetik, “hiriaren iztondoak” zirenak ezabatzeko. Ez dakit nik gauza askorik “bokazio posmodernoa duten hirietako auzo historikoen berreskuratzeari buruz”, baina beharbada ironia hobeki ulertzen da norberak, metro koadro gutxiko azaleran, prostitutak, junkieak, teherandarrak, orube hutsak eta eliza eraberrituak aurkitzen dituenean, denak nahasian. Eta auzoan Can Lluis, eta nola ez, Casa Leopoldo, non MVMren iniziazio gastronomiko erabakigarria gertatu baitzen, bere aitak –“jatetxeak zikinkeriak emateagatik jendeari lapurtu egiten zioten tokiak zirela” uste omen zuenak–, behin, umea zela, bazkaltzera eraman zuelako. Oroimena: kale horietan, batek suma dezake, bere poemetako “nik bakarrik gogoratzen ditudan hildakoak” daude. Kale horietan konplituko zen maxima erabatekoa: zorrak ordaintzea eta norberaren hildakoak lurperatzea. Zeren, “bizitza ez da ibaia, ezta estolda ere, frustrazioen, ahanzturaren eta hilketen gorpuen gaineko borondateen segida dialektikoa baizik”.

Desioa: desio maitasunezkoa, desio erotikoa, neskatxa urdinak, neskatxa urrezkoak, anbarezko damak, “betikoa dela agintzen duen bidaia, beti itzultzen den arren”. Jakiteko desioa, mugaraino jakiteko desioa: “Inguratzen duen guztiaren izena, egin duten guztiaren asmoa, absolutuaren ahutzetan uzten duten amildegiak ikasten saiatu diren gizakien egoera perfektua ihesa baita”, edo bestela esanda, “gauez berandu arte irakurri, eta neguan hegora bidaiatzea”. Hegoa, ihes perfektuaren metafora. Historikoa izateari uzteko desioa, berriz errugabea izan ahal izateko. Sintesi erabatekoa egiteko desioa. Nola ulertu, bestela, T.S. Eliot poeta angloamerikarra bereganatzeko modua, haren eragina, bere poesigintzan txertatzeko modua? Armada derrotatuaren atzealdean jaio zen, aita kartzelan eduki zuen, fededuna ez zen, herrialde azpigaratu baten diktaduran hezitako langile etorkinen semeak bat egiten du, lehen aipatutako bizi-zirkunstantzia guztiei dagokienez, antipodetan zegoen poetarekin, “irudi hautsien multzo bat, zeinen gainera eguzkia abailtzen baita” baizik ez delako geratzen, agian. Eliotekikoak tesi bat prestatzeko eman behar du, koartada paradoxiko, edo ironikoa, izan litekeelakoa erabat baztertu gabe.

Oroimena eta desioa, baina baita nolabaiteko zantzu profetikoak ere; hasteko, 2003ko urrian, Bangkokeko aireportuan gertatuko zen bere heriotzaren igarlea: “Postariak Bangkok Post ekarri du … Asiako bazter batean inoreztatua, bizia edo herioa zain daukan atzerritarra”, idatzi zuen 1990ean; edo, Sergio Beserrek ohartarazi zidan bezala, Pero el viajero que huye 90eko poema-liburuan dagoen beste hau: “(…) Zorionekoa, XXI. mendea /bost mila milioik posatuko duzue/Historia Bukaerako/videotype kolektiboan (…) baina makinaren jabeak/erretinan edukiko zaituzte/faktura pasatuko du/ eta ezin izango diozue ordaindu (…) eta mendearen gaua iritsi baino lehen/askatasunaren eta klase-borrokaren profetak/beharko dituzue (…)”. Sant Cugateko hilean behineko bilera horietako batean, poema hauxe aukeratu omen zuten oraingo krisi ekonomikoaren gaia jorratzen ari zirela, eztabaida abiatzeko.

Rambla ondoko Boadasen dry martini pare bat hartu eta topa egin dugu, dena arrastaka, errukirik gabe, aurretik eramaten duen denborari desafio eginez, galaxia txarrenen ateetan abandonatuko gaituzten egunaren zain.

Bartzelonako bidaiaren egunerokoak irakurri
Hizkuntzaren auzia
Sergio Beserri galdetu genion zer tokitan uzten duen gaurko Katalunian MVM ia dena gaztelaniaz idatzi izanak. Bere erantzuna biografiaren aldetik etorri zen: “Manolo etorkinen semea zen, hezkuntza guztia gaztelaniaz jaso zuen, katalana kalean bereganatu zuen, eta bereganatze horrek ez zion literaturarako balio. Bere emaztearen giroa, aldiz, guztiz katalanduna zen. Edozein kasutan, katalanez hitz egiteko eta idazteko gauza zen. Hemen badira gaztelaniazko idazle batzuk guztiz katalanaren aurkako joera daukatenak. Manolo ez zen horietakoa”. MVMk berak hauxe esan zuen: “Nire harremana katalanarekin, hasieran, bizikidetzakoa zen; hau da, nik banekien nire auzoan bertan bazeudela beste langile batzuk, katalanez bizi zirenak, horrek dakarren guztiarekin: ohitura desberdinak dituen talde bat, zuk poliki-poliki eskuratzen dituzun beste erreferente sinboliko batzuk dituen jende bat. Integrazioa, gure giroan, erraza zen. Katalanarekiko distantzia, lehen aldiz, katalanezko literatura kultua ezagutu nuenean esperimentatu nuen. Ez al nintzen katalanaren aurkako armada linguistiko baten partaide? Horrek kontzientzia txarra eragiten du. Baina gure gurasoak lan bila etorri ziren, eta hori zilegi da. Hortik aurrera, hizkuntzari buruz, nik ahal izan dudan jarrera irekiena hartu dut”.
Sergio Beser: “Manolo oso eskuzabala zen”
Sant Cugateko taberna batean bildu ginen Sergio Beserrekin. Amultsutasunez betetako harrera egin zigun. Beser Espainiako Literatura Katedraduna izan da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Gaur egun erretiratuta dago. Leopoldo Alas Clarín idazleari buruzko aditua; Manolo Vázquez Montalbánen auzokidea, ikaskidea, betiko laguna. “Bagenekien non zegoen iparra, non hegoa, utopiak, ilusioak eta beldurrak partekatu genituen”. Morellan jaioa, baina Bartzelonan bizi dena zazpi urte zituenetik, eta F. C. Barcelonako 5.400 zenbakiko sozioa. “Manolo ere gurekin etortzen zen futbolera; zalea zen, baina berotzen ez den horietakoa”. San Cugaten sortu den Memorial Manuel Vázquez Montalbán taldeko kidea da. “Manolok oso harreman estua eduki zuen Sant Cugatekin. Deitzen genionean, edozertarako, beti prest egoten zen hona etortzeko; hainbeste non, hil zenean, hemengo askorentzat hutsunea ikaragarria izan zen. Serio itxura zeukan, baina oso lotsatia zelako; aldi berean oso eskuzabala, sinesten edo maite zituenen alde; esaterako, NATOren aurkako kanpainan, presidente izateko ari den batek baino ekitaldi gehiago egin zuen”. Toki guztietan izateko dohaina, nonbait. “Bai, zeukan lan-ahalmena ikaragarria zen. Nik beti esaten nuen, horrelakoetan, ematen zuela beste Manolo bat gelditu zela etxean, lanean”. MVMk aipatzen du Sergio Beser, beste batzuen artean, bere poemario bateko esker ematean, “ni poesia idazten segitzeko arduradun nagusienetako bat” bezala. “Joaquim Marco, beste adiskide bat, poeta bera ere, Aurora kalean bizi zen; ni Tigre kalean, eta Manolo Botella kalean; denok V. Barrutian. Manolo unibertsitatean sartu zenean, gu bosgarren urtean geunden. Elkarrekin joaten ginen klasera”. MVMk lagun hauei erakutsi omen zizkien bere lehen idazlanak, eta hauek adoretu omen zuten, inoren isuri emozional adoleszentea baino zerbait gehiago zirela esanda. Sergio Beser da, Enric Fusterrekin batera –hau ere haragi-hezurrekoa– Carvalhorekin elkartzen dena Los mares del Sur nobelan, afari antologiko batean, ikerketarako garrantzizkoa den bertso baten enigma detektibeari argitzen diona. “Aurkeztu zuenean, Sant Jordi egunean, berarekin joateko eskatu zidan, liburuak elkarrekin izenpetzera”. Irri egin du pasadizoaren xehetasunak gogoratu dituenean. Gero serio jarri da berriro, “Manoloren poesiaren gai nagusia denboraren ihesak sorturiko nostalgia da”. Eta gehien gustatzen zaion liburua? “Bi aipatuko dizkizut, El estrangulador eta Bolero, o sobre la recuperación de los barrios históricos en las ciudades con vocación postmoderna”.
MVMren obra
Ikaragarri zabala da. Georges Tyras frantziarrak lau aldi bereizten ditu: lehen aldia, 1963. urteaz geroztik (Manifiesto subnormal, Una educación sentimental), batzuek “idazketa subnormala” deitzen dutenaren garaia da; bigarrenak, 1974. urtetik aurrera, Carvalhoren zikloaren hasiera dakar (Tatuaje); hirugarrenean, 1985etik, “oroimenaren nobelen” zikloa hasten da (El pianista, Galindez); laugarrena, 90etik aurrera, munduko errealitateari egiten dion hurbilpenaren aldia litzateke (Y Dios entró en la Habana, Marcos: el señor de los espejos). Hori guztia obra poetikoa eta kazetaritza-lanak, saiakerak, gastronomiari buruzkoak, gidoigintza, eta sailkapen zaileko beste hainbat ahaztu gabe.
Pentsamendu kritikoa
  • Nire iritziz, eskuinaren egiazko garaipena ez da izan corpus ideologiko bat saltzea, oroitzeko eta berriz sortzeko gaitasuna erauztea baizik.
  • Komunikabideek, ados jartzeko beharrik izan gabe ere, ‘polizia mediatikoa’ sortu dute: imajinario eta erreferente sozial jakin batzuk aldezten dituzte, eta lerro horretan sartzen ez den guztia ‘desidentifikatu’ egiten da. Desidentifikatzeak esan nahi du deus ez, inor ez zaren grabitaterik gabeko galaxia batean sartzea. Sistemaren parte zara, hor zaude, baina ez zara inor. Gizarteak eta sistemak eskatzen dituen parametro ekonomiko edo ideologikoetatik kanpo jartzen bazara, baztertuta zaude, kaletik kotxe-haizetakoak garbitzen ibili behar ez baduzu ere. Uste dut identitate-galera hau botereak toki guztietan erabiltzen duen errepresio-modu eraginkorrenetakoa dela.
  • Inork ez dauka gizarte berri baterako diseinua, eta ez naiz oso kritikoa utzikeriazko jarrerekin. Kritikoa jartzen naiz, ordea, utzikeria izatetik, zerbitzu intelektualak ematearen truke boterean parte hartzeko jarrera zinikoa izatera pasatzen denean”.
Memorial Manuel Vázquez Montalbán – San Cugat
MVMren oroitzapena bizirik iraun dadin sortu zen, eta idazlearen bizitzaren eta obraren helburuak gogoan edukitzeko, urtean zehar egiten diren jardunen bidez: hitzaldiak, afari-solasaldiak eta sariak, besteak beste. MVMk utzitako ondare intelektual eta morala interesgarria iruditzen zaien mota guztietako pertsonek osatzen dute. Alderdikeriatik edo bestelako interesetatik aparte, Memorialak gogoeta eta elkarrizketa sustatu nahi ditu, baita bizitzeko gustua ere. Beren webgunea: www.stcugat.net/MVM/
Bi hitz posmodernismoari buruz
Euskal Herrian, posmodernismoak bi erantzun-klase sorrarazi ditu: bata arbuio erabatekoa da, eta bestea axaleko bereganatze bat, ustez umoretsua, friboloa batzuetan. “Edozein ereduk balio du, baldin eta zure ekarpena bakan egiten duen elementuren bat sartzen baduzu. Horixe litzateke arteei aplikatutako posmodernidadearen irakurketa positiboa; aldiz, ahistorizismoaren ikuspegitik, proposamen posmodernoaren guztiz aurka nago”. Ez dakit, jendeak, hemen, asko omen daki, ez omen du horrelako gogoetarik behar jarrera bat hartzeko. Ni bezalako ergeloi, aldiz, laguntzen digute errealitatea ulertzen.
Politika literaturan
MVM eredu da politika ere literatur gaia izan daitekeela uste duenarentzat. Autobiografía del General Franco edo Asesinato en el Comité Central dira bi adibide esanguratsu. Azken honetan, PCEko idazkari nagusia hiltzen dute Batzorde Zentralaren bilera batean; argiak itzaltzen dira, eta idazkari nagusiak paparrean daraman intsignia baten distirak –hasieran zigarroaren punta dela uste du Carvalhok– gidatzen du hiltzailearen labana biktimaren bihotzeraino. Trantsizioa zen, eta MVM PCE berritu beharraz ari zen. Carrillok ez zuen sekula ezkutatu liburua ez zitzaiola batere gustatu: “Argitaratu zenean, labankada bat bezala jaso nuen. Fikzioan idazkari nagusi hark fisikoki jasotzen zuena, politikoki nire aurka zihoan”. Jordi Ribók, PSUCeko orduko idazkariak, anekdota bat kontatzen du honi buruz; liburua argitaratu eta gero, MVM PSUCeko Batzorde Exekutibokoa zela, bilera batean benetan itzali zen argia, eta bertan zegoen Carrillo benetan erretzen ari zen. “Geldi, Manolo”, esan omen zuen.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-10-23 | ARGIA
Irueko sutean zauritutako emakumea hil da, pairatutako indarkeria matxistaren ondorioz

Orain astebete izandako sutean zauritu zen emakumea eta ordutik Zaragozako (Aragoi) Miguel Servet ospitalean egon da, asteartean hil den arte. Gizona atzo espetxeratu zuten behin-behinean.


2018-10-23 | ARGIA
Euskal presoen abokatuek PPren 2014ko amarru legala Europak ontzat ematea kritikatu dute

Iker Urbina eta Haizea Ziluaga abokatuek harrituta jaso dute Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren epaia, besteak beste, Espainiako instantzia judizialetan ere iritzi desberdinak zeudelako.


2018-10-23 | Axier Lopez
Barakaldoko Udalak auzoetako jaientzat bideratzen duen diruaren bikoitza emango dio MTV multinazionalari

Azaroaren 4an Barakaldoko BECen ospatuko duten Europe Music Awards (EMA) ekitaldirako Barakaldoko Udalak 220.000 euroko diru-laguntza eman dio AEBetako MTV kateari.


2018-10-23 | Usurbilgo Noaua
GuraSOS: "Zubietan eraikitzen ari diren erraustegiak %110etik gorako gaindimentsioa du"

Berriki Espainiako Kontu Auzitegiak garai batean Zubietan eraiki nahi zen erraustegia gaindimentsionatua zegoela aitortu zuen. Egun eraikitzen ari direna ere hala dago. Zubietan eraikitzen ari diren erraustegiak %110etik gorako gaindimentsionamendua du. Hala adierazi du GuraSOSek astearte goiz honetan Donostian egin duen agerraldi bidez. Hitzartu prozesuaren baitan adituekin osaturiko mahai teknikoa Gipuzkoako Hiri Hondakinen Planaren erredakzio betean da.


2018-10-23 | ARGIA
Aurtengo egitaraua eta kartela aurkeztu ditu Durangoko Azokak, aniztasuna aldarrikatuz

“DA! asko dira” leloa aukeratu du Durangoko Azokak 53. edizio honetarako. Abenduko zitaren aniztasuna aldarrikatu nahi du Azokak eslogan horrekin. Txakur Gorria kolektiboak egin du aurtengo afixa, Landako gunean egon diren standen planoan oinarrituta.


2018-10-23 | Iigo Igartua
Frantzian beteriko zigorrak Espainiak ez zenbatzea ontzat jo du Estrasburgok

Epaimahaiko erabakiak, Frantzian beteriko zigorrak kontuan hartu behar ez direla zehaztu du, eta ondorioz, epaiaren zain zeuden hogei bat euskal presoren espetxetik irtetzeko epeak luzatuko dira.


2018-10-23 | Gorka Peagarikano
Egunean 84.500 euro irabazten dituzte Airbnb-rekin Bartzelonan hamar etxe-jabek

Xavier Triasen agintaldian etorri ziren turismo-legearen inguruko zenbait aldaketa. Nahikoa zen 230€ko lizentzia ordaintzea pisua etxebizitza-turistiko bilakatzeko. Behin lizentzia ordainduta, betirako zen; ez zuen iraungitze-datarik.


2018-10-23 | Estitxu Eizagirre
Maialen Lujanbiok jantzi du bigarrenez Zapia Zaldibian

Urriaren 19an jokatu zen Udazkeneko II. Zapi Janztea. Lehen bi edizio hauetan, beraz, Lujanbio da zapiduna. Sariketa honen ezaugarriak dira, sari nagusia zapia izateaz gain, zapia jantzi duenak hurrengo urtean ere kantatzen duela, eta entzuleen bozkek erabakitzen dutela nork merezi izan duen zapia.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude