Gazteen hizkuntza erabilera

Egindakoaz eta egitekoaz hausnarrean

  • Soziolinguistika Klusterra gogoeta egiten ari da Topagunea eta Urtxintxarekin elkarlanean, gazteen artean euskararen erabilera sustatzeko egin beharrekoaz. Orain arte egindakoak bildu dituzte eta hemendik aurrera egin daitekeenaz ari dira hausnarrean.
Jaime Altuna  |  Oihana Lujanbio  |  Sonia Perez
2008ko irailaren 14a
Koadrillategi
Argia
Gazteen esparrua berebizikoa dugu hizkuntzaren berreskurapen prozesuan; etorkizuneko belaunaldia da gazteena eta gazte garaian errotzen dira hizkuntza erabilera ohitura sendoenak. Hori horrela izanik, zer egin izan da gazteen hizkuntza erabileran eragiteko? Zer egin behar da?

Galdera horiek zeuden 2006. urte bukaeran Soziolinguistika Klusterrak Topagunea eta Urtxintxarekin elkarlanean martxan jarri zuen Gazteen hizkuntza erabilera; perspektiba eta prospektiba proiektuaren abiapuntuan. “Orain arte egin dena ezagutu eta aztertu behar dugu, aurrera begira egin beharrekoaz hitz egiteko”.

Horretarako bi tresna eraiki dira. Batetik, orain arte Euskal Herrian esparru honetan egin diren egitasmoen datu basea. Bestetik, aurrera begira egin daitekeen bidea jorratzeko ideiak eta proposamenak. Perspektiba eta prospektiba.

Iaz, gazteen hizkuntza erabileraren inguruan garatu izan diren ikerketen eta esperientzien inguruko informazioa bildu genuen. 300dik gora norbanako eta eragilerengana jo genuen informazio horren bila. Bilketa lan horretatik 100 jarduera desberdinen inguruko informazioa bildu dugu eta datu base honetan jaso: www.soziolinguistika.org/bilgunea.

Informazioa biltzea zen proiektuaren helburu bat, gaiarekiko perspektiba osatua izateko. Eta baita bigarren helburua betetzeko oinarria izateko ere; prospektiba edo aurrera begirako ondorioak ateratzea izan da bigarren helburu hori. Bilketa horretatik abiatuz, aditu talde batekin, perspektibari eta prospektibari buruzko hainbat ideia osatu ziren. Bi lantaldetan banatuta –esperientziak eta ikerketak–, hainbat esparrutako adituek proposatu zituzten ideia horiek.

Eta hortik ateratakoa borobiltzeko, Soziolinguistika Klusterrak 2008ko otsailean antolatutako Geroa bermatzeko, oraina ezagutu jardunaldietan Gazteen hizkuntza erabileraren perspektiba eta prospektiba proiektuari buruzko tailerra egin zen eta bertan hainbat ideia atera ziren. Hona hemen bildutakoak:
  • Gazteez ari bagara, gazteekin izan behar du. Osatzen diren egitasmoek gazteak dituzte oinarrian; horiek diseinatzerakoan gazteak –beren iritzia, interesak, egoera…– kontuan hartu behar dira.
  • Antolatzen diren egitasmoek gozamenean oinarritutako jarduerak izan behar dute, baina tresna bezala erabiltzeko prestatuak.
  • Oinarri teoriko eta metodologikoen beharra dago, batez ere egiten denari etekina ateratzeko.
  • Zaila izan arren, adierazle sistema bat eraiki behar da.
  • Baina naturaltasuna ere behar dugu: ez antolatuegia, ez ikertuegia...
  • Esperientzien eta ikerketen uztarketa bilatu behar da.
  • Sormena erabat beharrezkoa da.
  • Goxotasuna behar dugu elkarlanean.
  • Taldea-koadrila-tribua da eragiteko oinarria. Liderren bidez eragin al daiteke?
  • Gidaritza taldea behar da: baina nork eta nola sortu?
  • Gazte hizkera sustatu behar da, baina, gazte hizkera estandar bat?
  • Hizkuntzarekiko mezuak landu behar dira, publizistek ekarpen ona egin dezakete, baina laguntza moduan.

Ideia horiek lan-lerro batzuetara bideratzeko, ebete hizkuntza-zerbitzuen dinamizatzailea den Iñaki Eizmendiri eskatu zitzaion. Eizmendik, lan-lerro horiek “xirimiri efektua” izenpean azaldu zituen:

“Hau izan daiteke norabide bat: gazteek euskara gero eta gehiago erabiltzeko jokabide aktiboak hartzea. Hau da, beraien eguneroko bizitzan eta harremanetan euskara gero eta gehiago eta gero eta gehiagorekin erabiltzea.

Horri begira, xirimiriaren ideia aproposa izan daiteke: euskara, euskarari buruzko mezuak, erreferenteak... hainbat bidetatik eta hainbat modutara iristaraztea gazteei. Horri begira interbentzio batzuk koadrilara zuzendu beharko dira, beste batzuk eskola orduz kanpoko jardueretara –aisia, kirola, musika, antzerkia...–, komunikabideetara...”.

Horrela, Eizmendik bost bide hauek proposatu zituen:

Euskaldunon komunitatea eta mezuak

Gazteek euskararekiko jokabide aktiboak izatea nahi badugu, euskaldun kontzientziatuok ere hori egin beharko genuke, hau da, euskara gero eta gehiago erabiltzeko jokabidea hartu. Onartu beharko genuke ez garela euskaldun erabat koherenteak –gehienok behintzat–, hau da, ez dugula euskaraz egiten euskaraz izan daitezkeen harreman guztietan edo harreman horiek euskaraz izan daitezkeen edo ez ez dakigun egoera guztietan. Hori onartzetik hasita, bakoitzak bere erritmora gero eta euskara gehiago erabiltzeko jokabidea hartu beharko luke.

Interbentzioak

Gazteen euskararen erabileran eragiteko interbentzio jarduerak lagungarriak eta beharrezkoak dira. Interbentzio horiek ezaugarri hauek beharko dituzte:
  • Euskararen gaia aipatzen duten interbentzioak eskaini daitezke edo xirimiri moduan, euskararen gaia landuko dela esplizitatu gabe.
  • Eraginkorrak izan behar dute, zer eta nola egin argi izanez; metodologia, adierazleak, neurgailuak… beharrezko dira.
  • Zer eta nola egin planifikatzerakoan, gazteen parte-hartzea nola bideratu ere landu beharko da eta, ahal bada, une horretan bertan inplikatzea da egokiena.
  • Gazteekin ari garela ahaztu gabe, interbentzioek gozamena eta naturaltasuna oinarrizko osagai izan behar dute.

Tresnak eskaintzea

Euskara gero eta gehiago erabiltzeko eta euskararekiko jokabide aktiboak izateko tresnak eskaini eta helarazi behar zaizkie gazteei. Ezaugarri ezberdinetako tresnak izango dira eta, besteak beste, hiru hauek garatzea egokia izan daiteke: gazte hizkera, ahozkotasuna eta euskara eta gaztelania edo frantsesa “gatazkan” jartzen direnean nola jokatu jakitea.

Elkarlana eta goxotasuna

Aurreko hiru puntuetan aipatutako bidean, erakundeen arteko elkarlana beharrezkoa da. Jardunaldietan aipatu zen moduan, elkarlan horrek goxotasuna behar du: inplikatuta dauden erakundeen arteko konfiantza, norabide berean aritzea, malgutasuna...

Sormena arlo guztietan

Benetan eraginkorrak izateko sormena erabili beharko da: mezuak lantzeko eta hedatzeko, jarduera eraginkorrak eta gazteekin batera egindakoak izateko, gazteentzako tresnak garatzeko eta helarazteko… Sormena erabili ahal izateko, norabidea argi edukitzea da garrantzitsua eta ikuspegi positiboarekin lan egitea.

Hauek dira, beraz, orain arte egindako lanaren emaitzak. Egitasmo honen eduki guztiak Soziolinguistika Klusterraren webguneko txostenean daude ikusgai: www.soziolinguistika.org/jardunaldi/GazteerabilerarenOndorioak.pdf

Egindako lana hainbat erakunde eta pertsonen kolaborazioari esker izan da posible: udal teknikariak, aritu eta adituak, irakasleak, hezitzaileak... Lerro hauetatik, guztiei eskerrak eman nahi dizkiegu.

Baina hau guztia lehen urratsa besterik ez da. Lehen egitasmoa burutu badugu ere, lanean segitu nahi dugu. Horretarako, arloko erakundeekin elkarlanean jarraituz, eta hemen azaldutako proiektuan nabaritutako hutsune bat betetzeko asmoz, ikerketa teorikoa abiatu dugu: Gazteen erabileran eragiten duten faktoreen azterketa. Emango dugu horko emaitzen berri.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Giza Eskubideen Batzordera eraman nahi dute eskola-segregazioaren gaia

Eskola-segregazioa hezkuntzatik harago gizarte osoa inplikatzen duen gaia dela eta giza-eskubideak urratzen direla sinetsita, Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordean agerraldia eskatuko du Steilas sindikatuak.


2018-10-15 | ARGIA
Bederatzi hilabeteren buruan, erretretadunek mobilizatzen segitzen dute astelehenero

Hego Euskal Herrian eta Espainiako estatuan milaka pentsiodun mobilizatu dira beste astelehen bat gehiagoz bizi baldintza eta pentsio duinak aldarrikatzen. Gaurko mobilizazioekin bederatzi hilabete osatu dituzte, astelehenik huts egin barik.


2018-10-15 | Errigora | ARGIA
Errigorak 2013tik 2018ra 800.000 euro bideratu ditu Nafarroa hegoaldeko euskalgintzara

"Nafar hegoaldeko uzta euskarari puzka" kanpainaren bidez, Errigorak 2013tik 2018ra 800.000 euro bideratu ditu Nafarroa hegoaldeko euskalgintzara. Errigoraren sorreratik bost urte igarota, atzera begiratu nahi izan du diru horrek zertarako balio izan duen ikusteko. Bideo honetan jasotzen da ibilbidea:


2018-10-15 | Iņigo Igartua
Bestelako Bilbo aldarrikatu dute Hamaika Botxo egunean

Bilboko herri mugimenduek indar erakustaldia egin du asteburuan udaletxe parean, udalaren hiri hegemonikoaren ereduari aurre egiteko. Argazki galeria osatu dugu honako albistean.


Altsasuko liskarretik bi urte igaro dira

Jada 700 egun daramatzate preso Adur, Jokin eta Oihanek, eta preso dauden zazpiei omenaldia egin zaie asteburuan.


2018-10-15 | Zero Zabor
Eskandalua Paris-Ivryko erraustegian: baimena eman duen ministrordea erraustegien patronalekoa da

La France Insoumise mugimendukoa Mathilde Panot diputatuak salatu du: Paris metropoliaren XIII. eremuan Ivryn dagoen erraustegia –Europako handiena– zaharberritzeko baimena eman duen ministroa Veolia errausketa eta hondakinen kudeaketako konpainia erraldoiaren zuzendaritzan egon da Emmanuel Macronek Trantsisio Ekologikoko estatu idazkari izendatu artean.


2018-10-15 | ARGIA
Errefuxiatuen aldeko kanpaldiarekin jarraitzea erabaki dute Bilbon, Udaltzaingoak igandean hustu arren

Astelehen goizean egindako prentsaurrekoan jakinarazi dute kanpaldiarekin jarraituko dutela asteazkena arte, nahiz eta igande gauean Bilboko Udaltzaingoak hau hustu. "Kanpingak berriro ere kentzen badizkigute, herritarrei eskatuko dizkiegu". Igande gauez hustu zuen gunea Bilboko Udaltzaingoak, 22:00 aldera. OEEk (Ongi Etorri Errefuxiatuak) jakinarazi duenez, Hiritarren Segurtasun zinegotzi Tomas del Hierroren aginduz esku-hartu dute agenteek, nahiz eta deialdia legezkoa izan.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEAK
Eguneraketa berriak daude