Aniztasun funtzionala

Jokabide nahasmenduak dituzten pertsonek gutxiago itxaroteko ziurtagiria sortu du Osasunbideak

2026-01-30

Besteak beste, arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendua, autismoa, desgaitasun intelektuala eta osasun mental nahasmendu larriak diagnostikatuta dituzten pertsonek erabili dezakete Human-AA ziurtagiria.

Gasteizko Udalaren 'I Love Turismo Accesible' kanpaina salatu dute

2026-01-26

Gasteizko Udalak hiri inklusibo eta irisgarriaren irudia proiektatu nahi izan du FITUR turismo azokan, baina desgaitasun fisikoa dutenen bizkar. Eginaren Eginez elkarteak salatu du kanpaina “manipulazio instituzionala” dela, bizi duten “eguneroko errealitate, soziala eta politikoa manipulatzen” duelako.

"Ematen du 21 urtetik aurrera ez dutela bizitzen jarraitzeko eskubiderik, baina asko dute bizitzeko"

2026-01-16

Desgaitasun handia duten haur eta gazteen eskubideen duintasuna defendatzeko jaio da Uvidi elkartea Araban. 21 urterekin eskola amaitzean baliabideak urriak direla salatu dute.

"Las Hayas bezalako zentroetako kudeatzaileak dirua irabaztera datoz, ez dute bizitza kalitatea hobetzeko asmorik"

2025-11-28

Desgaitasun intelektuala duten pertsonei arreta integrala emateko zentro bat da Las Hayas. Erabiltzaileen senide eta tutoreen elkarteko kideek salatu dute atzera egiten ari direla lortutako eskubideetan.

"Garun paralisia duten haurrentzako dauden laguntzen informazioa sustatu eta zentralizatu beharko genuke"

2025-11-10

Diana Marcela Nova-Diaz NUPeko ikerlariak garun paralisia duten adingabeen bizi kalitatean eta zaintzan eragina duten faktore sozioekonomikoak aztertu ditu. Ikerketaren arabera, batez beste 7.000 euro baino gehiago gastatzen dituzte familiek.

Duintasuna

2025-07-23

Langabezian geratu nintzen 24 urterekin, eta ezagun batek lan xelebrea eskaini zidan: ezkondu aurreko despedidak antolatzea. Logroñoko bere enpresa hedatu nahi zuen beste hiriburuetara, tartean Bilbora. Ezkongaien lagunen deiak jasotzen nituen, eta askotariko jarduerak eskaintzen eta kudeatzen nizkien: spa, paintball edo tirolina, eta ondoren afaria show batekin, izan drag queenak edo stripperrak.

Dilema etiko bat izan nuen lan horretan: stripper nanoen zerbitzua eskaini ala ez... [+]

"Kirol minoritarioetan babesgabetasun ekonomiko handia dago"

2025-06-18

Javier Escudero Pascual (Iruñea, 1979) “poz-pozik” dago erretiroa hartuta nahi beste gauza egiteko astia duelako. Nafarroako Aspace kirol klubeko motordun aulkiko futbol taldeko jokalaria da. Duela urtebete sortu zuten taldea, eta hirugarren geratu dira Espainiako Powerchair Football-eko Liga Nazionaleko bigarren mailan. Nabarmendu du “oso esperientzia polita” dela.

Eskolaz kanpoko jarduerek kanpoan uzten dituzte premia bereziak dituzten haurrak

2025-04-01

Bai ikastetxeek antolaturiko eskolaz kanpoko jarduerek, bai aisialdiari loturiko ekintzek eta udalekuek desgaitasunen bat duten haurrak kanpoan uzten dituzte maiz, eta hain justu, jarduera horiek bereziki onuragarriak dira premia bereziak dituzten haurrentzat. Hala dio Herritarren Defendatzailearen txostenak.

"Desgaitasunaren eta eskiaren mundua deskubrimendu bat izan da"

2025-03-26

Orain arte desgaituak ez diren pertsonekin lehiatu da Uharteko Ipar Eski Taldeko Eneko Leyun eskiatzailea (Iruñea, 1998). 2024-2025 denboraldian, lehenengo aldiz parte hartu du Adimen Urritasuna duten Pertsonentzako Iraupeneko Eskiko Espainiako Txapelketan. Urrezko dominarekin itzuli da etxera.

Desgaia gai

2025-03-05

Desgaitasun fisikoa duen arkitekto baten alabaren etxea bisitatu ondoren idazten dut honako hau.

Desgaitasun fisikoa duten pertsonen taldeek ez dute arkitektoa maite, beraien bizitza zailtzen duen gaizkile bat kontsideratzen baitute. Gorrotoa ulerkorra da: arkitektoaren lanak sortzen ditu gurpil aulkiarekin bidea zailtzen duten koskak, desnibelen ezintasun egoerak axola gabe. Bestaldean, arkitektoen bulegoetan, irisgarritasun unibertsala babesten duen araudia madarikatzen dute paisaia bat... [+]

Arabako ospitaletako komunen irisgarritasun falta salatu du Eginaren Eginez elkarteak

2025-02-28

Elkarteko Elena Avalosek salatu du aulki gurpildunarekin komunera sartzea oztopatzea, pertsona desgaituen eskubideen, autonomiaren eta duintasunaren kontra doala.

"Garrantzitsua da Down sindromedunok oholtzan ikustea"

2025-02-26

Gazteagotan baino lotsa handiagoa dauka, baina horrek ez dio saltsa askotan ibiltzeko gogoa kentzen Leire Zabalza Santestebani (Iruñea, 1990). Beste gauza askoren artean, Motxila 21 musika taldeko kidea da. Nabarmendu du musika gauza asko aldarrikatzeko bide izan daitekeela; hala nola feminismoa, ekologismoa eta errespetua.

"Mina albo batera utzi nahi dugu, kapitalismoarentzat ez delako errentagarria"

2025-02-19

Istorioetan murgildu eta munduak eraikitzea gustuko du Iosune de Goñi García argazkilari, idazle eta itzultzaileak (Burlata, Nafarroa, 1993). Zaurietatik, gorputzetik eta minetik sortzen du askotan. Desgaitua eta gaixo kronikoa da, eta artea erabiltzen du indarkeria kapazitista mahaigaineratzeko eta mina kolektibizatzeko. 'Ahizpa beltza' bere azken poesia liburua aurkeztu du Iruñeko Katakraken.

Errege Magoen desfilean zati lasaiak tartekatu dituzte, autisten elkarteek aldarrikatuta

2025-01-07

Dezibelio eta argiztapen muturrekoak ohiko diren makro-ikuskizunen eta makro-estimuluen garaiotan, autismodun haurren bueltako elkarteek aspalditik egindako eskaera zabaltzen ari da pixkanaka, baita Errege Magoen desfileetan ere: ez musika, ez argiztapen, ez abiadura azkarrik, patxadaz egiten dute ibilbidearen zati bat.

"Harrotasunaren eta lotsaren arteko gatazkan bizi naiz"

2024-10-30

Artea eta zientzia elkarrengandik oso urrun egon daitezkeela dirudien arren, biak gustuko ditu Maider Mimi (Maider Triviño) zientzialari eta artistak (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1997). Ikerkuntzan, antzerkian, musikan, bakarrizketetan, poesian eta beste gauza askotan dabil. Horien bidez, sexualitatearen, autismoaren eta zuzenean eragiten dioten beste gai batzuen inguruan gogoetatzen du.

"Lehen, itsuak etxean gorderik zituzten"

2024-10-02

Sortzez Hazparnekoak (Lapurdi) ez badira ere, berrogei urte baino gehiago daramatzate Étienne Arburua haltsuarrak eta Cathy Arrotcarena hoztarrak Hazparnen bizitzen, eta urteak dira elkar ezagutzen dutela. Itsuak dira biak, eta larunbatero Angelura (Lapurdi) joaten dira Les Cyclopote elkartearekin bizikletan ibiltzera. Nabarmendu dute “biziki ona” dela, lagunekin egoten direlako eta etxetik ateratzen direlako.

“Komunikazio zailtasunak dituzten pertsonen beharrak ia ezezagunak zaizkigu”

2024-09-23

Ikusgarritasun txikia dute gure gizartean komunikazio zailtasunak dituzten pertsonek eta bizi dituzten oztopoek. Ezezaguna da esparru horretan aritzeko formatzen diren komunikazio-bitartekarien lana: zailtasunak dituzten pertsonek beren gaitasunak garatu ditzaten laguntzen dute, baina baita gizartean sentsibilizazioa bultzatzen ere, denontzako izan dadin irisgarri. Hori guztia eta sektoreko profesionalen beharrak azaleratu nahi dituzte ostegunean Gasteizen, Komunikazio-bitartekarien I. topaketetan.

"Oso arriskutsua da pentsatzea edonork irakatsi dezakeela zeinu hizkuntza"

2024-09-11

Sarean lan egiteko elkar entzutea eta errespetatzea “nahitaezkoa” da Aitor Bedialaunetarentzat (Ondarroa, Bizkaia, 1991). Euskal Gorrak, Pertsona Gorren Elkarteen Euskal Federazioko presidentea zeinu hizkuntzaren kalitatea zaintzearen garrantziaz mintzatu da. Salatu du Hego Euskal Herrian ez dagoela zeinu hizkuntzako unibertsitate gradurik eta interpreteak falta direla.

Mugikortasun arazoak dituzten haurrekin baso-eskolara: beldurrak eta mugak gainditzen

2024-09-04

Mugitzeko eta ibiltzeko zailtasunak dituzten 5 urteko bi ikasleri asteroko baso-eskola saioa egokitu zaie Irungo ikastetxean: muga eta beldur artean hasitako erronkak onura, garapen eta ikasketa handiak izan ditu. "Oso babestuta dauden ikasleak dira eta basoan aske uzteak asko lagundu die".

"Desgaituontzat oso gertu eta oso urrun dago itsasoa"

2024-08-28

Sentsibilizazio saioen, hitzaldien eta sare sozialen bidez aktibismo antikapazitista egiten du Juncal Cepedak (Irun, Gipuzkoa, 1986). Txikitan ez du erreferente desgaiturik izan, eta besteei laguntzeko eta erreferenteak sortzeko egiten du dibulgazioa. Sare sozialen bidez, Oztoporik gabeko bainua programaren –egokitutako bainu zerbitzuaren– garrantzia azpimarratu du.

"Kirolari itsuak gara, eta ez itsuak kirola egiten"

2024-07-10

Ikusmena galdu arren, partidak irabazten jarraitzen du Aritz Huartek. Eskubaloia utzi eta goalballean jokatzen hasi zen duela hiru urte, Nafarroako Itsuen Kirol Taldean. Espresuki itsuentzat sorturiko kirola da, eta gaur egun, ikusmen desgaitasunen bat dutenek baino ez dute jokatzen. Ezin ikusi, eta ikusezin sentitu: goalballa oso jende gutxik ezagutzen duela deitoratu du Huartek. Hori aldatzeko, ikusmen arazorik ez dutenei ere jokatzen utziko lieke.

"Erotikan ere, ez dugu lortzen produkziotik ateratzea"

2024-07-03

Desiraren, genero identitatearen eta erotikaren ikuspegia zabaltzeaz mintzatu da Igor Nabarro sexologoa. Nerabezaroan muineko lesio bat izan zuen, eta hori dela-eta zalantzan jarri zituen maskulinitatea eta sexualitatea. Salatu du istripuaren ostean ez zuela inongo heziketa sexualik jaso. Gabezia horrek eraman du gaian espezializatzera.

"Herrietan lumek lekua daukate, edo behintzat, nire gorputzak kabitzea lortu du"

2024-05-27

Joten erritmora harro erakusten du luma Itxi Guerra aktibista antikapazitistak (Madril, 1998). Gorputz desgaituek bizi dituzten biolentziak balioztatzeko eta sistemari aurre egiteko saretzearen garrantziaz mintzatu da. Gorputzaren bizigarritasuna aldarrikatu du: “Haurrentzako erreferente izan behar gara, ikusteko etorkizuna dutela, eta diska-k ere gure gorputzak aldatu gabe existitzen eta zahartzen garela”.

"Pianoa da konpainia izatea bezala, ez zara inoiz bakarrik sentitzen"

2024-04-19

Musika klasikoa, regetoia eta rocka gustuko ditu Jakes Txapartegi pianistak (Hondarribia, Gipuzkoa, 2009). Itsua da, musika klasikoa jotzen du eta poliki-poliki jazza eta inprobisazioa ikastea gustatuko litzaioke. Etxean zuen teklatuarekin Pirritx eta Porrotxen “Maite zaitut” kanta eta beste kanta batzuk inprobisatzen zituen, eta zazpi urterekin piano klaseak jasotzen hasi zen. Euskadiko Musikari Gazteen txapelketa irabazi du: “Saria eskolarena ere izan da, herri bateko eskola txiki bat mapan jarri dugulako”.

"Filmak ez daude gorrentzat eginda; euskara ez dakitenentzat eginda daude"

2024-03-20

Jende askorekin eta elkarrizketaz inguratuta dagoenean isil-isilik edo ohi baino isilago egoten da Irati Erauskin (Hondarribia, Gipuzkoa, 1996). Horregatik, “oso irekia” den arren lotsatia dela uste dute batzuek. Entzumen urritasuna dauka, eta batzuetan “oso zaila” egiten zaio jendearen elkarrizketak jarraitzea. Entzumen urritasunaren inguruko informaziorik eza “handia” dela salatu, eta aisialdian eta hezkuntzan neurriak hartzeko beharra azpimarratu du.

Bizipoza: aniztasun funtzionala, kulturala eta sexuala bistaratzen eta lantzen

2024-03-12

Izaera berezia duten elkarteak eta behar bereziak dituzten haurren familia-elkarteak biltzen ditu Bizipozak, 38 denera. Familia horien errealitatea ikusarazi eta bertatik bertara ezagutzeko asmoz, jaia egingo dute apirilean. Unitate didaktikoak eta material pedagogiko ugari ere prest dute, eskolan nahiz etxean lantzeko.

"Ederrena izanen zen okupa motorizatu guztiak desagerraraztea"

2024-03-06

Behar ez den lekuan autoa aparkatzen duten gidariak salatzen hasi zen Juan Larreta (Iruñea, 1968) duela bost urte. Esklerosi anizkoitza duenez, desgaituak diren pertsonentzako aparkalekuetan autoa uzteko txartela dagokio. Urteak daramatza Nafarroako txartelen erregistro bakarra lortu eta jendea sentsibilizatu nahian. Helburuak lortuta, jarduna uztea eta atseden hartzea erabaki du.

Lan publikoko deialdietan adimen desgaitasuna duten pertsonak kontuan hartzeko eskatu dute

2023-10-17

Enplegu publikoko plazen %2 adimen desgaitasuna duten pertsonentzat gorde behar den arren, sarri ez da betetzen, eta oposizioak deitzerakoan aintzat har ditzatela eskatu dute: "Funtsezkoa da, konturatu gaitezen gizarte hau denona dela, ez gutxi batzuena".

"Gu ez gara Euskal Herri politiko eta instituzionalean bizi"

2023-09-27

Kolorea eta argia ez ditu bereizten, ez du itsu ez garenok bezala ikusten, bestela baizik. Ez gaitu ikusten, ez dugu bera ikusten. Itsu gara bata bestearentzat. Hizketan hasi orduko ikusi dugu elkar, haren euskara segiduari gozo segitu diogu, hikarik naturalenean. Berak ekarri dizkigu gogora Bernardo Atxagaren poemako hitzak, Ruper Ordorikaren edota Mikel Laboaren ahotsean: “Eta ume itsuekin... akordatzen al zarete inoiz?”.

"Aulkian egoteak ez dizu eragozten zure bizi-proiektua aurrera eroatea"

2023-09-13

Duela bi urte komunikabide askotan agertu bazen ere, ni neu lagun batek jarri ninduen Lexuri Badiolaren arrastoan. “Badakit zeini egin behar diozun elkarrizketa bat”, esan zidan. Ez zebilen batere oker. Badiolarekin parez pare topatzen denak berehala jasotzen ditu haren indarra eta argi hitz egiteko abilezia.

Garun-paralisia duen Usurbilgo ikasleak lortu du: behar duen laguntza jasoko du azkenean

2023-09-11

"Borroka luze eta gogor baten ostean", garun-paralisia eta %87ko desgaitasun motorra duen Usurbilgo ikasleak jardunaldi osoko laguntzailea lortu du ikasturte honetarako eta familia guztia "oso pozik" dagoela jakinarazi dio ARGIAri ikaslearen amak. Joan den ikasturtean, laguntzailea jardunaldi erdira jarri zioten (ordura arte jardunaldi osora zuen), eta laguntzailerik gabeko orduetan ezinezkoa zitzaion aurrera egitea.

Garun-paralisidun bi ikasleren borroka

2023-08-01

Premia bereziak izan arren, behar izan duten laguntzarik ez dute jaso artikulu honetako bi protagonistek. Biek garun-paralisia dute eta borrokan eman dute pasa den ikasturtea, euren eskubideen alde borrokan. ARGIAn kontatu ditugu bi kasuak.

Bazterrak mugitu erotikak iraultzeko

2023-07-21

Zer dira erotikak? Zein leku dute bazterretako erotikek iruditegian? Nola landu erotika eskola eta institutuetan? Galdera horiei eta beste askori erantzun diete Eider Goiburu, Mentxu Arrieta eta Elena Urkok. Sexualitatean adituak dira hirurak, eta bazterretako erotikez mintzatu dira Hezkidetza eta Pedagogia Feministen II. Kongresuan, Donostian.

Jokin Bildarratzen erantzunak etsita utzi du %87ko desgaitasuna duen ikaslearen familia

2023-07-19

Orain arteko ikas-ibilbidean izan duen laguntza erdira murriztu diotenetik, ikas-prozesua egoki eramatea ezinezkoa zaio garun-paralisia duen Usurbilgo ikasleari. Baina ikasleak eskatzen duen laguntza jartzea “oso salbuespenezkoa” dela adierazi du Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak, EH Bilduk egindako galderei erantzunez. Arrapostuaren xehetasunak eta ikaslearen familiaren erreakzioa, ondorengo lerroetan.

Garun-paralisidun Usurbilgo ikasleari behar duen laguntza jartzeko eskatuko dio herriko alkateak Hezkuntza sailburuari

2023-06-20

%87ko desgaitasun motorrarekin, Lanbide Heziketa ikasten ari den Usurbilgo gazte batek laguntzailea behar du ikastordu guztietan, baina ukatu egin dio Hezkuntza Sailak, eta hautsak harrotu ditu kasuak: Eusko Legebiltzarrera eraman du gaia EH Bilduk, Steilas sindikatuak egoera salatu du eta Usurbilgo alkatea neurriak aztertzen ari da, hala nola gutuna idatziko dio Jokin Bildarratz sailburuari: “Tristea da familiak eskean ibili behar izatea, eskubide bat lortzeko”.

Garun-paralisia eta %87ko desgaitasuna duen ikasleari behar duen laguntza ukatu dio Eusko Jaurlaritzak

2023-06-14

%87ko desgaitasun motorrarekin, Usurbilgo gazte batek ikastordu guztietan laguntzailea izan du orain arteko ibilbide akademikoan, baina Lanbide Heziketara igaro denean, jardunaldi erdian baino ez diote jarri laguntzailea. Laguntzailerik gabe dagoen orduetan ezinezkoa zaio aurrera egitea, eta ikastetxeak berak lanaldi osoko laguntzailea eskatu du, baina ukatu egin dio Hezkuntza Sailak. Egoera honengatik ikaslea terapia psikologikoan dago. “Utzi dioten alternatiba bakarra ikasketak bertan behera uztea da, bertan behera uztea formatzeko, garatzeko eta enplegua eta etorkizun oparoa izateko aukera”, kontatu dio ARGIAri ikaslearen amak.

Garun-paralisia duen Noelia Da Costa ikasleak irabazi du: EHUk dio araudia aldatuko duela

2023-05-09

Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza batzordean izan da Noelia Da Costa EHUko ikaslea, bere kasua kontatzen: garun-paralisia du eta laguntzailea behar du, Arartekoak ere arrazoia eman dio, baina ikasturte osoa egingo du laguntzailerik gabe. Hori bai, EAJko parlamentariak batzordean iragarri du EHUko errektoretzatik esan diotela hurrengo ikasturterako araudia aldatuko dutela, behar dutenek laguntzailea izan dezaten. “Niretzat jada berandu da, ez dut laguntza hori jaso, baina atzetik datorren jendearentzat iritsiko bada, pozten naiz”, adierazi du Da Costak.

Garun-paralisia duen ikasleari arrazoia eman dio Arartekoak: laguntzailea jarri beharko lioke EHUk

2023-05-03

Arartekoak arrazoia eman dio Noelia Da Costa ikasleari: EHUk laguntzailea jarri beharko lioke, gasteiztarrak garun paralisia duelako eta unibertsitatean laguntza behar duelako komunera joan, berokia erantzi edota ordenagailua mahaian jartzeko. Arartekoaren ebazpena martxo hasierakoa den arren, EHUk laguntzailea jarri gabe jarraitzen du, eta bukatzear da ikasturtea. Datorren astean Eusko Legebiltzarrean azalduko du bere kasua Da Costak. “Berdin jarraitzen dugu eta nire ama da laguntzaile funtzioa egiten duena; ez da batere erraza eramaten”.

"Sistemak desgaituon bizitzak medikalizatzen ditu produktibitatea sortzeko"

2023-02-17

Itxi Guerra ekintzaile antikapazitista desgaitasunaren bueltan sortzen diren interes ekonomikoez mintzo da; asteburuan, Arrasaten eta Urbison izan da.

Elkartuk desgaitasuna duten pertsonen lan-eskubideak bermatzeko errekurtsoa aurkeztu du

2023-02-03

Gipuzkoako Foru Aldundiak aldi baterako enplegua egonkortzeko enplegu publikoaren eskaintza egin du. Plazak lortzeko hautaketa-prozesuen oinarri orokorren, oinarri espezifikoen eta deialdien aurka errekurtsoa aurkeztu du Elkartu-k.

Okupas Motorizados ekimenaren lana aitortu du Nafarroako Parlamentuak

2023-02-03

Azkene lau urteetan, desgaitasuna duten pertsonentzako aparkalekuen erabilera desegokia salatzeko, sare sozialetara argazkiak igotzen zituen Juan Larretaren ekimenak egunero. Orain, amaitutzat eman du ekintza hau herritarrek zuzenean egiten dutelako #OkupasMotorizados traola erabiliz.

Lanbide Heziketan hezkuntza premia bereziak dituztenen ikas-prozesua bermatzeko proiektua abiatu dute

2023-02-01

Ikasle guztiak, baita premia bereziak dituztenak ere, kontuan hartuko dituen curriculuma diseinatzen eta aplikatzen jarriko dituzte Errenteriako Don Bosco Lanbide Heziketako irakasleak. Lanbide Heziketan lehenengoz egingo dela eta proiektu berritzailea dela iragarri dute, “ikaskuntza-prozesuan zailtasunak dituzten ikasleen inklusioa eta prestakuntza-arrakasta lortzea” helburu duena.

"Desgaitasun handiko bi seme ditugu, noizko alokairu egokituko etxebizitza bat?"

2023-01-10

Desgaitasun handia duten semeen beharretara egokitu ezin den etxe batean bizi da familia bat Derion, alokairuan, eta Eusko Jaurlaritzan aspaldi dute eskaera egina: adin txikikoen premietara egokitzen den etxe bat behar dute, alokairuan bizitzeko. Erantzunik jasotzen ez dutela-eta, Eusko Legebiltzarrera luzatu dute deia: “Gure seme-alabek duintasunez mugitu eta bizi ahal izango duten alokairu bat behar dugu. Oso premiazkoa da eta ez dugu beste aukerarik”.

Osasun etxera iristea, desgaitasunen bat dutenen zailtasun handia

2023-01-05

Desgaitasunen bat dutenei arreta emateko eta haien eskubideak bermatzeko lege bat onartu du Nafarroako Gobernuak. Prozesuan parte hartu dute Rafa Ardanazek, Juan Luis Garciak eta Manolo Palok.

Pauso txikiekin eraldatzen

2022-12-21

Orain dela ia hilabete bat itsu elkarte batekin topaketa bat izan nuen, arrakala digitalaren inguruan. Pausoak eman nahi dituzte eremu digitalean dituzten beharrak gizartean eta erakundeetan zabaltzeko, garatzen dugun digitalizazioak euren beharrak aintzat har ditzan. Elkarteko partaideek pazientzia handia dute, eta jarrera ezin hobea aurrean duten helburu zailari aurre egiteko.

Elkarteko kideek euren mundu digitala erakutsi zidaten. Euren mundu digitala abiadura oso azkarrean entzuten da,... [+]

"Inork esan ez digun zerbait egitea litzateke" garun-paralisidun ikasleari laguntza jartzea, dio EHUko errektoreak

2022-12-21

“Ez dugu ahalmen nahikoa behar bereziak dituzten pertsona guztiei arreta pertsonalizatua emateko, bizitza osoan zehar daukagun prestakuntza eskaintza guztia egin nahi badute”, dio EHUko errektore Eva Ferreirak, argudiatzeko zergatik ukatu dioten laguntzailea Noelia Da Costa garun-paralisidun ikasleari, egiten ari den graduondoan. Muinean, gaiaz galdetuta Ferreiraren erantzuna da Titulu Ofizialei laguntza hori badagokiela baina Berezko Tituluei ezetz, eta Da Costa egiten ari dena Berezko Titulua dela, EHUk eskaintzen duen arren.

"Hobeto nago nire etxean, askatasun handiagoa dut"

2022-10-19

Desgaitasun intelektuala duten pertsonek ere modu independentean bizitzeko eskubidea dute, non, nola eta norekin bizi erabakitzeko eskubidea. Hori aldarrikatu du Atzegiren aurtengo kanpainak, “Nire erara bizitzeko erronka” lelopean. 43 urteko Nagore Bergarak bere esperientzia kontatu digu: aitaren etxea utzi eta pisukide batekin batera bere kabuz bizi da duela sei urtetik, Donostiako alde zaharrean.

EHUk ez dio laguntza jarri nahi garun-paralisia duen ikasle bati, graduondoa "ez dela ofiziala" esanez

2022-10-13

Noelia Da Costa Reviriego gasteiztarrak garun-paralisia du eta unibertsitatean laguntzaile bat behar du komunera joan, berokia erantzi edota ordenagailua mahaian jartzeko. EHUk, ordea, ukatu egin dio laguntzailea, egiten ari den graduondoko masterra ofiziala ez dela argudiatuta. Aldiz, masterra ofiziala dela dio berau ematen duen fakultateak. Bitartean, Da Costaren amak lau ordu igarotzen ditu fakultateko pasilloan, “laguntza eskatuz noiz deituko diodan zain”.

"Zarata, argi edo jende gehiegi egotea bada arrazoia autistak eta beste pertsona asko barraka edo jai espazioetara ez joateko"

2022-08-02

Amurrioko jaietako barraketan, 17:00etatik 18:00etara aniztasuna funtzioanala errespetatzeko ordua egongo da aurten: zarata eta argiak kenduko dituzte hipersentsibilitate sentsorialak ez kaltetzeko. Leire Fernandez X sindrome hauskorreko elkarteko kideak positiboki baloratu du ekimena.

“Gorrak gutxiengo soziolinguistikoa garela uste dugu”

2022-07-13

Zeinu hizkuntzaren interpretearen ezinbesteko laguntzaz egin diogu elkarrizketa Aitor Bedialauneta Arrateri (Ondarroa, 1991), Euskal Gorrak EAEko gorren elkarteen federazioaren presidenteari. “Interpretearen mendekotasunik dudan? Une honetantxe, biok daukagu”, irakatsi digu halako batean. Gor jaio zen Bedialauneta, eta gorrak dira haren gurasoak. Ez da ohikoena, ikusiko dugunez.

ELAk eta LABek Gipuzkoako aniztasun funtzionalaren sektorea publiko bihurtzea eskatu dute

2022-06-10

Gaur egun eredu publiko-pribatua dela nagusi diote bi sindikatuek eta elkarretaratzea egin dute Donostian.

Braillea euskaraz irakurri eta idazteko lehen metodoa aurkeztu dute

2022-05-11

Nafarroako Gobernuko Hezkuntza sailak "Punttuka" metodoa aurkeztu du maiatzaren 10ean. Haur eta Lehen Hezkuntzako ikasleei zuzendutako materiala da, bai tintaz bai Braillez, eta Nafarroako Hezkuntza Bereziko Baliabide Zentroko (CREENA) Ikusmen Taldeak egin du. Metodo honen bidez ikusmen-urritasuna duten euskal hiztunei alfabetatzea erraztea da bere helburua, eta hezkuntza-inklusioan "urrats garrantzitsua" ematea. Fonemak bertso eta olerki bidez aurkezten ditu.

"Itzalean geratu ohi diren" aniztasun funtzionaldun ikasleak erdigunera ekartzeko aprobetxatuko dute Korrika

2022-04-05

Nafarroako D ereduko ikastetxeetako hainbat gela alternatibok –aniztasun funtzionala duten ikasleekin aritzen direnak– Korrikako lekukoa hartuko du astearte arratsalde honetan, gizarteko eta eskoletako aniztasuna aldarri. “Begirada aldatzean dago gakoa, askotan gu geu izaten baikara mugarik ez dagoen tokian mugak jartzen dituztenak”.

"Ikasle gisa izan naiteke itsu, baina itsu bat ezin da irakasle izan?"

2022-01-20

Pantaila bidez baino, entzungailutik entzungailura konektatu gara. Hasi gara hizketan, eta ohartzerako elkarrizketa egina eman dit Oierrek. Zer den argi hitz egitea. Irakurtzera edo entzutera zoazen hau, izandako elkarrizketaren transkripzio literala da, ia.

Azterketa egokitzeko eskatu duen ikasle itsuari ezetz erantzun dio irakasleak

2021-12-29

Irati Egaña leioarrak 19 urte ditu eta itsua da. Psikologia karreran azterketa bat egokitzeko eskatu eta irakasleak esan dio ezin duela azterketa ONCEra bidali egokitzeko, hori egitea delitua dela. “Zur eta lur geratu nintzen”, kontatu digu. Ez da ikasle gisa aurkitu duen lehen traba. “Enpatia falta handia dago halako jarreren atzean”.

"Maitasuna dagoen bitartean, ez dago oztoporik; dena gainditzeko gai gara"

2021-08-11

Josu Uzkudun Etxenagusia (Errezil, 1971) eta Marijo Askarai Sukuntza (Tolosa, 1971) senar-emazteak Anoetako bizilagunak dira 2005etik. Uzkudunek hainbat urte daramatza tetraplegia egoeran, eta Askarai beti ondoan izan du. Anoetara gerturatu gara, tetraplegiaren nondik norakoez eta euren bizitzaz mintzatzeko.

"Nire eskubideen bermea nahi dut; hori lortzeko, sistemak eraldaketa bat eskatzen du"

2021-08-11

Marijo Askarai Sukuntza (Tolosa, 1971) Josu Uzkudun Etxenagusiaren (Errezil, 1971) ondoan da urte luzez; senarra tetraplegia egoeran geratuz gero Marijo Askarai bere esku eta besoak bihurtu da. Familien eskubideak aintzak hartuta, erakundeek egin beharrekoez gordinki mintzo da.

Desgaitasun bat izatea eta adina, diskriminaziorako arrazoi nagusi EAEn

2021-07-06

Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak Diskriminazioa eta aniztasuna EAEn ikerlana argitaratu du. Bertan agertzen diren datu ugarien artean, bat hauxe: azken urtean pairatutako diskriminazioetan, gehien agertu direnak adinari eta desgaitasunei lotutakoak izan dira. Grafikoan morez ageri dira EAEko datuak eta urdinez Europar Batasunekoak.

"Gurpildun aulkian mugitzen naiz, baina autobuseko plataforma bakar batek ere ez du behar bezala funtzionatzen"

2021-05-11

Lexuri Badiolak gurpildun aulkia behar du eta egunero hartu behar du autobusa lanera joateko, baina autobuseko plataforma bakar batek ere ez du behar bezala funtzionatzen eta autobusera ezin igo geratzen da edo akatsa zein den eta zer egin behar duen azaldu behar izaten dio gidariari. Bere orain arteko borrokari entzungor egin diotela-eta, sinadura bilketa abiatu du.

USOA tailerreko langileen borroka luzea

2020-07-07

Ezgaitasunen bat duten pertsonak egiten dute lan Barakaldoko USOA tailerrean eta Ezkerraldean langile gehien duen enpresetako bat da (350 baino gehiago). Beste behin, bizi duten etorkizun ziurgabearen eta prekarietatearen aurka mobilizatu dira EAJren mitin baten aurrean.

Premia bereziko ikasleak, pantaila atzean galduta

2020-05-05

Ikasgelan itzalean izan ohi diren premia bereziko ikasleak zuzenean ikusezin bihurtu dira konfinamendu garaiotan. Laguntzeko eta eskolaren eguneroko martxan parte hartzeko ondoan hezitzailea behar duen ikasleari helduleku hori desagertu egin zaio albotik, berdin garapenerako sostengu dituen espezialistak; askok ez du ulertzen egoera berria. Kezkatuta daude gurasoak, eta gainezka, beraien bizkar geratu baita lan gehiena.

2.500 langile dituen Gureak Industrial enpresak itxi egingo du

2020-03-24

ELA, LAB, CCOO sindikatuek eta enpresako zuzendaritzak 2.500 langileri eragingo dien lana aldi baterako erregulatzeko txostena adostu dute.

"Baztertuago sentitzen naiz Down sindromea izateagatik emakumea izateagatik baino"

2020-03-18

Down Sindromearen Fundazio Katalaneko Giza Eskubideen Batzordeko kidea da Montserrat Vilarrasa (Montcada i Reixac, 1980). 2016az geroztik Bartzelonako Udaleko Desgaitasuna duten Pertsonen Udal Institutuko Errektore Kontseiluaren (IMPD) parte da; ezgaitasun intelektualaren ordezkaria da bertan.

Tetraparexia espastikoa duen gasteiztarrari gurpildun aulkia erosteko laguntza ukatu dio Aldundiak

2020-01-28

Janire 19 urteko gasteiztarra da, tetraparexia espastikoa du eta gurpildun aulki elektrikoa txiki geratu zaio, hanketan eta bizkarrean zauriak eragiteraino. Berri bat erostea oso garestia da (15.000-18.000 euro artean), baina horretarako diru-laguntza ukatu dio Arabako Foru Aldundiak, baldintzak ez dituela betetzen argudiatuta.

Aniztasunean elkarguneak

2019-12-18

Azaroaren 29an Aniztasunean elkarguneak jardunaldia egin zuten Tabakaleran Sorginlore elkarteak antolatuta. Jardunaldi hauek laburbiltzen ditu Sorginlorek Inge Mendiorozekin batera eginiko bideo honek.

San Andres egunean musika kenduko dute barraketan, festak inklusiboagoak izan daitezen

2019-11-28

Larunbatean, 17:00etatik 19:00etara bitartean kenduko dute musika, behar bereziak dituztenek barrakez goza dezaten. Horrez gain, aniztasun funtzionala duten pertsonentzat txartelak banatuko dizkiete, haiek barraketan ilaran egon beharrik izan ez dezaten. Dagoeneko eskuragarri daude txartelak.

Jakesek urritasun funtzionala du eta zoriontsu da lasterketetan parte hartzen

2019-09-30

"Ez dugu gure sexualitatea ikusarazi behar, egiturazko indarkeriak baizik"

2019-07-10

Cristina Morales Donostiara etorri zen orain dela bi aste, Literatura Mutanteak izeneko udako ikastaroan hitzaldia ematera. Ondo baino hobeto egokitzen zitzaion ekitaldiaren lema, haren azken eleberrian presentzia handia baitute tradizioz literaturarekin lotzen ez diren elementuek, hala nola fanzineek eta dantzak. Argi eta bizi mintzatu zaigu, bere liburuetan egin ohi duen bezalaxe.

"Nafarroako katalogo ortoprotesikoa pezetatan dago oraindik"

2019-02-28

Izen arraroa duen gaixotasun arraro batek utzi zuen aulki gurpildunean Erkuden Txokarro duela lau urte, gaitza jaiotzetik duen arren. Eserita egoteak, baina, ez dakar ezinbestean geldirik egotea eta hori erakusten digu egunez egun, Ibili elkarteko kirol ataletik edo kalean ezintasunak dituzten pertsonen eskubideak ozenki aldarrikatzen.

Aniztasun funtzionalaren gaia lantzeko ikastaroak antolatu ditu Urtxintxa eskolak

2019-02-12

Urtxintxa Eskolako kideek hainbat ikastaro antolatu dituzte otsaila eta martxoan zehar aniztasun funtzionalaren errealitateari heldu eta gaia landu asmoz. Oraindik errealitate hau onartzeko erresistentzia asko daudela azaldu digu Amagoia Osinaldek, eta gaiari heltzeak duen garrantzia azpimarratu du, besteak beste.

Batxilergoko ikasleek esku protesikoa egin diote Anderri

2018-11-19

Lizardi institutuko ikasle batek proposatu zion Anderri: “Protesiak lantzen gabiltza eskolan, egingo dizugu esku protesiko bat?”. Anderrek inoiz ez du halakorik izan, ezker eskua falta zuela-eta egin zizkioten ebakuntza ugarien ostean 12 urterekin protesia gomendatu ziotenean erabaki zuelako garestiegia zela. Orain, 3D inprimatzailea erabiliz neurrira egindako eskua oparitu diote Industria Teknologia ikasgaiko ikasleek, eta “hunkituta” jaso du oparia. Emaitza ikusita, protesia behar duten umeentzat halakoak egitea jarri du helburutzat Batxilergoko irakasleak.

Komunera joateko laguntza behar duen ikasleari EHUk erantzun dio laguntza ikaskideei eskatzeko

2018-10-08

Gasteizko campusean ikasturtea hasi aurretik, premia bereziak dituen Noelia Da Costa ikaslea EHUrekin bildu zen, eta bereziki nabarmendu zien laguntza behar duela oso oinarrizkoa den zeregin baterako, komunera joateko. Arazorik ez, erantzun zioten, “hau unibertsitate inklusiboa da”. Hiru aste geroago, oso bestelakoa da panorama eta EHUk dio ez dagoela zeregin hori beteko duen lanposturik.

"Nerea dut izena eta ez naiz desgaitua"

2018-09-17

"Nerea dut izena eta ez naiz desgaitua. Desgaitasun bat daukat, miopia dudan bezalaxe. Aurreiritzi zaharkituak azpimarratzen dituen hizkuntza daukagu, eta hizkuntzaren bidez estereotipoak eta balio-iritziak sor ditzakegu, besteengan eragiten duten pentsamenduak eta sentimenduak adierazten ditugulako. Ez dadila izan ezgaitasuna definitzen gaituena; ez sustantibizatu adjektiboa".

Autismoa gizarteratzeko Mutriku eta Hondarribia igerian elkartuko dituzte

2018-07-06

Autismoa gizarteratzea helburu duen proiektuari bukaera emateko, Saturraran-Hondarribia zeharkaldian ehundaka igerilarik hartuko du parte asteburuan.

Errugbi Txapelketa barneratzaileko bigarren edizioa ekainaren 9an Hernanin

2018-05-31

Hernanin, Landaren izango da Inklusibo txapelketaren 2.edizioa ekainaren 9an, larunbatean.

Markeli taka-taka egin diote ikasle helduagoek

2018-03-06

Garapen motorra galarazten dion paralisia du 7 urteko Markelek, ez dauka nahikoa indarrik gerria eta hankak behar bezala mugitzeko eta taka-taka behar du, baina oso garestia da. Eskolan bertan aurkitu dute soluzioa: ikasle helduagoek, Soldadura eta Galdaragintza Ziklokoek, egin diote ibilkaria.

"Jendeak ikusten gaitu gurpildun aulkian ia mugitu gabe eta pentsatzen du inutilak garela"

2018-02-13

Jessica Martin irundarrak 24 urte ditu eta garun-paralisia du jaiotzetik. %95eko elbarritasuna dauka, gurpildun aulkian mugitzen dute eta apenas hitz egin dezake. Baina ez zaitzatela aurreiritziek engaina: bere egunerokoa ohean irudikatu baduzu, oker zabiltza. Buruan janzten dioten likornioari esker, idatziz komunikatu ahal izateaz gain, arroparako diseinuak egiten ditu, bigarren liburua ari da idazten eta ilustratzen, erakusketa egin berri dute bere margolan eta diseinuekin, hainbat enpresa eta proiekturentzako logoak egin ditu… "Bestela aspertu egiten naiz", dio.

"Gu gara gure bizitzetako protagonistak"

2017-08-31

“Ikusezinak izan gara orain arte: ikusezinak legeetan, beste emakumeentzat, mugimendu feministarentzat. Zorionez, azken urteetan egiten ari garen lanari esker, ikusgarriak bihurtu gara“. Fekoor-eko (Gutxitasun Fisikoa edo Organikoa duten Pertsonen Bizkaiko Federazio Koordinatzailea) Bilboko egoitzan izan gara Mari Carmen Azcona Domínguez, Rosalía Cuadrado Pascual eta Marian Andrés Acharekin.

Paralitikoek ere sexua nahi dute

2016-12-13

“Zuk medikuari ordaintzen diozu hagina konpontzeko. Gorputza ukitu diezadaten ordaindu beharra daukat nik. Deprimituta nengoen eta hau egiten dudanetik gustura sentitzen naiz, terapia bezalakoa da”. Sexu-laguntzailea darabilen emakume bat da hitz egiten duena, Kataluniako telebista publikorako egin duten Jo també vull sexe! dokumentalean.

Paralitikoek ere sexua nahi dute

2016-12-12

"Deprimituta nengoen eta hau egiten dudanetik gustura sentitzen naiz, terapia bezalakoa da”. Sexu-laguntzailea darabilen emakume bat da hitz egiten duena, Kataluniako telebista publikorako egin duten Jo també vull sexe! dokumentalean.

"Orain, emakumeok, transok, bollerok, amaneratuok, elbarriok eta lodiok hartzen ditugu kamerak, eta geure errepresentazioa gobernatzen"

2016-12-07

Aktibista transfeminista da Elena Urko, eta Post Op taldeko kidea, Majo Pulidorekin batera. Postpornoaz eta errepresentazioaz hitz egin dugu berarekin.

Parapentean jauzi egingo du gurpildun aulkian dabilen urduñar batek, Renferen irisgarritasun falta salatzeko

2016-09-05

Maria Luisa Goikoetxeak hilabeteak daramatza trenera igotzeko dituen eragozpenei erremedioa bilatzen. Orain, ekintza ikusgarria iragarri du bizi duen egoera salatzeko.

Aisialdia desprogramatzen

2016-05-12

Jakina da: jolasa eta aisialdia bitarteko ezin hobeak dira balioetan hezteko eta hazteko. Baina nola egiten da hori praktikan? Aurreiritziak alboratu, eskema zaharrak gainditu eta erronka berrietan murgildu dira azken urteotan begirale eta hezitzaileak. Etengabeko trebakuntza da gakoa, Bizkaiko Urtxintxa Eskola aisialdi taldeko hezitzaileek kontatu digutenez.

Oztoporik gabeko aisia aniztasun funtzionala dutenentzat

2015-07-15

Leku berriak ezagutu, kirola egin, zinera joan, museoak bisitatu… Aisialdia gozatzeko maiz zailtasunak aurkitzen dituzte aniztasun funtzionala duten pertsonek. Gabezia horri erantzuteko jaio da “Tantai: oztoporik gabeko aisia” ekimena.