Urte batzuk daramatzagu komunikabideek –nolabaiteko zehaztasunarekin– hainbat herrialdetan "planetaren indartzat" jotzen diren horiek eragiten ari diren astakerien berri ematen digutela.

Nik ez dut horrela ulertzen, baina neurtutako hitzak erabiliz, "bake-prozesuak" deitzen dieten arren, berea ez dena eskuratzeko indarraren aplikazioa besterik ez dira. Nahiz eta argi dagoen ez dutela ezer asmatu. Eta esaten dut ez dutela ezer asmatu horrelako “erasotzaile trebeak” beti egon direlako, eta orain ere bai.

Gainera, zenbait erreferentzia ditugu eta horiek erakusten digute, gaur egun eguneroko prentsan irakurtzen dugunaren zati handi bat, duela bi mila urte baino gehiago idatzita dagoela.

Onartzen dut nire irakurleren bat baieztapen hauekin harritzea, baina, Tuzidides jeneral atenastarrak "Peloponesoko gerrak" izeneko bere lan ospetsuan dioenez, "MELOS" uhartea estatu librea zen, Atenasen eta Espartaren arteko gerran neutral mantendu zen uhartea.

K.a. 416. urtean, Atenasko armadak tropak lehorreratu zituen uhartean, eta ordezkaritza bat bidali zuen hango biztanleak errenditu eta beren inperioko zerga-kolonia bihur zitezen eskatzeko.

“Melostarrak” berriz, doriarrak ziren, apaingarri gutxiko arkitekturaren sustatzaileak, eta espartarrengandik zetozen, baina independenteak ere baziren. Atenastarrak denbora luzez nahi izan zuten “meloak” beren inperioan sartzea, bai beren aberastasun naturalengatik, bai Egeo itsasoan  zuten kokapen geografikoagatik.

Tuzididesek berak bere maisulan amaitu gabean jasotzen dituen melostarren eta atenastarren arteko elkarrizketen "birsorkuntza" bat da. Proposamenarekin ados ez zeudenez, melostarrek protesta egin zuten, esanez euren aurkako indar gordinak bi aukera besterik ez ziela uzten: amore emate desohoragarria edo esklabotza eta deuseztapena. Atenastarren inperioa, egunen batean, goi mailako indar baten aurrean arriskuan egon zitekeela argudiatuz ere defendatu ziren. Horregatik, atenastarrek errespetatu egin beharko lukete melostarrek duten eskubidea, "arrisku uneetan bidezkoa dena eskatzeko".

Hurrengo paragrafo honetan, denboran zehar nazioarteko harremanetan Mendebaldeak indar gordinaren eta justiziaren arteko harremana nola ulertzen duen –gaur arte– definitu duten hitzak sartu ditut. Jeneral atenastarrak honela erantzun zion "melostarren" argudioari: "Zuek badakizue, guk dakigun bezala, justizia gaur egungo munduan boterean berdinak direnen artean bakarrik planteatzen dela. Horregatik, indartsuek ahal dutena egiten duten bitartean, ahulek behar dutena sufritzen dute.

Melostarrek ez zuten amore eman eta atenastarrek zapaldu egin zituzten.

Tuzididesek idatzitako historian dioenez, bere bandoak –atenastarrak– gizon heldu guztiak hil zituen, gainera, emakumeak eta haurrak esklabo gisa saldu eta bostehun kolono bidali zituzten uhartean bizitzeko. Zerbait gogorarazten dizue?

Paragrafo gutxi horietan egiaztatu ahal izan dugu Mendebaldean "gaur" nola interpretatzen den indarraren eta justiziaren arteko erlazioa nazioarteko harremanetan.

Joan den XX. mendean, "gure Europan" izandako bi gerrekin, garaileek NBEren Gutuna diseinatu zuten, ahulen eta indartsuen boterea eta nazioarteko zuzenbidean beren mugen bortxaezintasuna berdintzeko asmoz. Hau da, melostarrek "zuzenaren eta bidezkoaren printzipioak" deitu zutena, botere militarraren indar gordinari aurre eginez.

Bere garaian, herrialde ezberdinak bisitatzeko eta ezagutzeko aukera izan nuen, batzuen indarren potentzia eta segurtasuna kontrastatu ahal izan nituelarik, baita besteen gainbehera eta ahulezia ere. Geroztik, duela hamarkada batzuetatik hona, aldea ez da hainbestekoa.

Beraz, ondorio gisa, uste dut esan dezakedala melostarren eta atenastarren arteko elkarrizketa, Tuzididesek bere amaitu gabeko obran jasotzen duena, "Peloponesoko gerrak", oraindik ere munduko kanpo-politikaren "Biblia" izaten jarraitzen duela. Hala ere, argi dago bidezkoa eta zuzena dena alde batetik eta indarkeria eta injustizia bestetik kokatzeko ideia, gutxi interesatzen zaizkiola Donald Trump bezalako adimentsu eta "bakegile" bati.

Mundu osoa begira duela aurrez aurre, lotsaren arrastorik gabe, hainbeste akats, bata bestearen ondotik, bakarrik txalo egiten dionari entzuteak dakarren produktu logikoa besterik ez dira. Existitzen ez den proiektu baten oinarri, eta horrek, indar gordina erabiltzera behartzen du, handiena izaten jarraitzeko. 

"Gobernatzeko" modu horren ondorioz, amerikar biztanleak bizkarra ematen hasten direnean, ezinbestekoak egiten ditu iritzi publikoan eragin zuzena bilatzen duten “ekintza konpontzaileak”. Hortik dator huts egindako atentatuen sinesgarritasun eza.

Josu Iraeta, idazlea