Mezzogiorno. Eguzkiak ez dakar aberastasunik

2005eko irailaren 24a

Jon Torner jontorner@argia.eus 1993an, UNESCOk "Gizateriaren ondare" izendapena eman zion "I sassi di Matera" edo "Materako harriak" izeneko etxebizitza multzoari. Matera herria Italia hegoaldean dago, Basilicata eskualdean. Gaur egungo Basilicata, Abruzzo, Campania, Molise, Puglia eta Calabria eskualdeek eta Sizilia eta Sardinia irlek Mezzogiorno izenaz ezagutzen den lurraldea osatzen dute. "Mezzogiorno" hitzak "eguerdia" esan nahi du eta haren jatorria eguzkiak eguneko momentu horretan duen posizioak argitzen du. Izan ere, eguerdian eguzkia hegoaldean dago, italiarrentzat, "Mezzogiorno" izenaz bataiatu zuten lurraldean. Bada, aitzina, gaur egungo Matera herria zaintzen duten mendietan lagun ugari bizi zen, toba harrietan egindako haitzuloetan. Haitzulo horietatik makina bat belaunaldi igaro da eta duela gutxi arte jendea bizi zen haitzuloetatik ateratako harriekin eraikitako etxeetan. Han bizi ziren "azken mohikanoak" 1960an eraman zituzten Gobernuaren esku dauden etxebizitzetara. Orduz geroztik, haitzuloek ikerlarien eta turisten artean geroz eta interes handiagoa piztu dute eta duten balio historikoak bultzatuta, UNESCOk "Gizateriaren ondare" izendatu zituen duela hamabi urte. Mezzogiorno zaharra Europako herrialderik pobreenetakoa zen, Italia iparraldearen eta hegoaldearen arteko desberdintasunen erakusgarri argia. Eta hala da orain ere. Lehen etxebizitza ziren Materako haitzuloak egun taberna edo luxuzko hotelak dira. Turismoa erakartzeko amu bilakatu dira, Italia hegoaldeko beste hainbat monumentu, gaztelu, eliza nahiz hondartzekin batera. Materak eta gainerako herriek turismoa erakartzea lortu dute, baina hala ere, Italia hegoaldea Europako lurralderik pobreena da. Langabezia tasa oso altua da. Baita ikasketak amaitzen ez dituzten haurrena ere. Lehen Hezkuntza amaitzen ez duten umeen kopurua %24koa da, Europako batezbestekoa baino 2,5 bider handiagoa. Jende askok oraindik ez du etxebizitza duin bat erosteko aukerarik eta mila jaioberritik 5,7 hogeita zortzi egun igaro aurretik hiltzen dira. Gainera, mafia jaun eta jabe da eta delinkuentzia ohiko zerbait bilakatu da. Iparraldea, aitzitik, Europako lurralderik aberatsenetako bat da eta bi zonaldeen artean historikoki aski nabarmenak izan diren desberdintasunak are argiagoak dira. Aldea hain da handia, ezen iparraldeko herritarrek maiz eskatu duten Erromaren hegoaldean muga bat jartzeko, beherago dauden italiarrak "lapurrak", "gaizkileak" eta "alferrak" direlako. Oinarrizko jakirik erosteko aukerarik ez Newsweek aldizkariak Italia hegoaldeari buruzko hainbat datu jakinarazi berri ditu eta bide batez, iparraldearekiko desorekaren arrazoiak argitzen saiatu da Poor, poorer, poorest (Pobrea, pobreagoa, pobreena) artikuluan. Milango Mario Negri Institutuko kide Maurizio Bonatik dioenez, "euren seme-alabentzat oinarrizko jakirik erosi ezin duen jendeaz ari gara hitz egiten". Burlo Garofalo Trieste Institutuko Giorgio Tamburlini ikerlariaren hitzetan, bestalde, Italia hegoaldeko haur eta nerabeen %17k depresioak eta anorexia moduko gaixotasunak jasaten dituzte eta asko suizidatu egiten dira. "Guk ordaintzen ditugun zergak hegoaldeak xahutzen ditu" Iparraldeko herritarrek ez dute hegoaldeak bizi duen egoera ulertzen, beraiek ordaintzen dituzten zergak besteek xahutzen omen dituztelako. Tira, ulertu, ulertzen dute: "Han behekoak lapurrak dira, eta alfer galantak". Kontuak kontu, egia da Gobernuak bideratutako laguntzei esker hegoaldeko herrialdeek aurrerapauso handiak eman dituztela: Puglia Europako pasta ekoizle garrantzitsuena bilakatu da, Calabria zitrikoena eta Campanian, Napoles hiriburuan barne, turismoak izugarri egin du gora, Amalfi kostak eskaintzen dituen aberastasunei esker. Dena den, Italia hegoaldeko 7,3 milioi lagunek hilean 521 euro baino gutxiago irabazten dute eta horien erdiak 435 euro baino gutxiago. Materako haitzuloetan enoteka bat duen Francesco Loporfidoren hitzetan, "hemen gau bakoitzeko 500 euro eskatzen dituzten hotelak daude eta metro batzuetara jendea larri bizi da". Neurri batean, arazoaren oinarria non dagoen erakusten digu datu horrek. Ordenagailurik ez baina banda zabala bai Duela bost urte, Europako Batasunak 50 bilioi dolar eman zizkion Italiako Gobernuari, hark Mezzogiornoren garapenerako inbertitu zitzan, bereziki medikuntzaren eta azpiegituren esparruetan. Silvio Berlusconi Lehen Ministroak, ordea, fondoen erdia baino gehiago Campania biziberritzeko erabili zituen, Napoles eta jada aski aberatsa zen Amafi kostari bultzada handiagoa emateko. Beste datu bat. Duela gutxi Gobernuak 300 milioi euro bideratu zituen herrialdea banda zabaleko azpiegiturez hornitzeko, hegoaldeko herritar gehienek ordenagailurik ez daukaten arren. Gainera, Sizilia eta kontinentearen artean 4,6 milioi euroko zubia eraikitzekotan dabiltza, ospitale askotan mediku eta hornigai falta handia dagoen bitartean. Iparraldeko aberastasunak zergatik ez du hegoaldea busti? Italia hegoaldean mafia da jaun eta jabe. Negozioen parte ikaragarri handia kontrolpean du. Gainera, merkatu beltzak indar handia du. Hala, herritarrek dagozkiena baino zerga txikiagoak ordaintzen dituzte eta bertoko erakundeek ez dute azpiegiturak behar bezainbeste hobetzeko adina dirurik jasotzen. Ondorioz, iparraldean indar handia duten konpainiek ez dute hegoaldeaz ezertxo ere jakin nahi eta ez dira bertako merkatuan sartzera ausartzen. Egoera benetan txarra da. Bakar batzuk aberastu dira (mafia mafia da) baina gehienak pobrezian bizi dira. Egoerari astindu eder bat emateko saiakerak izan dira, baina ez dute helburua lortu. Badirudi jendea baldintza horietara ohitu dela eta ez daukala mugitzeko asmorik. Maurizio Bonatiren hitzetan, horixe da txarrena: "Hegoaldeko herritarrek euren patua pobreak izatea dela sentitzen dute".
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Italia

Azkenak
2018-10-22 | I˝igo Igartua
Zumaiako Flisch-ak plastikoz beteta

Zumaiako Flysch-ak plastikoz beterik daudela erakusten duen bideoa birala bihurtu da azken orduetan.


2018-10-22 | Zero Zabor
Ikerlan berria Britainia Handian: erraustegiek isuritako karbonoak nola kaltetzen duen klima

UKWIN Britainia Handia Errausketarik Gabe koalizioak zabal du erraustegiek klimaren aldaketan daukaten eraginari buruzko ikerlan berria, zentratua –alde batera utzita ingurumenaren kutsatzea, gizakien osasun kalteak, eta beste eraginak– teknologia horrekin sortutako energiaren karbono balantzean. Emaitzek gezurtatzen dituze errausketaren propagandistek behin eta berriro plazaratzen dituzten kontuak.


2018-10-22 | ARGIA
Ryanair-ek emakume beltz bat tokiz aldarazi du, gizon zuri batek bere ondoan eseri nahi ez zuelako

Eraso arrazista bideoz grabatu zuen bidaiari batek. Hegazkin-konpainiaren jarrerak zalaparta sortu du ikusleen artean.


2018-10-22 | ARGIA
Bi eraso matxista eman dira asteburuan, Barakaldo eta Bilbon

Sexu erasoak izan dira biak. Kasu batean zein bestean, erasoa jasan duen emakumeak salaketa jarri du.


2018-10-22 | I˝igo Igartua
Olatu erraldoia Donostian, euskal presoen eskubideak aldarrikatzeko

Milaka pertsonak babestu du Orain Presoak dinamikak antolaturiko “inoizko manifestazio pluralena”, euskal presoen kartzelaratze auziari konponbidea ematea eskatzeko.


Okerrera doaz Eusko Jaurlaritzaren aurreikuspen ekonomikoak

Euskal Autonomi Erkidegoaren egoera ekonomikoa, Errendimenduaren gizartea saiakera eta eskola segregazioa aztergai aste honetako Lanaren Ekonomian. Berrikuntzekin dator ikasturtea BilboHiria eta Hordagoko elkarlanean.


Plastiko birziklatua duten jostailuek toxiko arriskutsuak dituzte

Europako ikertzaile talde batek, Ekologistak Martxanekin elkarlanean, jatorria hondakin elektronikoetan duten toxiko arriskutsuak aurkitu dituzte birziklaturiko plastikoetan, hala nola, jostailu edota kontsumorako saltzen diren beste hainbat produktutan.


Azkenak
Eguneraketa berriak daude