ARGIA.eus

2021eko uztailaren 28a

Memoria Demokratikoaren Lege proiektua onartu dute Espainiako Ministroen Kontseiluan

  • Uztailaren 20an onartu zen proiektua, eta alderdi politikoek irailean eztabaidatuko dute Espainiako Kongresuan. Legeak diktadura frankista gaitzetsi eta haren apologia egiten duten fundazioak debekatuko ditu. Gobernuak hartuko du frankismoan hildakoen gorpuzkinak bilatzeko ardura.  

Iraitz Madariaga Etxebarria
2021eko uztailaren 21a
Erorien Harana. Argazkia: Pablo Forcén Soler

Memoria Demokratikoaren Lege proiektuak 1936ko estatu kolpea eta haren osteko diktadura frankista kondenatuko ditu, eta biktimei “protagonismoa” emango die “guztizko erreparazioa” eskainiz. Testuak 65 artikulu ditu, eta hainbat ardatzen inguruan egituratzen da: erregimenaren biktimak —bereziki, emakumeak— frankismoaren apologia egiten duten fundazioak eta memoria historikoa bultzatzeko zenbait berme.

Proiektu honek 2007an José Luis Rodriguez Zapateroren agintaldian onartutako Memoria Historikoaren Legea osatuko du. 2020ko irailean aurkeztu zuten lehenengo lege proiektuari nazioarteko hainbat ekarpen gehitu dizkiote, eta Giza Eskubideen markoaren estandarretara egokitu dituzte neurriak. Horrela azaldu du Felix Bolaños Presidentetza eta Memoria Demokratikoaren ministroak asteartean Kongresuan egindako agerraldian.

“Politika, ideologia, erlijioa edo orientazio sexuala” medio, diktadura garaian “errepresio frankistaren organoek” egindako epaiketak eta zigorrak baliogabetuko dituzte, eta biktimen familiei erreparaziorako bideak eskainiko dizkiete. Hildako arbasoen gorpuzkinak berreskuratzea “eskubidetzat” aitortuko dute, eta gobernuak bere gain hartuko du senideen arrastoen bilaketa.

Estatuko administrazioak tokiko administrazioekin lankidetzan jardungo du, eta lauhileko planen bidez azkartuko dituzte gorpuzkinen bilaketak. DNA banku bat zabaldu eta Gerra Zibileko eta Diktadurako biktimen erregistro bat jarriko dute martxan. Hobien mapan, exhumazioen protokoloan eta baimenen erregimenean ere egingo dituzte aldaketak. 

Franskimoaren edota diktaduraren apologia egiten duten fundazioak debekatu egingo dituzte, biktima horiek “iraindu” egiten dituztela kontsideratu dutelako. Lege honek duela hamar hilabete aurkeztu zuten aurreproiektuarekin duen desberdintasun nagusia da honakoa. Izan ere, Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak orduan adierazi zuenez, elkarte horiek debekatzea adierazpen askatasunaren kontra doa.

Nazioarteko araubideari atxikiko zaio orain Espainiako Gobernua, Europako Kontseiluaren arabera, “giza eskubideen kulturan, gizateriaren aurkako krimenen egileak goraipatzeak, goratzeak edo apologiak” biktimak eta senideak “umiliatzea” dakarrela adierazi baitute.

Debekatu nahi diren elkarteen artean daude Erorien Haraneko Santa Cruz fundazioa eta Francisco Franco fundazioa. Azken horretako kideak erabakiaren aurka agertu dira: lege berria “antikonstituzionala” dela gaitzetsi dute, eta elkartetik diktadorea defendatzen jarraituko dutela azaldu dute, inork ezingo duelako Francoren garaiaren “transzendentzia erraldoia ezabatu”. Erorien Haranean, berriz, fundazioa legez kanpo usteaz gain, hilerri zibil bilakatu nahi dute lekua, frankisten aldeko oroigarria izan ordez, bi bandoetako biktimak omendu ahal izateko.

Emakumeak

Erregimenaren eraginak jasan zituztenen artean, tarte berezia eskaini nahi diete emakumeei. Memoria Demokratikoaren Lege proiektuaren arabera, “andrazkoek umiliazioak, irainak, bortxaketak, jazarpena, indarkeria edo zigorrak jasan zituzten beren jarduera publiko edo politikoagatik, emakume izate hutsagatik edo jazarrita, errepresaliatuta edo erailda zeudenen ama, bikotekide edo alaba izateagatik."

Horren ondorioz, “aipamen berezia” egin nahi zaie emakumeei “askatasunaren, berdintasunaren eta elkartasunaren balioen aldeko borrokaren protagonistak” izan zirelako. Era berean, atzerritarrekin ezkontzeagatik espainiar nazionalitatea galdu zuten emakumeen seme-alabei nazionalitatea aitortu nahi diete.

Zenbait hutsune

Lege proiektuak Gerra Zibilean zein diktaduran espoliatutako ondasunak ikertuko direla eta lan behartuak egin zituzten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa emango zaiela biltzen du. Halere, La Vanguardia hedabideak argitara ekarri ditu neurri horrek dituen hutsuneak, legeak ez baitu inongo kalte-ordain ekonomikorik edo profesionalik aurreikusten. 

Omenaldi egunak eta hezkuntza

Memoria historikoa sustatzeko asmoz, legeak bi proposamen gehiago egin ditu. Batetik, biktimak omentzeko bi egun antolatuko dituzte: urriaren 31n —1978ko Espainiako Gorte Konstituzionalgileak osatu ziren eguna—, diktaduraren eta estatu kolpearen biktima guztien eguna egingo dute, eta maiatzaren 8an —Europan nazismoa eta faxismoa garaitu ziren eguna—, diktaduraren ondorioz errefuxiatutakoena.

Bestetik, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako ikasketa gidetan memoria demokratikoari buruzko gaiak integratu nahi dituzte.

Alderdi politikoen eztabaida 

Eskuineko alderdi politikoak zein ezkerrekoak agertu dira lege berriaren aurka. PPko Pablo Casadok, onartuz gero, legea bertan behera utziko duela adierazi du, eta Vox-ek Auzitegi Konstituzionalera jo nahi du indargabetzeko. ERCk eta CUPek ere izan dute zer esanik, ez baitute uste legea guztiz osatuta dagoenik. 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Frankismoa  |  Espainia  |  Frankismoa

Frankismoa kanaletik interesatuko zaizu...

Azkenak EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude