Rojavan presentzia izugarria daukate borrokan eroriek, eta leku askotan ikusten dira beren argazkiak. 2014an Estatu Islamikoaren aurkako guda hasi zenetik 15.000 pertsona hil dira askatasunaren aldeko borrokan, izan kurduak, arabiarrak, asiriarrak edo internazionalistak. Herri honen martiriak dira. Gai hau kudeatzeko ere hamaika gizarte egitura antolatuta dituzte.
Baten semea hil zen borrokan, bestearen alaba, hirugarrenaren izeba... Martirien familien elkartera jo dugu eta ondorengoek hartu gaituzte: Armanc Mihemed Hessin, Mazlum Hassan eta Rabiya Husseyin Qawas. Gai honen inguruan lan handia egiten dute horretarako propio antolatutako egituretan.
Zein da beren lana? Norbait borroka armatuan hil dela jakin bezain pronto, familiei heriotzaren berri jakinarazi, gorpua ekarri, hileta antolatzen lagundu, pertsona horren memoria ohoratzeko bere bizitzari buruzko artxiboak egin... Halako lanetan aritzen dira buru-belarri. Gerrarik ez dagoenean, bestelako lan ugari ere egiten dituzte: familiak antolatu, hauek zaindu, laguntza psikologikoa eman, behar ekonomikoak badituzte horiek asetzen lagundu... Lan handia da, milaka baitira familiak. Antolakuntza aldetik, multzoka antolatzen dituzte taldeak, eta sendi bakoitzak beste baten ardura hartu ohi du. Emakumeek paper zentrala jokatzen dutela azpimarratu digute.
"Kontu handiz egin beharreko lana da, batez ere, beren senidea hil dela jakinaraztea, gu baikara abixatzen dietenak, publiko egin aurretik. Denetarik aurkitzen dugu. Familia batzuek seme edo alabaren bat bidaltzen dute gudara, abertzaleak direlako eta herriari zerbitzu hori eman behar diotela uste dutelako, baina badira, noski, beren senideak horretan engaiatzerik nahi ez dutenak. Badira, beraz, albiste mingarria duintasunez jasotzen dutenak, eta oso gaizki hartzen dutenak. Gure lana da errespetu osoz hori entzun eta beraiei laguntzea. Hala ere, Estatu Islamikoaren aurkako borroka hain izan da lazgarria, hamalau urtean hainbeste izan dira hildakoak, asko sustraitu dela herria basakeria horrengandik babestea beharrezko sakrifizioa izan delaren ideia".
Kontatu digutenez, zortzi azpitaldetan banatzen dira elkarte hauek:
Duela gutxi zabaldu zuten yihadistek sare sozialetan nola profantzen zuten Shaddadi herriko martirien hilerria.
"Afrin, Raqqa eta beste herri askotan, beren eskuetan erortzen direnean egiten duten lehen gauzetako bat, gure martirien hilerriak suntsitzea izaten da", adierazi digu Qamishloko hilerri horretaz arduratzen den Hukmet Sheks-ek.
Herriz herri dituzte martirientzat propio prestatutako hilerriak, eta Rojavako hiriburukoan 1.100 pertsona inguru daude lurperatuak. Oso leku solemnea da, zalantzarik gabe. Beren borrokaren lekuko isilak dira. "Ez gara gerraren zale, baina gure burua defendatzen dugu kurduok. Askatasunak prezio altua dauka, zuen begien aurrean daukazue", adierazi digute.