San Salvadorreko kaleetan ibiltzea desberdin sentitzen da gaur. Duela hamarkada bat ez zegoen astuntasun bat dago airean, edo agian bazegoen, baina orain instituzionala, zaratatsua eta baliozkoa bihurtu da. Emakume, salvadortar eta giza eskubideen babesle naizen heinean, LGBTIfobiaren inguruan idazteak gogora ekartzen dizkit nire orbainak eta beste batzuenak, gauerdian egindako deiak eta borroka amaiezina beldurrak gu mapatik ezabatzen uztearen aurka.

Azken urteotan bizi izan dugu paradoxa mingarria. Munduak, antza, aniztasuna gero eta hobeto ulertzeko aurrerapausoak ematen dituen bitartean, gure eskualdean eta zehazki nire herrialdean, El Salvadorren, erlojua atzerako bidea egiten hasia omen da.

Gogoan dut duela urte batzuk sentitzen genuela arrakalak irekitzen ari ginela. Genero-identitate legeez, osasun arloko jarduketa-protokoloez, segurtasun-indarrak sentsibilizatzeaz mintzatzen ginen. Itxaropen sua bazegoen. Baina, azkenaldian, su horri putz egin diote indarrez erakundeek, eta zentzu askotan ilunpetan utzi gaituzte.

LGBTIfobia aldatu da El Salvadorren. Orain ez da kaleko irain edo familiaren mahaian entzuten den aurreiritzi erlijioso soila, orain fobia politiko bat bilakatu da. Botere esferek eskola curriculumetatik eta politika publikoetatik ezabatzen dituztenean terminoak baino gehiago ezabatzen dituzte, bizitzak ezabatzen dituzte. Mezu argia bidaltzen ari dira gizarteari: "Pertsona hauek ez dira existitzen, eta existitzen badira, ez dute aipatzerik merezi".

Bortxazko ikusezintasun hori indarkeria kolektiboko forma bat da. Gerra eta gaizkile-taldeetatik bizirik atera diren kide transak ikusi ditut negarrez, hainbeste izerdirekin ireki genituen ate gutxi horiek ixten ikustearen ezintasunagatik.

Gatzez betetzen saiatzen diren lurrean landatzea bezalakoa da testuinguru horretan eskubideak defendatzea. Arima hausten dit gure gazteriari begiratzeak. Badirena izatean askeago sentitu ziren horiek orain armairura bueltatzen dira lana galtzearen beldur, edo are okerrago, "familiaren babesaren" diskurtsoak gero eta gehiago legitimatzen duen indarkeria horren helburu izatearen beldur direlako.

Zein familiaz ari dira gureak baztertzen dituztenean? Nire begiek ikusi dute bazterketaren benetako aurpegia: sexu-orientazioagatik hil duten semearentzako justizia bilatzen duen ama topatzea funtzionarioen isekekin; epaitua izan gabe oinarrizko osasun-zerbitzurik jaso ezin duen emakume lesbiana; aberrian tristeziaz edo indarkeriaz hil baino, beste herrialde batean erbestea eta ezjakintasuna nahiago dituen gazte trans hori.

Egoera iluna izan arren, bertan aritzeak erakutsi dit zapalkuntza dagoen tokian erresistentzia eder eta sakonki gizatiarra loratzen dela. Babes-sareetan, inprobisatutako aterpeetan, gure kale grisak, guztiaren gainetik, kolorez betetzen jarraitzen duten martxetan, hor aurkitzen dut indarra.

Ez ditugu "ideologiak" defendatzen, batzuek sinestarazi nahi dutenaren kontran. Beldurrik gabe existitzeko eskubidea defendatzen dugu. Defendatzen dugu Soyapango edo Santa Ana bezalako auzoetako gazte batek, nor maite duen edo edonola identifikatzen dela ere, ez pentsatzea bere bizitzak gutxiago balio duela.

Gizarte-ehuna ausikitzen duen pozoia da LGBTIfobia, ezagutzen ez dugun hori gorrotatzen irakasten digulako, giza-esperientziaren konplexutasuna ospatu beharrean. Baina hemen jarraitzen dugu. Nik neuk ez dut zinismoaren garaipenik onartuko. Biktima bat laguntzen dudan bakoitzean, norbait entzuna eta baliozkotua sentitzea lortzen dugun bakoitzean, irabazten ari gara gudua gorroto horren kontra.

Aurretik daukagun bidea luzea da eta, ez dut gezurrik esango, aldapatsua dirudi. Eskualdea kontserbadurismorantz jotzen ari da, eta gure herritarrak erruduntzat hartzen ditu herriaren sinpatia irabazteko. Hala ere, babesle naizen heinean, nire konpromisoa aldaezina da.

Idazten, salatzen eta, batez ere, maitatzen jarraituko dugu. Azken finean, fobiak ulertzen ez duena da gure existentzia, egunero, ausardia ekintza bat dela. Haien identitatea epai bat dela sentitu gabe ibili ahalko direnean gure gazte guzti-guztiak, orduan handia izango da El Salvador.

Bitartean, hemen izango gaituzte: lehen lerroan, bihotza irekita eta ahots sendoz, sarea ehuntzen inor gehiago ez dadin erori ahanzturaren amildegian.

Aranza Santos, aktibista salvadortar transfeminista