Osasungintzako ehundik gora langilek, Euskal Herrian Euskarazekin elkarlanean, manifestua sinatu dute. Euskaldunak bigarren mailako herritar gisa tratatuak direla salatu dute. Euskal Herriko osasun zentro guztiei eskatu diete “lehenik euskaraz aritzea, eta gehienik ere bai”, pazienteak euskaraz artatua izan nahi duela eskatzeko beharrik gabe.
Arlo askotako osasun profesionalek sinatu dute manifestua, besteak beste, medikuek, farmazialariek, psikomotrizitatekoek, ergoterapeutek, erizainek, ortofonistek, pediatrek eta psikologoek. Ipar Euskal Herriko hamarnaka herritakoak dira.
Gaur egun, Euskal Herriko osasun zentro gehienetan euskaldunek bizi duten tratua salatu dute. Bigarren mailako herritartzat hartzen dituztela diote, zentro gehienetan euskara bigarren mailako hizkuntza delako, eta “kasurik txarrenetan ez da kasik batere erabiltzen”. Osasun zentro guztietan ahozko eta idatzizko komunikazioak lehentasunez euskaraz izatea eskatu dute.
Pazienteek arreta eta arta euskaraz jasotzeko eskubidea dutela azpimarratu dute, baina gogoratu dute eskubideaz haragoko kontua dela pazienteak bere hizkuntzan artatzea: batetik, garrantzi handia dauka osasun langilea eta pazientea elkar ondo ulertzeko, eta bestetik, arta euskaraz eskuratu nahi dutenentzat profesionalekin hizkuntza horretan aritzea “terapeutikoa da”. Gehitu dute arta euskaraz eskaintzea garrantzizkoa dela, pazientea eskatzen aritu beharrik gabe. Urteak dira osasungintzako hainbat profesional eskaintza aktiboa kontzeptua zabaldu eta aldarrikatzen ari dela. Eskaintza aktiboa egiteak esan nahi du osasun profesionalek lehen kolpean eskainiko diotela pazienteari euskarazko arta, pazienteak berak eskatu gabe. Egoera zaurgarrian egon ohi da pazientea osasun zentrora jotzen duenean, eta eskaintza aktiboaren alde egiten duten profesionalok adierazi izan dute ezin zaiola gaixoari eskatu hizkuntza kudeaketan aritzea. Bestalde, euskaraz artatzea hizkuntza eskubideaz harago kokatzen dute, manifestu honetan profesionalok jaso duten ildo beretik: euskaraz artatzeko eskubidea izateaz gain, kalitatezko arreta eskaintzeko ezinbestekotzat dute profesionalak euskaldunak izatea, ez da nahikoa bere alorreko ezagutzak izatea, pazientearen hizkuntza jakin behar du profesionalak.
Pazientearen eskubideaz gain, langileek euskaraz lan egiteko duten eskubidea ere aldarrikatu dute manifestuan, eta osasun zentroen betebeharra dela, berriz, euskaraz zerbitzuak eskaintzea.
Lehentasunez euskaraz arituko diren osasun zentroak eskatzearekin batera, kalitatezko osasungintza publikoa aldarrikatu dute, eta horretarako inbertsio handiagoak egitea eta profesionalen lan-baldintzak hobetzea.