Zuzenbidearen eta Justiziaren arteko urruntze-garaiak bizitzen ari gara. Doktrina-orientazio zaharra berreskuratzen ari den garaiak dira, zeinarentzat Zuzenbide Positiboa guztiz zuzena baita. Eta hori jarrera totalitarioak babestea besterik ez da.

Espainiako Konstituzioaren 117.1 artikuluak Zuzenbide Estatuaren bizkarrezur gisa ezartzen du epaileek "independenteak, mugiezinak, erantzuleak eta soilik legearen agintearen mende daudenak" izan behar dutela.

Hala ere, permisibitateak eta konkomitantziak –estankotasunik ezaren ondorio– botere judiziala salbuesten dute gaur egun, Espainiako sistema politikoaren "El Cid Campeador" bezala.

Estankotasunik ezak lehentasunezko "bazkideak" ditu, aspalditik ezagutzen ditugu, iragartzeko modukoak dira, gizarteak ondo baino hobeto ezagutzen ditu bere norabide-aldaketak, eta hortik datorkio sinesgarritasun eskasa. Ez dira esaten dutena eta dabiltzan bideetatik ez dira inoiz nahi duten lekura iritsiko.

Zuek, espainiar eskuina omen zaretenok, zuen postulatuekin bat egiten ez duen oro etsaitzat duzuenok: jainkoa, aberria eta erregea. Zuek, herrikideei elkarbizitzarako eta bakerako benetako aukerak eskaini beharrean, liskar-metodoak sortzen dituzue, gatazkak, mina eta mendekua betikotzeko helburu bakarrarekin.

Ez dago zuek bezalakorik gobernantza-aukerak oztopatzeko. Onartzen ez dituzuenean, eskakizunak sartzen ez dituzuenean, zuen ordezkaritzaren ahultasunera egokitu beharrean, beren eskubidea ukatzen diezue gehiengo demokratikoa izan dezakeenari.

Horrelakoak izan ziren zuen arbasoak, sistemaren inposaketa eta indarkeria egituratuaren zaleak, eta halakoak zarete zuek ere. Ez daramatzazue gorbata beltzik eta alkandora urdinik, ezta gerra-ontzirik eta kartutxo-ontzirik ere, baina garuna era berean gaixorik daukazue.

Egiaren, legearen, justiziaren eta indarkeriaren kontzeptu paternalista duzue, onartzen ez duzuen guztia terrorismo gisa definitzera eramaten duena, eta abantaila eta mendekua dakarkiena.

Zuek, PP, erregimen demokratiko baten antza duen edozein sistemaren antipodetan kokatuta zaudete. Zuen kredo totalitario, bortitz eta esklusibistarekin erakusten duzue eroso sentitzen zaretela eragiten dituzuen eta mantentzen zaituzten gatazkak kudeatzen.

Azaldu ditudan arrazoi horiek guztiek argi eta garbi erakusten didate PPn duzuen estrategiak gatazka politikoak behar dituela. Ezin da bestela izan. Hau da, indarkeria ekintza politiko gisa bilatzen eta eragiten duzue, eskubide demokratikoak deslegitimatzen saiatzeko.

Zorionez, zuen artean bada baten bat zure alderdiaren egia adierazten duena. Ez da oraingoa, lehenago ere, beste batzuek esan zuten: "Espainiak funtzionatzen du gizakiaren baliabide magikoek funtzionatzen dutenean, gizakia sistema bihurtzen denean, hots, Fernando Katolikoa edo Francisco Franco". Paragrafo horiek sinatu zituztenek beren burua aurkeztu zuten Hizkuntzaren Errege Akademiarako, eta kanpaina hau egin zuten: "Gutxi ausartzen dira balio irmo eta lasaiarekin aurre egitera, salbuespenezko neurriak eskatzen ari den egoera bati, nahiz eta formalitate administratibo solemneagoak edo ez hain solemneak berregokitzeko edo ezabatzeko arriskua egon".

Batzuek argi eskatzen dute, baina zuek, PP, zarete prest zaudetenak praktika politikora eramateko. Argi baitago demokrazia ez zaizuela gustatzen. Diktaduraren eragilea demokrazia izan zela edo diktaduraren ondorio bat izan zela baieztatzera iritsi zarete.

Zuen artean asko zarete "benetan", joan den XX. mendeko hirugarren laurdenean amaitu zen abentura berrezartzeko asmoa duzuenak.

Egia esan, Espainiako Estatuan demokrazia formala ezarri da, hau da, botere-abusu edo despotismo posibleen aurrean, herriaren esku-hartzearen aldeko doktrinatik edo haren nagusitasunetik urrun. Eta hori horrela da Espainiako Konstituzioa ez delako gai izan sistema demokratiko bat egituratzeko. Hori da egia gordina, inork egiten ez dituen galderak sortzen dituena, eta berandu baino lehen, Espainiako gizarteak erantzun beharko duena.

Egoera horren aurrean, gaur egungo espainiar herritarrek onar al dezakete sumindura demokratikoa isiltasun hilgarri baten azpian lurperatuta geratzea? Estatua ez da birjina berez, jaunak. Eta berdin dio nork eta non adierazten duen kontrakoa.

Hona hemen galdera zintzo pare bat: gaur egungo "PP-Vox" binomio-zuzendaritzaren muturreko ideologia nazional esklusibista, balio atzerakoien babeslea, faxista gisa defini al daiteke? Ikerketa serio batek kristau zaharren Espainian nagusi zen bere ahaidetasuna erakutsiko liguke, "irain" zaharrak mendekatzeko nahiarekin.

Nondik dator, zer sustrai ditu egungo "muturreko populismoak", berriz ere mehe eta gosetuak?

Parametro horietan mugitzen ari gara. Batzuek kaosa eta gatazkak bilatzen dituzte, muturreko "sinesmenak" inposatu ahal izateko; beste batzuek, aldiz, zuzenbidea eta arrazoia gailentzeko lan egiten dute.

"Zezenketetako terminologia" erabiliz esango nuke zuek, Alderdi Popularrak eta bere bazkideak, "ilea ukitzen" duzuenean sistema bahitzen duzuela, eta hori egiten duzue zuen jarrera demokraziaren guztiz kontrakoa delako. Bost axola buruzagiak zaharrak edo gazteak badira, denek dute nabarmentzeko, arrakasta izateko irrika, eta, horretarako, liskarra eta gatazkak bilatzen dituzue.

Horregatik, agian, harridura handia sortu zuen José Manuel García-Margallo jaunak –Donostiako jesuitek egiaren balioari buruz erakutsi ziotena ontzat hartuz– bere garaian esan zuenak: "Hiltzen ez gaituztenetik, ez dugu proiekturik".

Josu Iraeta, idazlea