Euskarak ematen digu (euskal) herritartasuna

  • Euskara batuak bezala, bizkaierak, gipuzkerak, nafarrerek, zubererak… euskararen edozein aldaerak ematen digu euskal herritartasuna. Duela 50 urtera arte ez zegoen euskaldunik, ala? Ez ete zegoen Euskal Herririk?

JJ Agirre
2017ko martxoaren 02a

Egungo euskalkiak ez dira eta “inkulturaren lekukotasun urri eta negargarri baten adierazleak”, pentsa be ez. Espainiar eta frantziar estatuen eta euron zerbitzuko eragileen zapalketa luze eta gordinaren emaitza dira, hori bai, neurri handi batean.

Guztiz harrigarria gertatzen da, oraindik ere bizkaieraren gainean eta Mendebaldeko euskaldunen egoeraz nahiz bilakaeraz agerikoa den ezjakintasuna eta aurreiritzien zama. Bizkaiera edo mendebaleko aldaera da Bizkaian, Gipuzkoako eremu zabal batean eta baita Arabako hainbat herritan ere, euskaraz bizi gura duten elebidun asko eta askoren berezko eta ohiko euskara. Etxean jaso zutelako, edo batuaz eskolatuak izan arren batua bera baino “etxekoagoa” egiten zaielako, artean ere herri askotako hizkera bizia baita. Bizkaieradun horien arteko gehientsuenek batuaz jarduten dute egokierak eskatzen duenean, sarri beharrik ez dagoenean bebai, arazo barik.

Ez hanka ez buru ez dauka bizkaieraren aurkako iritzi tamalez zabalduegiak. Hasteko eta behin, bizkaiera araututa dago, ederto gainera, Labayru edota Mendebalde elkarteen ahalegin eskergari eskerrak, adibidez. Eta araututa dago behar bati erantzunez: bizi-bizirik dagoen bizkaiera-hiztunei euskarri idatzia emateko beharrari erantzuteko.

Ez hanka, ez buru, ez neurririk ez dauka, bizkaieraz aritzen direnak larrutzea. Inor ez dut ikusi ostera, gipuzkeraz, nafarreraz edo zubereraz aritzen direnak seinalatzen (zorionez). Izan ere, euskaraz egiten ahalegintzen direnak, aldaera zein den ere, txalotu behar genituzke beti.

Kezkagarria dena, alderdi eta sindikatu unionisten jardun ankerra da. Patxi Lopezek, PPren eskutik Lehendakari izandakoak, Jaurlaritzak kontratatutako euskarazko klaseetara piper egiten xahututako dirutza publikoa; Idoia Mendiaren ohiko adierazpen negargarriak; PSEren kanpaina iraingarriak, EGAren eta Hizkuntza Eskakizunen inguruko toxikazioa, EAJren arduragabekeria eta PSEren hizkuntza politikarekiko menpekotasuna, PPren euskararekiko erdeinua eta gorrotoa, Diario Vasco edota El Correo Español kazeta 1978z geroztik “erradikalki demokraten” etengabeko azpijana, Brunete mediatiko espainiarraren aldian aldiko “laztanak”… Horiek dira kaltegarriak oso. Kezkagarria ere, beste maila batean noski,  euskalgintzaren isiltasun ulertezina eta eragile abertzaleen erantzun oro har epela.

Mendebaldeko euskaratik euskara batura dagoen jauzia txikia da. Gero eta txikiagoa euskaraz alfabetatzen eta janzten garen heinean. Gero eta gertuagokoak izango dira gainera euskararen aldaera guztiak, euskararen erabilera hedarazten eta hedabide kalitatezkoak ugaltzen diren neurrian. Are gertuagokoak, espainiarrek eta frantsesek inposatutako mugak hausten ditugun egunetik aurrera.

Eman bada bakea mendebaldeko euskarari, edo arean hobeto, egin berba bizkaieraz be!

(Euskara teknikaria eta ELAko kidea da JJ Agirre)

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskara  |  Hizkuntza politika

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
#Nikerebai

Iraultza Txikien Akanpadan parte hartu nuen lehenengoz gizonezkoen arteko ikastaro/lantegi batean. Gehienok feministen lanak akuilaturik hurbildu ginelakoan nago, gehienongan sumatu nuen zerbait, –halako mea culpa bat?–egiteko gogoa.

Atera zen ondorioetako bat, nire ustez nagusia, izan zen, bortxatzaileak eta erasotzaileak ez direla hutsetik sortzen, gizonezkoen artean erantsirik ditugun jarrera-iruzkin-jokamolde-txiste-mikroeraso matxisten haztegitik baizik. Ekosistema horrek... [+]


2018-12-16 | Jon Alonso
Celes Alvarez hil da

San Saturnino egunean albiste mikatz bat: “Celes Alvarez, Naparra-ren ama, hil da”.  

2017ko apirilaren 4an, bi urteko prozesu bati amaiera emanez, Frantziako agintariek erabaki zuten Brocas eta Labrit herrien artean indusketa bat egitea, Jose Miguel Etxeberria Naparra-ren gorpua han egon zitekeelakoan. Orduan Celes Alvarezek 88 urte zituen, eta adin horri dagozkion matxurak edukita ere, tente eta duin segitzen zuen semearen gorpuaren hondarrak etxeratzeko enpeinuan; izan... [+]


VOX: badator uholdea

Espainiar nazionalismo sutsua, feminismoaren aurkako bulkada erreakzionarioa, migratzaileei fobia eta nazka. Eta abar.

Iritzi dut PP eta Ciudadanosen boto-emaileen gehiengoa bertan kokatuta dagoela, betidanik. Orain arte, astakeria horiek ez dira modu ozen eta irekian defendatu, ez dira publikoki onartuak izan, ez ziren “politikoki zuzenak”. Baina aldatzen ari da. Tabua apurtu da. Trumpek “emakumeak, funtsean, objektu estetikoki atseginak dira” dio eta Santiago... [+]


2018-12-16 | Sonia Gonzalez
Maitasunaren izenean

Lehengo egunean, trago artean, lagun batek kontatu zidan zenbaitek seme-alabak telefono bitartez kontrolatzen dituztela. Monitorizaturik omen dauzkate eta, horrela, momentu oro badakite non dauden, gurasoak edonon daudela ere. Ez dakit ze puntutara arte heltzen den kontrol modu hori, suposatzen dut aplikazioaren araberakoa dela, baina beste pertsona baten kokapena denbora osoan jakin nahi duenak, seguruenik, ez du enpatxurik izango pribatutasunaren muga guztiak gainditzeko.

Umeak babestu... [+]


2018-12-16 | Santi LeonÚ
GAIZKI ERRANKA
Errua

Odon Elorzak dio independentista katalanen errua dela Andaluzian Voxek goiti egin izana. Irantzu Varelak dio errua –sorpresa, sorpresa, zeinek erran– gizonena dela.


2018-12-11 | Hainbat egile*
Bizkarra ematen diguten aurrekontuak

Iazko ikasturtea, besteren gainetik, bi jendarte mugimendu nabarmendu ziren ikasturtea izan zen: mugimendu feminista eta pentsio publiko duinen aldeko mugimendua. Zenbatu ezin diren mobilizazioak egin ostean, pentsiodunen mugimenduak gaurkotasun betean jarraitzen du. 40 aste mobilizazio etengabean.


2018-12-11 | Aitor Uriarte
Azken lubakia (berriro)

Joseba Sarrionaindiak idatzi egin zuen behin, Euskadi Saria jaso zuen saiakera erraldoi hartan (Moroak gara behelaino artean?), hurrengo esaldi borobila: “Bizitzan badira hautu batzuk ondorio edo kalterik gabekoak baina euskaraz (zein amazigeraz) idazteko hautua ez da halakoa”. Eta hurrengo paragrafoetan jarraitzen zuen Sarrionaindiak euskaraz idazteari buruz: “Erresistentzia da era batean edo bestean”.


Galduta irabazteko prest

Jende galdezketa edo erreferenduma iragan da Kanakian. Batzuentzat egun historikoa, beste batzuentzat zepo bat omen. Galdezketa hori ez da burujabetzarantzeko lehen urratsa baizik, nehork uste baino gehiago boz bildu baitute independentiztek eta Matignoneko itunak beste bi galdezketa aintzinikusten baititu heldu diren urteetan.


Bulegoetatik karriketara

Erabaki dute sindikatuek: ez da greba orokorrik izanen. Ostegunean bildu ziren Jaka Horien mugimenduari begira jarrera bat adosteko. Testu amankomun bat argitaratu zuten, "bortizkeriak" gaitzetsi eta hitz erdika Frantziako Gobernua negoziatzera deitzeko.


2018-12-10 | Hainbat egile*
Segregaziotik bazterkeriara

Bazterketa izan da historian zehar herri  askotako bizitzeko moduan gertatu dena. Eta baztertuek bere defentsarako erabili izan dute bazterketa. Defentsa fisikoa egiteko batzuetan eta ohiturak babesteko beste batzuetan, pentsatuz hobe zela berdinak berdinekin elkartzea indar handiagoa izateko.


Eguneraketa berriak daude