Emakumeak borrokan

Euskarak ematen digu (euskal) herritartasuna

  • Euskara batuak bezala, bizkaierak, gipuzkerak, nafarrerek, zubererak… euskararen edozein aldaerak ematen digu euskal herritartasuna. Duela 50 urtera arte ez zegoen euskaldunik, ala? Ez ete zegoen Euskal Herririk?

JJ Agirre
2017ko martxoaren 02a

Egungo euskalkiak ez dira eta “inkulturaren lekukotasun urri eta negargarri baten adierazleak”, pentsa be ez. Espainiar eta frantziar estatuen eta euron zerbitzuko eragileen zapalketa luze eta gordinaren emaitza dira, hori bai, neurri handi batean.

Guztiz harrigarria gertatzen da, oraindik ere bizkaieraren gainean eta Mendebaldeko euskaldunen egoeraz nahiz bilakaeraz agerikoa den ezjakintasuna eta aurreiritzien zama. Bizkaiera edo mendebaleko aldaera da Bizkaian, Gipuzkoako eremu zabal batean eta baita Arabako hainbat herritan ere, euskaraz bizi gura duten elebidun asko eta askoren berezko eta ohiko euskara. Etxean jaso zutelako, edo batuaz eskolatuak izan arren batua bera baino “etxekoagoa” egiten zaielako, artean ere herri askotako hizkera bizia baita. Bizkaieradun horien arteko gehientsuenek batuaz jarduten dute egokierak eskatzen duenean, sarri beharrik ez dagoenean bebai, arazo barik.

Ez hanka ez buru ez dauka bizkaieraren aurkako iritzi tamalez zabalduegiak. Hasteko eta behin, bizkaiera araututa dago, ederto gainera, Labayru edota Mendebalde elkarteen ahalegin eskergari eskerrak, adibidez. Eta araututa dago behar bati erantzunez: bizi-bizirik dagoen bizkaiera-hiztunei euskarri idatzia emateko beharrari erantzuteko.

Ez hanka, ez buru, ez neurririk ez dauka, bizkaieraz aritzen direnak larrutzea. Inor ez dut ikusi ostera, gipuzkeraz, nafarreraz edo zubereraz aritzen direnak seinalatzen (zorionez). Izan ere, euskaraz egiten ahalegintzen direnak, aldaera zein den ere, txalotu behar genituzke beti.

Kezkagarria dena, alderdi eta sindikatu unionisten jardun ankerra da. Patxi Lopezek, PPren eskutik Lehendakari izandakoak, Jaurlaritzak kontratatutako euskarazko klaseetara piper egiten xahututako dirutza publikoa; Idoia Mendiaren ohiko adierazpen negargarriak; PSEren kanpaina iraingarriak, EGAren eta Hizkuntza Eskakizunen inguruko toxikazioa, EAJren arduragabekeria eta PSEren hizkuntza politikarekiko menpekotasuna, PPren euskararekiko erdeinua eta gorrotoa, Diario Vasco edota El Correo Español kazeta 1978z geroztik “erradikalki demokraten” etengabeko azpijana, Brunete mediatiko espainiarraren aldian aldiko “laztanak”… Horiek dira kaltegarriak oso. Kezkagarria ere, beste maila batean noski,  euskalgintzaren isiltasun ulertezina eta eragile abertzaleen erantzun oro har epela.

Mendebaldeko euskaratik euskara batura dagoen jauzia txikia da. Gero eta txikiagoa euskaraz alfabetatzen eta janzten garen heinean. Gero eta gertuagokoak izango dira gainera euskararen aldaera guztiak, euskararen erabilera hedarazten eta hedabide kalitatezkoak ugaltzen diren neurrian. Are gertuagokoak, espainiarrek eta frantsesek inposatutako mugak hausten ditugun egunetik aurrera.

Eman bada bakea mendebaldeko euskarari, edo arean hobeto, egin berba bizkaieraz be!

(Euskara teknikaria eta ELAko kidea da JJ Agirre)

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskara  |  Hizkuntza politika

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
Zergatik bai Guaidóri?

Hasteko oharra: “Denbora-pasaren erantzuna bukaeran”.

Lehenik, Guaidóri ez esateko motibo batzuk etorri zaizkit burura. Josep Borrell kanpo aferetarako espainiar ministroak Salvados telesaioan emandako erantzunek ondorio logiko zenbaitetara eraman ninduten. Bere esanean, Trump dago Guaidóren auto-izendatzearen atzean. Ezin argiago iradoki zuen. Trumpek, bestalde, dio aukera guztiak daudela mahai gainean. Beraz, segiziokoek hainbeste badakite: Irak, Afganistan,... [+]


2019-04-21 | Mikel Zurbano
Errenta arrakala

Espainiako Estatuaren errentaren banaketaren gainean txostena argitara eman berri du Oxfamek, urtero egin ohi duenez. Aurtengo txostenaren goiburua esanguratsua da: Banaketa desberdina. Ibex 35eko enpresek balioa banatzeko duten modua. Krisiak desberdintasunak handitu egin dituela berresten da eta sakontze horretan enpresa handi ugariren ekarpena erabakiorra izan dela zehazten da txostenean. Izan ere, lehiakortasuna irabazteko aitzakiarekin mozkin tartea mantendu egin dute soldaten doikuntza... [+]


Adina

Urteak bete eta konturatzen zara bizitza erdi baino gehiago egin duzula. Etapa batzuk pasatu direla, atzean laga duzula fase bat baino gehiago, gorputza ez dela atzera ere bera izango. Emakume bazara, gainera, umeak egiteko gaitasuna desagertu dela ziurtatuko duzu.

Zelan gertatu den galdetuko diozu zeure buruari, noiz bihurtu zinen nagusi, oraindik ere heldutasuna ez zaizula osorik iritsi begitantzen zaizu-eta.

Ingurukoek lasaitu gura zaituzte eta adina nortasun agirian jartzen duen datu... [+]


Coca-Cola kadukatua edatearen ondorioak

Euskararen aztarnak Sardinian liburua zen ETBko Artefaktua programaren ardatza, euskararen eta paleosardinieraren ustezko harremana, eta hari buruz izan ziren galde-erantzunak, azken aldera Ibon Serranok eta biok Yolanda Mendiolaren Iruña-Veleiari buruzko galdera batzuei erantzun bagenien ere.

Baina Santi Leoné historialari nafarrak ez zuen horrela ikusi Edan Coca-Cola titulatzen duen Argiako Gaizki erranka-ko zutabean. Bai, benetan gaizki errana,  Iruña-Veleiako... [+]


Munduko preso politikoak kalera!

Beste urte batez, iritsi da apirilaren 17a, nazioarteko preso politikoen eguna eta gaurkoan, bereziki, Kurdistanera bidali nahi ditugu indar internazionalista guztiak, borroka eta konpromisoaren eredu diren ehunka gose grebalarik tinko baitarraite, egunak joan eta egunak etorri.  Leyla Guven parlamentari kurdua da horren adibiderik gordinena, 150 egun baitaramatza gose greban. Protestaren aldarria argia da: Abdula Ocalanen isolamendu egoera etetea eta herri kurduaren aurkako errepresioa... [+]


2019-04-16 | Hainbat egile*
Arrantza jasangarria posible ote da?

Negutik udaberrira aldatzearekin batera oparotasuna itzuli ohi da euskal kostaldera. Lehenengo berdela hurbiltzen da eta honen ondoren antxoaren garaia izaten da. Baina denok dakigun bezala, arrantzak ez ditu garai onenak bizi. Geroz eta arrantzale eta arrautzontzi gutxiago dago gure betiko portuetan.


Plastikoaren arrasto ikusezina

Martxoaren erdialdean, Grande America kargaontzia hondoratu zen euskal kostaldetik hurbil. Lehen berriek, gure ingurunea fuel orbanaz salbu izango zela zioten arren, Hendaiako hondartzan petrolioz bustitako hegazti bat atzeman izanak, kaltearen dimentsioa handiagoa izan zitekeen alerta piztu zuen.

Halako gertakariak ez zaizkigu arrotzak, tamalez. Itsasoan sortutako istripuen ondorioak ikusi eta pairatu izan ditugu azken urteotan. Nola ahaztu Prestigeren hondamendia eta plastilina itxurako... [+]


2019-04-14 | Haizea Nuñez
Zuriketa moreari talka

2018ko otsailaren 2an kazkabarra gogor jotzen ari zen Donostiako kaleetan. Euskal Herriko Mugimendu Feministak martxoaren 8ko greba feministaren deialdia egiteko agerraldi publikoa abian. Garai bateko Tabakalerako zigarrogileen borrokari aitortza zen hura: dozenaka emakumek*, hedabideak lekuko, espazio publikoa okupatu genuen eta, berehala, algara oztopatzeko nahian, kultura garaikideen nazioarteko zentroko segurtasunekoak eta arduradun batzuk hurbildu ziren baimenik gabeko plaza hartze hura... [+]


2019-04-14 | Castillo Suarez
Insomnioaz

Gauza jakina da: insomnioduna naiz, eta aholku guztien kontra, sakelako telefonoa izaten dut mesanotxean. Alberto Pradilla eta Elizabeth Macklinen desorduetako –niretako, ez haiendako– postekin ez banaiz lokartzen, bada TL bat hutsezina dela: Jon Iñarriturena. Izugarria da bere etorria eta izugarria –oraingoan literalki– gizon honek sorrarazten dituen maitasun, miresmen, desira eta sedukzio mezuak, ezkonduta ote dagoen galdetzeraino –eta berak erantzun, hori... [+]


2019-04-14 | Iván Giménez
Enpresa kultura... zaharra

Antonio García Fernández lan harremanen modernizazioaren aitzindaria izan zen. 1957an, Jotsa enpresa eraikitzailea sortu zuen Madrilen. Frankismoaren babes osoarekin, langileentzako auzo asko eraiki zituen, hirigintza traketsa eta baldintza txarrak baliatuz. Baina, Antonio jatorra eta enplegatuen gertukoa omen zen: “Ez dut inoiz inor kaleratu, eta inor ez da inoiz nire enpresatik beste batera joan, eskaintza hobe baten bila”, azpimarratzen zuen aukera zeukan... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude