Nafarroa Garaian, gero eta gehiago dira PAI programa uzten ari diren D ereduko ikastetxe publikoak (“PAI: programa de aprendizaje en inglés”). Ikusi da kaltegarria izaten ari dela euskara transmititzeko eta edukiak irakasteko. Gainera, 57/2024 Foru Dekretuaren bidez, gobernua ingeleseko irakaskuntza-orduak handitzera behartzean ari da; hori ere, euskararen kaltetan.

Nafarroan, alderdi politiko eta eragile euskaltzaleek argi dute: PAIren bidez, Nafarroako Gobernuak irakaskuntza-orduak kentzen dizkio euskarari. Kontsentsua argia da, foru gobernuak euskararen aurka jotzeko erabiltzen du eredu hau.

Alderdi politiko eta eragile horietako askok, ordea, guztiz bestelako jarrera dute Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza eleaniztunarekin: ontzat eman dute edukiak euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez ematen dituen eredua.

Ontzat eman dute 17/2023 Hezkuntza Legea, ezartzen duena “bi hizkuntza ofizialak eta atzerriko hizkuntza bat, gutxienez, ikaskuntza-hizkuntzatzat” hartuko direla. Hezkuntza Legearen aurka agertu denik izan da, baina bertan hizkuntza ereduak (A, B eta D) mantendu direlako, eta ez euskarari irakastorduak kenduko zaizkiolako, Nafarroan ikusi bezala.

Nafarroako D ereduan ingelesez irakastea larria da, euskarari kalte egiten dion erabakia, bertan behera utzi beharreko neurria. Horretan eragile euskaltzale guztiak gaude ados.

EAEn, berriz, eragile euskaltzale askoren ustez, ez dago arazorik, lasai asko irakats dezakegu ikasgai bat (edo pare bat) ingelesez eta beste bat (edo pare bat) gaztelaniaz. Horrela egin arren, eragile horiek uste dute gure ikasleek euskarazko B2 maila lortuko dutela derrigorrezko ikasketak amaitzean. Ez da egia, eta horregatik ez da egingo kanpo-ebaluaziorik, eginez gero argi geratuko litzatekeelako ikastetxe askotan ikasleek ez dutela euskarazko B2 maila erdiesten.

Eskolak, berak bakarrik, ezin du jendartea euskaldundu. Are gutxiago euskarari orduak kenduta. Saldu digute ingelesa haurrek 3 edo 4 urte dituztenean sar daitekeela hezkuntzan, hain justu ere haurrak euskaraz blaitu behar direnean (etxetik euskaraz ez dakitenak, areago), eta edukiak ingelesez eta gaztelaniaz eman daitezkeela, eta horrek ez diola kalterik egingo euskararen transmisioari, ezta bestelako edukiez jabetzeko prozesuari ere. Baina ez da egia inondik ere, eta guraso eta irakasle asko ohartzen ari dira horretaz jada.

Nafarroa Garaian bezala, EAEn ere, euskarazko murgiltzeari bai, hezkuntza eleaniztunaren iruzurrari ez!

Adrian Unai Zelaia eta Begotxu Olaizola, Euskaltzaleen Foroko kideak