Noizean behin, eta nire ohituratik urrun, ez baita ohikoa iritzi-artikuluekiko dudan interesa, asteak ematen ditut zutabeak eta artikuluak irakurtzen. Egunero egiten dut, kontrastea bilatzen dut. Emaitza beti bera da, denboran urruneko iritziak ekartzen dizkidate gogora, baina ziurtatzen dute ez ekintzak ez hitzak ez direla uste bezala aldatzen. Hala ere, gaur egungo zenbait egilek uste dute inoiz baino ekarpen handiagoa egin dutela.

Joan den "Aste Santu" honetan, Amerikako kontinentean hamarkadak elkarrekin bizitzen daramatzaten lagun zaharrekin bazkaria eta bazkalostekoa partekatzeko zoria izan dut, eta hara "iristen" zaiena eta hemen bizitzea dagokiguna alderatzeko irrikaz egonik, "master" txiki bat izan da guretzat guztiontzat.

Euskal diasporatik ez dute beren iritzia aldatu azken hamarkadetan, eta behin euskal lurraldera iritsita, harritu egin naute haien analisiarekin. Gupidagabetzat jotzen dute EAJren jitea Espainiako altzora.

Distantziatik ikusita, iruditzen zaie Madrilgo sirenen "txistuak" jasanezinak izatera iritsi direla, eta ondorioz azken amarrak apurtzen ari direla.

Han beste ikuspegi bat dute, ez dute "eguneroko" presiorik; horrek hemen errealitatea plano laburretan ikustera bultzatzen du, larrialdiz eta berehalakotasunez tindatuta. Distantziari esker, benetakotik, egiazkotik askoz hurbilago dagoen bide bat marraztu dezakete.

Izan ere, jelkideen diskurtsoa ez da aldatu azken hamarkadetan, eta ez da aldatzen, ezin duelako. Dela diasporara egiten dituen bisitetan, dagoen lekuan dagoela, "lorpen eta ebidentzia" hanpatuak dira diskurtsoaren oinarriak. Lehen "kupoak" ziren, orain "transferentziak eta estatutuak".

Duela hamarkada batzuk, Ibarretxe lehendakariak honakoa esaten zuen: "Nik ez dut independentzia proposatzen, ezta horrelako astakeriarik ere". Geroago, Josu Jon Imaz gipuzkoarrak esaten zuen: "EAJren helburua Espainiako Estatua birsortzea da".

Denbora igaro da, eta gaur Pradales lehendakariak eta Aitor Esteban EAJko presidenteak eskaini dute –lotsagorritu gabe–: "Herrialde fidagarri bat eraikitzea eta beste batzuek desegin dezaten eragoztea". Hau da, Charles De Gaulle jeneral frantsesaren mezua ontzat emanez, "edo ni edo kaosa".

Ez zait zentzuzkoa iruditzen, beharrezko eztabaidaren ardatza desbideratuko duen eztabaida artifizial bat sortzeko, kontu amaiezinaren eta transferentzien hurbiltasunean sakontzea. Ulertu behar dugu EAJren estrategia ezin hobeto uztartzen dela autodeterminazioaren aurrerabidea geldiarazteko helburu espainolarekin.

Esparru horretan hartu behar dugu kontuan Ertzaintza bezalako polizia baten ekintza askoren basakeria. Zorionez –beren baitatik agerian utzi dutenez– ez baita batzuek adierazten duten bezain monolitikoa.

Ezin konta ahala adibide aipa daitezke; nork ez du gogoratzen Iñigo Cabacasen heriotza San Mames inguruan, ertzain batek jaurtitako gomazko pilota batek eraginda.

Amaia Zabarte andrea aipatuko dut, Anoeta inguruan ertzain batek buruan kolpatu zuen, lurrean zegoela, eta bere antolakuntzako kideek –beste kasu askotan bezala– ezin izan dute identifikatu.

Batzuek begi bat galdu dute, beste batzuek barrabil bat galtzeko zoritxarra izan zuten, guztiak modus operandi beraren biktimak.

Gaur ez zen hori nire helburua, baina argi dago Polizia horren indarkeriaren biktimen zerrendak, bere maiztasun eta larritasunagatik, bere arduradun politikoek ezkutatzen saiatzen diren zifrak hartzen dituela.

Ulertzen dut denbora asko igaro dela, baina beraiek hala eskatuta, diasporako nire lagunei hitz eman nien Josetxo Ibazeta zinegotzi ohiaren aurka Ertzaintzak Donostian izandako ekintza bortitza aipatuko nuela. Ondorioz, saihetsak hautsita eta ornoak hautsita zituela ospitaleratu zuten.
Nire lagunen kontakizunak azpimarratzen zuen argazki batzuetan ikusten zen basakeriak eta kaputxadunen koldarkeriak zentzu bat zuela eta baduela. EAJk Madrili dion leialtasuna jakinarazteko beste seinale bat da.

Zein izan zen Josetxo Ibazetak egindako delitua, Ibarretxeren kaputxadunen erasoa eragiteko?
Zein legek dio poliziak ostikoz jo dezakeela erorita dagoen herritar bat manifestazio batean, hau debekatua izan ala ez?

Polizia baten basakeria errepresiboak lotura zuzena du beti arduradun politikoek ematen duten permisibitatearekin. Ertzaintzak basakeriaz jokatzen du, erabaki-maila politikoetan basakeria baimentzen zaiolako.

2004ko Euskal Aste Nazionalean, La Platan (Argentina) Julio Medenen La pelota Vasca filmaren emanaldiaren ondoren sortutako eztabaidan, ikus-entzule bakar bat izan zen, bere azalpenen ondoren publikoaren txalo zaparrada sutsua eta luzea piztu zuena: hori Josetxo Ibazeta izan zen.

Nire lagunen kontakizuna sinbolikoa izan zen. Diasporak txaloka agurtu zuen Josetxo Ibazeta, eta Ibarretxe lehendakariaren poliziak jipoitu eta ospitalera bidali zuen.

Lehen paragrafoetan, azken hamarkadetan diskurtso jelkidea ez dela aldatu nioen, eta aldatu ez badu, bere ibilbide politikoak uzten ez diolako dela. Hau da, ezin du.

Josu Iraeta, idazlea