Egun hauetan Cristina Fallarás-en Instagrameko kontuko hainbat testu irakurri ditut, hemendik eskertu nahi dizut, Cristina, hain beharrezkoa den espazio horrengatik eta gorputza jartzeagatik emakume askok bizitakoa kontatzeko, horretan baitatza, kontatzea, beste aldean irakurtzen, ulertzen eta askotan oso antzeko zerbait bizi izan duen norbait dagoela sentitzea. Izan ere, ez da batzuek kritikatzen duten bezala mendekua seinalatu eta bilatzeko asmoz, hau mendekua bilatzea balitz gure egunerokoak The Purge film bortitzaren antz handia izango lukeelako.

Kontuan izanik familia arteko topaketen Gabonetako datak berriak, egun horiei buruzko kontakizun asko daude: emakumeak erasotzaileen ondoan eserita, hori ez egitearren bakarrik etxean geratzen diren emakumeak, ahozabalak, deserosoak direla leporatzen dituztelako afaritik alde egiten duten emakumeak eta txantxa moduan edo zuzenean indarkeriaren bidez isilarazi nahi dituztenak. Badira erruz betetako testuak ere, gertatu zenagatik, erantzunagatik, egindakoagatik edo egin ez zuenagatik. Azken urte hauetan aurrera egin da (egia esan ez nahiko genukeen bezainbeste) indarkeria matxisten aniztasuna ikusarazteko, sexu-indarkeria, indarkeria bikarioa, feminizidioa... bezalako terminoak entzuten dira, baina batzuetan hori bakarrik ikusten dugu, ez ditugu indarkeria batzuk besteekin lotzen, ezta horiek gure egunerokotasunarekin ere. Zuhaitzak ikusten hasi gara, indarkeriak, baina ez basoa, patriarkatua.

Patriarkatuak seme osasuntsuak ekoizten ditu; erasotzaileak, gizon hegemonikoak, eta emakumeak testuinguru, une historiko eta intentsitate guztietan modu berean ez bada ere, indarkeria hori jasateko eta onartzeko moldatzen ditu. Hori bai, ez du beti arrakasta bera izaten, emakume asko, borrokalariak, sistema honetarako deserosoak dira. Eta jakina, gizon askok ere, molde horri ihes egiten diote.

Neskato bat gauean esnatzen denean, bere neba ohean sartu eta ukituak egiten dizkiolako eta bere erantzuna, buelta eman eta lokartuarena egitea denean, noiz geldituko den zain, bere erraietako defentsa-erreakzioa da ala ikasitako erreakzioa? Garrasi ez egitea, familia eta beronen harremanak arriskuan ez jartzea... berriz ere, deserosoak ez izatea. Horri buruz ari naiz patriarkatua ez ikustearekin, gaur egun heldua den neskato hau, sareetan bere kontakizunean partekatzen duenagatik, oraindik ere errudun sentitzen da bere erantzunagatik, gaur egun ere bere nebari aurre ez egiteagatik, erreakzio hori bere testuinguruaren, hezkuntzaren eta abarren ondorio ere badela ikusi gabe. Baina arrakala hori dago, kontatzea, errua sumindura bilakatzea eta istorioak gertakari gehiago izatea eta berarengan bakarrik ez geratzea espero dut.

Patriarkatuak gure nahiak, sena, iritziak desaktibatu nahi ditu, baita ikusten dugunaz zalantzak sorraraztea ere. Gogoan dut duela urte batzuk, harreman luze batetako bere bikotekidearen indarkeriaren biziraule batek kontatzen zuela nola, harreman hori amaitu eta hilabete batzuetara ilehoriaz tindatzeari utzi zion, ilehoria izatea gustatzen ez zitzaiola konturatu zelako. Mugarik Gabetik indarkeria matxista desberdinetatik biziraun duten emakumeekin egin ditugun prozesuetan ere ikusten dugu hori, nola emakumeei kosta egiten zaien zerk osatuko liekeen identifikatzea, zer izango litzatekeen erreparatzailea. Behar eta nahi dutenarekin berriro konektatzea prozesu luzea da eta beste batzuekin partekatzeko osagai komunitarioa behar du.

Neskatoei begiratuz gero, eskoletan ere ikusten dugu nesken gaitasun handiko atzemateetan azpierrepresentazioa dagoela, neskek nabarmendu nahi ez dutelako, jada txikitatik badakitelako gaizki ikusia dagoela neskak azkarragoak izatea, edo azkarrak izatea.

Gogoan dut, halaber, lagun bat The Constant Gardener pelikularen zalea zela. Garai hartan, 2005ean, erakunde baten parte ginen biak, eta gure kritika feministaren aurrean beti isilarazten gintuzten, oldarkorregiak ginelako, denbora guztian denagatik erantzuten genuelako... eta berak film honetan isiltzen ez den aktibista aurkitu zuen, dagoen espazioetan deserosoa dena. Garai hartan, gutxi ziren identifikatuak sentiarazten gintuzten narratibak. Gero, zorionez, gure ibilbidean leku askotako aktibista komunitarioak, defendatzaileak topatu ditugu, pantailan ikustea ondo dago, baina espazioak, borrokak eta itxaropena partekatzea, askoz hobe.

Ez dugu ezer berririk azaltzen testu honetan. Egun hauetan egunkariak edo telebista ikusi besterik ez dugu egin behar pertsona ezagun baten, Julio Iglesiasen, bi biktimen izugarrikeriaren kontakizuna entzuteko, haien iritziak zalantzan jarriz edo zuzenean gizona defendatuz, ezer gertatu gabe. Badirudi edozein pertsona indarkeria matxistetan aditua dela, edozein iritzi baliozkoa dela, eta honetaz hitz egin bezain laster, hurrengo albistea txakur-kakaz betetako lorategietakoa da, hezigabeko jabeengatik... denak balio du.

Badakigu isilik nahi gaituztela, men eginez, baina gure egunerokotasunean deserosoak izateko deia egin nahi da. Deseroso zaigunari erantzutea, gorputzean geratzen zaigun sentsazio itsaskor horrek, beldurra bezalako deserosotasun horrek, bandoz aldatu behar duelako.

Patriarkatuak, zoritxarrez, funtzionatzen du; izan ere, bestela nola azal dezakegu kalean dena kiskaltzen ez egotea amaitu dugun urtean emakume izate hutsagatik lau egunetik behin emakume bat erail dutenean? Eta hasi berri dugun urte honetan, kontagailua zeroan jarrita ez dezan horrenbesteko itxura eman, jada beste lau emakume erail dituzte. 

Hainbeste izugarrikeriaren aurrean kaleetan, etxeetan, lantokietan, tabernetan eta bileretan, ahal dugun tokietan, deserosoak izaten jarrai dezagun eta bakarrik ezin bagara izan, elkarrekin izateko kideak bila ditzagun.

Lidia Ruiz Gómez, Mugarik Gabe GKEko kidea