Emakumeak borrokan

Baskoi eta barduliarren errolda egin zuen erromatarraren hilarria aurkitu dute

  • Mocconio Vero tribunoak 24 hiri barduliar eta baskoien errolda egin zuen K.o I edo II. mendean. Euskara Jendea elkarteak bere hilarria aurkitu du Louvreko biltegi batean galduta, eta bertan idatzita dagoenak erakusten du egungo euskal lurraldean bizi ziren tribuak erromatar administraziopean zeudela. Aspaldi gainditutako euskaldunen isolamenduaren mitoa ezeztatzen duen beste froga arkeologiko bat da beraz.

Xuban Zubiria @xubanzubiria
2013ko ekainaren 04a
Hilarria Euskal Herrira ekartzeko lanean ari da Oiasso museoa (Arg.: Euskara Jendea)

Erromatar garaiko euskaldunen bakartasunaren mitoa hausten duen beste froga historiko bat dugu. Lehendik ezaguna zen inskripzio hau, baina, bere kokapen fisikoa ez zen ezagutzen. Aurkikuntza Frantzian egin da, Euskara jendea dokumental bilduma egiteko bidean burutu diren aurkikuntza eta dokumentazio lanen baitan. Louvre museoaren menpeko biltegi batean aurkitu dute, Saint Deniseko hangar batean

Aurkikuntzaren garrantziaz jabetuta, Irunen dagoen Oiasso erromatar museokoa den Mertxe Urteagak, hilarria bertaratzeko eskaria egin du jada eta negoziazioak martxan daude, eta bide batez, “euskara jendea” dokumentaleko kideak zoriondu ditu egindako aurkikuntzagatik.

Inskripzioak, I edo II. mendean Mocconio Vero tribunoak Leongo VII. legioan zegoelarik egindako 24 hiri baskoi eta barduliarren erroldaren berri ematen digu. Urteagaren esanetan, honek demostratzen du barduliarrak eta baskoiak erabat txertatuta zeudela antolamendu erromatarrean.

Aditu batzuen arabera Mocconio Verok erroldatutako 24 hiri horiek, Ptolomeok bere Geografia liburu historikoan aipatzen dituen berberak lirateke.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Erromanizazioa Euskal Herrian kanaletik interesatuko zaizu...
Oiartzun (Gipuzkoa)
Arditurri, ur azpian behar luketen aztarnak

Erromatarren garaian bazebilen jendea Arditurriko meategiari minerala ebasteko lan gogorrean. Gaur, bi milurtekoko ustiapenaren aztarnek liluratu egiten dute bisitaria. Ezin osorik ikusi, baina ikus daitekeena nahikoa duzu bidaia harrigarria egiteko. Teknologia modernoak ere laguntzen du, dena esatera: efektu bereziek areagotu egiten dute meategiak berezkoa duen zirrara.


2012-02-27
Iratiko Sekretuak : Urkulu, erromatarren bide xaharrean
MULTIMEDIA - erreportajea

Aezkoa eta Garaziren arteko mugan plantatua, Orbaitzeta eta Eiheralarre arteko juntan, Urkulu izeneko harrizko dorrea eraiki zuten erromatarrek. Gaur egun, beti xutik da, 1419 metrako goratasunean. Donibane Garazitik Orreagarat doan bide zaharra, gaur egun Konpostelako beilariek segitzen dutena, artzainek ideki zuketen lehen lehenik, eta ondotik erromatarrek azkartu eta sendotu. Historian zehar, ehundaka armada eta populu pasa dira hortarik, Karlomano edo Napoléon bezalakoak.
Basile... [+]


Denarioa, santxetea, libera, pezeta, euroa...
Ez da existitzen betiereko dibisarik
Metal gogorrez egina zegoela uste zen, baina euroa jogurta bezain xehea dela ikusi dugu orain, eta Alemaniak ez ditu greziarrek hautsitako platerak ordaindu nahi. Moneta Bakarra arriskuan dago, baina zenbaiten dramatismoa erlatibizatu egin behar da. Azken batean inoiz ez da betiko txanponik izan, gure curriculum numismatiko luzea irakurtzea nahikoa da horretaz jabetzeko.

Ura ateratzea Antzinaroan
Oiassoko (Irun) erromatar aztarnategian metalezko pieza txiki bat aurkitu zuten eta pieza txiki horretatik abiatuta, makina osoa berreraiki zuten: Ctesibioren ponpa hidraulikoa. Aurkikuntza hori aitzakia, Balbulatik ponpara: Oiasso eta  ura ateratzeko metodoak Antzinaroan izenburuko erakusketa paratu dute Oiasso Museoan urriaren 31 bitartean.

Ctesibioren makina hura Antzinaroan ura ateratzeko metodo bat zen, baina ez bakarra. Noria, Arkimedesen torlojua eta patenotrea ere erabili... [+]

2009-07-26 | Jon Artano Izeta
Andelos (Nafarroa)
"Erromatarrak 'crack' batzuk zituan!"
“Sertorio eta biak xextran zebiltzalako iritsi zuan hona Pompeyo Magno eta, apaltasunez, Pompaelo izendatu zian Iruñea. Ordurako baskoiek eta erromatarrek baziaten elkarren berri. Andelosen behintzat bai”. Horrela hasi zuen bere jarduna koadrilako historiagileak, duela urte mordoxka Sanferminetako ondoa pasatzeko Andelosa egin genuen txangoan.

2009-07-12 | Jon Torner Zabala
Arditurriko meazuloen ustiapena
Granitozko harritzarra. Horixe ikusi zuten Txinguditik bueltan itsasoz zihoazen erromatarrek, Aiako Harria bistaratzean. Bazekiten granitoa eta arbela loturik daudela, eta arbelak zilarra gordetzen duela barrunbeetan. Ingeniari oso onak ziren: arbela pikotxekin lantzen zuten eta minerala ateratzeko arroketan suteak egiten zituzten, beroak pareta biguntzen zuelako.

Arditurriko meazulo erromatarrak Juan Guillermo Thalacker ingeniari alemaniarrak deskubritu zituen 1804an. Hamabost kilometro... [+]

2008-01-13 | Pilar Iparragirre
Erromanizazioa gure inguruan

Alberto Pérez de Laborda ::Ocho siglos de romanización

Txertoa

orrialdeak ::192

prezioa ::15€


Eguneraketa berriak daude