AEB

“Zibilizazio krisi betean gauden garaiotan, ezinbestekoa da gure buruan bira dekoloniala egitea”

2026-05-13

Ramón Grosfoguel soziologo puertorricarra da, Kaliforniako Unibertsitateko (AEB) irakasle emeritua Berkeleyn. Baina, batez ere, pentsalari dekolonial eta aktibista antiarrazista ezaguna da, maila akademikoan zein herri mugimenduekin elkarlanean. Donostiako Amara Berri eskola publikoan Arrazakeriaren aurkako Amak elkarteak antolatu dituen jardunaldi dekolonialetan hartu du parte.

AEBetako guda-ontzi bat jo dute bi misilek, Iranek baieztatu duenez; AEBek ezetz diote

2026-05-04

Bi misilek AEBetako fragata bat jo dute Ormuzeko itsasartean, Irango itsas armadak geratzeko eginiko eskaerari entzungor egiteagatik, Irango telebista publikoak jakinarazi eta Al Jazeerak jaso duenez. AEBek, berriz, diote, ez dela halakorik gertatu. Hego Korea ikertzen ari da ea bere ontzietako bati ere eraso egin dioten. Astelehenetik hasita itsasartean blokeatuta dauden atzerriko ontziak eskoltatzeko asmoa iragarria zuten AEBek. Horretarako, misil gidatuak, lehorreko eta itsasoko 100 aireontzi baino gehiago eta 15.000 soldadu inguru mobilizatuko dituztela adierazi dute. Iranek adierazia zuen operazio militarrak su etena urratu eta tentsioa areagotuko zukeela.

Upela, petrolioaren hotela

2026-04-29

Ingalaterra, XV. mendearen amaiera. Rikardo II.a erregeak, ardoa gorde eta garraiatzeko, 42 galoiko –159 litro gutxi gorabehera– edukiontzia erabiltzea derrigortu zuen, ardo merkatuaren kaosa konpondu nahian. Edukiera askoto ontziek, hau da, neurri bateratuen gabeziak, merkataritza akordioak asko zailtzen zituzten, eta garraioan eta biltegietan ere arazoak eragiten zituzten, eta edukiontzi homologatu berriak asko erraztuko zuen lana.

Tierce esan zioten ontziari (frantsesez... [+]

Gerra sorra itxuratzen ari da, gero eta nabariago, adimen artifizialaren alorrean

2026-04-28

Ohar labur-labur baten bidez, Txinako aginte ekonomiko gorenak debekatu egin du Manus, adimen artifiziala lantzen duen enpresa txinatarra, Meta erraldoi estatubatuarrari saldu ahal izatea. Bi mila milioi dolar inguruko tratua zen, joan den udazkenetik hozkailuan zegoena. Etorkizun handia aurreikusten zaion enpresa txinatarrak, salmenta egin ahal izateko, bere egoitza ofiziala Singapurrera eramana zuen. Baina alferrik: Txinako “legeen eta arauen arabera” operazioa ezinezkoa dela ebatzi dute hango agintariek. Roma locuta...

Teknofaxismoaren aldeko manifestua zabaldu du Palantir multinazional boteretsuak

2026-04-23

Peter Thielek sortutako eta Alex Karpek zuzendutako enpresak 22 puntuko testua argitaratu du Xko bere kontuan. Teknofaxismoaren teorizatzaile ezaguna da Karp eta The Technological Republic [Errepublika teknologikoa] bestsellerraren laburpena jaso du manifestu ideologiko horretan.

Trumpek su-etena luzatu du Iranekin

2026-04-23

AEBetako presidenteak elkarrizketak amaitu arte luzatu behar izan du su-etena, eta Irango portuen aurkako setio militarrari eutsi dio; "gerra-ekintza" bat, Teheranen arabera.

Gerra luzatzeko mahai biribila

2026-04-22

Paris, 1973ko irailaren 27a. Vietnamgo gerraren amaiera ofiziala ekarriko zuten Bake Akordioak sinatu zituzten. Negoziazio mahai biribilaren inguruan lau alde bildu ziren: AEB, Vietnamgo Errepublika (Hego Vietnam), Vietnamgo Errepublika Demokratikoa (Ipar Vietnam) eta Vietnamgo Askapenerako Fronte Nazioanala, Viet Cong, alegia.

Baina une horretara iristeko bide luzea egin behar izan zuten. 1965ean, Lyndon Johnson AEBetako presidenteak adierazi zuen prest zeudela negoziatzen hasteko. Baina... [+]

AEBen sinesgarritasun krisia

2026-04-22

Ameriketako Estatu Batuen sinesgarritasuna krisian dagoela ez da berria. Iranen kasuak, ordea, modu bereziki argian erakusten du arazo horren sakontasuna. Gogora ekarri besterik ez dago Donald Trumpen lehen agintaldian AEBek aldebakarrez hautsi zutela Iranekin sinatutako akordio nuklearra. Ondoren, 2025ean, Israelek eta AEBek Irani egindako Hamabi Eguneko Gerrak joera hori berretsi zuen: Israelen lehen erasoak Iranen eta AEBen arteko negoziazioak martxan zeuden unean gertatu ziren. Gauza bera... [+]

Erregea biluzik dago!

2026-04-22

Jaiotza

2026-04-22

Egun batean, prentsa guztiaren aurrean genozidiorako deia egiten ikusten duzu: “Gaur gauean zibilizazio oso bat desagertuko da”. Hurrengoan, bere burua Jesukristoz trabestituta zabaltzen du sare sozial ofizialetan, Aita Santua iraindu bitartean. Barregarri egiten zaigu faxismoa meme bihurtuta ikustea. Pailazo bat Mendebaldearen buru ikustea hain da xelebre, hain deigarri, ezen garrantzitsua dena ahantzarazten baitigu: haren ondorio dramatikoak. Pentsa dezakegu Trumpen hitzak eta... [+]

Marokok eta AEBek aliantza militarra zabaldu dute, hamar urteko planarekin

2026-04-21

Aldebiko akordioak teknologia beliko aurreraturako sarbidea bermatzen dio Rabati, Washingtonek eta Israelek Afrikan eta Ekialde Hurbilean dituzten interesekin lerrokatzen segitzearen truke.

AEBek Irango ontzi bat atzeman dute eta bake elkarrizketak kolokan geratu dira

2026-04-20

"Pirateria ekintza" salatu du Iranek, eta iragarri ez duela ordezkaririk bidaliko Islamabadera. Astelehenean berrartzekoak ziren elkarrizketak Pakistango hiriburuan.

showa

2026-04-15

Nazio Batuek 1967an idatzitako kanpo-espazioaren itunak debekatu egiten du espazioaren jabetza pribatua eta haren militarizazioa. Baina ordutik NASA ez da gelditu delako “espazioko lasterketa” pribatizatzeko ahaleginean, eta horregatik, duela gutxi, babestu dute ilargiaren baliabideak ustiatzea, Elon Musk eta Jeff Bezos bazkide fatxen pozerako, besteak beste. Horregatik, 2022tik astronauta pribatuak daude. Espazioan ere turistak. Etengabeko hedapena eta metaketa ezinbesteko ditu... [+]

Artemis 3

2026-04-15

Diego Garcia irlako base militarra legeen gainetik dago

2026-04-14

Azkenean, itxurak ere ezin izan dira gorde. Joan den larunbatean Erresuma Batuak ofizialki onartu zuen bertan behera utzi duela Txagos uhartediari buruzko akordioa, haren subiranotasuna Maurizioko Errepublikari esleitzen ziona eta Diego Garcia irlako base militarra beste 99 urtez alokairuan erabiltzen jarraitu ahal izateko urtean 100 bat milioi libera ordaintzea aurreikusten zuena.

Bere teilatuari harrika

2026-04-14

Ormuzko itsasartea blokeatzeko agindu du Trumpek, Iranekin negoziaketek porrot egin ostean

2026-04-13

Pakistanen 21 orduz bildu ziren larunbatean AEBetako eta Irango ordezkariak, baina ez dute lortu akordiorik. Kontrara, Trumpek igandean iragarri du AEBetako Itsas Armada Ormuzeko itsasartea blokeatzen hasiko dela, Euskal Herrian asteleheneko 16:00ak izango direnean

Israelek gutxienez 254 pertsona hil eta beste 1.165 zauritu ditu Libanon, su-etenaren lehen egunean

2026-04-09

Kolokan dago AEBen eta Iranen arteko su etena, Israelek Libanori eraso egiten jarraitzen duelako. Israelen erabakiak AEBen babesa du, eta Iranek erantzun du Ormuzko itsasartea ez duela zabalduko Libanoren aurkako erasoaldia eten ezean.

AEBek eta Iranek bi asterako su etena adostu dute, baina Israelek Libanori eraso egiten jarraitzen du

2026-04-08

Trumpek jaurtitako ultimatumaren epemuga amaitzeko ordu eta erdi eskas falta zirela iragarri du akordioa erdietsi dutela, Iranek Ormuzko itsasartea irekitzearen baldintzapean. Hala, bi asteko su etena egingo dute, eta Pakistanen bitartekaritzarekin negoziatuko dute gatazka amaitzeko behin-behineko akordioa. Israelek, ordea, ez dio Libanori eraso egiteari utziko, Pakistango bitartekaritzak agindu duenaren kontra.

Trumpek beste 24 orduz luzatu du Irani jaurtitako ultimatumaren epemuga

2026-04-07

AEBek eta Iranek 45 eguneko bake proposamenari muzin egin diote, eta biek beren baldintzekin temati jarraitzen dute. Trumpek beste 24 orduz –asteazken goizeko 2:00ak arte– atzeratu du Irani jaurtitako ultimatuma, eta adierazi du oraingoan “atzeraezina” dela. Gainera, mehatxu egin du: “Iran oso-osorik suntsitu dezakegu gau bakarrean, eta baliteke bihar gauean bertan suntsitzea”. Iranek dio ez duela inolako negoziaziorik egingo Trumpen mehatxupean, eta Ormuzko itsasartea ez dela berriro berdina izango AEB eta Israelentzat. Bitartean erasoek ez dute etenik.

80 urte geroago, KMT Beijingen eta Japonia zerumugan

2026-04-07

Polo ahaltsuenen arteko tenkada biderkatu ahala, gero eta gardenagoak dira polarizazioaren ondorioak Asia Ekialdeko joko estrategikoen protagonista apalagoentzat. Eremu magnetikoen errepika politikoa dela esan dezakegu.

Azken adibidea: gaurtik igandera bitartean Txina kontinentalean izango da Cheng Li-wun andrea, Taiwango KMT-Kuomintang, oposizioko alderdi nagusiaren buruzagia pasa den azaroaz geroztik. Bisitaldia Txinako Alderdi Komunistaren Komite Zentralaren eta Xi Jinping, haren... [+]

Errusiak 730.000 petrolio kupel eraman ditu Kubara krisi energetikoari aurre egiteko

2026-04-01

Donald Trumpek urtarrilean jarritako energia blokeoari aurre eginda, Errusiak 730.000 petrolio kupel eraman ditu Kubara. Azken hamarkadetako krisi energetiko handienetan murgilduta daude Kuban: itzalaldiak eta janari eta medikamendu eskasia.

ICEren sustrai estatubatuar sakonak

2026-04-01

AEB, XVIII. mendearen hasiera. Esklabo patruilak antolatzen hasi ziren, esklabo beltzak zelatatu eta kontrolatzeko. Gizonezko zuriek osatzen zituzten talde horiek eta esklabotza oinarri zuen ekoizpen eredu ekonomikoari eustea zuten azken jomuga. Esklaboak antola zitezen saihesten zuten izuaren, torturen, bortxaketen eta jipoien bidez. Eta patruilen jarduna ez zen esklaboetara mugatzen; ihes egindakoak ehizatzeaz gain, askatasuna lortutako beltzak ere jazartzen zituzten.

Hegoaldeko... [+]

Inperialismoa, gerrak eta elikadura

2026-03-31

Egungo egoera geopolitikoan, non kapitalismoaren faserik gorena den inperialismoa modu garden eta gordinean erasotzen ari den, mundu mailako krisi ekonomiko larria aurreikusten da, besteak beste, elikadura segurtasuna kolokan jartzen duena. Geopolitikan adituak ez garen arren, ez dagokigu beste alde batera begiratzea, eta gaurkotasunak behartzen gaitu gure mugetatik harago gertatzen dena kontuan hartzera.

AEBren bake plana errefusatu eta gerra amaitzeko baldintza propioak aurkeztu ditu Iranek

2026-03-26

Hilabeteko langa jotzear da Ekialde Hurbileko gerra. 27 egun igaro dira AEBek eta Israelek Irani eraso egin ziotenetik, eta ez dirudi gerra bukatzear denik. Al Jazeera-k jaso duenez, batzuen eta besteen erasoak "ugaritzen" ari dira “kopuruan eta intentsitatean”, balizko negoziazioen inguruko adierazpen kontraesankorren artean.

375 milioiko zigorra Metari, haurren esplotazioa errazteagatik

2026-03-26

AEBetan Mexiko Berria estatuko epaimahai batek 375 milioi dolar ordaintzera zigortu du Meta, bere plataformetan (Facebook, Instagram eta WhatsApp) haurren sexu-esplotazioa errazteagatik eta plataformen ustezko segurtasunaz erabiltzaileak engainatzeagatik.

AEBek eta Txinak, G2ak, reprise kaskarreko motorra daukate

2026-03-24

Haren aldeko filosofia duenak berehalako premia gutxi duelako, eta oraintxe bertan haren beharra duena, barrenean, ideiaren arerioa delako izango da seguruenera. Baina G-2k ez du lortzen asmoa abian jartzea baino askoz gehiago. Hilaren akabuan Beijingen Trump eta Xiren artean egin behar zen goi-bilera sine die atzeratu izanak horixe erakusten du. Maiatzerako atzeratzen dela esan da, baina ad kalendas graecas izan daiteke, zergati ofiziala –gerra– kontuan izaten badugu... [+]

Indiaren buruhausteak, arrotza ez zaion gatazkan

2026-03-18

Zakuan zer doan jakiteko, aski da eskukada bat. Iranen aurkako erasoaren laugarren egunean, martxoaren 4ko egunsentian, Charlotte urpeko ontzi nuklear estatubatuarrak jaurtitako bi torpedok hondoratu zuten, hiruzpalau minuturen buruan, Dena fragata irandarra. Haren eskifaiako 32 lagun bizirik erreskatatu zituzten, 87 hilotz, eta beste 61 desagertuta daude. Estatu Batuek –eta haien koruko sikofantek– guda-garaipen gogoangarritzat haizatu zuten jazoera lehen... [+]

Thank you

2026-03-11

Egun handia otsailaren 28a. Markatu egutegian. Batzuek uztailaren 18a markatu zuten debozio eta kandela berberaz. Bazen garaia, esango duzu, Iran ere “demokratizatzeko”. Zerbait ospatu behar da ostiraletan, eta Teherani su ematea ez da plan txarra asteburua hasteko. Zain-zain zeundela esango nuke, herdoildutako mapamundian fitxa berriak mugitzeko irrikaz. Txikitu ditzatela bazter guztiak Israelek eta AEBek; suntsitu ditzatela parean jartzen diren matxino, terrorista edo, besterik... [+]

Lepoko zartakoa da Asiako ekonomientzat Iranen aurkako erasoa

2026-03-10

Zurrunduta eta aieneka uzten zaituen lepoko zartakoaren antzekoa izan da Asiako ekonomia gehientsuenentzat Israelek eta AEBek otsailaren 28an Iranen aurka hasitako erasoaren ondorio zuzen eta berehalakoa. Lehendik ere Trumpek iaz ezarri eta AEBetako Auzitegi Gorenak ebatzitakoaren gainetik min egiten jarraitzen duten muga-zergekin txirikordatzen delako estualdi energetikoa. Gerra luzatzen bada, batzuen kasuan, itomena bihurtuko dena.

Mojtaba Khamenei izango da Irango lider goren berria, aurrekoaren semea

2026-03-09

AEBek eta Israelek hil zuten bere aita ordezkatuko du Mojtaba Khameneik Irango lider gorenaren karguan. Hala, gerraren erdian, Trumpen eskakizunei muzin egin eta mezu argia zabaldu dute: Iranek ez du amore emateko inolako asmorik.

AEBetako armadak dio "erantzukizuna izan dezaketela" beraiek bonbardatutako eskola bateko sarraskian

2026-03-06

AEBek eta Israelek Iranen aurka egindako erasoetan, eskola bat bonbardatu eta 168 neska hil zituzten. Orain, AEBetako ikertzaile militarrek diote “litekeena dela AEBak izatea erasoen erantzule”. Bestalde, Sri Lankako kosta parean AEBek erasotu zuten Irango itsasontziaren bertsioa ere zalantzan jarri du Indiako Kanpo Harremanetarako idazkari ohiak.

Teherango kamerak hackeatu eta joan-etorriak zelatatzen aritu da Israel

2026-03-05

Finances Times komunikabideak atera du argira informazioa martxoaren 2an. Horrela kausitu ahal izan dute Ali Khamenei aiatola eta beste zenbait goi-kargudun hiltzeko une egokia. Asteazken gau honetan egitekoak zituzten aiatola zenaren ehorzketak, baina azkenean atzeratu dituzte oraindik erabakita ez duten data berri batera.

Bake Batzordea: Trumpen megalomaniak ondorioztatu kluba

2026-03-04

Otsailaren 19an egin zuten lehen bilera Bakerako Donald J. Trump Institutuan –AEBetako Bakerako Institutuari izena aldatu eta berea jarri zion abenduan presidenteak–. Bertan bildu ziren Trumpen inguruan 27 estatu-kide eta beste hainbeste "behatzaile" gisa. Gazarako osatu zuen Bake Batzordeak, azkenean, nazioarteari begiratu dio, mundu mailan bakea bermatzeko instituzio gisa aurkeztuta. Nazio Batuen Erakundea ordezkatu nahia sumatu diote anitzek. Hori izanda ere bere asmoa, NBEri gaina hartzeko aukerak ote ditu Trumpen nartzisismoak bultzatutako batzordeak?

Hurrengoa!

2026-03-04

Gas likidotuaren prezioak %50 egin du gora Europan eta petrolioarenak %8

2026-03-02

Petrolioaren eta gas likidotuaren prezioek gora egingo dute AEB eta Israelek Iranekin duten gatazkaren ondorioz

Ekialde Hurbila sutan, AEBek eta Israelek Irani eraso egin ostean

2026-03-02

AEBen eta Israelen arteko eraso bateratuetan 550 pertsona hil eta gero, Irango lider gorena –Ali Khamenei ayatola– barne, bateko eta bestekoen erasoek hirugarren egunez jarraitzen dute. Etengabe ari dira iristen eraso eta biktima gehiagoren inguruko albisteak, AEBek eta Israelek mehatxu nuklearraren aitzakian abiatutako bonbardaketen osteko egoera nahasiaren isla.

USAID agentziaren desegitea: dekretu batek milioika hildako ondorioztatzen dituenean

2026-02-27

2025eko urtarrilaren 20an bere kargualdia oso zalapartatsuki hasi zuen Ameriketako Estatu Batuetako presidente berriak, hainbat dekretu izenpeturik. Besteak beste, AEBen laguntza humanitarioko programen %83 eten zituen, eta horiek kudeatzen dituen agentzia 2026ko irailerako itxiko zuela iragarri zuen. Erabaki horrek herrialde txiroenetan milioika heriotza eraginen lituzke.

Lau hildako Floridatik armatuta Kubara abiatutako itsasontziarekin izandako tiroketan

2026-02-26

Kubako kostako iparraldean Floridatik armaz horniturik irtendako itsasontzia atzeman dute Kubako kostazainek asteazkenean. Tiroketa izan dute eta uhartera zihoazen lau hil dira.

Kubak eutsiko al dio AEBen erasoari eta herrialde aliatuen galerari?

2026-02-19

Karibeko uharteak aspaldiko krisirik larriena bizi du egun: Venezuelako eta Mexikoko petroliorik barik, baliabideak tantaka heltzen ari dira bertara. Sei hamarkadatako blokeoak ohituta badu ere, bere ohiko aliatuak ere ari da galtzen irla, eta gobernuak "gerra egoera" deklaratu eta herritarrak mobilizatu ditu. Bien bitartean, nazioarteko ontzidi batek ahaleginak egingo ditu, martxoan, blokeoa apurtzeko.

Ostegun honetan iraganen da Trumpen Bake Batzordearen lehen bilera

2026-02-19

60 bat estatuk jaso dute Donald Trumpek gidaturiko Bakearen Batzordeko kide izateko gomita, eta oraingoz 27k dute onartu. Azken datuei segi, 32 herrialdek dute Washingtonen egitekoa duten lehen bileran parte hartuko, baina horietariko batzuk behatzaile gisa –horietan dago Europako Batzordea–.

Zertarako egin ote du CIAk Txinan espioiak errekrutatzeko bideotxo hori?

2026-02-17

Litekeena da etxeko bezeria, fedetsuena batik bat, asetzeko baliagarri izatea. Apustu egiten dut, ordea, ageriko xederako –Txinan espioiak errekrutatzeko– ez duela tutik ere balioko: Estatu Batuen bisa-politikak satanizatzen duen gizatalde bati laguntza eskatzea ez da oso zuhurra, nik uste. Are gehiago, tolesgaberen batek bere horretan hartuko balu mezua, bere buruari harria ezartzen arituko litzateke, espioitzaren lehen manamendua den isilpekotasunari trufa egiten diolako deialdiak.

Epsteinen biktimak, langile klasekoak

2026-02-17

Jeffrey Epsteinen sexu trafikoko sarearen biktima gehienak langile klaseko neskak ziren, eta haientzat estortsio ekonomikoak berebiziko garrantzia zuen. Haiekin gehiegikeriak egiten zituen elite ekonomikoarentzat gorputz trukagarriak ziren, diru gutxiren truke: 200 dolar, 45 minutu.

Gure Amerika nazioarteko ontzidia AEBen blokeoa apurtzera joango da Kubara martxoan

2026-02-13

Gazara joandako Sumud Ontzidian inspiratuta, Kubara joango den ontzidia martxoan abiatuko da Karibetik bertatik, baina oraindik eguna finkatu gabe dago. Nazioarteko elkarte eta mugimendu askoren artean antolatutako ekimena da.

Israelek 3.000 palestinar inguru "karbonizatu eta lurrundu" ditu bonba termobarikoekin

2026-02-12

Al Jazeera-k ondutako ikerketaren arabera, bonba horiek 3.500 gradutik gorako tenperaturak sortzen dituzte, eta gorpuak momentuan bertan erraustu, lurrundu eta desagerrarazten dituzte. Herritar zibilen kontra eta eremu “seguruetan” jaurti dituzte, nazioarteko zuzenbide oro bortxatuta.

“‘Amerikanuak’-i esker iritsi zen Renoko Programa gaur egun dena izatera”

2026-02-11

50 urte bete ziren iaz William Douglassen eta Jon Bilbaoren Amerikanuak. Mundu Berriko Euskaldunak liburua argitaratu zenetik. Urteurrenaren karietara, lehen aldiz euskarazko itzulpena argitaratu du Pamielak, Asun Garikanoren eskutik. "Jonek eta biok ikerketa akademikoa abiarazi besterik ez genuen egin", azaldu digu Douglassek, abenduan berriz ere Euskal Herrira egindako bisitan.

Kubatarrak "gerra egoeran" daude herrialdea AEBen erasotik defendatzeko

2026-02-06

Kubako lehendakari Miguel Díaz-Canelek telebistaz jakinarazi du herrialdeak indarrean jarri duela “defentsarako prestakuntza plana”. AEBen jarrera oldarkorrari erantzuteko abiatu dute plana eta horren arabera, besteak beste, kubatarrek larunbatero ariketa militarrak egingo dituzte.

Chomskyren eta Epsteinen arteko erlazioaz: “Zergatik babesa eta aholkua eman pedofilo bati bere krimenengatik?”

2026-02-05

Noam Chomskyrekin bi liburu egin dituen Vijay Prashad idazlea “ikaratuta eta haserre” agertu da, munduko aberats eta boteredunentzako adin txikikoen prostituzio sarea antolatu zuen Jeffrey Epsteinekin, intelektual estatubatuarrak zeukan erlazioaren harira: “Ezerk ezin du azaldu basakeria hori”, adierazi du CounterPunch atarian argitaraturiko gutun batean.

Instagram eta Youtube epaiketara AEBetan, haur eta nerabeengan "mendekotasuna eragiteagatik"

2026-02-05

Amerikako Estatu Batuetan historikotzat jo duten epaiketa abiatuko da aste honetan Los Angeleseko Konderriko Gorte Nagusian sare sozialetako multinazional handien aurka: Meta (Instagram eta Facebooken jabea), TikTok (ByteDance) eta YouTube (Google).

ICE-k jendea hilotz uzten du karrikan, baita bere presondegietan ere

2026-02-04

AEBetako Immigrazioko eta Aduanetako Polizia Indarreko agenteak inpunitate osoz indarkeria bideratzen dabiltzala argira ekarri digute Renée Good eta Alex Pretti estatubatuarren hilketek. Ez dira istripu soil batzuk izan, urte hastapenaz geroztik, gutienez beste lauk dute bizia galdu ICEren eskuetan –bi hondurastarrek, kubatar batek eta kanbodiar batek–. Iaz gutxienez 32 etorkin hil ziren ICEren kartzeletan. Hamaika milioi papergabe kanporatzeko helburua hartuta du Donald Trumpek eta horretan dabil buru-belarri, giza eskubideak zangopilatuz; gertatzen diren heriotza horiek garrantzirik gabeko albokaltetzat hartuta.

Hainbat enpresak 22.000 milioi dolar poltsikoratu dituzte Trumpen politika antimigratorioari esker

2026-02-04

Palantir, Deloitte eta beste enpresa batzuk ICE eta CBPren kontratuez baliatzen dira, langileen artean, errepresio migratorioaren aurkako jarrera handitzen den bitartean.

Venezuelak petrolioa liberalizatu du

2026-01-30

Delcy Rodriguezek chavismoaren oinarrietako bati agur esan dio, 2006ko Hidrokarburoen Lege Organikoaren erreformaren bidez. AEBek adierazi dute petrolioa erauzteko kontratu eta azpiegiturak kudeatzeaz gain, salmenten dirua ere kontrolatuko dutela. Rodriguezek, irribarretsu, esan du atzerriko inbertsioak "jauzi kuantitatiboa" emango diola Venezuelari.

Bost tonako zutoin baten esanahia

2026-01-28

Cahokia hiri indigenaren aztarnak egungo Illinoisen (AEB) daude. Duela 900 urte inguru bertako biztanleek bost tonako altzifre enbor bat garraiatu zuten, gutxienez 180 km-ko bidea eginez. Zutoin zeremonialaren aurkikuntzak erantzun zehatzik gabeko galdera eragin ditu: nolako zeremoniak egiten zituzten? Zer teknika erabili zuten zutoina garraiatzeko?

Baina, hemendik aurrera egingo diren azterketen emaitzak jakin gabe ere, ondorio garbi bat atera dute adituek: cahokiarrek garraio sare... [+]

Trump gelditu, beranduegi izan baino lehen

2026-01-28

Erronka zaila dugu aurretik. Argi dago Donald Trump nartzisista patologikoa dela, eta ez duela enpatiarik. Hainbesteraino, non Bakearen Nobel saria galbideratzera ausartzen baita, jaso duenari xantaia egin eta bere buruari saria ematera behartuta. Gizateriaren historia hurbileko pasarte gutxi izan daitezke zekenagoak. Minnesotako fiskalak Reneé Good-en bikotekidea, ICEko agente batek odol hotzean hil zuen emakumearena, kriminalki ikertzera behartzearen parekoa izan daiteke. Hitlerren eta... [+]

ICEren aurkako greba orokor arrakastatsuaren biharamunean, bigarren pertsona bat hil du poliziak Minnesotan

2026-01-26

Tentsioak gora jarraitzen du Minnesotako Estatuan immigrazioaz arduratzen den polizia federalaren eta herritarren artean. Ostiralean Renee Gooden hilketaren harira greba orokorra deitu zen Estatu osoan, eta Minneapolisen milaka pertsonak egin zuten bat. Hurrengo egunean, baina, ICEko poliziek Alex Pretti tirokatu eta hil zuten. Sare sozialetan zabaldu diren bideoek erakusten dutenaren aurka, Donald Trumpek "pistolari" deitu zion hilberriari.

Muturreko tentsioa

2026-01-25

AEBetako armadak ontzi txikietan zihoazen pertsonak hiltzen zituela ikusi ondoren, epaiketarik egin gabe, ustezko trafikatzaileen akusaziopean bakarrik, edo Nicolás Maduroren bahiketa non 100 pertsona erailak izan ziren, uste dut nazioarteko zuzenbidea paper bustia dela eta NBEren papera garrantzirik gabekoa. Eta Groenlandiako anbizioak ikusi ondoren, argi geratzen da AEBez gain beste herrialdeak ere garrantzirik gabeak direla.

Argi dago AEBek ezin dutela onartu dolarra bigarren mailara... [+]

Iran, erasoaren zain

2026-01-24

Maiz entzun dugu Mendebalde politikoan Iran kolapsatzeko zorian dagoela. Baina bai 12 egunetako gerran eta bai urtarril honen lehen egunetan ikusi dugunak ez du bat egiten baieztapen horrekin. Estatuak herritarren babesa du eta irandar gehienek konstituzioarekin bat egiten dute.

Azken istiluen jatorria monetaren bat-bateko jaitsierarekin lotua dago. Bat-bateko erorketa izan zen eta atzerritik kudeatua. Beste era batera esanda, AEBek eta Mendebaldeko beren aliatuek Iranekin dibisen aldaketa... [+]

Greba orokorra ostiralean AEBetako Minnesotan, ICEren aurka

2026-01-23

Hautsak harrotu ditu Renne Gooden hilketak Minneapoliseko Estatuan. Ordutik immigrazioaz arduratzen den Polizia Federalaren (ICE) aurka protesta asko izan dira eta Poliziak gogor zapaldu ditu horiek. Erantzun bateratua emateko asmoarekin AEBetako hiriburu garrantzitsuenetan greba orokorra deitu dute ostiralerako. Hala ere, hilketa horrek ez du gelditu ICEren jarduna, eta askok salatzen dutenez, "Gestaporen taktikak" erabiltzen jarraitzen du.

Greba Orokorra Estatu Batuetan ICEren aurka

2026-01-23

Hautsak harrotu zituen Minneapolisen eta gainontzeko Estatuetan Renee Gooden hilketak. Imigrazioaz arduratzen den polizia federalaren (ICE) aurkako protestak ordutik

Greba orokorra AEBn ICEren aurka

2026-01-23

Hiru aste pasa dira AEBtako Minneapolis hirian, polizia federalak (ICE) 37 urte zituen Renee Nicole Macklin Good hil zuenetik. Gertaeraren ostean herritarrak bildu egin ziren salatzeko eta poliziak oldarkor erantzun zien. Aste batzuk pasa diren arren egoera ez da lasaitu, kontrara tentsioak gora jarraitzen du ez soilik Minneapolisen baita gainontzeko herrialdean ere. Ostiral honetan ikusi da nolako indarra hartu duten ICEn aurkako protestak, hain zuzen, greba orokorrera deitu dute AEBetako... [+]

Gazarako Bake Batzordea aurkeztu du Trumpek Davosen

2026-01-22

Donald Trumpek Suitzako Davos hirian eman du ostegun honetan Gazako Bake Batzordeari buruzko informazio gehiago. 60 bat estaturi proposatu die batzordekide izatea, horien artean Frantzia eta Espainiari. Bake planaren bigarren fasea gainbegiratzea litzateke batzordearen zeregin nagusia.

Trumpek eta NATOk Groenlandiarako aurreakordioa sinatu dute: inbasio militarrik ez baina botere gehiago AEBentzat

2026-01-22

Groenlandian base militarrak jarriko dituzte AEBek, eta beren lurralde gisa aldarrikatu. Era berean, otsailaren 1etik aurrera Groenlandiara soldaduak bidali dituzten herrialdeei ezartzekoak ziren muga zergak bertan behera geratu dira. Artikorako etorkizuneko akordio baterako oinarriak ezarri dituztela jakinarazi dute.

Macronek G7 bat eskaini dio Trumpi Parisen, eta Errusia eta Ukraina gonbidatu

2026-01-22

Trumpek argitaratutako mezu pribatu batean, Frantziako presidenteak proposatu du "gatazkei heltzeko goi-bilera bat" egitea aste honetan, errusiarrentzako eta ukrainarrentzako gonbidapen diskretua barne.

Gezurrak bildu, egia aurkitzeko

2026-01-21

Erroma, 1498. Giovanni Nanni (1437-1502) fraile dominikoak, Annius Viterbokoa ezizenez ezagunagoak, Antiquitatum variarum izenburuko lan mardula argitaratu zuen, ordurarte ezezagunak ziren greziar eta erromatar egile klasikoen testuak jasota. Eta testu horiek ezezagunak ziren faltsuak zirelako, Nannik berak asmatu zituelako.

Errenazimendu betean, italiarrak ziren nagusi, baina kultura grekoerromatarra berpizteko ahalegin horretan, italiarrek ez zuten gustuko erromatarrak greziarrak baino... [+]

Eskerrik asko, Mr President

2026-01-21

Hollywood moduko bonbardaketa eta bahiketa

2026-01-21

Ia 27 urte itxaron behar izan dituzte AEBek Venezuelako presidentea kentzeko. Hasieratik deitoratu zuten Hugo Chávez presidenteak bultzaturiko agenda soberanista eta eraldatzailea. AEBetan min handia egiten zuen Venezuelako adibide subiranistak. Hori dela eta, hura eraisteko era guztietako saiakerak sustatu dituzte: santzio ekonomikoak, lapurretak, estatu kolpeak, sasi-iraultzak, patronalen itxierak, kale indarkeria, matxinadak, sabotajeak, presidentearen hilketa saiakerak, gobernu... [+]

Immigrazioaren 22 mito: gezurrak eta egiak

2026-01-21

Hein de Haas Herbeheretako ikerlariaren How Migration Really Works (Migrazioak benetan nola funtzionatzen duen) / Los mitos de la inmigración. 22 falsos mantras sobre el tema que más nos divide bertsioa erabili dugu lan honetarako. LARRUN honetan irakurleak ez du topatuko liburuak eskaintzen duen informazio uholdearen (500 orrialde) printza ñimiño bat baino. Egingo du topo, ordea, gure gizarteek immigrazioaren fenomenoari begiratzen dioten moduarekin, eraikitako ikuspegi oker eta interesatuekin, eta horiek deseraikitzeko ikuspegi eta argudioekin.

Modu orokor batean begiratuta, gaiak dituen printza nagusien erakusle da liburua. Mezu nagusietakoa da gainditu behar dela immigrazioaren alde/kontra diskurtsoa, immigrazioa mundu modernoaren fenomeno ekonomiko, soziala eta kulturala delako, ikertu eta ulertu beharrekoa, ondoren beharrezko neurriak hobeto hartzeko. Ezin da kontrolatu immigrazioa nahieran, beraz, uler ditzagun bere egungo joerak eta ezaugarriak, eta hori onuragarria izango da guztiontzat, bai jatorrizko herrialdeentzat, bai harrerakoentzat.

Liburuak badu deserosotasun ukiturik hainbatetan, besteak beste, sustraituak ditugun hainbat ikuspegi zalantzan jartzen dizkigulako; izatekotan, alabaina, deserosotasun horretatik sortuko dira hausnarketa eta jokamolde berriak. Eta gainera, immigrazioaren gaia ezinbestean lotu behar dugu gizarteko gainerako gai garrantzitsuekin, Hein de Haasek dioskun moduan, azken finean: “Migrazioari buruzko egiazko edozein eztabaida, bizi nahi dugun gizarte horri buruzko eztabaida izango da”. Azken ohar bat: datozen orrialdeak lasai asko irakur daitezke mokoka, bakoitzari gehien interesatzen zaion atalaren arabera.

Habanan mobilizazio jendetsu batek omendu ditu Maduro defendatzen hildako 32 militar kubatarrak

2026-01-19

Venezuelako presidente Nicolas Maduro babesten ari ziren 32 militar kubatar hil zituzten AEBek urtarrilaren 3an. Hildako "heroiak" omentzeko ostiralean milaka pertsona mobilizatu dira hiriburuan. Kubako presidente Miguel Díaz-Canelek adierazi du AEBekin elkarrizketarako prest daudela, baina ez dutela intimidaziorik onartuko.

Machadok Trump liluratu nahi, baina ezin

2026-01-16

Machadok Trumpi Bakearen Nobel Sariaren domina oparitu dio, hura liluratzeko asmoz, baina estatubatuarrak ez du Machado Venezuelako agintean nahi: “Ez du herrialdearen babesik, ezta errespeturik ere”. Bitartean, Delcy Rodriguezen gobernua goxo ari da AEBekin, eta azken horiek, pozik.

Danimarkak eta Groenlandiak Etxe Zurian horma bat aurkitu dute: Artikorako Trumpek dituen planak

2026-01-15

Asteazkenean AEBn, Danimarkaren eta Groenlandiaren artean egitekoa zen bilerak ikusmina sortu duen arren, ez da aldaketarik egon Donald Trumpek Artikoko irla bereganatzeko asmoetan. "Konkistatu egin nahi du", esan du Danimarkako atzerri-ministro Lars Lokke Rasmussenek. Europako Batasuneko hainbat herrialdek militarrak bidaliko dituzte Groenlandiara.

Venezuela ataka estuan

2026-01-14

Pasa den urtarrilaren 3an Venezuelak pairatutako eraso inperialista bortitza kokatu behar da AEBek diseinatutako estrategia luze baten barruan. Ezin dugu ahaztu 2013an Chávez hil ondoren eta Obamaren garaian, Washingtonek erabaki zuela jauzi kualitatibo bat ematea Venezuelaren kontra, gerra ekonomiko bat bultzatuz blokeo komertzial eta finantzarioen bitartez. Karibeko herrialdeko ekonomia suntsitzea zuen helburu, eta neurri handi batean lortu zuten, Venezuelako oinarri materialak sakon... [+]

Gazan gutxienez hamar lagun hil ditu babes faltak neguko ekaitzetan, Trumpen plana bigarren fasean sartu den bitartean

2026-01-14

Soldadu israeldarren eraso zuzenez gain, palestinarrek negu gorria ere gainean dute. Hainbat lagun hil dira egunotan hotzak eraginda, eta beste hainbeste kaltetutako eraikinak ekaitzak bota ostean. Bitartean, Trumpen hogei puntuko plana jarraituz, Hamasek Gazako agintea erakunde palestinar teknokratiko independiente baten esku uzteko prozesua martxan jarri du.

Houston, zinta amerikarra daukagu!

2026-01-14

Houston (AEB), 1970eko apirilaren 14a. NASAren Espazio Zentroak Apollo 13-ko Jack Swigert astronautaren mezu ezaguna jaso zuen: “Houston, arazo bat daukagu”. Eztanda batek ontziaren oxigeno hornidura etetea eragin zuen, eta ilargi modulua erabili behar izan zuten salbatzeko. Baina, besteak beste, modulu nagusiaren karbono dioxido iragazkiak ilargi moduluan instalatu behar zituzten horretarako eta ez zen erraza; iragazkiak karratuak ziren, eta ilargi moduluan horretarako prestatutako... [+]

Latinoamerikaren zain urratuak

2026-01-14

Trumpen bakeak guda esan nahi du

2026-01-14

Munduak Venezuelara begira hasi du urtea, kezkaz. Legez kanpoko guda ekintza batekin, Trumpen administrazioak, ehun pertsona hiltzeaz gain, AEBak sekula mehatxatu ez zituen estatuburu bat –herrialdeko autoritate militar gorena– eta bere emaztea bahitu ditu. Presidenteak azaldu du zergatik egin duten erasoa: herrialde horren petrolioa eta baliabide naturalak nahi dituzte.
Baina ez da hori bakarrik.

Gure heroiak

2026-01-14

100 pertsona hil, beste hainbeste zauritu, presidentea bahitu eta giza eskubide eta nazioarteko arau oro urratu ostean, historiarako geratuko den eraso odoltsutik astebetera ondokoa zuen esateko Josu Jon Imazek Donald Trumpi: “Eskerrik asko Venezuela hobea izateko atea irekitzeagatik”. EAJko lehendakari, Jaurlaritzaren sailburu edota bozeramaile izan zenean behin eta berriz errepikatu zigun zumarragarrak indarkeria gaitzetsi behar dela, datorren lekutik datorrela, baina…... [+]

Venezuelaz

2025-12-17

Txinarekin borrokatzeko prestaketa lanak Washingtonen

2025-12-10

Aspalditik, Etxe Zurian ondo dakite zein den AEBetako etsai/arerio nagusia. Erosahalmenean munduko lehenengo ekonomia Txina da, baina azkeneko urteetan aldeak handitzen ari dira, batez ere, ekonomia produktiboari begiratuta. AEBen ekonomia botere finantzario eta militarrean sostengatzen da nagusiki. Hau da, ezerezetik dolarrak inprimatuta.

Egoera larritu da pandemiatik hona. 2025eko azaroan AEBetako zorra BPGren %143ra igo da, eta kontutan hartu behar da BPGa ere ezerezetik inprimaturiko... [+]

“Kubak kapitalismoan izango lukeen patua Haitirena da, indarkeria eta pobrezia krisi etengabean”

2025-11-27

Egoera zailean dago Kuba. Blokeoa gogortuta, herrialdearen ekonomia oso ahul dago eta migrazio tasa altua da. Hala ere, askok jarraitzen dute irtenbide kolektiboen bila, Kubak kapitalismoan patu okerragoa izango lukeelakoan. Horietako bat da Frank Josué Solar Cabrales, historialaria, unibertsitateko irakaslea eta Fidel Castro katedrako presidentea. Hausnarketa politikorako La Tizza aldizkari digitaleko kide ere bada; kritikoak dira gobernuaren zenbait erabakirekin, baina ikuspegi iraultzaile batetik.

Palestinarren erabakimena zangopilatuta, aitzina doa trumpen "bake-plana"

2025-11-26

Hilabete pasa da AEBetako presidente Donald Trumpek Gazarako "bake-plana" aurkeztu zuenetik Egipton. Urriaren 14an izenpetu zuten, Trumpek berak baita Egiptoko, Qatarreko eta Turkiako estatuburuek ere Israelek begi onez ikusitako hogei puntuko bide-orria, eta Hamasek hala beharrez onartu behar izan zuena. NBEko Segurtasun Kontseiluak ere horren alde bozkatu du azaroaren 17an. Munduko boteretsuenak dabiltza Gazaren geroaz erabakitzen, palestinarren erabakimenaren gainetik pasata. Palestinar eta israeldar kazetari batzuk bideratu +972 komunikabide independenteko bi analisi gureganatu ditugu, palestinarren aldetik so egiteko "bake-plana" izena dakarren bide orri kolonial eta inperialista horri.

Legeen itsusikeriak

2025-11-19

San Francisco (AEB), 1867. Hiriko udalak ordenantza bat jarri zuen indarrean, ezaugarri fisiko jakin batzuk zituzten pertsonak espazio publikoetan debekatzeko. Zehazki, “objektu desatsegina eta nazkagarria bihurtzerainoko gaixotasunak, mutilazioak edo edozein modutako deformazioak dituen oro” zigortzen zuen arau berriak. Gerra Zibila (1861-1865) bi urte lehenago amaitu zenez, agintariek bazuten ordenantza nori aplikatu.

Hurrengo urte eta hamarkadatan beste hainbat hiritan antzeko... [+]

"Abortatzeko eskubidea kendu ahal digute, baina ezin dituzte 526 landare-espezie abortibo deuseztatu"

2025-11-19

Urriaren 14an Tabakalerako erakusketa-aretoko ateak itxita daude, baina barruan jende pila bat dabil jo eta su lanean, Marlene McCartyren Sasi guztien gainetik erakusketaren azken xehetasunak prestatzen. Marrazkiak ez ezik, landareak ere egongo dira bertan, bizirik. Joan-etorrien eta azken orduko erabakien erdian, konplizitatez betetako tarte batean mintzatu gara artista estatubatuarrarekin.

Beste lapurreta bat?

2025-11-05

Duela gutxi, atal honetan bertan esan genuen erromatar hilarri bat aurkitu zutela New Orleanseko (AEB) lorategi batean. Bada, oraingoan II. mendeko erromatar kasko bat agertu da AEBetan. Baina kasu honetan, objektua zuzenean online enkante batean azaldu da salgai. Kaskoa Serbian aurkitu zuten eta desagertuta egon da.

Enkantera iristeko bidea susmagarritzat jo duten arren, oraindik ez dute deliturik frogatzea lortu. Belgradoko Museo Nazionaleko kontserbatzaile Vesna Djordjeviceen ustez, honek... [+]

Erromatar hilarri bat New Orleansen

2025-10-22

Urte honen hasieran, Tulane Daniella Santoro antropologoak II. mendeko erromatar hilarri bat topatu zuen bere New Orleanseko (AEB) etxeko lorategian.

Aurkikuntza adituen esku utzi eta jakin zuten hilarria Civitavecchiako (Italia) museotik desagertu zela Bigarren Mundu Gerran. Pieza jatorrira itzuli dute, baina ez dute lortu jakitea nork eraman zuen AEBetara. Hipotesi nagusia da AEBetako armadako kide batek ostu zuela. Baina ez zen salbuespena izan, Italiaren “askapen”... [+]

Genozidioa energiaz elikatzen

2025-09-26

Garbiketa etnikoa luxuz mozorrotuta

2025-09-24

“Nahiago nuke Gaza itsasoan hondoratuko balitz”, esan zuen Yitzhak Rabin lehen ministro israeldarrak 1992an. Eskuin muturreko kolono judutar batek hil zuen eta ez du ikusiko, baina nola hala asmatze bidean doa, gazatarrei itsasoan itotzea baino beste irtenbiderik ez baitie uzten Israelgo armadak. Palestinarren garbiketa etniko handienaren aurrean egon gaitezke, Gazako Erriberaren mozorropean; Donald Trumpek bultzatuta, eta Europar Batasunak zurituta.

Desberdintasunen garrantzia nazioarteko politikan

2025-09-10

Trumpen muga-zergen dantza da azken hilabeteetako berri nagusietako bat. Gerra komertziala eta ekonomikoa hedabideen eta analisten ahotan daude oraindik ere. Gehienetan, baina, herritarrei gauzak era oso sinplean azaltzen zaizkie, gutxi-asko esanez Etxe Zurian ero bat dagoela horrelako erabakiak hartzen. Azalpenak sofistikatuagoak direnetan, nazioarteko politikan dagoen kontraesan nagusia mahai gaineratzen da: AEBen eta Txinaren arteko lehia. Halere, neoliberalismoaren ideologia gailendu den... [+]

Hiroshima eta Nagasaki, zortzi hamarkada geroago

2025-07-30

Historia garaikideko basakeriarik handienetakoak dira Hiroshimaren eta Nagasakiren bonbardaketak. 1945eko abuztuan, hiru eguneko epean, bi bonba atomiko jaurti zituzten lehen aldiz historian eta bi hiritako biztanleak modu indiskriminatuan hil zituzten. 1945aren amaierarako, 210.000 heriotza zenbatu zituzten, eta ordutik gaur arte, gutxi gorabehera, batez ere erradiazioaren bidez, beste horrenbeste hil direla kalkulatzen da.

NATO eta 'daddy'

2025-07-03

Hagan ekainaren 25ean NATOk egindako goi-bileran, gastu militarra herrialde bakoitzaren BPGaren %5 izateko konpromisoa hartu dute Aliantza Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide diren estatuek. Horretarako hamar urteko epea izango dute, 2035 arte. Erabaki horrekin, 2014an ezarritako %2ko helmuga askogatik igo dute, eta urteko aurrekontuaren zati handi bat gastu militarrera bideratu beharko dute NATOko 32 herrialdeek, salbuespenik gabe. Gastu militar zuzena %3,5 izango da, eta %1,5 gastu militar... [+]

Yankee ameriAKAINoak go home

2025-06-25

Persepolis

2025-06-25

Irango hiru gune nuklearrei eraso diete AEBek pasa den asteburuan. Donald Trump eta aiatolaren arteko pultsuan eta Netanyahuren rolean zentratu dira hedabideak albistea ematerakoan, ez ordea bertoko zein diasporako herritarren larritasunean: Teheranetik ihes egiteko bultzakada, komunikazioen etena, aire-espazioaren itxiera...

Onartu behar dut ezer gutxi dakidala Irani buruz, ez bada Marjane Satrapiren Persepolis komikian aspaldi irakurri nuena. Jakin badakit Irani gaizkilearen papera esleitu... [+]

Israelek gerra hasi eta Mendebaldeak babestu

2025-06-25

Wesley Clark AEBetako jeneralak azaldu zuen moduan, 2001eko plana zen bost urtetan zazpi herrialde hartzea: Afganistan, Irak, Somalia, Sudan, Libano, Siria eta Iran. Ez dira bost urte izan, baina denak, azkena Siria, erori dira, Iran izan ezik.

Iranek erasoak Sirian, Iraken eta etxean sufritu ditu. Hezbollah-ren aurkako erasoak lazgarriak izan dira eta Siriako Arabiar Errepublika desagertu da. Horri guztiari erantsi behar zaizkio Iranek sufritzen dituen blokeoa eta zigor ekonomikoak... [+]

Itzaletan

2025-06-11

Oraindik joan den astea asimilatzen nabil. Boterean daudenen eta botere ereduetan eragin nahi dutenen aldarriak ozen entzun ditugu nonahi. Sareetan zein kalean.

Izan diren manifestazio ezberdinetan, herrietako giza eskubideen garapen maila agerian geratu da. Amerikako Estatu Batuetako Kalifornian izandakoetan, nabarmen hautematen da herri horretan giza eskubideek egin duten atzerakada. Irakurri dudanagatik, Kaliforniako migratzaile ilegalen deportazioak gelditzeko manifestatzaileen ahotsak... [+]

Beren oinatz erradioaktiboa aspaldi utzi zuten Groenlandian amerikarrek

2025-05-28

Donald Trumpen inperialismoaren eta harrokeriaren adibideetariko bat dugu Groenlandia erosteko daukan xedea. Baina lekukoen beharrak eta nahiak entzun gabe, aspaldi kokatu ziren Artikoko lur izoztu horretan amerikarrak: bertako inuitak haizatu eta Thulé izeneko base militarra eraiki zuten 1943an. Hortik 240 kilometrotara, gorkezka, Iceworm proiektu militarra ere bideratu zuten, 600 misil nuklear glaziarpean batzeko asmoz. Orduz geroztik, izozpean dira pilaturik ur erradioaktiboak, produktu kutsakorrak eta milaka litro fuel-olio –klimaren beroketagatik, noizbait azaleratu daitekeen koktel toxikoa–. Zor ekologiko alimalea dute AEBek groenlandiarrei begira.

Pokerra, xakea eta Go jokoa

2025-05-07

Yanis Varoufakis-ek DiEM25 mugimenduaren Youtubeko kanalean elkarrizketatu du Columbiako Unibertsitateko Jeffrey Sachs irakaslea. Horrek azaldu du nazioarteko politikan Amerikako Estatu Batuek pokerrean jokatzen dutela, Errusiak xakean eta txinatarrek Go jokoan. Azken hori Txinan asmatu zen duela 2.500 urte baino gehiago. Azkar eta baldarki ulertzeko: maila jasoagoko xake bat litzateke. Hain zuzen ere, AEBek jolasten dutenaren kontrakoa da.

Pokerrak oso epe laburrak ditu. Ez duzu estrategia... [+]

Irauteko

2025-04-16

Beldur hori bada. Badirudi Donald Trump etorri dela Washingtoneko bulego borobila luzerako okupatzera. Bigarren mandatua du, baina bere hurbileko aholkulariei, ez dela txantxetan ari berretsiz gainera, Konstituzioan zenbaki bakan batzuk aldatzeko bere xede zurruna aipatzen die, hiru edota lau alditan presidente izateko. Bistan dena, ez dela egoistaki ari, MAGA eta DOGE itsuki sustengatzen dituzten bere bozkatzaileen nahiaren arabera baizik. Hurrengo lehia Barack Obamaren kontra itxuratzen omen... [+]

Muga-zergek depresioa areagotzen dute

2025-04-16

Washington (AEB), 1930eko ekainaren 17an. AEBetako Kongresuak Muga-Zergen Legea onartu zuen. Smoot-Hawley Legea ere esaten zaio Reed Smoot senatariak eta Willis Hawley diputatuak bultzatu zutelako.

Legeak 900 produktu ingururako inportazio zerga-mugak %40 eta %60 artean igo zituen, estatubatuar enpresak eta nekazariak babestu asmoz.

1920ko hamarkadaren europar nekazariak Lehen Mundu Gerrak eragindako hondamendia atzean uzten hasi ziren, ekoizpena handitzen hasi zen, nazioarteko... [+]

Inperialismoa da, ergela!

2025-04-16

Bandera amerikanoz inguratuta, muga-zergen oldarraldi berria iragarri zion munduari Donald Trumpek apirilaren 2an. Geroztik hamaika astindu jasan dituzte burtsek eta nazioarteko merkataritzak. Baina hau ez da zoro baten boxeorako ringa bakarrik: AEBetako politikan hamarkada askotan egosi den pentsamendu-korrontea ezkutatzen du atzean, basailutzan eta inperialismoan oinarriturikoa.

Inbasioa

2025-04-09

"Europarrok, gerrarako prest!"

2025-04-09

Orain Errusiak inbaditu behar ei du Europa eta horren aurrean berrarmatze basatia bultzatu behar dute Europar Batasuneko herrialdeek. Lehen Sobietar Batasunak egin behar zion eraso, eta Gerra Hotzak ia mundua irentsi zuen. Gezurra zen ordukoa, eta gezurra da gaur egungoa, baina balio du ekonomia modu krudelenean eta arriskutsuenean sustatzeko, defentsa industriarekin; edo EBko herrialdeak eta herritarrak etsaiaren aurrean kohesionatzeko. Jokoaren erdian dago Ukrainako gerra, menia errealitate egiteko ahaleginean.

3x02: Jontxu go home!

2024-09-24

Urteurren batekin gatoz gaurkoan: New York hiriak 400 urte bete ditu aurten. Kolono herbeheretarrek ofizialki 1624 urtean fundatu zuten kolonia bat egungo New Yorken, ordurako han urte batzuk bazeramatzaten arren. Hasieran Nieuw Amsterdam deitu zioten, eta 1664an, ingelesek kontrolpean hartu zutenean, jarri zioten orain duen izena: New York.

Honako abestiak erabili ditugu aste honetan:

Frank Sinatra - 'Theme From New York'

GALA - 'Freed From... [+]

Ukrainako gerran esnatu da gerra nuklearraren izua, Kubako misilen krisiaren 60 urteurrenean

2022-03-27

2022ko otsailean gerra berpiztu da Europan, herrialde baten inbasiotik harago kontinente osoa eta agian mundua sutuko lukeen gerraren beldurra. 24an Errusiako armadak Ukraina inbaditu zuela jakin araztearekin batera deklaratu zuen Vladimir Putinek: “Norbaitek asmorik baldin badu guri bidea oztopatu edo gure herrialdea eta jendea mehatxatzeko, jakin beza Errusiak berehala erantzungo diola, hark bere historian sekula ikusi ez dituen ondorioekin”. Arma atomikoekin mehatxu egiten ari... [+]

Jai Alai: azken hegaldia

2022-02-18

Dania Jai Alai Beach (Florida) AEBetako azken frontoia zen eta ateak itxi zituen 2021eko azaroaren 28an. 68 urtez jokatu da bertan zesta punta, baina orain pilotari askok Euskal Herrirako bidea hartu du.

Zuzendaria: Oier Plaza
Errealizadorea: Mikel Etxebarria
Gidoia: Oier Plaza eta Lander Eizagirre
Produktore eragilea: Eider Plaza
EITBko produktore delegatua: Elena Gozalo
FMK filmakek ETIB Mediarentzat ekoitzia
Iturria: EITB.EUS

Aukus aliantza berria: Australia arma nuklearrez horniturik, Ozeano Barean urak gero eta zakarrago

2021-10-08

Irailaren 16an Scott Morrison, Boris Johnson eta Joe Bidenek aurkeztu zuten AUKUS, Txinak omen dakarren mehatxuari aurre egiteko Australiak, Erresuma Batuak eta AEBek (AU+UK+US) sortu itun militar berria. Agerraldian Australiak jakinarazi zuen bertan behera uzten zuela Frantziari Attack klaseko hamabi Shortfin Barracuda urpeko ontzi erosteko enkargua, horien ordez Virginia klaseko sei edo zortzi urpeko –energia nuklearrez mugituak– enkargatuz AEBei.

Gimme danger, The Stooges-en historia

2021-05-28

Ann Arbor-en (Michigan) sortu zen The Stooges taldearen rock’n’roll indartsu eta oldarkorra, hirurogeita hamar urteetako paisaia musikalean bonba bat izan zen. Rock, blues, R&B eta free jazz estiloen nahasketarekin, The Stooges-ek, Iggy Pop musikariak bere debuta egin zuen taldea, beranduago rock alternatiboa bezala ezagutuko zenaren oinarriak ezarri zituen. Gimme Danger, Jim Jarmusch-en film berriak, garai guztietako rock talde garrantzitsuenetako honen epopeia kontatzen du... [+]

AEB-etan, Amazon-en baitako lehen langile sindikatua sortzeko aukera bidean dute

2021-02-22

800.000 langilerekin, AEBetako bigarren enplegatzaile handiena da Amazon multinazionala. Zuzendaritzaren joera antisindikalistak bidea oztopatzen diela, langileak ez dira ordea sindikatu baten baitan antolatuak. Baina COVID-19aren testuinguruak eragindako lan karga eta lan baldintza kaskarren eraginez, egoera irauli eta sindikatu bat sortzeko bidea ireki dute AEBetako hego ekialdeko Bessemergo lantokikoek. Sindikatuaren sorrerari buruzko bozketa abian da, eta baietzak irabaziz gero aurrekari... [+]

Tran To Nga: Vietnamen AEB-ek erabili arma kimikoei gerla deklaratua dien vietnamdarra

2021-01-11

Urtarrilaren 25ean Paris ondoko Instantzia Handiko Auzitegira begira izanen dira milioika vietnamdar. Egun horretan hasiko da Vietnamgo gerlan AEBetako armadak erabilitako arma kimikoei buruzko auzia. Hego Vietnamen agente laranja izenez ezaguna den herbizida eta hosto-galtzaile pozoitsua hedatzen aritu ziren 1961 eta 1971 urteen artean, eta arma kimiko hau ekoizten aritutako multinazionalak dira auzipeturik. Hirurogei urte berantago, ekozidio honi buruzko egia, aitortza eta... [+]

Ikuspegi dekolonialetik ere salagarria da Black Friday izeneko kontsumo-orgia

2020-12-22

Black Friday-rik ez litzateke bezperan ez balitz amerikarrek ospatzen duten Thanksgiving edo Esker Emate Egunik. Kapitalismoak bizirauteko ezinbestekoa duen muturreko kontsumoaren egun horri begiratzeaz gain, bezperakoari ere so egitea inportantea da. Ofizialki kolonoen eta amerindiarren arteko senidetasuna markatzeko unea baldin bada, errealitatean, bertako autoktonoen genozidioaren adibide historikoa dugu. Historia horren berri ematen dabiltza autoktonoak, Esker Emate Eguna 1970az... [+]

Silicon Valley-n gauzaturik dute jada, mundura zabaldu nahi luketen antolaketa

2020-11-13

Telelana lan-antolaketa berri bihurturik da langile askorentzat. Koronabirusak hala beharturik, azken urteetan helburu zutena egunetik biharamunera errealitate bihurtu zaie numerikoaren sektoreko oligarkei. Jendea etxetik dabil lanean, internet bidez. AEBetako Silicon Valleyn kokaturiko enpresa horien errealitateari so egitea komeni da, irudikatzeko biharko orokortu nahi luketen antolaketa eta harremantzea. “Internet hil ala bizikoa bihurtu zaigu egunetik biharamunera” diote pozik... [+]

Black Lives Matter mugimenduaren zerumuga: nola elkargurutzatzen dira feminismo marxista + BLM ikuspuntu globalean?

2020-11-11

Gayatri Chakravorty Spivak, Gina Dent, Surya Parekh eta Jule Goikoetxearen arteko solasaldia, urriaren 25ean egindakoa.

Arrazakeria sistemikoaz, feminismoez eta subalternitate baldintzez mintzatu dira feminismoentzat hizlariak. BLM mugimenduan bat egiten duten eta, hein berean, feminismo marxistaren praktikarako ezinbesteko diren auzietaz aritu dira.

Sandersek zehaztasunez ohartarazi zuen Trumpen estrategia iruzurtiaz

2020-11-04

Alderdi Demokratako hautagai aurrerakoiena izandako Bernie Sandersek hauteskundeen aurretik telebistan hitzez hitz asmatu zuen gaur gertatzen ari dena, eta bere kezka adierazi zuen. Azaldu zuenez, Alderdi Errepublikarraren eta Demokrataren bozkatzaileek joera ezberdinak dituzte posta bidezko botoari dagokionez. Alderdi Errepublikarraren jarraitzaileak estatistikoki hauteskundeen egunean bozkatzera joan ohi dira eta Alderdi Demokratako jarraitzaileak askoz gehiago dira posta-bidezko botoa... [+]

Supremazia zuriaren gaitza azaleraturik dute AEB-etako hauteskundeek

2020-10-26

Giroa berotuz eta polarizatuz doa azaroaren 3an eginen dituzten AEBetako presidentetzarako bozketak hurbildu arau. Plaza harturik dute supremazista zuriek: izan koronabirusaren kontrako neurrien aurka mobilizatzen direnen artean, Black Lives Matter mugimenduaren kontrako protestetan zein Donald Trumpi sostengua erakusteko elkarretaratzeetan. Zurien nagusitasunaren aldarria ez da fenomeno berria amerikarren artean. AEBen oinarrian dago jendartearen antolaketa arrazista hau eta beti egon da... [+]

AEBetan ia ez dago baserritar beltzik, baina ez da soroak maite ez dituztelako

2020-09-21

AEBetako hiri baratzeei buruzko erreportajeetan jende beltzik ikusi baduzu seguru izan dela bazterketa sozialari aurre egiteko edo ezintasunen bat duten pertsonak bergizarteratzeko programaren baten baitan. Baina beltz bat abeltzain edo gari soro baten jabe? Aldiz, historian ez daude hain urrun esklabo izandako iparramerikarren erdiak baserrietan bizi ziren garaiak. Nekez eskuratu zituzten lurrak eta errukirik gabe ebatsi zizkieten berriro.

Poliziak gizon bat lurrera bota eta belarritik odola dariola utzi du Buffalon

2020-06-05

(ADI, irudi gogorrak agertzen dira bideoan)

Atzo, ekainak 5, polizia batek 75 urteko gizon bati bultza egin eta lurrera bota zuen Buffalon (AEB) manifestazio baketsu batean. Gizona berehala hasi zen belarritik odola isurtzen, baina poliziek aurrera jarraitu zuten lekukoen oihuei kasurik egin gabe. Segundu batzuk behar izan zituzten egoeraren larritasunaz jabetu eta medikuei deitzeko.

Poliziaren hasierako informeak gizona trabatu eta erori egin zela zion arren, WBFO hedabideak grabatutako... [+]

Polizia gehiegikeriek ez dute etenik AEBetan

2020-06-04

AEBetan ez dira protestak eten, ez eta istiluak ere. Manifestariak eta polizia aurrez aurre daude kalean, eta bideo honetan bildu ditugu egunotan ikusitako hainbat polizia gehiegikeria: nagusia jendea jipoitzeko agindua ematen, polizia agenteak manifestarien ur botilak apurtzen, zein atxilotuei txistua botatzen harrapatu dituzte kamerak eskuan zituzten lekukoek. Redfishen bidez jasotako bideoen bilduma bat duzue honakoa.

"Indarkeria da zuengandik ikasi duguna"

2020-06-03

George Floyden hilketak protestak piztu ditu AEBetan, arrazakeriaren eta polizia indarkeriaren aurka kalera atera da jendea. Entzutekoak manifestazio hauetako baten amaieran Tamika Mallory ekintzaileak esanak: "Ez guri lapurretez hitz egin, AEBek lapurtu die beltzei, AEBk lapurtu die Ameriketako herri indigenei".

8 minutu eta 46 segundu (George Floyden kasua)

2020-06-03

George Floyden autopsiaren arabera, poliziak inmobilizatuta zeukan bitartean arnasik hartu ezinik utzi zuen eta itota hil zen. Baina galdera asko daude airean bertan zeuden polizia agenteen jokabidearen inguruan. New York Timesek honako erreportaje hau egin du Floydi gertatu zitzaionaren argazkia osatu asmoz eta ARGIAn euskaratu egin dugu. Azpitituluak ikusteko, sakatu "azpitituluak (c)" botoia bideoaren beheko eskuin aldean.

Lekukoen grabazioak, segurtasun... [+]

Pertsona beltz bat itota hil du poliziak AEBetan

2020-05-27

George Floyd da hildakoa, 20 dolarreko bilete faltsu bat erabiltzea egotzita atzeman zuen poliziak, auto ertzera eraman eta bertan denbora luzez belaunarekin lepoa estutzen egon ostean itota hil da gizona. AEBetako Minneapolis hirian gertatu da eta Derek Chauvin eta Tou Thao dira hilketan inplikatutako poliziak, biek ala biek lehendik ere aurrekariak dituzte gehiegikeriengatik.

Gertaerak lekuko asko izan zituen, behin eta berriro geratzeko erregutu zieten lekukoek, baina poliziek ez zieten... [+]

AEBetako espetxeetan leihotik laguntza eske

2020-04-17

Munduan preso gehien dituen herrialdea da AEB, 100.000 biztanleko 698 preso daude. Horrez gain, koronabirusak gehien kolpatu duen herrialdea ere bada eta bi datu hauek gurutzatzea nahikoa da ohartzeko espetxeetan dauden presoen artean koronabirusa hedatzeko aukerak biderkatu egiten direla, kalean baino 30 aldiz azkarrago zabaldu daiteke covid-19a kartzela barruan.

Nor hiltzen du koronabirusak New Yorken?

2020-04-16

10.000 hildakoren langa gainditu du New Yorkek, guztira AEBtan 27.000 baino gehiago dira dagoeneko bizitza galdu dutenak eta aipatu hirian du epizentroa pandemiak. Baina New Yorkeko zonalde denetan ez da berdin eragiten ari birusa. Bertako osasun zerbitzuak emandako datuen arabera hildkaoen %62 beltzak eta latinoamerikarrak dira. Lehen lerroan lanean ari direnen gehiengoa izateaz gain, testak ere ez daudelako euren eskura, bideo honetan salatzen duten gisan.

Elkarrekin-Together

2020-03-28

Euskal arkeologoen espedizio batek AEBko ekialdean hutsik dagoen irla urrun batera bidaiatuko du. Aspaldiko dokumentu batzuen arabera, euskal balea-arrantzaleen eta bertakoen arteko lankidetzarako elkargunea izan zen. Espedizioko kideekin batera joango gara, lanbro artean, zuhaitz eta harri-labirinto batean barrena.

Iturria: Eitb nahieran
Zuzendaria: Migueltxo Molina , Pablo Iraburu , Igor Otxoa

Gidoia: Migueltxo Molina, Pablo Iraburu, Igor Otxoa, Ángel Oiarbide

Nola?

2020-03-18

Bere xarmak erakarrita Fermin Muguruza The Big Easyra joan da disko bat grabatzera: Irun Meets New Orleans. Bertan, alde batetik, bere ibilbideko zortzi abesti moldatu ditu New Orleanseko doinuetara eta hiriko bi klasiko interpretatu ditu, eta bestetik, NOLA? dokumentala zuzendu du (hango egoeraz, Katrinaren 10. urteurrenean). Hori guztia, tokiko pertsona esanguratsuenez inguratuta: Preservation Hall Jazz Band talde historikotik Katey Red abeslari bounceraino; Galactic, Dr. John eta Trombone... [+]

Miliarrak banatuz erosi nahi du errugabetasuna Sackler familiak, opioideen gameluak

2020-02-18

Bizkarreko ala buruko mina arintzeko medikuak kontseilaturiko Oxycontin erremedioa hartu eta jonki bilakatu direnak milaka dira AEBetan. Geroz eta gehiago daude gurean ere. 1999 eta 2017 urteen artean, 400.000 ziren gaindosiz hildako amerikarrak. Sackler dinastia dugu sarraskia horren erantzule eta gaur egun 2.300 salaketa ditu bere kontra. 12 miliar dolarren truke, auzibideen abandonatzea proposatzen die auzi-jartzaileei. Denek ez dute onartu tratua.

Zortzi Yukon

2020-01-17

Alaska eta Kanada arteko lurralde urrunetan, Yukonera urre bila joan ziren haien bideari jarraituko dio 16 eta 64 urte bitarteko zortzikote batek, oinez eta kanoaz. Duela ehun urte igaro ziren haien urratsetan, kide gazteenetik zaharrenera, nork bere esperientzia biziko du. Ikuspegi horiek guztiak eta Yukon ibaiaren handitasuna biltzen ditu istorio honek, 17 urteko gazte baten begietatik.

Gidoia, grabaketa & edizioa:
Mattin Zeberio Larraza

Taldekideak:
Eunate Martinez de Rituerto... [+]

Ni Ali naiz

2019-12-06

Dokumental honek azaltzen du Muhammad Ali inoizko boxeolaririk onenaren ibilbidea. Bertan lekukotza asko jasotzen dira ”hurbilekoenak eta aurkari izandakoenak", baina azpimarratzekoak dira Muhammad Alik etxean, bere seme-alabekin-eta, grabatu zituen zinta magnetofonikoak. Bere kirol bizitzako mugarriak ere hotxe daude: Erromako Olinpiar Jokoak, Sonny Liston, Joe Frazier, George Foreman... Ahaztu barik Muhammad Ali militante eta sinboloa, beltzen alde eta Vietnamgo gerraren... [+]

Geopolitikak zanpatu ditu Kurduak: AEB ez, Errusia da orain nagusi ekialde hurbilean

2019-10-29

Lider kurduei entzun zaie 2019ko urrian: “Aukera bakarrak baldin badira edo Assadekin tratua egitea edo gure herriaren genozidioa, dudarik gabe hautatuko dugu gure herria bizirik jarraitzea”. Rojavako iraultza eta Siriako Kurdistan autonomoa likidatu ez baditu, ataka estuan jarri ditu potentzia handien talkak. Siriari dagokionez, zortzi urtetan milioi erdi pertsona hil ostean, lurrikara eragin duten plaka tektonikoek oreka berria lortu dute. Hurrengo astindua arte.

Jeffrey Epstein: sexu-esklabotza, aberatsak, boterea, xantaia eta... Mossaden beso luzea

2019-09-30

Abuztuaren 10ean New Yorkeko Metropolitan espetxean hilda azaldu zen Jeffrey Epstein 66 urteko finantzari aberatsa, ingelesez sex trafficking delitua –emakume esklaboen trafikoa– egiteagatik bigarrenez epaitu behar zutena. Epaileak suizidiotzat jo du heriotza, hilketatzat Epsteinen abokatuek. Konspiranoiko hutsak ote dira Epstein betiko mutu nahi zuten asko zirela diotenak? Bere heriotzak oroitarazten du orain dela 27 urte Robert Maxwelli gertatutakoa.

AEBen isilpeko gerra Afrikan

2019-05-22

AEBek 36 operazio militar dituzte martxan gaur egun Afrikan eta 2017tik hona 800 lagun baino gehiago hil dituzte operazi hauen ondorioz Eurek "presentzia arina" dutela esan arren, Redfish hedabide independenteak egin eta ARGIAk itzulitako bideo honek kontrakoa erakusten du.

WikiLeaks auzia: kazetaritza erradikalaren aurka

2019-04-30

Azkenaldian WikiLeaks auziaren harira hainbat atxiloketaren berri izan dugu. Boteretsuenen informazioa fintratu eta kaleratzeko plataforma da Wikileaks eta honen aurkako gerra gogorra abiatu dute AEBek. Testuinguruan kokatzeko, azken urteotako gertaeren laburpen txiki bat egin dugu bideo honetan.

Sugar Manen bila

2018-11-09

"Searching for Sugar Man" filma dokumentalak kontatzen du Rodriguez izeneko kantari misteriotsuaren istorio harrigarria, eta bi lagun hegoafrikarren ahaleginak azaleratzeko abeslari horren gorabehera bitxiak. Malik Bendjelloul-en filmak izabazi zuen, 2013an, Dokumental Onenaren Oscarra. Gainera, urte horretako BAFTA eta WGA sariak ere irabazi zituen.

Zuzendaria eta gidoilari: Malik Bendjelloul
Aktoreak: Stephen "Sugar" Segerman, Dennis Coffey, Mike Theodore.
Euskarazko... [+]

Iruzurtia

2018-09-28

Nicholas Barclay 13 urteko Texaseko haurraren desagerpen aztoratzailearekin hasiko da historia. Hiru urte eta erdi geroago kasuari buruzko albiste harrigarriak jasoko dituzte: mutikoa Espainian aurkitu dute, eta bahitzaile enigmatiko talde baten torturetatik bizirik irten dela dio. Haren familia pozez zoratzen dago mutikoa bueltan delako, baina Texasera iristen denean, gauzak are gehiago nahastuko dira. Nola da posible ilehoria zen semea orain beltzarana izatea? Nor da pertsona hau?

Stonewall-eko istiluak

2018-09-14

Stonewall-eko istiluak 1969ko ekainean gertatu ziren New York hirian: LGTB mugimenduaren pizkunde politikoaren ikurretako bat dira. Harrotasunaren Eguna ospatzen da gaur egunean mundu guztian haren omenez. Dokumental honek lekukotasun eta garaiko irudiekin ilustratzen du gertatutakoa, eta orduan Estatu Batuetan bizi zen giroa. Gertakari haiei riots esan ohi zaie historian (istiluak), baina dokumentalak uprising edo altxamendu hitza hobesten du, eta ondo ulertzen da hori ikusten... [+]

Rock&Rollaren ama pontekoa: Sister Rosetta Tharpe

2018-09-07

1940-1960 hamarkaden artean, Arkansasko emakumeko beltz honek, Sister Rosetta Tharpe-k eta bere gitarra elektrikoak eragin handia izan zuten musikaren transformazioan eta rokanrolaren sorreran. Chuck Berry, Little Richard, Elvis Presley edo eta Jerry Lee Lewisengan eragina izan zuen. Nahiz eta bere garaian izar bat izatera iritsi, gerora bere ospea galdu zuen eta emakumea izanik, inoiz ez du haiek adinako onespenik jaso.

Zuzendari eta ekoizlea: Mick Csaky
Ekoiztetxea: Antelope South Limited... [+]

Arbolak mintzo

2018-04-06

1993an ETBk ekoiztutako dokumental honek AEBetara artzaintzan aritzera joandako euskaldunek "tatuatutako milaka zuhaitzak" ditu protagonista.

Gidoia eta zuzendaritza: Iñaki Bizkarra
Bertsoak: Jesus Goñi
Kamara: Agustin Goenaga
Audioa: Lourdes Guridi

Edward Snowden-en buru barruan

2017-09-29

2014ko maiatzaren 28an, NBC telebista kate estatubatuarrak 40 minutuko elkarrizketa zabaldu zuen Edward Snowden CIA eta NSA agentzietako kide ohiarekin. Elkarrizketa astebete lehenago grabatu zen Moskun —grabazioa bost ordutan egin zen, hotel batean—, eta bertan Snowden-ek defendatu egin zuen salatu izana AEBetako gobernuak ezarritako zaintza masiboko programak.

Brian Williams kazetariak egin zuen elkarrizketa, NBC Nightly News albistegiko aurkezlea, eta bertan, Snowden-ekin... [+]

Fedegabeak

2017-07-07

Dokumental honek Richard Dawkins eta Lawrence Krauss zientzialarien jarraipena egiten du, zientziak eta arrazoiak zelako garrantzia duten mundu modernoan azpimarratzen dute. Biak ateo ezagunak dira, eta hemen ere, horrela agertzen dira. Lan honetan jende ezagun asko elkarrizketatu da: Woody Allen, Stephen Hawking, Werner Herzog, Cameron Diaz, Cormac McCarthy, eta Ian McEwan, besteak beste.

Itzulpena: Joxe Aranzabal (azpitituluak.com)
Zuzendaria: Gus Holwerda. Gidoilariak: Gus Holwerda, Luke... [+]

Armstrongen gezurra

2016-12-23

2009an, Alex Gibney dokumental egile estatubatuarra dokumental hau hasi zen grabatzen, oinarri hartuta Lance Armstrong txirrindulariaren itzuleran, berau lau urte erretiroan egon ondoren. Hiru urte geroago, dopin ikerketa baten ondorioz, Munduko Anti-dopin Agentziak bizi guztirako debekua ezarri zion Armstrongi, edozein kiroletan lehiatzeko. Halaber, kendu egin zitzaizkion Tourreko zazpi garaipenak. Ondorioz, zuzendariak baztertu egin zuen dokumentala. Baina 2013ko urtarrilaren 14an, Oprah-ren... [+]

Centennial

2016-07-29

New Yorkeko Euskal Etxearen 100. urteurrena ospatzeko egindako lana.

EiTBk zabaldu du lana.

Zuzendaria: Natxo Escobar
Ekoizpena: Koldo San Sebastian, Ander San Sebastian
Errealizazioa: Iker Treviño

"Internazionalismo berria ezinbestekoa da kapitalismo globalari aurre egiteko"

2016-02-09

Angela Davis ekintzaile afroamerikarraren solasaldia Bilboko Guggenheim museoan. Maider Eizmendi 7k aldizkariko zuzendari berriak, David Fernandez kazetariak eta Laura Mintegi idazleak egin dizkiote galderak. Zuzeneko itzulpena Maria Colerak egin zuen.

Oharra: (Bideo osoa euskaraz da, David Fernandezen galderak salbu)

Zer gertatzen ari da Ekialde Hurbilean?

2016-01-21

Mikel Aiestaran eta Karlos Zurutuza kazetarien hitzaldia Ekialde Hurbileko egoeraz.
Azpeitiko San Agustin kulturgunean abenduaren 29an.
Moderatzailea: Nekane Zinkunegi kazetaria.

Biolentzia Baltimoren

2015-05-11

AEBetako Baltimore hiriko biztanleak kalera atera dira poliziak Freddie Gray herritarra hil zuenetik. Egun hauetako giroa jaso dute bideoan Baltimoreko Lucas Alvarado-Farrar eta Simone Varanok

Taxia alde ilunera

2014-12-19

Afganistanen torturapean hildako taxi gidari errugabe baten kasua oinarri, Afganistan, Irak eta Guantanamon AEBetako armadak torturatzeko erabili duen sistemaren barrenak aztertzen ditu dokumental honek. Dokumental onenaren Oscar saria eskuratu zuen 2007an.

[2007, 106 min]
Jatorrizko izenburua: Taxi to the dark side
Zuzendaria: Alex Gibney
Gidoia: Alex Gibney
Euskarazko azpitituluak: azpitituluak.com

Amerikar erradikala - Norman Finkelsteinen nekeak

2014-07-11

Film honetan Norman Finkelstein AEBko akademiko judu polemikoaren bizitza eta lana jasotzen dira. Haren gurasoak bizirik atera ziren Holokaustotik, eta Israelen kanpo-politika sutsuki kritikatzen du; hala, muturreko amerikar zientzialari eta egile politikazale honi eroa eta bere burua gorroto duen judua deitu diote batzuek, eta iraultzaile eredugarria beste batzuek.

Palestinaren eta Israelen arteko gatazkaren arazo konplexuak arakatzen, American Radical dokumental argigarri eta asaldagarriak... [+]

On the line

2014-06-27

Larunbata arrunt bat Californiako hegoaldean. Adam klase ertain baxuko estatubatuarra da. Asteroko zereginari ekin aurretik, emaztea eta seme-alabak agurtu ditu... Jon Garañok 2008an zuzendutako film laburra.

Isilpeko Lana

2014-04-11

2008ko munduko ekonomia krisiari buruzko dokumentala. Ikerketa zabal baten eta finantza, politika eta kazetariei eginiko elkarrizketen bidez, filmak erakusten du enpresarien gorakada eta politikaren eta hezkuntzaren zatarkeria.

[2010 - 109 min ]
Jatorrizko izena: Inside Job
Zuzendaria: Charles Ferguson
Gidoia: Chad Beck, Adam Bolt
Musika: Alex Heffes
Argazkia: Kalyanee Mam, Svetlana Cvetko
Antzezleak: Matt Damon (Narratzaile ahotsa), William Ackman, Daniel Alpert...
Euskarazko... [+]

Detroit, hiri bat harian

2013-10-10

Hustasuna eta bakardadea nabari dira Detroit (Michigan, AEB) zapaldu bezain laster. Hamabost pisuko etxebizitza-dorre hutsak Downtownaren sarreran. Haietariko baten goialdean graffiti aski handi bat, Zombieland. Kotxe bakan batzuk ere ikus daitezke errepide orain zabalegietan. Oinezkoak apenas. Hain dira gutxi, ezen agurtu egiten zaituztela ondotik pasatzean. Hau ez da Detroiti buruzko argazki-erreportaje apokaliptikoa, baina zaila da tentazioari eustea.

Green Valley Village, Kaliforniako Lakabe

2013-09-04

Kaliforniako Sebastopol hiriko Green Valley Village herriak daraman bizitza erakusten du Kutxaren Ekoguneko Ekobidaiaria (Ortzi Akizu) blogaren bideo labur honek. Modurik ahalik eta jasangarrienean bizitzea erabaki dute bertan eta nekazaritza eta laborantzatik bizi dira hainbat komunitatetan antolatuta. Hainbati, Nafarroako Lakabe herriko esperientzia ekarriko dio burura, zalantzarik gabe.

Gasaren lurraldea

2013-06-07

Dokumentalak AEBetan fracking teknikaren errealitate gordina erakusten du. fracking zer den, ingurumenean dituen ondorioak, enpresen interesak, administrazioaren jokabidea...

[2010 - 104 min]
Zuzendaria: Josh Fox.
Filmaren jatorrizko izena: Gasland

Euskaratzea: Lima - Azpitituluak.com

Nire bizi osoa espetxean

2012-06-01

Mumia Abu-Jamal kazetaria eta Pantera Beltzetako militante ohia 1981eko abenduaren 9an atxilotua izan zen polizia bat ustez erailtzeagatik. Frogen desagertzea, lekukoei estortsioa… beharrezkoak izan ziren “ahotsik gabekoen ahotsa” bezala ezagutua zena heriotzera zigortzeko. Orduz geroztik, bere errugabetasuna frogatzeko borroka ez da amaitu.

Dokumental honetan hainbat elkarrizketaren bitartez Mumiaren istorioa eta egoera ezagutzeko aukera izango dugu.

Banaketa eta... [+]

Ameriketan euskaraz

2012-02-03

AEBetan bizi diren euskaldunak eta haren ondorengoek euskal kultura, nortasuna eta euskara nola bizi duten erakusten duen dokumentala.

Ekoitzpena: EiTB
Iturria: eitb.tv