Kitosanoa, jakiak estaltzeko material alternatiboa

Jakiak biltzeko erabiltzen diren plastikozko ontzi eta estalkiak ingurumen-arazo larria dira. Gainezka ditugu ibaiak eta itsasoak, eta arrain askorengan ere erruz aurki ditzakegu halako materialak. Petroliotik eratorritako plastikoek 100 eta 400 urte bitarteko epea behar dute guztiz degradatzeko;...

2015. urteak zer ekarriko digun

Hasi berri den urtea oparoa izango da zientziarekin eta teknologiarekin zerikusia duten albisteei dagokienez. Hona hemen adi jarraituko ditugun zenbait gai: Martxoan Fukushimako istripuaren urteurrena gogoratuko dugu; halaber, zentral nuklearraren inguruko berri interesgarrienak ekarriko ditugu...

Karbono monoxidoa, etxe barruko hiltzailea

Negua etorri ahala gero eta maizago pizten ditugu etxeko berogailuak. Abendutik maiatzera bitartean su eta ke arituko dira gure galdarak gasa erretzen, eta denbora tarte horretan behin baino gehiagotan izango dugu karbono monoxidoaren eraginez gertatutako ezbeharren berri. Karbono monoxidoa, CO,...

Saturnoko eraztunen jatorriaz beste bi hipotesi

Ikerlariak aspalditik ari dira Saturnoko eraztun ederren jatorria ikertzen. Hipotesi bat baino gehiago eman da, baina ez-ezagutza gailendu da orain arte. Berriki, Nizako behategi bateko ikerlariek bi hipotesi plazaratu dituzte. Baten arabera, Neptunotik haratago zegoen objektu handi batek Saturnoko...

‘Parallax’ edo hitzontzikeriaren garaipena

Ingalaterra, 1849. Samuel Birley Rowbotham (1816–1884) asmatzaile eta idazleak Zetetic Astronomy: Earth Not a Globe (Astronomia Zetetikoa: Lurra ez da globoa) izenburuko lana argitaratu zuen Parallax izenordez. Hasieran hamasei orrialdeko panfletoa besterik ez zena 200 orrialdera iritsi zen...

Etxe barrua hozteko balio duen material berria

Azken hamarkadetan izugarri hedatu da aire girotuaren erabilera, eta horren ondorioz energia kontsumoa asko handitu da. Nature aldizkarian argitara emandako artikulu batean azaldu dutenez, AEBetako Stanford Unibertsitateko ikerlari talde batek arazoa arindu dezakeen material berria sortu du....

Philae espazio moduluaren jauziak Tchuri kometan

Azaroaren 12an, Europako Espazio Agentziak (ESA) bidalitako Rosetta zundaren Philae moduluak lur hartu zuen 67P kometan. Kometa horrek Churyumov-Gerasimenko du beste izena, eta Tchuri ere esaten zaio. Ikustekoak izan ziren ESAko teknikarien algarak eta besarkadak Philae-ren lurrartzea...

Biziaren oinarria izan litezkeen molekulak galaxiaren erdian

Ikerlari talde alemaniar-estatubatuar batek karbono molekulak aurkitu ditu gure galaxiaren erdialdean dagoen Sagittarius B2 gas-laino erraldoian. Molekula horiek molekula konplexuagoak osatzeko oinarriak dituztela adierazi dute. Orain arte espazioan aurkitutako karbono molekulek pilota...

Meteoritoen inpaktuen mapa

Meteoritoak Aztertzeko AEBetako Elkarteak mapa batean kokatu ditu K.a. 2500. urtetik 2012ra arte Lurra jo duten meteorito garrantzitsuenak. Guztira, 34.513 inpakturen berri jasotzen du mapak. Meteoritoak tamainaren arabera sailkatu dituzte: 0 eta 9 kilogramo arteko 33.277, 10 eta 19...

Geneak eta inguru desegokiak

Lehen sarreran ikusi genuen bezala, gure eboluzioan zehar eraikitako genomak gure bizimoduarekin talka egiten duenean, emaitza gaixotasuna da. Baina zergatik gertatzen da hau?

Death Valleyko harri ibiltarien misterioa argitu da... erdizka

Kaliforniako Death Valley haranean bada Racetrack Playa izeneko laku bat, normalean idor badago ere aldiro urez estaltzen dena. Berriro lehortzean, bertako harriek hainbat metroko bidaia egiten dute, arrasto garbiak utziz. Gertakaria azaltzeko hipotesi ugari eman izan da. Azkenik, misterioa...

Marie Curie eta Gerla Handia

Zientzia eta guda gizonezkoen alor esklusiboak ziren XX. mendearen hasieran. Espresuki debekatuak zitzaizkien emakumezkoei, neskametzarako edo gizasemeen menpeko lan anonimoetarako ez bazen behintzat.

Lurreko tenperatura igoera bi gradutik behera uzteko bideak

Uztailaren 8an, munduan karbono dioxido gehien isurtzen duten hamabost estatuetako 70 zientzialarik DDPP izeneko txostena (karbonoa errotik gutxitzeko bideak) helarazi zioten Ban Ki-Moon NBEko idazkari nagusiari. Zientzialari horien helburua Lurraren tenperatura hazkundea bi gradutik behera...

Kanadan suzko bola erori da zerutik

Maiatzaren 4an, Kanadako Ontario probintziaren hegoaldean, hainbat automobiletako kamerek mugitzen ari zen gorputz gori bat grabatu zuten; ondoren, eztanda handi bat entzun zen. American Meteor Society elkartearen arabera, meteorito baten lurreratzeak eragin zuen eztanda hori. Atmosferarekin...

Ukrainako gatazka espaziora iritsi da

Errusiak iragarri du Nazioarteko Espazio Estazioa utziko duela 2020an. Ukrainako gatazkaren harira AEB-Errusia harremanak zenbateraino gaiztotu diren erakusten du berriak.

Zentral nuklearrak itsasoan?

Fukushimako istripuak tsunami batek kaltetutako tresneria elektrikoan izan zuen oinarria. Tresneria elektrikoa kaltetzeak erregai erradiaktiboa zegoen eraikinetara ura ezin eramatea eragin zuen, eta hozte-sistema etenda geratu zenez erregaiak izugarrizko tenperatura hartu eta telebistan ikusi...

Oiloen begia, material berri batentzako oinarria

Oiloen begietako zelula fotosentikorren egitura “hiperuniformeki desordenatua” da. Fisikariak orain hamar urte hasi ziren arestian egoera horretan dagoen materiala aurkitu nahian, eta berriki oiloen begietan topatu dute. Hiperuniformeki desordenatutako materiala solido kristalino...

Izarrak ikusteko denboraren makina

www.stellarium.org webguneak ordenagailuan planetarioa izateko aukera ematen du. Duela hamar urte garatzen hasi ziren softwareak zerua 3Dn eta modu errealistan ikusteko aukera ematen du, begi hutsez edo binokular nahiz teleskopio bidez. Sistema eragile nagusiekin bateragarria da programa, eta...

Angulari buruzko lanarentzat 2013ko CAF-Elhuyar saria

Bergarako Errekalde jauregian banatu ziren atzo 2013ko zientzia-dibulgazioko CAF-Elhuyar sariak. Gorka Azkune Galparsoro, Eneko Bachiller Otamendi, Xabier Erkizia Martikorena, Amaia Portugal Gonzalez eta Gorka Zabaleta Lopetegi izan ziren saridunak. Azken honek angulei buruz egindako lanari esker irabazi zuen saria, hirugarrena azken hiru urteotan. Merezimenduzko saria Udako Euskal Unibertsitateak jaso zuen.

Nondik gatoz eta non gaude? Hipotesi eboluzionistarekiko hurbilpen bat

Osasun optimoa izateko, gure herentzia ebolutiboa kontuan hartu eta gure bizimodua horretara egokitzea proposatzen digu ikuspegi eboluzionistak.

Isao Machii: egungo samuraia (edo Jedia)

Isao Machii “laido” izeneko guda artean japoniar maisu bat da. Bost urte zituela hasi zen katana erabiltzen eta ordutik (berrogei urte ditu gaur egun) aparteko trebezia txundigarri bat landu eta garatu du. Horren froga dira interneten aurki ditzakegun hainbat bideo, baina guztien gainetik hurrengo hau: bideoan Isao Machii, bere katanarekin, pistola batez disparatutako pilula baten tamainako perdigoi bat bitan ebakitzen ikus dezakegu.

Betaurrekoak, erlojuak... Internetera konektatzeko sistema berrien lehia

Iaz behin baino gehiagotan aipatu genuen Google saiatuko zela erabiltzaileak Google Glass betaurrekoen bidez internetera konektatzen. Baina iazko bertsio hori gizarteratu baino lehen Googlek beste bertsio bat kaleratu du, eta berriemaileek diotenez, oraingo bertsioak aurrekoa baino arruntagoa...

Smartphoneak, loaren etsaiak

Estatu Batuetan egindako azterketa baten arabera,  gaueko 9etatik aurrera smartphonarekin aritzeak ondo lo egitea eragotzi dezake. Organizational Behavior and Human Decision Process aldizkarian eman dute 250 pertsonaren ohiturak aztertuz egindako ikerketaren berri. lo egitearen...

Odol motaren araberako dietaren zentzugabekeria

1996. urtean Peter Adamok Eat right for your type liburua eman zuen argitara. Berehala best seller bilakatu zen, eta 50 hizkuntzatara itzuli zuten. Naturopata horren arabera, odol taldearen araberako jakiak jateak, pisu galeran eragiteaz gain, jatorri birala edo bakteriala duten hainbat...

Rosetta zunda espaziala “esnatu” egin da

31 hilabete isilean izan ondoren, urtarrilaren 20an lanean hasi zen Rosetta zunda espazial europarra. Lurretik 800 milioi kilometrora dagoenez, bidalitako lehen seinaleak 45 minutu behar izan zuen guregana heltzeko. Zundak hainbat kometa aztertu behar ditu. Lehena 67P/TG izenekoa izango da,...

Inprimatzaile baten premia, ekuazioetako ikurren jatorria

Leiden (Herbehereak), 1637. René Descartesen Metodoaren diskurtsoa, mendebaldeko filosofiaren funtsezko obretako baten lehen edizioa inprimatu zen Jan Maireren inprimategian. Obrak Geometria izeneko atala zuen. Atalaren izenburuak garbi adierazten duenez, eta liburua gainbegiratzen...

Uste baino askoz ur geza gehiago dago itsasoen azpian

Iazko abenduaren 4an Nature aldizkariak argitara emandako artikulu batean esan zutenez, Lurreko hainbat itsasotako hondoaren azpian ur geza dago kantitate handitan. Zientzialariek jakin bazekiten ur geza dagoela itsas hondoaren azpian, baina ez hainbeste. Kalkulatu dutenez, 500.000 kilometro...

Lurraren mugimenduak

Gizakiak betidanik eduki izan du unibertsoan gertatzen denarekiko jakinmina. Egunez eguzkia, eta gauez ilargia eta gainontzeko izarrak zeruan mugitzen sumatzeak, gure planetak unibertoan duen kokapenaren eta garrantziaren inguruko teoria askori bide eman zion.

Starlite: fisikaren legeei barre egiten dien materiala

Hiroshimako bonba baino 75 bider indartsuagoa den eztanda bat jasan dezakeen materiala asmatu zuen Maurice Ward ile-apaintzaileak.

Lurrikara argiak

Izen honekin, lurrikara bat gertatzen ari den bitartean edo lurrikara gertatu baino minutu batzuk lehenago ortzian agertzen diren argi batzuk ezagutzen ditugu.
Multimedia

2011-05-10  |  Zientzia

Leopold Eyharts astronauta

Biarritzen orain dela 54 urte jaio eta gaztetatik Arrangoitzen bizi izan da. Ingeniaritza ikasketak Frantziako Aire Armadaren Akademian amaitu zituen 1979an eta 1998ko urtarrilaren 29an Soyuz TM-27-STS-122 espazio-misioan parte hartu zuen. Europako Agentzia Espazialeko astronauta da. Euskal...

2011-05-03  |  Zientzia

Gagarinen etorria

Garbine Ubeda lankidearen blogetik hartutako sarrera honi irudi zein soinu gehitu diogu: "Ez naiz epopeia zalea sekula izan. Aitor dut, hala ere, Iuri Gagarinen balentria salbuespenekotzat jo izan dudala beti, hura protagonista izan zuen gertakariaz sortutako epika euforiko eta...

2010-03-24  |  Zientzia

2010eko CAF-Elhuyar sariak

Unai Brea ARGIAko kazetariak Zientzia-kazetaritzaren arloko CAF-Elhuyar saria irabazi du, adimen artifizialari buruzko Iritsiko dira gure parera? erreportajearekin. ARGIA aldizkariaren 2.202. zenbakian (2009-10-18) plazaratu genuen erreportaje hori
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys