Piztu Ezazu Argia 970x90

Zein animalia da benetakoa?

Cuckfield (Ingalaterra), 1822. Mary Ann Mantellek hagin handi fosildu bat aurkitu zuen Tilgateko basoan. Aurkikuntzaren berri senarrari eman zionean, hark, Gideon Mantell (1790-1852) geologoak, eremua miatu zuen beste arrasto batzuk aurkitu arte, eta horiek aztertzeari ekin zion. Ikerlana 1925ean...

EAJren datu-basea eskuratu duela dio hacker talde batek Gasteizko atxiloketen ondoren

‘La Nueve de Anonymous’ hacker taldeak Twitterren jakinarazi duenez, duela bi urte baino gehiagotik EAJren datu-base guztia esku artean dute.

EHUko agintariak lotsagorritu dituen Medikuntzako graduazio diskurtsoa

“Arduradunak nahiko gertu ditugula aprobetxatuz, Medikuntza euskaraz ikastea zer den azalduko dizuegu”. Halaxe ekin dio Xabier Iturraspek graduazio ekitaldiko diskurtsoari (behean bideoa ikusgai).

Baterien alorrean aro berria hasi da

Apirilaren 30ean, Tesla ibilgailu elektrikoen konpainiako Elon Musk-ek Powerwall izeneko bateria aurkeztu zuen, eta horrekin batera energi gordailuen alorreko lasterketari hasiera eman zion. Iragarpen garrantzitsua izan zen energi bilketari dagokionez, zalantzarik gabe. Etxe osoa energiaz...

Txertoa asmatu aurreko txertoa

Otomandar Inperioa, 1718. Mary Wortley Montagu britainiar enbaxadorearen emazteak turkiarrek elgorria kontrolpean izateko erabiltzen zuten metodoa idatziz jasotzea erabaki zuen: “Udazkenero, irailean (sic), bero handia arintzen denean, jendeak elkarri mezuak bidaltzen dizkio,...

Burutik kendu ezin dugun abestia ezabatzeko, txiklea

Gehienoi gertatu zaigu abesti bat pare aldiz entzun eta burutik ezin kentzea hainbat orduz... edo egunez. Berriki, Reading-eko Unibertsitateko (Erresuma Batua) ikerlariek saiakera egin dute boluntario talde batekin, eta garbi ikusi dute txiklea murtxikatzeak buruan dugun horretaz...

CAF-Elhuyar sariek lau zientzia lan goraipatu dituzte

Amaia Portugal, Estitxu Villamor, Ostaizka Aizpurua eta Gorka Azkune izan dira aurten zientzia eta teknologia euskaraz dibulgatzen egindako lanengatik sarituak.

Euskal ikerlari gazteen mapa osatuko dute IkerGazte biltzarrean

Ikertzaile euskaldunen ikusgarritasuna areagotu, haien arteko ezagutza sustatu eta euskarazko ikerketa bultzatu nahi dute IkerGazte kongresuarekin. Durangon eginen dute maiatzaren 13tik 15era.

Zerk gidatzen du inurri talde baten mugimendua?

Alemaniako ikerlari talde batek inurri multzoen higidura aztertu berri du, baita ondorio harrigarriak atera ere. Ikerlana The Science of Nature aldizkarian argitaratu dute. Behatu dutenez, habiatik elikagaiak dauden tokiraino joateko abiadura %50 motelagoa da alderantzizko ibilbidea egiteko baino....

Asteroideen aurkako defentsa prestatzen

NASAko eta Europako Agentzia Espazialeko ingeniariak Italian elkartu ziren apirilean, Lurraren inguruan dauden meteoroideen eta asteroideen portaera aztertu eta arriskua neurtzeko. Kalkuluen arabera, datozen 100 urteetan Lurraren inguruan dauden milioika gorputzetatik 500 inguru sartu litezke...

Eztabaida honek ez dauka filtrorik

Iluntze eder xamarra topatzen dugun aldiro mugikorra atera, argazkia egin, eta hainbat moldaketarekin txukundu ondoren azken emaitza Instagram eta antzeko sare sozialetan argitaratzen dugunak gero eta gehiago gara. Argazkiari “atsegin dut” andana baino gehiago eskatzen dioten sei profesionali halako plataformen bertute eta ajeen inguruan galdegin diegu.

Lucy ez da gure arbasorik zaharrena

1974an haren hezurrak Etiopian aurkitu zituztenetik, Lucy (argazkian) jo izan da gure arbasorik zaharrentzat. Australopithecus afarensis espezieko arrastoek 3,2 milioi urte dituzte. Hogei urte inguruko eta metro eskaseko emakumearen 52 hezur aurkitu zituzten, eskeletoaren %40, arrasto hain...

EkoLinguA: Eguneroko hizkuntza egoerei aurre egiten laguntzeko solas jokoa

Eguneroko jardueretan euskaraz egin nahi eta horretarako aukerarik ematen ez digutenean nola kudeatu egoerok? EkoLinguA mahai jokoak egoera linguistikoei aurre egiteko argudioak sendotzen lagundu nahi du.

IKAPP, euskaraz trebatu eta Araba ezagutzeko jolasak

Euskara eta Araba ardatz dituzten IKAPP aplikazioak sortu ditu Gasteizko IKA euskaltegiak, Iametza interaktiboa enpresarekin elkarlanean. Galdera-erantzunetan oinarritutako hiru jolas dira.

Izerdi egitean usain hobea ematen duen perfumea

Belfasteko Queen´s Unibertsitateko ikerlari talde batek lortu du perfume batek usaina komeni den momentuan askatzea. Hitz bitan esateko, perfumeak ur molekulak nabaritzen baditu usain gehiago askatzen du bestela baino. Izerdi egitean, izerdiarekin batera ura askatzen denez, perfumearen...

Txokolatea, gizakientzat ona baina alboko animalientzat ez

Azken urteotan artikulu ugari agertu da txokolatearen onurez. Txokolate beltzak, hau da, %70etik gora kakaoz osatuta dagoenak, potasioa, magnesioa, kaltzioa, B3 bitamina eta epikatetxina eta prozianidina antioxidatzaileak ditu, besteak beste. Antioxidatzaileek, hanturaren eta tronboen aurkako...

Ilargia eta energia

Udaberria etortzearekin batera Ilargia protagonista bihurtu zen, egun batzuetan bederen, geure bizitzetan. Eguzki eklipsea ez da egunero gertatzen, eta eklipsearekin batera ilargia Lurretik oso hurbil baldin badago gertaera meteorologiko garrantzitsuak izaten dira. Ordu batzuetako iluntasunari...

21 gramokoa al da azken hatsaren pisua?

Haverhill (Massachusetts, AEB), 1901. Duncan MacDougall medikuak arimaren pisua kalkulatzeko esperimentua egin zuen. Hiltzen garenean arimak gorputza uzten badu, arima pisatzea nahiko sinplea zen, doktorearen aburuz. Gorputza hil baino lehen eta hil eta berehala pisatu besterik ez zuen egin behar....

Ganimede sateliteak Lurrak baino ur gehiago eduki dezake

Ganimede, Jupiterren satelitea, eguzki sistemako handiena da. XVII. mendean Galileok aurkituz geroztik, urtez urte gero eta datu gehiago ditugu beraren osaketari buruz. Galileo zundak eta berriki Hubble teleskopioak lortutako datu eta irudietan oinarrituz, ia ziurtzat jotzen da Ganimedek ur gazia...

Elhuyar aldizkaria hiru hilean behin argitaratuko da aurrerantzean

Egoera ekonomikoak behartuta, Elhuyar aldizkariak maiztasuna murriztuko duela iragarri du. Hilabetekari izatetik hiru hilero argitaratzera pasatuko da.

Eguzki eklipsearen eragina gutxi sumatu da

Udaberrian sartu gara martxoaren 20 honetan, baina horrez gain eguzki eklipse partziala ere izan da, Iruñean esate batera, goizeko 9:09etatik 11:21era, bertako Planetarioak azaldu duen gisan.

Altxor karstikoa flyscharen itzalean

Badakigu Euskal Kostaldeko Geoparkeko flyscha munduan bakarra dela. Baina flyscharen ospeak ez gaitzala itsutu, Geoparkearen barnealde karstikoak merezi du eta. Duela milioika urteko korala kareharri bihurtu eta ura kareharri hori moldekatuz joan da, bailara itxiak, erliebe bitxiak, kobazuloak... sortuz. Gizakiak hori guztia baliatu du, eta paisaia eder honetan aztarna utzi. Goiz bakarrean 115 milioi urteko bidea egin dugu.

Saharako hautsa Amazonian elikagai

Sahararen eta Amazoniaren artean milaka kilometro daudenez, ez dirudi bien artean harreman handirik egon daitekeenik. Baina Maryland-eko Unibertsitateko (AEB) ikerlari talde batek, NASAko satelite baten laguntzaz, erlazioa uste baino estuagoa dela frogatu du. Calipso sateliteak 2007 eta 2013...

Partikula subatomikoak Fukushimako erregaia bilatzeko

Martxoaren 11n lau urte beteko dira Fukushimako zentral nuklearra lehertu zenetik. Ikerlariak bat datoz historiako istripu nuklearrik kutsagarriena izan dela, baina ez dira ados jartzen izango dituen ondorioez. Orain arteko ondorioak ebaluatzea, berriz, zaila da, erradiazioak ez diolako momentuz...

Haur literatura jostagai, Galtzagorriren aplikazio berriarekin

Anjel Lertxundi eta Antton Olariagaren Maria Goikoak batbirulau! liburua oinarri duen aplikazioa sortu du Galtzagorri elkarteak, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin.

Haurrentzat egokitutako aplikazioa aurkeztu du Youtubek

Youtubek haurrentzat bereziki egokitutako aplikazioa aurkeztu berri du: Youtube Kids. Doako aplikazio da momentuz eta Android sisteman dago erabilgarri, AEBn soilik.

Ez dizugu inkestarik egingo, telefono mugikorra bakarrik daukazu

Telefono bidezko inkestetan sakelako telefonoa baino ez dutenak baztertuz, populazioaren %20 eta %30 artean laginetik kanpo geratzen dela kalkulatu du Sara Pasadas del Amok Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikerlariak. Egin duen doktoretza tesiaren ondorio nagusia da, hain zuzen.

Alarma faltsua: iaz behatutakoa ez ziren grabitate-uhinak

2014ko maiatzean zenbait zientzialarik iragarri zuten unibertsoko lehen grabitate-uhinak izan zitezkeenak detektatu zituztela, Planck satelite europarrak jasotako datuetan oinarrituz (ikus Argia 2.410). Uhin horien presentzia ezinbestekoa da Big Bang teoria baieztatzeko. Haren arabera, leherketaren...

Metal super-hidrofugoa laster merkatuan?

Ura aldaratzen duen edozein materiali hidrofugo esaten zaio. Naturan badaude joera hidrofugoko landareak, baina gutxi dira. Halaber, industrian, eraikuntzan... erabiltzen ditugun material gehienak, guztiak ez esatearren, ez dira hidrofugoak. Material horiekin egindako makinek eta egiturek pixkanaka...

Smartphone eta tabletek haurren garapenean eragiten al dute?

Smartphone, iPad edo antzerako gailuekin gehiegi jolasten duten haurrek arriskua dute hainbat gaitasun ez garatzeko: enpatia, interakzio soziala eta arazoen ebazpena besteak beste,  Bostoneko unibertsitateko medikuntza eskolako ikerlari talde batek Pediatrics aldizkarian adierazi duenez.
Multimedia

2015-04-29  |  Zientzia

Identitatea ikus-entzunezkoetan eta sare sozialetan

Nola eraikitzen dira ikus-entzunezkoetan, publizitatean eta sare sozialetan gu guztion identitateak? IDEMtitateez hitz egitetik urrun gaude kasu batzuetan, emakume eta gizonen identitateak modu ezberdinean eraikitzen direlako publizitate edo zine hegemonikoan, eta baita sare-sozialetan ere gazteen...

2015-02-02  |  Zientzia

Emakume zientzialarien ikusezintasuna

Emakume zientzialariak gizadiaren aztarnetatik izan dira, baina ez ditugu ezagutzen, zergatik? Zientziaren izaera androzentrikoak emakume zientzialariak itzalean mantendu ditu. Gaur egun, parekidetasuna al dago zientzia munduan? Horri buruz hitz egin dute IDEMtitateak saioan,  Marta Luxan...

2014-03-11  |  Zientzia

Multimedia komunikazioaz

2013ko urriaren 10eran EHUko Leioako Campusean Marijo Deograciasek eta Naiara Urangak emandako hitzaldia. MMLab proiektuaren nondik norakoak azalduko zituzten. Grabazioa eta edizioa: Jakobe Palazio

2014-02-10  |  Zientzia

Ahoan bilorik gabe: Rene Harxulet

«Ahoan bilorik gabe» Iparraldeko euskal hedabideek proposatzen duten hilabeteroko hitzordua da.Herria astekariak, Euskal Irratiak, Hitzak, Kazeta.infok eta Kanaldudek elkarlanean elkarrizketatu dute LKS kooperatibako teknika arduradun Rene Harluxet.

2014-01-27  |  Zientzia

Haririk gabeko datuak transmititzeko LED argiak

Zer gertatuko litzateke foku gori guztiek datuak igorriko balituzte? Harald Haas-ek erakusten du, lehenengo aldiz, hori egin dezaken gailu batek. LED arrunta batetik argia kliska egitean, gizakiaren begirako oso aldaketa azkarregia eta antzemanezina gertatzen da, gailuak telekomunikazio dorreak...

2013-12-19  |  Zientzia

Nanozientzia, txikiaren erronka

Miren Isasa zientzialariaren hitzaldia. Iturria: Udako Unibertsitate Bolibartarra

2013-12-18  |  Zientzia

iNozoak

Gure zoriontasuna behar ez ditugun gauzen menpe dago eta kontrolatzen ez ditugun entitateek kontrolatuta. Baina zer? Eseri eta piztu telebista! Egilea: Big Lazy Robot VFX Musika eta soinua: Full Basstards

2013-12-05  |  Zientzia

Teknologia berriak parte hartze prozesuetan

Gorka Julio, Beñat Birasuegi eta Unai Gorrotxategik Etxarri Aranazen emandako hitzaldia. Iturria: Etxarri Aranazko Udala

2013-11-27  |  Zientzia

Sarea bezalako kontrolpeko espazio batetik territorio propioak sortu

Gazteen artean euskal nortasunaren eraikuntza sare sozialetan nola ematen den aztertu du Koldo Diaz Bizkarguenagak bere tesian. Azterketa lan luzearen ostean, sarean muga geografikorik ez dagoen arren, bestelako mugak badirela ondorioztatu du eta elkarrizketa honetan ematen dizkigu xehetasunak.

2013-11-15  |  Zientzia

The Pirate Bay - Teklatutik urrun

The Pirate Bayko sortzaileei, Gottfrid Svartholm, Peter Sunde eta Fredrik Neij gazteei eginiko epaiketa azaltzen duen dokumentala. Egile eskubideak urratzeagaitik Hollywoodeko industriaren 13 miloi dolarreko kalte-ordainaren eskaerari aurre egin zioten. [2013 - 85 min] Jatorrizko izena:...

2013-11-11  |  Zientzia

Etorkizuneko jostailuak

Zach Kaplan-ek eta Keith Schacht-ek material berri eta harrigarri batzuk erakusten dizkigute. Hauen artean iman biguna, usainak detektatzen dituen tinta, likido "lehorra" eta 3 metroko makil harrigarri bat ditugu. Iturria: TED.com

2013-11-05  |  Zientzia

Itzali telebista eta erdu sarera

Argiako multimedia arduradun Axier Lopezek Euskarabildua jardunaldietan emandako hitzaldia XX. mendeko kultura porrotik handiena: telebista. Itzali eta erdu sarera" izenburupean

2013-10-09  |  Zientzia

Korrika transmedia

Korrikaren 18. edizioan transmedia proiektua berezi bat egin zuten Euskal Herriko Unibertsitateak, EITBk eta Tabakalerak batera. Proiektu horren baitan EHUko multimedia masterreko ikasleek egindakoari buruzko xehetasunak bildu ditugu. EuskaraBildua jardunaldietan proiektatzeko egindako...

2013-08-13  |  Zientzia

Seigarren zentzumena teknologiaz

Pranav Mistryren gidaritzapeko Pattie Maesen MITeko laborategiaren erakustaldi honek sekulako arrakasta izan zuen TEDen. Soinean eraman daitekeen tresna da, inguruan dugunarekin hartueman sakonean jardutea errazten duen proiektorea duena. Imajinatu "Minority Report", bada hori baino ere...

2013-06-14  |  Zientzia

Film hau lapurtu II

Steal This Film dokumentalaren bigarren zati honek ikus-entzunezko materialen trukeaz, Interneten izaeraz eta eduki libreen eta copyrightaren arteko borrokaz hitz egiten du. Euskarazko azpitituluak: Azpitituluak.com

2013-06-14  |  Zientzia

Javier Etxebeste

“Mister Yahoo!” izandako enpresari eta ekintzaile euskaldun eta kementsu ezagunak igerian darrai Interneteko negozioen itsaso zabalean. Orain “Mister Nestoria” dena negozioez, Interneten erronkez eta nazioarteko enpresa munduan euskalduna izatearen abantailez mintzatu...

2013-05-24  |  Zientzia

Film hau lapurtu I

Fitxategiak elkar-trukatzeko P2P sareei buruzko dokumentala. Komunikabide ofizialetan sistema hauei buruz ematen den ikuspegi okerra zuzentzeko asmoz, sare hauen egileak dira filmaren protagonista eta ekoizle. [2006 - 32 min] Jatorrizko izena: Steal this film I Azpitituluak: Xabier...

2013-03-08  |  Zientzia

Gainkontsumoa

Ekosistemaren jasangarritasunaren muga gainditzen duen baliabideen ustiaketari deitzen zaio gainkontsumoa. Kapitalismo mugagabearen ezaugarri honi buruzko irudi hauek Samsara filmeko pasarte batekoak dira. 5 urtetan eta 5 kontinenteetako 25 herrialdetan grabatu dituzte irudi gordin bezain...

2012-10-25  |  Zientzia

Osasunlingua (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Osasunlingua aplikazioa da haietako bat.

2012-10-25  |  Zientzia

Arbel digitala (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Arbel digitala da haietako bat.

2012-10-25  |  Zientzia

Tropela.net (Esperientzia arrakastatsuak euskaraz)

Euskarabildua jardunaldietan euskaraz arrakastatsuak izan diren 3 esperientzia nabarmendu ziren. Tropela.net webgunea da haietako bat.

2011-11-08  |  Zientzia

Iraultzaren irudiak

Ez zen posible izango Arabiar Udaberria bezala ezagun egin den fenomenoa, teknologia berririk gabe. Halere, teknologia berriek eurek bakarrik ez dute deustarako balio, atzean hauen potentzialtasuna baliatuko duen pertsonarik ez badago. Hori da Al Jazeerak egindako dokumental honek azpimarratzen...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiÃąa Argia Antza iametza Adur Luditoys