Aukeratu ezin duzun gauza bakarra

Miribilla, 2016-IX-17. EH Bilduren mitina: “Hil ezin zenituzten langileen seme-alaben ordua da” (*). Miren Larrionen hitzak dira. Kanpainaren profil baxuko mezuak kontuan hartuta (denak lagun, denak adosteko prest, antagonismo politikoa desagertua), Larrionen hitzak markatutako gidoi...

Aurten oroimen historikoa landuko du Orreagak Nafarroaren Egunean

Nafarroaren Eguna dela eta, Orreaga Fundazioak ekitaldia egingo du hilaren 3an Iruñean, 13:00etan Sarasate Pasealekuan. Elkartetik adierazi dutenez, Nafarroako Gobernutik eta instituzioetatik egingo diren ekitaldien alternatiba izan nahi du Fundazioak egun honetarako.

Nafarroako kolore guztiak faxismoaren kontra

Ez da egunero ikusten larunbatean Iruñean krabelin gorriak eskuan, 1936ko gerran hildakoen omenez, milaka lagunek erakutsitako batasuna. Oroimen historikoa lantzen duten talde guztiak, herri mugimenduko eragile andana, sindikatu nagusi guztiak, alderdi politikoen gehiengoa… salbu eta, ohi gisan, UPN eta PP.

Miguel Ángel Muez omenduko dute Iruņean, frankismoari aurre egin zion "zinegotzi soziala"

Irailaren 14an zendu zen Muez eta omenaldiarekin aitortu nahi dute erregimenaren zirrikituak aprobetxatuz hiri parte-hartzaileago baten alde lanean musutruk jardun ziren zinegotzi horiek.

Jarritako helburua lortu du 'Pasaiako Badia' dokumentalaren crowdfunding kanpainak, lau egunetan

40 egunetan 8.000 euro lortzea zen Yuri Agirre, Erik Aznal eta Xabier Otamendiren helburua, eta espero baino lehen lortu dituzte. Ekarpen ekonomikoak egiten jarraitu daitete oraindik.

'Ama, nora goaz?', 1937an euren etxeetatik kanporatutako emakumeen historia argitara

Zinexit, Bizikidetzaranzko Zinema Erakusketan Ama, nora goaz? esteinatuko dute, gerra zibilean euren etxe eta herrietatik kanporatuak izan ziren euskal emakumeen bizipena azaleratzen duen dokumentala.

Sanjurjo eta beste sei pertsona deshobiratzen ari dira Iruņeko Erorien Monumentuan

Goizaldean hasi dira general frankistaren eta beste sei pertsonen gorpuzkiak ateratzeko lanak eta egun osoa beharko dute operazioa bukatzeko. Paco Etxeberria auzi-medikuaren zuzendaritzapean egiten ari dira lanak.

Pasaiako sarraskian oinarrituriko dokumentala sustatzeko crowfunding kanpaina abiatuko dute

Pasaiako sarraskian oinarrituriko Pasaiako Badia dokumentalaren crowfunding kanpaina aurkeztuko du Oinatzak Produkzioakek azaroaren 12an, Iruñeko Katakrak liburutegian. 1984ean hildakoen senide eta lagunen babespean aurkeztuko dute 8.000 euro lortzeko helburua duen kanpaina.

Mola deshobiratu dute

Sanjurjoren gorpuzkiak azaroaren 16an aterako dituzte Erorien Monumentutik, hasieratik iragarri bezala. Iruñeko Udalak eta Artzapezpikutzak akordioa lotu dute: deshobiratzeak intimitatean eginen dituzte, eta ez da helegite gehiagorik izanen.

Frankismo garaian 306 iruindar hil eta 1.014 espetxeratu zituzten, udalaren txostenaren arabera

Oroimen Historikoaren Bulegoak beste praktika batzuen ikerketan sakontzeko eskatu du, hala nola tortura, genero-erasoak eta kultur-errepresioa.

Amarru baten zorigaitz iragarria

1936ko urriaren 15ean lau bou frankista Baionatik Bilbora zihoan Galerna bakailao-ontziaren jabe egin eta Pasaian porturatu zuten. Prentsa faxista eskifaia eta bidaiari presoez trufatu zen, erreketeen balentria laudatzen zuen bitartean. Gaur badakigu ontzi errepublikarra traizio baten amarrupean erori zela, eta egunkarietako lerro-buruak zorigaitza iragartzen ari zirela.

Lurrez ondua

Joan Mari Irigoienen Poliedroaren hostoak nobelan ikasi genuen gure lehengoak lur zirela edo haize zirela. Ikasi, orobat, gaur egun, gehienon izate mestizoak bi elementuei egiten diela leku, eta bakoitzak batetik edo bertzetik duen neurriak hein berean egiten gaituela gu. Euskal literaturan, luzaz...

Sagardia-Goņi sendia: hezurrak argitan, erantzunak oraindik itzalean

Aranzadik asteazkenean amaitu zituen 1936an Malerrekako leizera botatako familiaren gorpuzkin guztiak ateratzeko lanak. Orain, herritarren isiltasunarekin hautsi eta krimen haren zergatia argitu nahi dute.

Non ezkutatu zen Paulino García, Errenteriako alkate errepublikarra?

Egunotan ari gara gogoratzen 1936ko Gerran Gipuzkoako erretagoardian frankistek egindako fusilatzeak. Asko izan ziren Hernani eta Oiartzungo hobietan amaitu zutenak, baina izan zen ozta-ozta libratu zenik ere.

Ereinotz koroa kendu dute Nafarroako Jauregitik

Memoria Historikoaren Legeak agintzen du Francoren aldeko borroka goraipatzen duen ikurra kentzeko; haatik, 1951tik egon da Nafarroako Gobernuaren egoitzan.

Burgostik Pasaiara itzainen atzetik

Burgos, Errioxa, Araba, Nafarroa eta Gipuzkoan barrena heldu dira Pasai San Pedrora bike eta alkitran upelez betetako hiru gurdiak. Desagertzeko zorian dauden idi eta mendi-behiek (200 ale baino ez dira geratzen) tiratuta osatu dute ibilbidea, duela zenbait mende egiten zen bezala. Aurretik itzainak eta atzean hamaika lagun zutela sartu ziren hilaren 19an Albaolaren eraikinera. Han eraikitzen ari diren XVI. mendeko San Juan baleontziaren erreplika zuten zain.

'Oroimenaren txangoa', Argia Egunean

Ondarroatik Saturraranera joan-etorrian, lehen eskutik ezagutuko ditugu 1936ko Gerrako hainbat pasarte harrigarriren agertokiak, Ondarroako Historia Zaleak elkarteko kideen laguntzarekin.

36ko Gerran hildako Sagardia Goņi sendiaren hezurrak aurkitu dituzte Legarreako leizean

Juana Josefa Goñi eta haren sei seme-alabaren hezurrak aurkitu ditu Aranzadik Malerrekako bailarako putzu batean, Nafarroan. Gazteluko etxetik ihes egin eta mendian ezkutatuta zen Goñi (haurdun) seme-alabekin, 1936ko abuztuan, hil eta lurperatu zituzten arte.

Molaren eta Sanjurjoren aldeko altxamendua

Burua altxatuko balute, Emilio Molak eta Jose Sanjurjok pozik egoteko arrazoiak edukiko lituzkete, XXI. mendean, 2016 urtean jasotzen ari diren sostengua ikusita. 1936ko altxamendu faxistaren bi buruon gorpuzkiak Eroritakoen Monumentuko kriptatik aterako dituela iragarri du Iruñeko Udalak. Eta iragarpenak bi militar frankiston aldeko hainbat erreakzio eragin ditu. Molaren eta Sanjurjoren aldeko altxamendua.

Mola eta Sanjurjoren gorpuzkiak aterako dituzte Iruņeko Eroritakoen monumentuko kriptatik

Paco Etxeberria forentseak zuzenduko du zortzi hobiren irekiera, Mola eta Sanjurjo kolpistenak barne, Iruñeko Udalaren ekimenez. Gorpuzkiak senideen esku utziko dituzte.

[Grafikoa] Hobi komunak eta auzo lotsa

Derrigortuta desagertutakoen Nazioarteko Eguna den honetan, beste behin gogorarazi behar dugu auzo lotsa ematen duen datu bat: Espainia da, Kanbodiaren ondoren, induskatu gabeko hobi komun gehien dituen estatua. Eta hezurrez betetako lurrean ezin da egia eta justiziarentzako zimendurik jarri.

14 urterekin bortxatua, eraila eta zakurretara jaurtia

Larraga, 1936ko abuztuaren 15a. Guardia zibilak Vicente Lambertoren etxean agertu dira (UGTko militantea Errepublikan). Udaletxera eraman nahi dute, galdekatzeko. Lambertoren 14 urteko alabak, Maravillasek, esan du aitarekin joango dela.

Valcalderako 52 fusilatuak omendu dituzte Iruņean

Amadeo Urla fusilatuaren biloba Ana Aranguren Amerikako Estatu Batuetatik Nafarroara etorri da, omenaldian parte hartzeko.

Oinetakoak, ibiltzeko

Martxoko argazki bat: etxeko zapatila bat, feltrozkoa, negurakoa. Orbel artean ahaztua. Geldi-geldian lokartua. Goroldioa itsatsi zaio orpoan, berde-berdea hori, pistatxo-kolorekoa. Ederki nabarmentzen da oinetakoa astigar izoztuaren hosto zaharren gainean. Lekukotasun moduko bat ematen du:...

Pedro Uriguen gudari zornotzarraren gorpuzkiak bere senideei eman dizkiete

Aranzadiko kideek eta Eusko Jaurlaritzak Pedro Uriguenen gorpuzkiak senideei eman dizkiete igandean Mendatan. Hantxe atera zituzten, baserri baten ondoan. 1937ko apirilaren 29an hil zuten faxistek, eta inguruko baserritarrek lurperatu zuten bertan.

Irunen Errepublikak bazekien bertsotan

Joxe Mari Lopetegi bertsolari errepublikanoak Irunen errekonozimendu nahikorik ez duela-eta, haren omenezko ekitaldiak antolatzen hasi da apirilean hiriko bertsozale talde bat. Omenaldi horrekin batera, Joxan Elosegik Lopetegiren hamar bertso-sorta berri aurkitu ditu. Aitzakia paregabea XX. mende hasierako bertsolaria merezi duen lekuan jartzeko.

Frankismoko testigantzak jasotzeko bulegoa, zabalik Iruņean

Testigantzak jasoko ditu. Frankismo garaiko biktimena, errepresioa jasan zutenena eta egunerokoan kalteak pairatu zituztenena.

Emakume errepresaliatu eta erresistenteak: eguneroko lubakiak

Elgetan omendu dituzte eguneroko lubakiak defendatu zituzten emakumeak. Emakume errepublikarrek 1936ko gerran zigor bikoitza jaso zutela esan ohi da: faxismoari aurre egiteagatik eta emakume izateagatik.

Frankismoaren krimenen kontrako kereila aurkeztuko du Arabak

Erantzule "zuzen eta zeharkakoak" auziperatzeko eskatu dute Arabako Batzar Nagusiek.

"Erresistentzian aritu ginen ahizpak gara, isilpeko ahotsak"

Eskuetan kolore ugaritako banderak eusten zituzten emakumeak ikusi genituen igandean Elgetan, gerra garaia bizi izan zuten begirada sakoneko aurpegi zimurtu ederrak. Baita gerra zuzenean bizi izan gabe, osteko frankismoaren urterik gogorrenak bizi izan zituztenak. Urduri zeuden asko, hainbeste jenderen aurrean agertzeagatik kezkatuta. Ohitura falta. Antolatzaileek kontatzen dute omenduengana gerturatu zirenean nola batek baino gehiagok zioen, "Ni? Baina ez dut ezer egin eta!!". Beste batzuk ordea, harroago, ukabilak estututa, euren edo senideen izenak entzundakoan altxatuko zituztenak.
Multimedia

2016-11-28  |  Oroimen historikoa

Memoria hobitik berreskuratzen

Memoria historikoaren berreskurapenean lanean dabiltzan hainbat elkarterekin izan gara. Ainhoa Larrabe (Karraderan), Josu Ibargutxi (Goldatu) eta Koldo Plarekin (Txinparta), hain zuzen ere. Zeintzuk dira oraindik ere dauden hutsuneak? Zeintzuk erantzun gabeko galderak?

2016-11-18  |  Oroimen historikoa

Memoriaren Orbainak (Lemoako gazteak Alemanian)

2016ko abuztuan Lemoako (Bizkaia) gazteek, memoria historikoa eta giza eskubideen gaiak lantzeko asmoz, Berlin eta Frankfurtera egindako bidaia biltzen du dokumentala Gidoia, zuzendaritza eta edizioa: Asier Lekue eta Jokin Uriarte Narrazioa: Nere Sanchez Koordinazioa: Mikel Garcia, Ane...

2016-10-18  |  Oroimen historikoa

Feminismoa: borroka zaharberrituak

Feminismoak gero eta babes handiagoa du jendartean, baina benetan ezagutzen al dugu Euskal Herriko feminismoaren historia? Noiz eta zeri erantzuteko jaio zen gurean feminismoa? Horri erantzuteko asmoz, Edurne Epelde eta Miren Aranguren Emagin elkarteko kideekin batu gara.

2016-09-30  |  Oroimen historikoa

Hirugarren Reicharen euskal esklaboak

III. Reichak izan zituen sarraski esparruetako esklaboen artean euskaldunak egon ziren. Alemaniako Parlamentuak kalte-ordainak onartu zituen, egoera hori sufritu zutenen mesedetan. (Bideoak webguneetan txertatzeko ETBk eskaintzen duen kodeak batzuetan akatsa ematen du, arazorik izanez gero...

2016-09-23  |  Oroimen historikoa

Maitia nun zira?

Euskal kultur erakundea eta Mondragon Unibertsitatearen arteko partaidetzari esker, Aretxabaletako Ikus-entzun komunikazioko Elena Canas eta Ainara Menoyo ikasleek, Lehen Mundu Gerra garaiko Alemaniako esparruetako euskal presoen grabaketak ikertu dituzte. Audio grabazioen historia eta testuingurua...

2016-07-22  |  Oroimen historikoa

Gerra zibila Otxandion

Lan honek Otxandion 1936ko gerrak izan zituen ondorioak jasotzen ditu. Otxandio errepublikazaleen kontrolpean mantendu zen tartea zein matxinoen eskuetan geratzean gertaturikoak lantzen dira. Arreta berezia jarri zaio herriak 1936ko uztailaren 22an sufritu zuen bonbardaketari, hildako otxandioarrak...

2016-04-29  |  Oroimen historikoa

Plus Ultra, frankismoaren arrastoak

Dokumentalak parez pare jartzen dizkigu arkitektura historikoa eta artistikoa eta ohorea, eskubideak eta errespetua. Bilboko Plaza Biribilean Espainiako Ogasunak duen eraikineko armarria hartu dute oinarri frankismo garaiko ikurrez hitz egiteko. Zuzendaritza: Oihane Garcia Errealizazioa eta...

2016-03-04  |  Oroimen historikoa

Amaren izenean

1937tik 1944ra bitartean Saturraraneko balnearioan emakumeen kartzela izan zen, bertan, 4.000 emakume izan ziren preso. 4.000 horietatik, 56 ume eta 116 emakume zendu ziren, tartean Margaritaren ama. Magarita Garcia kartzelan izan zela ez du gogoratzen, baina bere ama hil arte hor egon zen. Baina,...

2016-02-23  |  Oroimen historikoa

Barruko arrastuak

Frankismo garaitik gaur egunera arte atxilotu dituzten herritarren tortura testigantzak batu ditu Oñatiko Euskal Memoria taldeak, Barruko Arrastuak dokumentalean. Garai ezberdinetan eta indar polizial ezberdinen eskutik bizitakoak biltzen ditu lanak. Lehen pertsonan, torturak barruan utzi...

2016-01-29  |  Oroimen historikoa

Gerrako garrak Oņatin

Egia, justizia eta nolabaiteko kalte-ordaina bilatu nahian, behar baino denbora gehiago isilpean gorde behar izan direnak plazaratuz, eta jende askoren laguntzari eta adierazpenei esker, dokumental hau argitaratu dute. Horrelakorik berriz gerta ez dadin, urratsa izango delakoan.

2016-01-22  |  Oroimen historikoa

Malko Gorriak - Gerra Zibila Aretxabaletan

Bigarren Errepublikatik 1936ko gerra bukaera arteko tartean, hainbat gai landu dute: Errepublikaren sorrera , 1934ko urriko iraultza, gerra hasiera eta Defentsa taldearen sorrera, 1936ko irailaren 24an okupazioa Aretxabaletan, frankisten erasoaldia, frankisten errepresioa...

2016-01-15  |  Oroimen historikoa

Bergara 1936, gerra eta errepresioa

Euskal Herriak jasan zuen errepresioaren benetako dimentsioa inpunitatean oinarritutako eredu politiko batek ezeztatu duela ikusirik, egiaren eta justiziaren alde egindako lana da hau.

2015-10-02  |  Oroimen historikoa

Egia, itzaletik argira

Jose Benito Mujika Xenki-ren eta Mikel Martinez de Murgia Murgi-ren hilketaren egia «itzaletik argira» ekarri nahi izan du Egiari Zor Fundazioak Lekeition antolatutako hitzaldian.  

2015-10-02  |  Oroimen historikoa

40/24 Txiki eta Otaegiren ondarea

Frankismoaren azken fusilatuen inguruko lana: Zarauzko Juan Paredes 'Txiki' eta Angel Otaegi nuarbearra. Haien hilketaren 40. urteurrenaren harira, Xabier Madariagak gidatutako eta Ander Iriartek zuzendutako lana da. (Bideoak webguneetan txertatzeko ETBk eskaintzen duen kodeak batzuetan...

2015-07-24  |  Oroimen historikoa

Ezkutuko amandrea

Lekeition eta Euskal Herrian ezkutuan izan diren amandreak argitara ateratzeko asmoz egindako lana. 26 emakumeren bizipenetan oinarrituta, XX.mendean emakumearen bizimodua zer nolakoa zen azaltzen dute.

2014-01-10  |  Oroimen historikoa

Herrialde berdea

Jon Andoni Aranguren Iharra tiroz hil zuen Guardia Zibilak, 1972an; Jabier Goitia Kabi, berriz, lehergailu batek eztanda eginda hil zen, 1991n. ETAko militanteak ziren biak, bi belaunalditakoak, eta Herrialde berdea lanak haien ibilbideak batu ditu, istorio bakar bat osatuz. [2011 - 64...

2013-11-08  |  Oroimen historikoa

Irailaren batean

1979ko irailaren batean poliziaren bala batek Iñaki Quijera gaztea hil zuen, manifestazio batean zegoela. Geroztik urtero-urtero elkartzen da jende multzo txiki bat bere oroimenez. Senideak, lagunak eta Donostiako Antigua auzkoko hainbat jende izan ohi dira. Urte hauetan guzietan inolako...

2013-10-25  |  Oroimen historikoa

Nabarra Boua eta Matxitxakoko guda

Eusko Itsas Gudarostearen bouari buruz 2007an egindako dokumentala. Egilea: Itesa Gidoia eta errealizazioa: Joseba A. Butron eta Iñigo Artetxe Muntaia: Iñigo Artetxe Ekoizlea: Sabino Arana Kultur Elkargoa Babesleak: Eusko Jaurlaritza eta Bizkaiko Foru...

2013-09-26  |  Oroimen historikoa

Bide Ertzean, 77 diskoa

77 du izena Bide Ertzean taldearen disko berriak. Karlos Aranzegi eta Ima eta Joni Ubedak trantsizio garaiari begira egindako hausnarketak bildu dituzte 9. disko honetan. Ubeda anaien osaba Sebasen erailketatik abiatu dira.

2013-07-12  |  Oroimen historikoa

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2012-06-12  |  Oroimen historikoa

Oroimena bihotzean: Larrabetzu 1937-2012

Oroimena bihotzean Larrabetzun Burdinezko heziaren inguruan auzolanean grabatutako dokumental laburra da. Larrabetzuko herritarrek 1937ko gerra eta ondorioak gogoratu eta oroimenean gordetzeko egindako lana. Sabin Oñarte-Etxebarria gudari protagonistaren bitartez, memoria ariketa bat...

2012-06-08  |  Oroimen historikoa

Euskal memoria

"Oroimenik gabe ez gara ezer, eta Herri bezala, oroimenik gabe ez gara inor. Herri libre guztiek borrokatzen dute aurrera begira, geroa baita askabiderako helmuga. Baina atzera begiratu gabe zaila da identifikatzea azken geltokia. Euskal memoria ekimenak errealitate bilakatu nahi du geure...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiÃąa Argia Antza iametza Adur Luditoys