Piztu Ezazu Argia 970x90

Abuztuan ere Intxortako ibilbide tematikoa egiteko aukera egongo da, aurrez eskatuta

Aurreikusita daude ohiko bisitak hileko lehen eta azken domekan. Abuztuaren 2an eta 30ean izango dira. Bisita beste egun batean egin nahi izanez gero, eskatu egin behar da.

Marcelo Usabiaga, ideiei eustearen ordaina

Frankismoaren errepresioa bere haragitan bizi izan zuen: 21 urte igaro zituen kartzelan, esklabo gisa ere aritu zen langile batailoietan, eta Meliton Manzanasek torturatu zuen. 99 urterekin hil da Usabiaga, bere ezkerreko ideiak inoiz alboratu gabe.

"Che Guevararen gorpua aurkitzea nazioarte mailako kasua zen"

Jorge Gonzalez, Habanako Unibertsitateko Mediku Zientzietako Errektorea, EHUren Udako Ikastaroetan izan da Donostian. Che Guevararen gorpua aurkitu zuen Gonzalezek, eta bilaketaren nondik norakoak kontatu ditu. 

Manuela Carmenak Madrilgo kaleetako izen frankistak ezabatuko ditu

Espainiako hiriburuko udalak Memoria Historikoaren Legea bete nahi du, hiritar eta udal taldeek osatutako “prozesu parte hartzaile” baten bidez 170 kaleren izenak aldatuz.

Txupinazoa eta arropa zuria: Ezkerrak sortu eta eskuinak bereganatua

Iruñeko Peñek eta Memoriaren Autobusak Juanito Etxepareren historia berreskuratu dute, 1931n txupinazoa lehendabizikoz bota zuen iruindarrarena. Baita zuriz janzten lehenak izan ziren Veleta peñako kideena ere. Omenaldi gisa, Udalari aurtengo txupinazoa La Veleta peñako ondorengoek bota dezatela proposatu diote. Txupinazoa nork bota herritarrek hautatu behar dutela aldarrikatu dute Info7k eginiko elkarrizketan.

Justizia printza gutxi batzuk Victor Jararen hilketan

1973ko irailaren 11ko goizean Santiagon, Salvador Allende Txileko presidentea Estatuko Unibertsitate Teknikoan hitzaldi bat ematekoa zen. Allendek plebiszitu batera deitzeko asmoa zuen, boterean jarraitzen zuen ala ez erabaki zezaten herritarrek.

“Herri memoria josteko tresna homologatua sortu nahi dugu”

Jadanik sarean erabilgarri dago Euskal Memoria fundazioaren dokumentazio gunea. Oraingoz, gatazkaren eta errepresioaren ondorioz hildako 500 pertsonaren espedienteak daude kontsultagai. Memoria historikoa berreskuratzeko “tresna iraunkorra” dela esan digute.

Frankismo garaiko barnetegietan umeek jasandako torturak argitara atera dituzte

Montse Armengou eta Ricard Belis kazetariek Els internats de la por (Beldurraren barnetegiak) dokumentala egin dute. Frankismoan haurrek barnetegietan jasandako tortura eta tratu txarren testigantzak jasotzen ditu.

"Nire kasua azaleratu zenean, argentinarrek garaipentzat hartu zuten"

Adoptatua zela ezagutu eta probak egitea erabaki zuenean, Ignaciok ezin zuen imajinatu azterketa genetikoak ekarriko zuen kalapita. Olavarriako (Argentina) nekazari familia xume baten altzoan hazitako piano jole hura Laura Estela de Carlotto eta Walmir Oscar Montoyaren semea zen, Maiatzeko Plazako Amonen elkarteko zuzendariaren biloba.

Nafarroako 3.452 fusilatuei omenaldia egingo diete Iruñean

Apirilaren 11n ekitaldia egingo dute fusilatuen senideek Iruñeko Gazteluko Ingurubidean.

Euzkadiren askatasuna amets, nazien kontra borrokan

Gernika Batailoiak Pointe de Grave naziengandik askatu zuela 70 urte bete dira. 1945eko apirilaren 14an Kepa Ordoki komandantearen agindupean abiatu zuten oldarraldi epikoa euskal soldaduek; hiru aste geroago Berlin errenditu zen.

Frankismoan bizitakoa aitona-amonen ahotik jaso dute Sakanako ikasleek

Frankismoa eta irakaskuntza ez dira inoiz ondo elkartzen diren bi hitz izan. Erregimen diktatorialak ez zuen hezkuntza ondo tratatu eta gaur egungo irakaskuntzak oraindik polemikoa den garai historiko hori jorratzerakoan arazoak izaten ditu. Hutsunea betetzeko Nafarroako hainbat institututan ahozko historia oinarri duen Gogoan proiektua dute martxan; Sakanara jo dugu horren berri jakiteko.

Memoria historikoa berreskuratzeko Nafarroako herrien koordinakundea aurkeztu dute

"Amapola del Camino" da otsailaren 28an aurkeztu zuten 47 herri nafarrek osatzen duten koordinakundearen izena. 100 pertsona inguru hurbildu ziren Sartagudara proiektua sostengatzera. Memoria historikoa berreskuratzeko Nafarroa osoan ekimenak antolatuko dituzte.

Lemoatxako miliziano errepublikarra, iluntasunetik argira

1937ko borrokaldian hildako Hilario Blanco Reguero barakaldarraren hezurrak senideei itzuli dizkiete. Soinean zeraman txaparen bidez identifikatu ahal izan dute.

Miliziano baten hezurrak senideei itzuliko dizkiete Lemoan

1937an hil zuten Lemoatxen eta soinean zeraman plaka baten bidez identifikatu ahal izan dute.

Saturrarango kartzelan preso egondako emakumeen izenak sarean jarri dituzte

1938 eta 1945 artean Mutrikuko presondegian giltzapetutako 1.583 emakumeren izenak argitaratu ditu Euskal Memoria fundazioak.

Urmeneta: nire kontaera

Aurtengo Nafarroako sari bidegabeak sortu harrabotsen haritik, argi dago zer garai duten amets oraindik ere nafar gobernuan dirautenek: frankismoa. Asmo bat zerabilten gogoan: garai politiko hura Huarteren bidez goraipatu eta frankismoaren zauri eta min irekietan piko egitea, eta gibel-asmo bat ere...

Franco urduritu zuen greba orokorrak 40 urte

40 urte igaro dira. Franco oraindik bizirik zela, Hego Euskal Herrian sekulako greba orokorra egin zen 1974ko abenduaren 11n: 223.000 lagunek gelditu zituzten makinak. Giro politiko nahaspilatsuari, lan gatazka gogorrak gehitu zitzaizkion, eta Nafarroa izan zuen epizentroa.

Espainiak ez ditu frankistak estraditatuko

Frankismoko hemeretzi agintari eta polizia atxilotzeko agindu du Interpolek, Maria Servini epaile argentinarrak diktadurako krimenak argitzeko martxan daukan prozeduraren baitan emandako aginduari jarraituz. Espainiako Gobernuak erantzun du inor ez duela estraditatuko.

Zohardia, Josu Muguruzari buruzko dokumentala estreinatuko dute azaroaren 17an

Azaroaren 17an estreinatuko dute dokumentala Bilboko Campos Eliseos antzokian, 19:30ean eta  azaroaren 20an, Muguruza hil zuteneko 25. urteurren egunean, Errekaldeko Udaltegian egongo da ikusgai. Hortik aurrera hiriburuetan eta herrietan zabaltzeko asmoa dute zuzendariek.

Frankismoaren kontrako eraso handiena gidatu zuen komunista nafarra

Pirinioetako Aran haranean barrena 3.000 gerrillari sartu ziren 1944ko urrian, behin-behineko gobernu errepublikarra ezartzeko asmoz. Erasoa Jesus Monzon Reparazek (Iruñea, 1910-1973) diseinatu eta gidatu zuen, eta garesti ordaindu zuen erabakia.

Carlos Slepoy: "Frankismoaren erantzule ugari bizi da oraindik"

"Erantzuleen artean daude epaileak, torturatzaileak eta diktadura garaian heriotza-epailak sinatu eta demokrazian kargudun izan diren ministro ugari", adierazi du franskimoko krimenen aurkako kereilaren sustatzaile Carlos Slepoy abokatu argentinarrak, Donostian emandako hitzaldian.
CNT

Felix Padin, anarkista azken unera arte

Felix Padin Gallo anarkista bilbotarra asteartean hil zen 98 urte zituela. 1936ko Gerran eta ondoren hamaika sufrimendu pasatakoa zen Padin, sei urtez langile batailoietan ibili zen esklabo.

Krimen frankisten aurkako Argentinako auzia ardatz, bi eguneko jardunaldiak Donostian

Donostiako Udalak eta frankismoko krimenak ikertzeko Argentinako kereilaren aldeko euskal plataformak elkarlanean antolatu dituzte jardunaldiak. 1936ko kolpe militarrean, frankismoan eta trantsizioan izandako krimenen aurrean zenbait instituzio eta elkarte egiten ari diren lanei buruz elkarren arteko informazio trukaketa da xede nagusia eta Gipuzkoako Foru Aldundiak ere babestu du ekimena.

Oskar Groening Auschwitzeko atezainari 300.000 hilketatan konplize izatea leporatu diote

“Erregimen naziari etekin ekonomikoa ateratzen lagundu zion, eta hilketa sistematikoak babestu zituen”, dio Hannover hiriko prokuradoreak. 93 urteko Oskar Groeningi buruz ari da, "Auschwitzeko atezaina", Alemaniako ikertzaile federalak ikertzen ari diren 30 nazi ohietako bat.

Atzoko aztarnak arakatzen, gaurko minaren sendagarri

Oroimen historikoaren berreskurapenean pauso garrantzitsuak eman dituzte Villabonan azken urteotan. Aritza Kultur Elkartearen ikerketen ondorioz frankismoak 1936ko gerra zibilean fusilatutakoen eta errepresaliatutakoen izenak ahanzturaren zulotik atera dituzte.

Punta-puntako ikerlariak izango dira Iruñean oroimen historikoaz egingo den topaketan

Desobiratze prozesuetan, auzi judizialetan eta 1936ko gerrako historia ikertzen punta-puntan dabiltzan adituak izango dira Nafarroa, oroimena irabazten jardunaldietan, irailaren 12tik 14ra. Queralt Solé gerra zibileko hobi komunetan adituak eta Ana Messuti abokatu argentinarrak hartuko dute parte, besteak beste.

98 urterekin aurrenekoz frankismoa salatzen epaile aurrean

98 urterekin, Felix Padin CNTko kideak lehen aldiz diktadura frankistan bizitakoa deklaratu du epaile aurrean. Frankismoko krimenen aurka Argentinan abian dagoen kereilaren baitan egin zituen deklarazioak astelehenean Miranda de Ebroko auzitegian.

"Gazte ausartak baino ez ginen izan, egoera sozial baten espoleta"

(Altzola-Elgoibar, 1933). 1958an apaiztu zen. 1968an klandestinitatera pasa zen, ETAko kide liberatua bihurtuz. Mogrovejon atxilotu zuten. Burgosko prozesuan epaitua beste hamabost kiderekin. Zamorako Konkordatu kartzelan zazpi urte eman zituen. 1977an libre geratu zen.
Multimedia

2015-07-24  |  Oroimen historikoa

Ezkutuko amandrea

Lekeition eta Euskal Herrian ezkutuan izan diren amandreak argitara ateratzeko asmoz egindako lana. 26 emakumeren bizipenetan oinarrituta, XX.mendean emakumearen bizimodua zer nolakoa zen azaltzen dute.

2014-01-10  |  Oroimen historikoa

Herrialde berdea

Jon Andoni Aranguren Iharra tiroz hil zuen Guardia Zibilak, 1972an; Jabier Goitia Kabi, berriz, lehergailu batek eztanda eginda hil zen, 1991n. ETAko militanteak ziren biak, bi belaunalditakoak, eta Herrialde berdea lanak haien ibilbideak batu ditu, istorio bakar bat osatuz. [2011 - 64...

2013-11-08  |  Oroimen historikoa

Irailaren batean

1979ko irailaren batean poliziaren bala batek Iñaki Quijera gaztea hil zuen, manifestazio batean zegoela. Geroztik urtero-urtero elkartzen da jende multzo txiki bat bere oroimenez. Senideak, lagunak eta Donostiako Antigua auzkoko hainbat jende izan ohi dira. Urte hauetan guzietan inolako...

2013-10-25  |  Oroimen historikoa

Nabarra Boua eta Matxitxakoko guda

Eusko Itsas Gudarostearen bouari buruz 2007an egindako dokumentala. Egilea: Itesa Gidoia eta errealizazioa: Joseba A. Butron eta Iñigo Artetxe Muntaia: Iñigo Artetxe Ekoizlea: Sabino Arana Kultur Elkargoa Babesleak: Eusko Jaurlaritza eta Bizkaiko Foru...

2013-09-26  |  Oroimen historikoa

Bide Ertzean, 77 diskoa

77 du izena Bide Ertzean taldearen disko berriak. Karlos Aranzegi eta Ima eta Joni Ubedak trantsizio garaiari begira egindako hausnarketak bildu dituzte 9. disko honetan. Ubeda anaien osaba Sebasen erailketatik abiatu dira.

2013-07-12  |  Oroimen historikoa

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2012-06-12  |  Oroimen historikoa

Oroimena bihotzean: Larrabetzu 1937-2012

Oroimena bihotzean Larrabetzun Burdinezko heziaren inguruan auzolanean grabatutako dokumental laburra da. Larrabetzuko herritarrek 1937ko gerra eta ondorioak gogoratu eta oroimenean gordetzeko egindako lana. Sabin Oñarte-Etxebarria gudari protagonistaren bitartez, memoria ariketa bat...

2012-06-08  |  Oroimen historikoa

Euskal memoria

"Oroimenik gabe ez gara ezer, eta Herri bezala, oroimenik gabe ez gara inor. Herri libre guztiek borrokatzen dute aurrera begira, geroa baita askabiderako helmuga. Baina atzera begiratu gabe zaila da identifikatzea azken geltokia. Euskal memoria ekimenak errealitate bilakatu nahi du geure...

2012-04-27  |  Oroimen historikoa

Gernika, bonbardaketa

1937ko apirilaren 26an, Gernikako bonbardaketan gertatutakoa kontatzen da dokumental honetan. Horretarako bonbardaketaren lekukoen hitzak eta historiako eta arlo militarreko adituen iritziak jaso dira. Iturria: eitb.tv

2012-04-13  |  Oroimen historikoa

Debekatuta dago oroitzea

1937 eta 1944 urte bitartean faszistek Saturraran hondartzako (Mutriku) bainuetxea emakume-kartzela bihurtu zuten. Espainiako toki guztietatik ekarritako lau mila errepulikar emakume baino gehiago izan zituzten giltzapean, haietatik 108 hil ziren (bere 48 seme-alabekin batera) gartzela kudeatzen...

2012-02-10  |  Oroimen historikoa

Isiltzen ez den isiltasuna

"Oiartzuarren lekukotasunak josatzeaz gainera, Euskal Herrian ikus-entzunezko formatuan estreinakoz bildu den gertaera bat erakusten digu erreportaje honek: bost fusilatuen gorpuzkinak zituen hobi komun baten bilatze eta hobitik ateratze prozesua zuzen-zuzenean eta irudi zirraragarriz...

2011-12-16  |  Oroimen historikoa

Frankismoaren biktimei aurreskua

Gipuzkoako Aldundiak prestatua, Frankismoaren biktimen omenaldian emititu zuten aurreskua. Dantzaria: Jon Maya Biolontxeloa: Pello Ramirez Argazki zuzendaria: Juantxo Sardon Produkzioa: Pixel ikus-entzunezko ekoizpenak Zuzendaria: Jon Maia Soria

2011-12-16  |  Oroimen historikoa

Durango, isildutako bonbardaketa

1937ko martxoaren 31n Europako populazio zibilaren aurkako lehen aire bonbardaketa sistematikoa jasan zuen Durangok. Gertakizun haren lekukoen testigantzak, filmoteketako irudiak, bonbardaketaren ondorioen irudikapena... biltzen ditu dokumental honek. Iturria: eitb.tv

2011-11-29  |  Oroimen historikoa

Angel Aintziburu

Data zehatzak bata bestearen atzean, bertso zaharrak, haurrentzako jostetak, pasadizo xelebreak, karlisten abenturak, Luzaideko olen gorabeherak, eiherak, kontrabandoa, bertso gehiago, pilotariak, mugak, Luzaideko xuka mintzaira, ilargiaren eragina, Ameriketarako migrazioa, beste kantu zahar...

2011-11-18  |  Oroimen historikoa

Zubi bateko istorioak

Dokumental honetan 1936. urtean Irungo zubitik Ipar Euskal Herrira zein Frantziarako bidea hartu zuten pertsonen bizipenak eta zubi horren inguran jazotako istorioak biltzen dira. Iturria: eitb.tv

2011-10-28  |  Oroimen historikoa

Dena kendu ziguten

1936ko uztailaren 18an jo zuten kolpe militarra eta ondorengo “Gurutzada” klase perspektiba batetik aztertu dira Nafarroako kasuan. Populazioaren %50a baino gehiago nekazaritzatik bizi zen lurraldean 1932ko Nekazaritzaren Erreforma errepublikanoak itxaropena piztu zuen lurrik gabeko...

2011-06-27  |  Oroimen historikoa

Gudari baten egunerokoa

Duela 70 urte Euskadi frankistengandik defenditzeko fusila hartu zutenen eguneroko bizimodua islatzen du erreportaje honek. Jose Manuel Mendizabal 'Mañul' gudari donostiarrak idatzitako egunerokoa du oinarritzat. Iturria: Eitb.tv

2011-05-30  |  Oroimen historikoa

Companys eta Agirre azken erbesterantz

Jose Antonio Agirre Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakaria eta Lluis Companys Kataluniako Generalitateko lehendakariak, Espainiako Gerra Zibila galtzear zirela erbestera joan behar izan zuten. Historiako pasarte hura kokatu eta kontatzen du dokumental honek dokumentu historikoak...

2010-12-01  |  Oroimen historikoa

Haizea eta sustraiak

“Txiki”-ren bizitzaren bidez frankismoaren azken fusilamenduetan sartuko gara. Bere bizitza, bere historia, bere lagunak eta bere askatasunaren ametsak. Batzuk, argia eta oroimena heltzen ez diren hobi komunean ahanstura lurperatzen duten bitartean, bere senide, lankide eta...

2010-07-12  |  Oroimen historikoa

Botilen hilerria

Duela 70 urtetik, San Cristobaleko gotorlekuaren hilerrian hamarnaka botila lurpean daude. Haien barrenean paperezko mezu bat daramate, bere sekretua erakusteko lur azalera noiz aterako zain. Ezkaba mendian Aranzadi elkarteak eginiko exhumazioaren giroa ezagutzeko gonbitea, eta aldi berean, gure...

2010-06-15  |  Oroimen historikoa

Harrizulatzaileak, galdutako nortasunaren bila

Harrizulatzaileak; meatoki eta harrobietako langileak. Hamarkada luzeetan desagertuta egon ondoren, 1998. urtean Somorrostro ibarrean kirol munduan berreskuratu zen jarduna da, mendebaldeko mugatik Euskal Herri osorako. Nola izan zen meatokien sorrera? Nola bizimodua? Zergatik berreskuratu?...

2010-05-31  |  Oroimen historikoa

Itsasoren alaba

Haizek bi urte bete baino lehen GAL taldeak haren aita hil zuen, Mikel Goikoetxea "Txapela" errefuxiatua. Aitaren oroitzapenik txikiena ez badu ere, 25 urte geroago neska galdezka hasiko da. Itsasoaren alaba memoria ariketa baten lekukotza da. Goikoetxea ezagutu zutenen testigantzak...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys