Lenkera, guernseyera eta hokkienera hizkuntza gutxituez arituko dira Oihaneder Euskararen Etxean

Hizkuntza gutxituen zikloan aragoiera, katalana eta Irlandako gaelera ezagutzeko aukera ere izango da.

Applek Irlandari 13.000 milioi euro itzuli behar dizkiola ebatzi du Europak, urtetan ordaindu gabeko zergengatik

Apple konpainiak eta Irlandak legez kanpoko zerga aginduak adostu zituztela ebatzi du Europako Batzordeak. Zerga gutxiago ordaintzeko sare konplexu bat baliatuz Europan izandako mozkinen ehuneko txiki bat soilik ordaindu zuen multinazionalak Irlandan hainbat urtez, sozietate zergei dagokionez: irabazien %1 2003an eta %0,005 2014an (%12,5ekoa da sozietateen gaineko zerga Irlandan).

"Irlandan politika herritarrengandik urruti dagoela sentitzen dute gazteek, elite batzuen kontrolpean"

Grian Ni Dhaimhin Strabanen (Ipar Irlanda) jaiotako gaztea da. Belfasteko Queens unibertsitatean historia ikasten du. Ikasle mugimenduan, Fosil Free erregai fosilen ustiategien aurkako mugimenduan eta gaelikoaren aldeko hainbat kanpainatan parte hartzen du besteak beste. Sinn Feineko gazte erakunde Sinn Fein Republican Youth taldeko kide izan da, nahiz eta bere “formakuntza sozialista behar bezala aurrera eraman ezin izanagatik” taldea uztea erabaki zuen. Bere aita IRAko militantea izateagatik hamabi urtez izan zen espetxean. Ipar Irlandako gazteriaren egoeraz eta problematikaz, feminismoaz eta gazteen egoera prekarioa iraultzeko alternatibez mintzatu gara berarekin Dublinen.

Irlandak "bateratze erreferenduma ikus dezake", Micheál Martinen arabera

Fianna Fail alderdiko buruak dio Ipar Irlandako gehiengoak EBn jarraitzearen alde egin izana lurraldearentzat “definitzeko momentua” izan daitekeela.

"Uraren zergen aurkako kanpaina, mugimendu sozial eta politiko bihurtu da"

Urteak daramatza Irlandak krisiaren ondorio latzak jasaten: hezkuntza, osasun eta zerbitzu publikoetan murrizketak, zor publikoaren ordainketak… 2014an Troikak Irlandari maileguak emateari utzi zion eta horri gobernuak urari zergak ezarri izana gehitu behar zaio. Protesta ugari sorrarazi du irlandar gizartean. 2014an sortu zen “Right2Water” uraren pribatizazioaren aurkako plataformaz hitz egin dugu Brendan Ogle Irlandako sindikalista eta aldi berean “Right2Change” mugimenduaren bozeramailearekin. Uraren aferaz gain, Brexit-az eta Irlandaren etorkizunaz ere mintzatu gara.

BBCk Irlandako gaeleraren aurka jarduten duela salatu dute

BBC Erresuma Batuko hedabide publikoak Irlandako gaelerari emaniko tratua salatu dute hizkuntzaren aldeko ekintzaileek; hamarnaka lagunek elkarretaratzea egin dute komunikabideak Belfasten duen egoitza kanpoan, eta kexa ezarri diote.

Euskal Herria In Dialogue, norbaitek espetxean amaituko luke

Jakina egin beharko duela iraganaren kritika ezker abertzaleak, baina bere kritika, ez inongo balorerik ez duen kritika inposatua. IRAko ohiak dio ez duela "arazo moralik biolentziaren erabilera justifikatzeko", honen erabilerarako arrazoirik ikusten badu.

Abian da gaeliko irlandarraren aldeko Korrika: Rith 2016

Gaeliko irlandarraren aldeko Rith martxoaren 4an abiatu da. 1000 kilometro baino gehiago egingo dituzte 11 egunez luzatuko den Korrikan. Rith-ek gaelikoz ‘korrika egin’ esan nahi du, Cill Droichead-en hasi da (Kildare) eta Dublinen amaituko da. Euskararen aldeko Korrikan egin gisan, lekukoan dagoen mezua irakurriko dute. Kasu honetan, Irlandako presidenteak idatzi du mezua.

Irlandan hauteskunde gazi-gozoak Sinn Feinentzat

Boto zenbaketa amaitu gabe, Sinn Feinek zortzi ordezkari gehiago lortu ditu, baina espero zena baino gutxiago. Koalizio gobernua osatu duten alderdiek 62 ordezkari galdu dituzte. Ezinezkoa da 2011ko koalizio gobernua errepikatzea.

Alderdi-bitasunaren amaiera ekar dezake Irlandara Sinn Feinek

Irlandako Parlamentua eta Errepublikako Gobernua osatuko dira ostiraleko hauteskundeen bidez. Inkesten arabera, alderdi-bitasun kontserbadore tradizionalaren amaiera gerta daiteke.

'Room': urteko film hunkigarri eta harrigarriena

Ezinbestekoa, filmaren trama nagusiari buruz ahalik eta gutxiena irakurtzea. Istorioari buruz gehiegi kontatzeak berezko duen xarma zapuztu dezakeenez, saiatuko naiz soilik printza batzuk emanda ikus dezazuen konbentzitzen.

Erreferenduma Irlandan sexu berekoen arteko ezkontzak legeztatu ala ez erabakitzeko

Irlanda bihur daiteke sexu berekoen arteko ezkontzak legeztatzea erreferendum bitartez onartu duen munduko lehen herrialdea. Erreferenduma ostiralean, maiatzak 22, eginen dute eta bertan sexu berekoen arteko ezkontzak legeztatu edo ez erabakiko dute.

Berdintasunaren eta murrizketen arteko hautua

Westminster-eko hauteskunde orokorrak bere gorenean daude Britainia Handian eta Irlandako Iparraldeko sei konderrietan. Inkesta ugarik diotenaren arabera, aukera handia dago datorren parlamentu britainiarra baldintzatua egoteko aldez aurretik.

Urak piztu du sua Irlandan: Troikaren kontrako beste gatazka

Dozenaka milaka jende ibili zen oihuka larunbatean Dublingo kaleetan Troikak derrigortuta Irlandako Gobernuak hasi nahi duen uraren kobraketaren kontra.

Irlandan elkarbizitza sustatzeko saioak IRAko kide eta soldadu britainiar ohien artean

Erresuma Batuko lau militar ohi eta IRAko lau kide ohiren arteko bileraren kronika argitaratu du The Guardian egunkariak. Irlandan ere elkarbizitza eta bakea sustatzeko lanean ari dira hainbat erakunde.

Sinn Féinek aldaketarako ezkerreko koalizio zabala nahi du Irlandan

Grezian bezala, Irlandan ere aldaketak gerta daitezke etorkizun hurbilean. Sinn Féin alderdi historikoa ezkerreko koalizio zabala eratze lanetan ari da. Ondoko artikuluan –originala An Phoblacht-ekoa da–, alderdiko bozeramaile nazional Declan Kearney-k egungo egoeraren irakurketa politikoa egiten du.

Ipar Irlandan finantza akordioa lortu dute alderdi nagusiek

Datozen hamar urteetarako finantza-plana adostu dute Ipar Irlandako Gobernuko bost alderdiek, bake prozesua eta ekonomia sendotzeko helburuarekin. Gatazka politikoaren zenbait gai hurrengo bileretarako utzi dituzte, adostasunik lortu gabe.

Eskolan zenbat eta lehenago ingelesez, orduan eta kaskarrago gaelikoz

Gaelikoa gehien hitz egiten den Irlandako eskualdeetan ere larri dabiltza. Etxean gaelikoz aritzen diren haurrak eskola elebidunetan nola moldatzen diren aztertu dute, eta datuek diote ingelesa hobeto menperatzen dutela, euren hizkuntza baino. The Irish Times egunkariak Analysis of Bilingual...

Eskolan zenbat eta lehenago ingelesez, orduan eta kaskarrago gaelikoz

Gaelikoa gehien hitz egiten den Irlandako eskualdeetan ere larri dabiltza. Etxean gaelikoz aritzen diren haurrak eskola elebidunetan nola moldatzen diren aztertu dute, eta datuek diote ingelesa hobeto menperatzen dutela, euren hizkuntza baino.

Magia beltza Ipar Irlandako gerran, ingelesen eskutik

Ipar Irlandan 1970eko hamarkadan militar ingelesek, indar militar bortitzaz gain, eskura zituzten propaganda eta desinformazioa naro erabili zituzten Sinn Fein eta nazionalistak ahultzeko. Armadako ofizial ohi batek aitortu berri du sorginkeria eta magia beltza ere erabili zituela lekuko giroa nahastu eta herritarrak ikaratzeko.

20 urte IRAk “operazio militarren erabateko etena” iragarri zuenetik

Martin McGuiness Sinn Féin alderdiko kideak eta Ipar Irlandako lehen ministrordeak azken 20 urtetan egin diren aurrerapausoez eta oraindik egiteko dagoenaz mintzatu da igandean Derryn egindako agerraldian. An Phoblacht gunean jaso dituzte bere hitzak.

‘Ehun metro’-rekin Donostian Bloomsday bat, zergatik ez?

“Ekintzetarako beharrezkoa duk erokeria gramo bat” irakurtzen da Ehun metroren lehenbiziko orrietan. Horixe, erokeria txiki berri bat da, Xabier Olarrak proposatu duena, egingarria akaso.

Mespretxutik duintasunera, txango bat Pat Ricerekin

Irlandako mugimendu errepublikarreko militante beteranoa da Pat Rice (Camlough, 1941) eta Euskal Herrian aski ezaguna. Lanbidez hizkuntza irakasle izan da. Sinn Feineko zuzendaritzan aritutakoa, batez ere kultura eta atzerri gaietan. Alderdiaren atzerriko ordezkari ere izan da hainbatetan. Galdetu diot ea Belfast erakutsiko ote dion Argiako irakurleari, berak nahi dituen lekuak aukeratuta. Eta hark baietz.

Benvenuti to East Belfast! Italiako Giroak auzo katolikoak nola saihestu dituen

Belfastetik abiatuko da ostiralean Italiako Giroa. Herrialdea turistikoki promozionatzeko estrategia egokia dela uste dute agintariek; baita gatazka armatuaren zauriak apurka-apurka desagertuz ari direla erakusteko ere. Zer ikusiko dute, ordea, lasterketa telebistaz jarraituko duten 800 milioi...

Gerry Adamsek bere aurkako "kanpaina maltzurra" salatu du aske geratu ostean

1972an IRAk egindako hilketa baten ikerketak Gerry Adams Sinn Fein alderdiko presidentea zipriztindu du. Joan den asteazkenean atxilotu zuten eta kargurik gabe aske geratu den arren, kasua fiskaltzaren esku dago.

Memoriak

MUNDUAN gehienek goraipatu ohi dute Ipar Irlandako bake prozesua, bai han bertan eta baita atzerrian ere. Mundu errepublikarrean eta unionistan badira harekin desadostasunak dituzten taldeak, baina oso txikiak eta bazterrekoak dira. Oro har, alabaina, Stormonten elkarrekin gobernatzen duten DUP...

Altxamenduaren ospakizuna Derryko kaleetan

Irlandako mugimendu errepublikarrak larunbatean ospatu zuen 1916ko Altxamenduaren Festa, Pazko Egunarekin bat. Sinn Feinek Derryn antolatutakoa 14:00etan abiatu zen Bogsidetik eta ehunka pertsonek egin zuten hilerrirainoko ibilbidea.

Abian da gaeliko irlandarraren aldeko Korrika: Rith 2014

Gaur goizean hasi da Rith lasterketa, Gaelikoaren alde Irlandan egiten duten Korrika.

Nola egin zen IRAren desarmea?

1. Bake akordioa. 1998an Ostiral Santuko Akordioa sinatu zenean, testuak lerro gutxi batzuk eskaini zizkion armen gaiari. IRA su-etenean zegoen 1997tik, baina 2005eko uztailean aldarrikatu zuen borroka armatuaren amaiera. Tartean bere armen desegitea bideratu zen.

Zerbitzu publikoak gaeliko irlandarrez izan daitezela eskatu dute milaka lagunek Dublinen

Irlandako Errepublikako eta Ipar Irlandako Gobernuei eskatu diete gaeliko irlandarra erabiltzeko herritarrek duten eskubidea errespeta dezatela. Milaka pertsona atera ziren kalera larunbatean Dublinen, hizkuntzaren normalizazioaren alde lanean ari den Conradh na Gaeilge erakundeak deituta. Manifestariek eskaera zerrenda egin zuten, bi gobernuei zuzenduta. Horietako bat da zerbitzu publikoetan "ingelesa eskaintzen zaigun estandard berak aplikatuz irlandar gaelikoa eskaintzea".
Multimedia

2016-07-15  |  Irlanda

Igandean, arratsaldeko bostetan

Ipar Irlandako bake prozesuaren inguruko dokumentala. TV3, ETB eta K2000-k elkarlanean sortutakoa, 2008n. (Bideoak webguneetan txertatzeko ETBk eskaintzen duen kodeak batzuetan akatsa ematen du, arazorik izanez gero sakatu hemen filma ikusteko)

2012-06-22  |  Irlanda

Stephen Moran 'Smiley'

Dublinen jaio zen 1968ko abenduaren 26an. Duela hogeita bi urte Euskal Herrira etorri zen, bihotzak ekarrita. Euskara ikasi eta hemen laketu zen. Musikaria da, gitarra jotzen du Hoey & The Mussels taldean eta grabatu berria dute hirugarren diskoa. Euskalerria Irratiko kolaboratzailea da,...

2012-03-02  |  Irlanda

Islandia eta Irlanda: Krisiaren aurrean bi eredu

Islandia eta Irlandako krisi ekonomikoaren sustraiak molde batekoak dira, irtenbideak ordea oso desberdinak. Islandian herritarren erreboltak zorraren zati bat ez ordaintzea ekarri du eta Irlandan, aldiz, mobilizaziorik ez da izan apenas eta gobernuak EBk inposatutako doikuntza ekonomikoa onartu...

2011-06-15  |  Irlanda

Gorka Espiau, "Pluja Seca" dokumentalaren egilea

Gorka Espiau algortarrak Pluja Seca (Euri Lehorra) izeneko dokumentala egin du Kataluniako TV3 telebistarentzat. Nazioarteko bitartekaritzek gatazka politikoen konponketan izan duten jarduerari buruz dihardu dokumentalak Hego Afrika, Irlanda eta Euskal Herriko esperientzien errepasoa eginez....

2008-04-07  |  Irlanda

Gaeliko irlandarraren arazo eta erronkez

Ingalaterran jaioa izan arren, Janet Muller da Gaeliko irlandarraren alde lan egiten duen Pobal taldeko burua. Berarekin izan gara hizkuntzak egun dituen erronka eta arazo nagusiez hizketan.

2008-04-01  |  Irlanda

Irlandako mural apolitikoak

Bake prozesua aurrera doan honetan, mural guztiak ez dira beti politikarekin lotura dutenak. Argazki galeria honetan bakearekin eta bestelako gaiekin lotutako Belfast eta Derryko muralak ikus daitezke.

2008-03-28  |  Irlanda

Irlandako mural loialistak

Argazki galeria honetan Belfast eta Derryko kaleetan aurkitutako mural loialisten bilduma txiki bat aurki daiteke bere azalpenekin.

2008-03-27  |  Irlanda

IRAko kide ohi batekin solasean

Michael Culbert IRAko preso izan zen 16 urtez, eta egun preso errepublikar ohien laguntzarako Coiste taldeko zuzendaria da. Berarekin mintzatu gara alde batetik preso ohi moduan, presoek gizarteratzeko duten arazoez, eta bestetik, IRAko kide ohi gisa, egungo egoeraz duen iritziaz.

2008-03-26  |  Irlanda

Brendan Hughesen hileta

IRAko kide historikoa zen Brendan Hughes. Status politikoa berreskuratzeko borrokan, 1980. urteko gose greben gidari izana. 1986. urtetik aurrera kartzelatik libre, baina protestek sortutako gaixotasunen preso, 59 urterekin zendu da otsail amaieran.

2008-03-25  |  Irlanda

Lá Nua egunkariaren egoera larriaz

Lá Nua, gaeliko irlandarrez publikatzen den egunkaririk zaharrena, arazo ekonomiko larriak medio, ixteko zorian ibili da azken hilabeteotan. Connla Lawlor erredaktore buruarekin aritu gara solasean eta lehen eskutik kontatu digu bizi duten egoera.

2008-03-25  |  Irlanda

Irlandako mural errepublikarrak

Argazki galeria honetan Belfast eta Derryko kaleetan aurkitutako mural errepublikarren bilduma txiki bat aurki daiteke bere azalpenekin.
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys