"Genozidioa pairatzen jarraitzen dugu, baina ez zaio izen hori ematen"

Genozidioa nazio bat desagerraraztea beste baten barruan diluitzeko dela dio Xabier Irujok. Bera bost belaunalditan erbestea ezagutu duen familia abertzaleko kidea da, eta Genozidioa eta Bake ikerketen irakaslea Nevadako Unibertsitatean, Renon.

Bigarren Mundu Gerrako hegazkinek klima aldatu zuten

Ingalaterrako hego-ekialdeko kliman aldaketak eragin zituzten Bigarren Mundu Gerran eremu horren gainetik igaro ziren milaka hegazkin aliatuek, Birminghameko Unibertsitatearen azterketa baten arabera. Jakina da hegazkinen lorratzak kliman eragiten duela, baina urte haietako kontzentrazioa ez da...

Kepa Ordoki eta Gernika Batailoia: 1988ko elkarrizketa LARRUNen

Joan den asteko ARGIAn “Gernika Batailoia: Euzkadiren askatasuna amets, nazien kontra borrokan” erreportaje ederra eskaini digu Haritz Rodriguezek. Gai horri lotutako lekukotza bat da hemen orain aurkezten duguna: LARRUN aldizkarian 1988ko udazkenean Ordoki komandanteari egindako elkarrizketa luzea.

Euzkadiren askatasuna amets, nazien kontra borrokan

Gernika Batailoiak Pointe de Grave naziengandik askatu zuela 70 urte bete dira. 1945eko apirilaren 14an Kepa Ordoki komandantearen agindupean abiatu zuten oldarraldi epikoa euskal soldaduek; hiru aste geroago Berlin errenditu zen.

93 urterekin hil da nazi bilatuenetako bat, epailearen aurretik pasa gabe

Søeren Kam ofizial nazia Danimarkan jaio zen eta Alemanian hil da martxoaren 23an Copenhagen Post egunkariak azaldu duenez. Hamar nazi bilatuenetako bat zen AEBetako Simon Wiesenthal zentroak egindako zerrendaren arabera. 93 urte zituen.

Aliatuek milioitik gora alemaniar bortxatu zituzten

Miriam Gebhardt historialari alemaniarrak Als die Soldaten kamen (Soldaduak etorri zirenean) lana argitaratu du. Bertan dio Bigarren Mundu Gerra amaitutakoan soldadu aliatuek milioi bat inguru emakume eta neskato alemaniar bortxatu zituztela. Gutxienez 860.000 izan zirela dio Gebhardtek, baina...

Alemaniako senar-emazteek bere zor zatia itzuli diote Greziari, 875 euro

Greziarrek asko zor dietela alemaniarrei azken kiebraren ostean? Egia alderantziz dela sinetsita, Ludwig Zacaro eta Nina Lahge senar-emazte alemaniarrek 875 euro ordaindu dizkiote Nafplio herriko udalari: II. Mundu Gerraz geroztik Alemaniak kalte-ordainetan Greziari zor dion dirutzaren beren zatia.

'Kampen om tungtvannet' telesaila, urteko lehen harribitxia

Martxoan gaude oraindik,  baina badaukagu urteko telesaila izan litekeena, edo behintzat urte amaieran onenen artean egongo dena. Ez da amerikarra, ezta Ingelesa ere. 6 atalez osaturiko miniserie norvegiarra baizik.

Holokaustoaz garaiz baina alferrik abisatu zuen hura

Auschwitzen astea oraingoa. Espektakuluaren kulturak bazka behar duenez, atzoko Ebola ahaztu eta nazien holokaustoa jorratzen da egunokaz, heldu den astean izanen da beste katastroferen bat.

Etxe Zuria beltzez margotu zuten ia

1941eko abenduaren 7an hegazkin japoniarrek Pearl Harborri eraso zioten eta estatubatuarrak etsaiak alde guztietan ikusten hasi ziren –ohi baino gehiago–. Luftwaffek Londres bonbardatu izanak paranoia areagotu besterik ez zuen egin. Hartara, Eguberrien atarian, AEBetako goi kargu...

Krimen frankisten aurkako Argentinako auzia ardatz, bi eguneko jardunaldiak Donostian

Donostiako Udalak eta frankismoko krimenak ikertzeko Argentinako kereilaren aldeko euskal plataformak elkarlanean antolatu dituzte jardunaldiak. 1936ko kolpe militarrean, frankismoan eta trantsizioan izandako krimenen aurrean zenbait instituzio eta elkarte egiten ari diren lanei buruz elkarren arteko informazio trukaketa da xede nagusia eta Gipuzkoako Foru Aldundiak ere babestu du ekimena.

Oskar Groening Auschwitzeko atezainari 300.000 hilketatan konplize izatea leporatu diote

“Erregimen naziari etekin ekonomikoa ateratzen lagundu zion, eta hilketa sistematikoak babestu zituen”, dio Hannover hiriko prokuradoreak. 93 urteko Oskar Groeningi buruz ari da, "Auschwitzeko atezaina", Alemaniako ikertzaile federalak ikertzen ari diren 30 nazi ohietako bat.

Titanic baino sei aldiz larriagoa

Itsaso Baltikoa, 1945eko urtarrilaren 30a. S-13 sobietar itsaspeko batek Wilhelm Gustloff ontzi alemaniarra detektatu zuen. Alexander Marinesko kapitainak ontziaren kontra tiro egiteko agindua eman ondoren, hiru torpedok Wilhelm Gustloffen kroskoa jo zuten eta ontzitzarra ordubete eskasean...

Kapitala XXI. mendean: Hautsak harrotu dituen liburua

Thomas Pikettyren azken liburuaren argitalpena aparteko fenomenoa izan da. Seiehun orriak pasatzen dituen liburu mardul hau azken hilabeteetako best-sellerra izan da, batez ere jatorriko frantseseko bertsioa ingelesera itzuli denetik. Desberdintasun globalaren gaineko ikuspegia ematen digu: datu estatistiko zabaletan oinarrituta, Kapitalismoak historian zehar geroz eta desberdintasun handiagoak sortzeko izan duen joera bistaratzen du.

I. Mundu Gerraren mendeurrena zinez gogoratuko du Nafarroako Filmotekak

Aurten beteko dira 100 urte I. Mundu Gerra abiatu zela eta 70 urte II. Mundu Gerran Normandiako lehorreratze ezaguna gertatu zela. Orduan jazotakoak gogora ekartzeko lau filmez osatutako zikloa antolatu du hil honetan Nafarroako Filmotekak.

Auschwitzetik, Gernikatik

Museoko hormetan zintzilikatu nahi lituzkete atzoko hildakoak, baina koadrotik ateratzen eta erortzen dira behin eta berriro. Gorpuak ez dira objektu estetikoak, iraganeko gorputzak baizik. Trazu orotan oroimenaren hari gorria edireten dugu, ikuskizunaren gizartearen kulturan sartzen ez dena. Eta bisitari ofizialak hurbiltzen direnean, koloreak eta irudiak zirkintzen eta inarrosten dira.

II. Mundu Gerrako Holokaustotik bizirik atera zen pertsona zaharrena hil da

110 urterekin hil da Alice Herz-Sommer. Piano jolea zen, Pragan jaioa, eta bi urte eman zituen Terezineko kontzentrazio esparruan. “Baikortasunak eta diziplinak lagundu zidan kontzentrazio esparruan eman nituen bi urteetan bizirauten” zioen Herz-Sommerrek.

Naziek ez zituzten euskaldunak begi txarrez ikusten

II. Mundu Gerran naziek Euskal Herriarekin zuten lotura aztertzen duen Una Esvástica sobre el Bidasoa (Esbastika Bidasoaren gainean) dokumentala emango dute Hego Euskal Herriko hiriburuetako hainbat aretotan.

Naziek 3D filmak egiten zituzten

Hollywood aldetik efektu honekin harritu nahi gaituzten bitartean (aurrerago beste artikulu batean hitz egingo dut 3D ari buruz dudan iritzi oso negatiboaz) aspalditik existitzen den teknika bat dela esan behar da, Naziek propaganda egiteko 1930 urtean beraien sistema propioa erabiliz sortu zutena esaterako.

Laszlo Csatary kriminal nazia hil da

Laszlo Csatary nazia 98 urterekin hil da Budapesteko erietxe batean pneumoniarekin, juizioaren zain zegoela. Bigarren Mundu Gerran 15.700 judu hiltzea egotzita gerra krimenagatik auziperatuta zegoen.

AEBen egungo klabeak

Bigarren Mundu Gerraz eskolan edo unibertsitatean ikasitakoarekin asko zenekiela uste zenuen? Bada, Josep Fontanaren liburu hau irakurtzen baduzu, ezetz konturatuko zara, edo behintzat, beste gauza asko ere ikas ditzakezula gerraren arrazoiez eta ondorioez; eta batez ere, hurrengo 40 urteetan...

25 urte Piarres Larzabal gabe

Mende erdia joan da Piarres Larzabal antzerkigile, apaiz eta militante politikoa hil zenetik.

"Franco nazia zen, faxista baino gehiago"

Historia liburu batek agerian utzi du Espainia erabat nazifikatu zela 1936ko gerraostean. Egileak dio horrek arrasto ideologikoa utzi zuela frankismoan, baita Hitler erori ondoren ere.

Esbastika, udazken koloretan

Zernikow (Alemania), 1992ko udazkena. Alemaniako gobernuak hiru urte lehenago batutako herrialdearen lurralde osoko airetiko argazkiak ateratzeko agindu zion aireko ejertzitoari. Eta argazkiak aztertzeaz arduratu ziren unibertsitateko ikasleek aurkikuntza bitxia egin zuten: Brandenburg...

Frankismoa epaituko al du Argentinak?

Argentinan, frankismo garaiko krimenen kontra abian den ekimenak aurrerapausoak eman ditu, eta bi urteko ibilbidearen ondoren, erregimeneko biktima askoren itxaropen nagusi bihurtu da. Espainiako Justiziak garbi esan du –Garzon epailearen kontrako neurriekin– frankismoa epaitzen saiatzea Estatuko legediaren kontra joatea dela. Diktadurako gehiegikerien erantzuleak babesean daude. 1977ko Amnistia Legeak zigorgabetasuna aitortzen die. Zigorgabetasun harresi hori pitzatzea posible denaren esperantzaz abokatu talde bat ari da lanean Madrildik eta Buenos Airesetik.

1934, Gerra aurreko langileen altxamendua

Urria iraultzarekin lotu izan da beti: boltxebikeek urrian "botere guztia Sobietentzat!" aldarrikatu zuten eta urriaren lehen batean berriz, Maok Txinako Errepublika Popularra sortu zuen. Urriari oldartze lurrina dario eta lurrin horrekin busti ziren orain 70 urte Asturias, Katalunia eta baita Euskal Herria ere. Ez ziren idealista fanatikoak, langile arruntak baizik. Beti amestutako gizartea gertu zela ikusi zuten eta horregatik irten ziren kalera.
Multimedia

2015-05-15  |  II. Mundu Gerra

GURS: Euskaldunen infernua 70 urteren ostean

Gurs, Espainiako II. Errepublikaren galeraren ostean Frantzian errefuxiatu ziren euskaldunentzat eraiki zuten "harrera lekua" izan zen. Irekita egon zen 6 urteetan 6.500 euskaldun pasa ziren handik. Bere sorreratik 70 urte betetzen diren honetan, Gurseko presoen zuzeneko testigantza...

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiƱa Argia Antza iametza Adur Luditoys