Piztu Ezazu Argia 970x90

Nola topatu zen Higgs bosoia?

1964. urtean Higgs bosoien teoria plazaratu zen: unibertsoko partikula guztiek masa zergatik zuten azaldu nahi zuen. Sen onari erantzuten zion eta beste edozein teoriak baino probabilitate haundiagoak zituen egia izateko, baino 2012rarte ez zen frogatzerik izan.

Marie Curie eta Gerla Handia

Zientzia eta guda gizonezkoen alor esklusiboak ziren XX. mendearen hasieran. Espresuki debekatuak zitzaizkien emakumezkoei, neskametzarako edo gizasemeen menpeko lan anonimoetarako ez bazen behintzat.

Dagoeneko ofiziala da: ez da ioi azeleragailurik egingo Leioan

Herenegun Zamudioko Teknologia Parkean egindako agerraldian, Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak adierazi zuten aurrerantzean “beste era batera” bideratuko dutela Neutroi Iturriaren proiektuan duten parte hartzea.

Argiaren abiaduraren unibertsaltasuna

Zientziaren beste paradoxa bat, Albert Einsteinek formulatu zuen erlatibitatearen teoriatik ondoriozta daiteke. Teoria honen arabera, argiaren abiadura behatzaile guztientzat beti berdina da, 300000 km/s ingurukoa alegia.

Stephen Hawking fisikariak Israeli boikota egingo dio

Stephen Hawking fisikariak boikot akademikoa egingo dio Israeli, bertako presidente Shimon Peresen omenez egingo den ospakizunera joateko gonbidapena ukatuz. Gutun baten bidez eman du erabakiaren berri, Israelek palestinarrei emandako tratua gaitzetsi asmoz, The Guardianek argitaratu duenez.

Partikula elemental guztien jatorria azalduko lukeen 'Higgsen bosoia' izan daitekeena aurkitu dute zientzialariek

CERN laborategiko zientzialariek Higgsen bosoia izan daitekeen partikula aurkitu dutela iragarri dute gaur goizean. 1960ko hamarkadan Peter Higgs fisikari britainiarrak esan zuen partikula elementalen artean beste guztien jatorria izango zen partikula bat existitu behar zela, eta bosoi deitu zion. Orain arte ez da frogatu halakorik zegoenik. Zientziaren argotean “Jaungoikoaren partikula” ere esaten zaio Higgsen bosoiari.

Pintura, sanba eta mekanika kuantikoa

Pasadena, AEB, 1960. “Ofey” izengoitiko margolariak masaje-etxe baterako enkargua egin eta margolana erosleari eraman zion. Baina masaje-etxeko jabea atxilotu zutela jakinarazi zioten. Koadroa atzera furgonetan sartu, eta, emazteari baimena eskatu ondoren, putetxez putetxe ibili zen artista bere lana saldu nahirik. “Ofey” izenordearen atzean Richard Feynman (1918-1988) zegoen, XX. mendeko fisikari nagusietakoa. Handik bost urtera, 1965ean, Fisikako Nobel Saria eman zioten.

Super-eroankortasunak ehun urte “bete” ditu

1911ko apirilaren 8an H. K. Onnes fisikari holandarrak frogatu zuen merkurioa asko hoztu ondoren elektroiak erresistentziarik gabe higitzen direl. Bestela esanda, super-eroankortasuna existitzen dela frogatu zuen.

Zulo beltza Zientzian

Zulo beltz batek Lurra irentsi al dezake? Baietz uste dute Walter L. Wagner eta Luis Sancho zientzialariek. Errua LHC (ingelesez Large Hadron Collider) deritzon CERN Ikerketa Nuklearrerako Europako Kontseiluaren proiektu zientifiko batek omen du. Proiektuaren helburua masa nola sortzen den ezagutzea da edo beste modu batera esanda, unibertsoaren sorrerari buruz argibide gehiago lortzea. Baina badirudi benetako zuloa ez dela unibertsoan sortuko, CERN erakundeko partaide diren hainbat gobernuren kutxatan baizik.

Pedro Migel Etxenikeri eman diote Espainiako ikerketa saria

Pedro Migel Etxenike EHUko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradun eta Donostia International Physics Centerreko buruak Espainiako ikerketa saria jaso du. Epaimahaiak fisikari nafarrak partikulen eta gainazalen arteko interakzioen ikerketan egindako ekarpena nabarmendu du.

Einstein omenduko du Elhuyar aldizkariaren iraileko aleak

Elhuyar Zientzia eta Teknika aldizkariak Albert Einstein zientzialaria omenduko du iraileko alean. Fisikari amerikarrak egindako hiru ekarpen garrantzitsuenak gogoratuko ditu 212. zenbakiak.

Urrezko domina jasoko du Pedro Migel Etxenikek

Espainiako Fisikaren eta Kimikaren Elkarteak urrezko domina emango dio gaur (11) Pedro Migel Etxenike Nafarroako fisikariari, hark egindako ibilbideagatik. Aipatu elkarteak urtero bereizten du zientzialari garrantzitsuren bat.

Pedro Miguel Etxenikek jaso du Manuel Irujo Saria

Lizarrako Irujo Etxeak Pedro Miguel Etxenike fisikariari eman dio Manuel Irujo Saria, euskararekiko duen konpromisoagatik eta zientzia eta kultura nazioartean zabaltzeagatik.

Hamar albiste zientifiko garrantzitsuenak

Jon Torner jontorner@argia.eus "Science" aldizkariak 2002an zientziaren arloan izandako hamar gertaera garrantzitsuenen zerrenda ezagutarazi berri du. Aldizkaria kaleratzen duen Zientziaren Sustapenerako Elkarte Amerikarraren (AAAS) arabera, aurreneko postua "RNA txikiak" izeneko molekulen...

Biofisika Unitate berria EHU-n

Biofisika Unitate berria inauguratu zuten atzo (22) EHUko Leioako campusean. Besteak beste, mintz biologikoak eta proteinen egitura ikertuko dituzte bertan. Unitate hau EHUren eta Espainiako Zientzia eta Teknologia Ministerioko Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiaren baitan egongo da.

Pedro Miguel Etxenike EHUko fisika katedradun nafarrak jaso (...)

- Pedro Miguel Etxenike EHUko fisika katedradun nafarrak jaso zuen atzo (15) 2002ko Zientzia eta Teknologiaren Iberdrola saria, Valladolideko Unibertsitatean egindako banaketa ekitaldian. Honela, 72.121 euro eskuratu ditu Etxenikek eta berak aukeratutako ikerketa taldeak 12.000 euroko beka...

Donostiako Urrezko Domina jaso zuen Pedro Miguel Etxenike (...)

- Donostiako Urrezko Domina jaso zuen Pedro Miguel Etxenike zientzialariak larunbatean (2) Donostiako Miramar Jauregian egindako ekitaldian. Bestalde, Juan Colmero fisikariari eman zioten egun berean Ikerkuntzaren Euskadi Saria. ("Euskaldunon Egunkaria", "Diario de...

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys