18,5 milioi dolarreko marratxoa

1962ko uztailaren 22an Mariner 1 espazio-ontzia aireratu zen. Garaiko 18,5 milioi dolarreko (egungo 500-600 milioi) proiektuak Artizarra zuen jomuga, baina hegaldiak 294,5 segundo besterik ez zuen iraun. NASAko arduradunek ontzia suntsitzea erabaki zuten, suziriak ez zielako behar bezala erantzuten...

Atzoko teknologia, gaurko hondakinak

Ezin da zalantzan jarri zaborraren kudeaketak eztabaida eragiten duela gure gizartean. Bada ordea, oharkabean pilatzen ari den zabor mota bat; ia ikusezina da eta gizakion buruen gainean dago, 30.000 bat metro gorago. Espazioko zaborra da, eta arazo larria bilakatzen ari da espazioko ikerlarientzat.

Mark Twain eta Halley kometa

1835eko azaroaren erdialdean Halley kometa periheliora iritsi zen, hau da, orbitan Eguzkitik gertuen dagoen eta Lurretik hoberen ikusten den puntura. Handik bi astera, azaroaren 30ean, Samuel Langhorne Clemens jaio zen, gero Mark Twain ezizenez ezagun egingo zen idazlea. Kointzidentziaren jakitun,...

Unibertsoaren ezagutzarako tresna bat gehiago

Grabitazio uhinen aurkikuntzak aro berri bat irekiko du gure unibertsoaren ezagutzan. Izan ere, grabitazio uhinei esker unibertsoaren iraganeko bilakaera ezagutu ahalko dute ikerlariek.

Emakume bat Ilargian

Ilargia, 1960ko uztailaren 20a. Apollo 11.a Ilargiaren azalera iritsi baino hiru minutu lehenago, ontziko ordenagailuaren alarmak abian jarri ziren. Ordenagailua gainkargatuta zegoen, datuak jaso eta jaso ari zelako. Ilargiratzeko beharrezkoa ez zen radar sistema bat, ezustean, ordenagailuaren...

Plutonen ur-izotza dagoela uste dute zientzialariek

Uztailean NASAren New Horizons espazio-zunda Plutonera hurbildu eta hango argazkiak eta datuak bidaltzen hasi zen. Irudietan ikus daitekeenez, izotzezko mendiak daude Plutonen; mendion ezaugarriak kontuan hartuta, zientzialariek uste dute izotz hori urez osatuta dagoela. Oraindik ongi ulertzen ez...

Opportunity, hamaika urte Marteko gainazalean

2004ko urtarrilaren 25ean, Opportunity robotak lanari ekin zion Marteren gainazalean. Lehenik Arrano izeneko kraterra aztertu zuen, eta ondoren Victoria kraterreko harkaitzak ikuskatu zituen. Azkenaldian Endeavour kraterrean kokatu da Opportunity. NASAk jakinarazi duenez, Marten daramatzan...

Asteroideen aurkako defentsa prestatzen

NASAko eta Europako Agentzia Espazialeko ingeniariak Italian elkartu ziren apirilean, Lurraren inguruan dauden meteoroideen eta asteroideen portaera aztertu eta arriskua neurtzeko. Kalkuluen arabera, datozen 100 urteetan Lurraren inguruan dauden milioika gorputzetatik 500 inguru sartu litezke...

Ilargia eta energia

Udaberria etortzearekin batera Ilargia protagonista bihurtu zen, egun batzuetan bederen, geure bizitzetan. Eguzki eklipsea ez da egunero gertatzen, eta eklipsearekin batera ilargia Lurretik oso hurbil baldin badago gertaera meteorologiko garrantzitsuak izaten dira. Ordu batzuetako iluntasunari...

Ganimede sateliteak Lurrak baino ur gehiago eduki dezake

Ganimede, Jupiterren satelitea, eguzki sistemako handiena da. XVII. mendean Galileok aurkituz geroztik, urtez urte gero eta datu gehiago ditugu beraren osaketari buruz. Galileo zundak eta berriki Hubble teleskopioak lortutako datu eta irudietan oinarrituz, ia ziurtzat jotzen da Ganimedek ur gazia...

Saturnoko eraztunen jatorriaz beste bi hipotesi

Ikerlariak aspalditik ari dira Saturnoko eraztun ederren jatorria ikertzen. Hipotesi bat baino gehiago eman da, baina ez-ezagutza gailendu da orain arte. Berriki, Nizako behategi bateko ikerlariek bi hipotesi plazaratu dituzte. Baten arabera, Neptunotik haratago zegoen objektu handi batek Saturnoko...

Philae espazio moduluaren jauziak Tchuri kometan

Azaroaren 12an, Europako Espazio Agentziak (ESA) bidalitako Rosetta zundaren Philae moduluak lur hartu zuen 67P kometan. Kometa horrek Churyumov-Gerasimenko du beste izena, eta Tchuri ere esaten zaio. Ikustekoak izan ziren ESAko teknikarien algarak eta besarkadak Philae-ren lurrartzea...

Biziaren oinarria izan litezkeen molekulak galaxiaren erdian

Ikerlari talde alemaniar-estatubatuar batek karbono molekulak aurkitu ditu gure galaxiaren erdialdean dagoen Sagittarius B2 gas-laino erraldoian. Molekula horiek molekula konplexuagoak osatzeko oinarriak dituztela adierazi dute. Orain arte espazioan aurkitutako karbono molekulek pilota...

Kanadan suzko bola erori da zerutik

Maiatzaren 4an, Kanadako Ontario probintziaren hegoaldean, hainbat automobiletako kamerek mugitzen ari zen gorputz gori bat grabatu zuten; ondoren, eztanda handi bat entzun zen. American Meteor Society elkartearen arabera, meteorito baten lurreratzeak eragin zuen eztanda hori. Atmosferarekin...

Ukrainako gatazka espaziora iritsi da

Errusiak iragarri du Nazioarteko Espazio Estazioa utziko duela 2020an. Ukrainako gatazkaren harira AEB-Errusia harremanak zenbateraino gaiztotu diren erakusten du berriak.

Izarrak ikusteko denboraren makina

www.stellarium.org webguneak ordenagailuan planetarioa izateko aukera ematen du. Duela hamar urte garatzen hasi ziren softwareak zerua 3Dn eta modu errealistan ikusteko aukera ematen du, begi hutsez edo binokular nahiz teleskopio bidez. Sistema eragile nagusiekin bateragarria da programa, eta...

Rosetta zunda espaziala “esnatu” egin da

31 hilabete isilean izan ondoren, urtarrilaren 20an lanean hasi zen Rosetta zunda espazial europarra. Lurretik 800 milioi kilometrora dagoenez, bidalitako lehen seinaleak 45 minutu behar izan zuen guregana heltzeko. Zundak hainbat kometa aztertu behar ditu. Lehena 67P/TG izenekoa izango da,...

ISON kometak iraun al du?

Azaroaren amaieran ISON kometa inoiz ez bezala hurbildu zen eguzkira. Lehen berrien arabera erabat desintegratu zen, baina azken aldian egindako behaketen ostean ez dago hain garbi hala gertatu zenik. Izotzez eta harkaitzez osatutako kometa, eguzkira hurbildu ahala, 2.700ºC-ko...

Grabitate ezaren ondorioak

Egungo teknologiarekin espazioa kolonizatzea oso zaila izango da gizakiarentzat, gure gorputza grabitatearekin bizitzeko eginda baitago. Joan den mendean sateliteak espazioratzen hasi zirenetik, milaka animalia bidali izan dira saiakerak egiteko asmoz. 1991ko ekainean, Columbia satelitean,...

Milatik gora exoplaneta ezagun

Orain hogei urte inguru ez zen gure eguzki sistematik kanpoko planetarik ezagutzen. Udazken honetan, berriz, 1000. exoplaneta ezagutu dugula diote ikerlariek. Ofizialki, Michel Mayor eta Didier Quelozek aurkitu zuten lehen exoplaneta: 51 Peg b. Baina oraindik, planetak atzemateko modu...

Nolakoa da Voyager zundekiko komunikazioa?

1977ko irailaren 5ean espazioratu zuten Voyager 1 zunda, eta urte batzuk geroago Voyager 2. Zunda horien zeregina espazioan urruntzea eta posible bazen eguzki sistematik ihes egitea da. Horretan ari dira, bata gugandik 19.000 milioi kilometrora baitago, eta bestea 15.000  milioi...

Voyager, hemen gaude!

Voyager proiektuaz hitzegingo dizuet, ikus dezazuen, zeinen patetikoa izatera irits daitekeen gizakia. Eta hala eta guztiz ere, gu bezelako nabigatzaile esistentzialoi, oiloipurdia jartzen zaigu, noizbait beste galaxia batetako izaki batek Voyager-arekin topo egin eta zer sentituko duen...

Espazioa hobeto ikusteko

Arizonako Unibertsitateko astronomoek lente berezia prestatu dute, egungo teleskopioei eransten zaiena, eta horren bidez lurretik hartzen diren zeruko argazkiak askoz ere garbiagoak dira. Lente berezi horrek atmosferak sortzen duen dirdira ezabatu eta argazki askoz ere garbiagoak ateratzen ditu....

Hurbiltzen ari zaigun kometa, laster begien bistan

Vitali Nevski eta Artyom Novichonok astronomoek antzeman zuten, joan den irailean, Lurrera hurbiltzen ari den ISON kometa. Orduz geroztik, Hubble eta Gemini North espazioan teleskopioak ari dira kometaren ibilbidea behatzen, lehenbizikoa espaziotik eta bigarrena Hawaiitik. Eguzki sistemaren...

Gero eta kezka handiagoa sortzen du espazio-zaborrak

Ia 5.000 satelite jaurti dira espaziora 1957tik. Gehienak Lurretik 800 eta 2.000 kilometro arteko altueran ari dira orbitatzen; eta euren zeregina amaitu ondoren bertan geratzen dira zati gehienak. Guztira, hamar zentimetro baino gehiago daukaten 23.000 tik gora pieza daude; zentimetro bat eta...

Ura izan dezaketen bi planeta antzeman dituzte

Kepler teleskopioa baliatuz, Notre Dame Unibertsitateko (AEB) Justin Creppek ikerlariak bi planeta detektatu ditu, orain arte aurkitutakoen artean gure Lurraren antz handiena dutenak. 1.200 argi urtera dagoen izar baten inguruan biraka dabiltza eta Lurra baino pixka bat handixeagoak dira. Bi...

2012 DSA 14 asteroidea, ezintasun adibidea

45 metroko diametroa eta 135.000 tona dituen harri puska, 2012 DSA 14, guregandik 27.680 kilometrora igaro zen otsailaren 15ean; egun bereko goizean –Errusiako ordutegian–, hamar tona inguruko meteoritoa guregana heldu zen. Meteorito txiki horrek 200.000 metro koadro kristal...

Azkenik, badirudi Apophisek ez gaituela joko 2036an

Lurraren inguruan milioika harri-puska ari dira biraka. Ez dira gutxi gure atmosfera zeharkatu eta lurra jotzen dutenak. Asko erabat suntsitzen dira atmosfera zeharkatzean, eta guregana heltzen direnak txikituta ailegatzen dira gehienetan. Lurraren orbitan biraka ari direnak eta tamainaz handi...

300 metro zabalerako asteroideak Lurra jo dezake 2029an

2029ko apirilaren 13an Apophis asteroideak Lurra joko du, adituek diotenez. 510 mila tona TNT adinako leherketa ekarriko luke, hidrogeno bonba batek eragin dezakeena hamar bider, alegia.

Europar espaziontzi bat Ilargira 2019an

Europako Espazio Agentzia (ESA) Ilargirako bidea egin ala ez erabakitzen ari da. Orain arte AEBk eta garai bateko SESBk baino ez dute egin bidaia hori –gizakiak bidalita batzuetan, bestetan ez–, baina aspalditik  ari dira zientzialari europarrak horretarako behar den jauzi...
Multimedia

2011-05-10  |  Espazioa

Leopold Eyharts astronauta

Biarritzen orain dela 54 urte jaio eta gaztetatik Arrangoitzen bizi izan da. Ingeniaritza ikasketak Frantziako Aire Armadaren Akademian amaitu zituen 1979an eta 1998ko urtarrilaren 29an Soyuz TM-27-STS-122 espazio-misioan parte hartu zuen. Europako Agentzia Espazialeko astronauta da. Euskal...

2011-05-03  |  Espazioa

Gagarinen etorria

Garbine Ubeda lankidearen blogetik hartutako sarrera honi irudi zein soinu gehitu diogu: "Ez naiz epopeia zalea sekula izan. Aitor dut, hala ere, Iuri Gagarinen balentria salbuespenekotzat jo izan dudala beti, hura protagonista izan zuen gertakariaz sortutako epika euforiko eta...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys