"Baratzea iraultza bihurtzen ari da"

Usurbil, 1961. Paisaia kulturalean espezializatutako paisajista eta ingeniari agronomoa, landareei buruzko jakintza biltzeari eta zabaltzeari buru-belarri emana azken hamarkadetan.  Argian astero-astero artikuluak idazten hogei urte inguru daramatzan honetan, Errekondok aspaldiko proiektua gauzatzear du, “dibulgazio lan horri beste forma bat emate aldera”: Bizi Baratzea, aldizkari honekin elkarlanean egindako liburua. Apirilaren 28an egingo den aurkezpenaren atarian, lan horren zergatia azaldu digu egileak.  

Zergatik da ona zuntza jatea?

Gauza jakina da zuntz dietetikoak ez digula bitaminarik ez mineralik  ematen, baina, hala ere, ezinbestekoa da gure nutrizioan, tumoreak prebenitzen, pisua zaintzen eta idorreria saihesten laguntzen digulako. Zuntz dietetikoa ez da gure gorputzean digeritzen, ezta xurgatzen ere, baina...

Bizi Baratzea liburua, herririk herriko bidaian murgilduta

Eskarmentu luzea du Jakoba Errekondo paisajistak landareen munduaren berri ematen. ARGIAko orrialdeetan astero-astero dibulgazio lan eskerga egiten hogei urte daramatzan honetan, usurbildarrak baratzezaintzari buruzko jakintza bildu du Bizi Baratzea. Garaian Garaikoa Garaiz liburuan.

Terminator

Ez da, ez, film baten izena. Baina fikzio izugarrienak baino gehiago izutzen duen errealitatea da. Gordina. Terminator. Deuseztatzailea, ezereza dakarrena. Hazietan garatu den teknika bati esaten zaio terminator. Transgenikoak sortu dituzten enpresek negozioa areagotzera bideratua. Beren botere...

Lurrik Gabeko Nekazariek eukalipto transgenikoak suntsitu dituzte Brasilen

Martxoaren 5ean Brasilgo Lurrik Gabeko Nekazarien (MST) mugimenduko 1.000 emakume eukalipto transgenikoa produzitzen duen Futura Gene enpresara sartu ziren. Landareak suntsitu zituzten, “genetikoki eraldatutako laboreen arriskua” salatzeko asmoz.

9.000 urteko garagardo gozoa

Platonek esan zuen: “Garagardoa asmatu zuena gizon jakintsua zen”.

Ekonomia bertokiratzetik zonbiak hiltzerainoko planak dituzte Amikuzen otsailean

Amikuzeko Zabalik elkartearen otsail ostegunetako zita klasiko bihurtzeko bidean da. Aurten zer antolatu duten iragarri dute eta, gaien ugaritasuna eta gaurkotasuna ikusirik, emango dute zeresan franko.

Elikaduraren negozioa: goseak ez du axola, diruak bai

Esther Vivas kataluniarra elikagaien industrian aditua da. El negocio de la comida (Janariaren negozioa) izeneko liburua publikatu berri du eta elikagaien merkatu globalaren funtzionamendua du hizpide. Munduan 12.000 milioi lagunentzat adina janari produzitzen da eta 1.000 milioi lagunek gosea pasatzen dute.

Eztiak gozatu zituen Historiaurrea eta Antzinaroa

Bicorpeko Armiarmaren haitzuloko (Valentzia) pintura batean gizakiak eztia biltzen agertzen dira, erleak inguruan biraka dabiltzala. Horregatik dakigu Historiaurrean gizakiek jakiak eztiz gozatzen zituztela, Neolitora arte erlezaintza garatu ez zen arren. Antzinaroan ere, Mendebaldean behintzat,...

Transgenikoen inpaktuak neurtzeko inoizko ikerketa handiena abiatuko dute

Genetikoki Eraldatutako Organismoek (GEO) bizidunen osasunean duten inpaktua hobeto ezagutzeko helburua dauka 2015ean hasiko den Factor GMO esperimentuak.

Zer da zerbitzu publikoak pribatizatu nahi dituen TTIP hori?

Europar Batasunaren eta Ameriketako Estatu Batuen arteko merkataritza hitzarmen transatlantikoa da TTIP. Herritarrongan eragin zuzena izango duen ituna bada ere, multinazionalen, lobbyen eta botere politikoaren artean hartzen ari dira erabakiak. Ezkutuan, herritarren parte-hartzerik gabe eta prentsari ateak itxita.

Behea goiko muturrean

Herbehereek urrats izugarria eman dute. Europaren bihotzean dagoen estatu horrek, Animalien Aldekoen parlamentarien ekimen bati esker, Roundup herbizidaren salmenta debekatuko du. 2016tik aurrera ezin salduko zaie erabiltzaile partikularrei. Roundup horren osagaia glifosatoa da, gaitz askoren...

Kontuz gantz ezkutuarekin

Ahoratzen dugun gantzaren %40 erraz identifikatzen dugunez, nahi izanez gero otorduetan albo batera utz daiteke; urdaiazpikoaren zati zuria edo haragi-xerra baten koipea, esate baterako. Baina gainerako guztia, %60, ez dago hain ikusgai, janariaren beraren itxuragatik edo koiperik duen ala ez...

%28 ortorexiadun

Makurkeriaren aroa bizi dugu. Txarra dena ontzat eta ona txartzat dugu. Ederra itsusi eta itsusia ederra. Osasungarria osasungaitza eta gaitza osasungarri. Balioak makurki irauli eta buruz behera, hankaz gora azaltzen zaizkigu… Ortorexia ezagutzen al duzu? Zuzena edo egokia dena...

4.000 hitzeko 'Elikadura hiztegia' ondu du Edorta Agirrek

Elikadura hiztegiak bi osagai ditu, batetik, glosario hutsa eta bestetik hiztegi entziklopedikoa. Biak sarean daude erabiltzeko moduan.

15 proposamen eboluzioa eta elikadura bateratzeko

Zer egin eta zer ez egin eboluzioarekin bateragarria den elikadura lortzeko? 15 proposamen eskainiko ditugu. Hemen lehenbiziko bostak.

Tasmaniako aborijena bost libratan

Ozeania, 1642. Abel Tasman Jansen nabigatzaile holandarrak uharte bat aurkitu zuen Australiako kostaldetik 240 kilometrora. Bertako biztanleak azal iluneko eta ile kizkurreko gizon-emakume txiki eta argalak ziren (gizonezkoek 1,60 m neurtzen zuten batez beste, eta emakumeek 1,48). Ehiza eta...

Bizkotxoaren hastapen gogorrak

XVI. mendean, bizkotxoak marinelen elikagai nagusietakoa ziren itsas ibilaldi luzeetan. Opil txiki biribilak ziren, galleta modukoak, gari irinez eginak. Bi aldiz egosten zituzten, bidaian zehar hartzitu ez zitezen. Eta egosaldi bikoitz horretatik datorkie izena, latinez bis coctus hitzek...

"Ongi janez salbatuko dugu Lurra"

“... Periodikuak ez dire gutaz mintzatzen Parisen”.

Janarien “ospea” aldatu egiten da (I)

Nutrizioaren eremuko aurkikuntzek zenbait elikagairen alderdi negatiboak eta positiboak hobeto ezagutzeko aukera ematen digute. Baina aurkikuntza horiek mendetan zehar gure elikaduraren oinarria osatu duten “egia biribilak” zalantzan jarri edo are, erabat iraultzen dituztenean,...

Udan eskola jantokiak itxiz gero, Iruņeko haur askok ez dutela zer jan izango salatu dute

Iruñeko eskola jantokiek hiriburuko haur guztien elikadura ziurtatu behar dutela adierazi dute Geroa Bai eta PSN alderdiek. Kexu agertu dira udan itxi egiten dituztelako, eta Udalari eskatu diote laguntzak bideratzeko.

Coca-Colak eta Pepsik osagai kimiko bat erabiltzeari utziko diote, sinadura-bilketa baten eraginez

Coca-Cola eta PepsiCo konpainiek ez dute Fanta, Powerade eta Gatorade moduko freskagarrietan BVO osagai kimikoa erabiliko, AEBetako gazte batek kanpaina bat abiatu ostean produktu kimiko horren erabilera galarazteko. AEBetako, Kanadako eta Latinoamerikako freskagarriei eragingo die neurriak; Europar Batasunean eta Japonian debekaturik dago lehendik ere BVO erabiltzea.

Bost ebidentzia zientifiko transgeniko eta pestiziden kalteez

Transgenikoen eztabaidan, haien aldekoek argudiatu ohi dute ez dagoela ebidentzia zientifikorik frogatzeko genetikoki aldatutako gaiak osasunerako kaltegarriak direla. Bost ikerketak ebidentzia zientifiko horiek erakutsi dituzte. Transgenikoen eta haiekin lotutako pestiziden arriskuak benetakoak direla frogatu eta laborantza organikoaren abantailak nabarmendu dituzte.

Arraina kontsumitzea, norentzat da onuragarri?

Arraina jatea osasungarria dela uste zabala da. Zer eragin du, ordea, ingurumenean? Eta itsas espezieetan? Eta komunitate lokaletan? Nor da arrainaren kontsumo igoerarekin onurak lortzen dituena?

Gazteen gizentasuna kezkagarri bihurtzen ari da Europan

Munduko Osasun Erakundeak (MOE) astelehenean argitaratu zuen txostenaren arabera gazteen gizentasuna epidemia bihurtzeko bidean dago Europan.

EBn Pioneer-en arto transgenikoa landatzeko bidea zabaldu da

Europako Batzordea prest dago arto transgenikoa Europako lurretan landatzea baimentzeko, hemeretzi estatu kidek erabaki horren aurka bozkatu badute ere.

Elikagai nazkagarriak, kultura kontua

“Esan zidan europarra naizenez eta, ondorioz, aberatsa, ez nituela txiroen jakiak (oilaskoa, bildotsa, antxumea) jan behar; sugea, txakurra, labezomorroa edo arratoia bezalako jaki apartak baizik“, azaldu du Indiara joandako ikasle batek.

Mate bat eta amodio bat

Argentinarren, paraguaitarren eta uruguaitarren idiosinkrasia ezin da ulertu mate infusioa gabe. Hainbesteko garrantzia zergatik ematen dioten jakin nahi?

1507

Uste bazenuen 1507. urtean gertatutako zerbaitez hitz egin behar nuela, segi hurrengo orrialdera. Pioneer multinazionalak Europar Batasunean komertzializatu nahi duen arto transgenikoaren izena da 1507, edo beharbada abizena, horrelakoetan zaila da zehaztea. Laborearen segurtasunaz kezka agertu du askok, baina kezkatzeko arrazoirik ez dagoela esan du Europan jaten dugunaren zaindariak, EFSA elikagaien segurtasun agentziak.

'Eman minutu 1 ogiaren alde' ikusentzunezko lehiaketa

‘UNESCO Etxea – Euskal Herriko UNESCO Zentroa’ GKEak ikusentzunezko lanen lehiaketa deitu du, elikadurarako giza eskubideari buruzko kontzientzia zabaltzeko helburuarekin.
Multimedia

2015-04-17  |  Elikadura

Hilario Arbelaitz sua eta eskua

Zuberoa jatetxeko nagusi Hilario Arbelaitz oiartzuarrak sukaldaritza ulertzeko duen erari buruzko lana. 2008an ETBrentzat egindako lana.

2014-12-19  |  Elikadura

Antiguaotarrak kontsumo taldea

Donostiako Antigua auzoan elikadura subirautzaren alde lan egiten duen taldeari buruzko lana. Egilea: Antiguotarrak Kontsumo Taldea.

2014-05-06  |  Elikadura

Elikadura eta osasuna

2013ko uztailaren 1ean, Bolibarren, Nerea Basterretxea Joseba Plaza eta Pedro Akarregik emandako hitzaldia. Iturria: Udako Unibertsitate Bolibartarra

2014-02-27  |  Elikadura

Haur guztiei janariaz irakatsi

AEBetako West Virginiako Huntington hirian gizentasunaren aurka garatu zuen proiektua oinarri, TED sariaren irabazle Jamie Oliverrek janariaren inguruko ezjakintasunaren kontrako defentsa sutsua egiten du. Iturria: TED.com

2013-10-07  |  Elikadura

Azpeitiko Azoka Herritik ekimena

Azpeitian egin berri dute Azoka Herritik ekimenari buruzko bideo erreportajea duzue ikusgai. Azoka Herritik ekimenak herriko sektoreak batu eta kontsumo eredu berri bat bultzatzea du helburu. Bertakoek ekoitzia, herrian kontsumitu dadin.

2013-08-08  |  Elikadura

Egoitz Garro

Egoitz Garro, aholkulari makrobiotikoa, Altzan (Donostia) jaio zen  eta gaur egun Lekunberrin bizi da. Elikadura makrobiotikoan espezializatu da, baina baita masajean, akupunturan, erreflexologian, chi kung-ean, meditazioan eta arnasketa terapian ere. Duela hiru urte, bazkidearekin batera,...

2013-03-08  |  Elikadura

Gainkontsumoa

Ekosistemaren jasangarritasunaren muga gainditzen duen baliabideen ustiaketari deitzen zaio gainkontsumoa. Kapitalismo mugagabearen ezaugarri honi buruzko irudi hauek Samsara filmeko pasarte batekoak dira. 5 urtetan eta 5 kontinenteetako 25 herrialdetan grabatu dituzte irudi gordin bezain...

2013-02-08  |  Elikadura

Carlo Petrini

1949ko ekainaren 22an Bra-n (Italian) sortu zen kazetari, soziologo, eta kritiko gastronomikoa, Slow Food fundazioaren (www.slowfoodfoundation.com) sortzaile eta buru izateagatik da ezaguna. 2004an, Turinen, Terra Madre nazioarteko sarea abiarazi zuen 150 herrialdetako 8.000 ekoizle bilduz....

2012-05-11  |  Elikadura

Marie Monique Robin

Kazetari, zinegile eta idazle hau 1960an sortu zen Frantziako Deux Sèvres eskualdean. Ikerketa anitzen egile, liburu eta filmetan plazaratzen ditu bere lanaren emaitzak eta mundu osoan sari anitz jaso ditu. Heriotzaren eskuadroiak eta frantses eskola (2003), mundu guztia aho-zabalik utzi...

2012-04-27  |  Elikadura

Edurne Elizondo

Camille hartza Pirinioetako bakardadean, Itoizko urtegian ito nahi ez zutenak, derrigorrezko soldaduskari galbidea ekarri zioten intsumisoak… Desobediente anitz ezagutzera eman digun kazetari argia da Elizondo. Bere animaliekiko maitasun eta grina kutsakorra da oso eta gustura solastatu...

2011-11-08  |  Elikadura

Jatearen arriskuak

Janari faltarik ez dugunoi, jaten duguna bihurtu zaigu problema. Otordu bakoitzean substantzia kimiko kutsagarriak sartzen ditugu gorputzean; mokadu batek ez digu kalte egingo, baina substantzia horietako asko luzaroan geratuko direnez gure organo, ehun eta zelulei itsatsita, zenbatgarren...

2010-09-30  |  Elikadura

Janari ekologikoa etxez etxe

Salgai duten janari ekologikoaren berri Internet bidez ematen dute Amaia Irazusta eta Juan Urkizuk. Etxez etxe egiten dute banaketa. Urola Kostako herri askotako bezeroek erosten dute, eta beste eskualde batzuetara zabaltzen ari dira.

2009-04-02  |  Elikadura

Andoni Luis Aduriz

Mugaritz jatetxeko sukaldaria den Andoni luis adurizekin izan gara. Sukaldetik mundua ikusten dela zioen bere amonak eta geuk ere ikuspegi horretatik piska bat hartu nahi izan dugu. Erreportajea irakurri ARGIA astekarian

2008-07-24  |  Elikadura

Txokolateari begirada hurbila

Kakao merkataritzak eta txokolategintzak tradizio luzea izan du gurean. Gaur egun, txokolatea eskuz egiten duen hainbat fabrika dago Euskal Herrian, eta Baionako Txokolatea da sektore horren ikurrik distiratsuena. Irudi hauen bidez txokolatearen jaiotza, osagai lagunak eta sekretuak gertu...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiÃąa Argia Antza iametza Adur Luditoys