Piztu Ezazu Argia 970x90

Nola konbentzitu gurasoak eskolako hizkuntzak kitxua behar duela izan

Munduko Hizkuntza Ondarearen UNESCO Katedrak gonbidaturik, Gasteizen izan zen iragan urriaren hondarrean Utta von Gleich hizkuntzalari alemana Kultura arteko hezkuntza elebiduna Perun eta Bolivian mintegian. Von Gleich doktorea anitz urtez aritu da hizkuntza-kooperazioari loturiko gaiak ikertzen, eta kitxua-gaztelania eskolatze elebidunari dagozkionak berebat.

Katalanak Boliviako udalei laguntzen ari zaizkie Atez Atekoa ezartzen

Katalunian Atez Ateko bilketan ari direnek osatutako Associació de Municipis Catalans per a la Recollida Porta a Porta (AMCRPP) udal elkargoa laguntzen ari zaio Boliviako Valle Altoko mankomunitateari hondakinen kudeaketa berria ezartzen.

G77-ko herriak alternatibak eraiki nahi eta ezinean

G77+Txina etiketapean bildu dira joan den asteburuan Bolivian munduko 133 herrialde, gehienak txiroak, batzuk indarrean datozen “emergenteak” eta bakarren bat aberatsa. Denen artean Evo Morales ahalegindu da biziberritzen duela mende erdi, herrialde ez-lerrokatuen mugimendua izan zenaren antzekoa Vivir bien goiburuaren inguruan.

Latinoamerikako pelikula onenen zerrenda

Urte hasieran, IMDb-ko lan-taldeak Latinoamerikako herrialde bakoitzeko film onenen zerrenda zein den erabakitzeko botazioa jarri zuen abian. Zerrenda osatzen duten film gehienek Latinoamerikako gizarteek sufritzen duten biolentzia erakusten dute era gordinean.

Edward Snowdenek Errusian eskatu du babesa

Edward Snowden, AEBetako NSA agentziaren espioitza kasuak filtratu dituen CIAko langile ohiak Errusian babesa eskatu du herrialde horretako migrazio alorreko agintariek baieztatu dutenez.

AEBek Boliviako goi karguak espiatzen dituztela salatu du Evo Moralesek

Inteligentzia zerbitzu estatubatuarrek Boliviako gobernuko goi karguen helbide elektronikoak kontrolatzen dituztela salatu du pasa den larunbatean Evo Morales Boliviako presidenteak.

Pentsaera inperialistaren biktima izan dela dio Evo Moralesek

Evo Moralesek uztailaren 2an gertatutakoaz hitz egin du Boliviara iristean, Cochabamba hirian mugimendu sozialekin egindako topaketan.

Evo Morales, Snowden eta Europako gobernu bananeroak

Historiako lotsagarrikerien orrietan geratuko da idatzirik Boliviako lehendakari Evo Moralesi gertatu zaiona Moskutik itzulerako bidaian. Gertatu zaiona baino, Europako zenbait gobernuk egin diotena: Nazio Batuen Erakundearen kideetakoa den herrialde bateko presidenteari oztopoak jarri bere hegazkinean libreki mugitu ez zedin.

Boliviak aireportu zerbitzua nazionalizatu du

Evo Morales Boliviako presidenteak atzo adierazi zuen herrialdeko aireportu sarea nazionalizatuko dutela. Hala, Espainiako Abertis eta Aena enpresen esku zeuden hiru aireportuak administrazio publikoak hartuko ditu bere gain. Langileak pozik agertu dira erabakiarekin, lehendik enpresa pribatuaren inbertsio falta eta enpresaburuen soldata gehiegizkoak salatu zituztelako, besteak beste.

Evo Morales: "AEBek ez daukate etorkizun handirik agintariek pentsamoldea aldatzen ez badute"

Evo Morales Boliviako presidentea elkarrizketatu du Irango HispanTV gaztelaniazko telebista kateak. Boliviako presidenteak adierazi du oraindik ez duela erabaki 2014ko hauteskundeetara aurkeztuko ote den. AEBen kanpo-politika ere gogor kritikatu du. Elkarrizketa Rebelion.org-ek transkribatu du osorik. Pasarte batzuk euskaratu ditugu.

Boliviak kapitalismoaren amaiera iragarri eta Coca-Cola herrialdetik kanporatuko du

Datorren abenduaren 21ean Coca-Cola kanporatu egingo dute Boliviatik, David Choquehuanca Kanpo ministroak iragarri duenez. "Abenduaren 21ak egoismoaren amaiera markatuko du. Coca-Colaren amaiera eta mocochinchearen [sagar-zukua] hasiera ekarriko du", esan zuen atzo Choquehuancak, Evo Morales presidentearekin batera emandako hitzaldi batean. Egun horretan "kapitalismoaren amaiera" ospatuko dutela gaineratu zuen.

Manuel Egiguren Bolivian bizi zen gotzain gipuzkoarra hil da

Manuel Egiguren apezpiku laguntzaile frantziskotarra atzo hil zen 82 urterekin Bermeoko komentuan. Goiatzen (Gipuzkoa) jaio zen eta Trinidaden (Beni, Bolivia) bizi zen 1982az geroztik gotzai gisa. Ezagutu zutenek nabarmentzen dute oso "Evozalea" zela eta lan handia egin zuela Beniko indigenen artean.

Unibol: Boliviako indigenek badute beraien unibertsitatea

Kitxuentzako unibertsitatea sortu zuten 2008an Bolivian. Herrietako migrazioa gelditzea helburu, jendeak gogotsu hartu zuen proiektua. Ikasi ostean beraien herrietara itzuli eta bertan laguntzeko prestatu nahi dituzte ikasleak.

Boliviako Poliziak indigenen manifestazioan erabilitako indarkeria ikertzeko batzorde berezia abiarazi du Moralesek

Bi erabaki hartu ditu Evo Morales Boliviako presidenteak: batetik, Amazonasen barrena egitekoa ziren errepidearen eraikuntza bertan behera uztea, eta bestetik, poliziaren jarrera ikertuko duen batzordea abiatzea. Batzorde berezia herrialdeko eta nazioarteko jendeak osatuko du. Evo Moralesen hitzetan, bere Gobernuak ez ditu poliziaren gehiegikeria horiek bideratu eta barkaezinak dira.

Klima aldaketaren biktimak borrokan Ande mendietan

Abenduaren lehen egunetan Mexikoko Cancunen klimaren aldaketaz goi bilera burutu da, oihartzun ahulagoa lortuz iaz Kopenhagen eginikoak baino. Aldiz, urtetik urtera nabarmenagoak dira eguraldiaren aldaketak eragindako kalteak. Cancunekoaren bezperan Peruko mendietan ur lapurketaren kontra oldartutako herritarra hil zuten.

Kitxuaz, aimaraz eta guaranieraz erakutsiko duten hiru unibertsitate zabaldu dira Bolivian

Pasa den asteburuan inauguratu zituzten Bolivian indigenentzat sortu dituzten hiru unibertsitateak. Kitxuaz, aimaraz eta guaranieraz emango dira eskolak, nahiz eta beste bi hizkuntza ere ikasiko diren, gaztelera eta atzerriko hizkuntza bat, ingelesa izan daitekeena. Unibertsitate horien helburua...

Amets Arzallus: “Boliviakoa gerora ere arrasto handia utzi didan zerbait izan da”

2006ko abuztuan bidali zituen ARGIAk Amets Arzallus bertsolari eta kazetaria eta Txomin Txueka argazkilaria Boliviara. Bertako errealitatea jaso eta euskal gizarteari gerturatzea zen helburua. Proiektu hark oso bide emankorra ekarri du gerora, bai ARGIArentzat –besteak beste, Boliviatik ekarritako materialekin osatu baitziren lehen bideoak eta bidaia kanala, beste ekimen batzuen abiapuntu bihurtu direnak– zein Amets eta Txomin bikotearentzat –bi urte eta erdi geroago 40 hitzaldi inguru eskaini dituzte–. Ametsekin izan gara, Boliviako bidaiaz eta hitzaldiez solas egiteko.

Bolivia berriari bai

Boliviak baiezkoa eman dio Evo Moralesen konstituzio proposamenari. Emaitza ofizialak falta direlarik, behin-behineko emaitzek %60ko babesa iragarri dute. Garaipen garbia, beraz, baiezkoaren alde. Dena den, ehunekoak oso desberdinak izan dira departamentu batean edo bestean.

Boliviako argazki galeriak ikusgai

2006. urteko udan Amets Arzallus ARGIAko kolaboratzailea eta Txomin Txueka argazkilaria Bolivian izan ziren. Besteak beste, Evo Morales presidentea elkarrizketatu zuten. Handik ekarritako materialarekin kanal berezia prestatu genuen, argazki, bideo eta testuz hornitua. ARGIAk multimedia alorrean...

Boliviako sarraskia: Hego Amerikako burujabetza jokoan

Irailaren 11n, Evo Moralesen gobernuak ekialde autonomistarekin duen gatazkak gertaera odoltsuak eragin zituen berriro. La Paz hiriburutik 1.200 kilometrotara, El Porvenir herrixkan (Pandoko hiriburua), Cobijara zihoazen milaka laborari eta ikasle indigena erasotu zituzten bertako prefektu Leopoldo Fernándezek bidalitako sikarioek. Gobernuak 15 hildako onartu arren, hildakoak 80 omen dira eta ehunka pertsona desagertuta jarraitzen dute. Fusilamendu basatien ostean hainbat eta hainbat hilotz bota zituzten sikarioek ibai amazoniarretako uretara. Lekukoek hildakoen artean emakumeak ere bazeudela salatu arren, ez da haien arrastorik aurkitu. Hilaren 16an, Cobijako Gobernuak ezarritako setio egoera pean, armadak Fernández atxilotu zuen.

Kitxuak, maiak, maputxeak eta aimarak ARGIAn

Mondragon Unibertsitateak gonbidatu ditu Hego Amerikako hainbat komunitatetako bederatzi lagun euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Egun hauetan Euskal Herriko bazter batetik bestera dabiltza eta atzo ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzara pare bat orduko bisita egin zuten....

Txomin Txueka eta Amets Arzallus Boliviaz ariko dira Plateruenan

Amets Arzallus bertsolari eta kazetaria eta Txomin Txueka argazkilaria Bolivian izan ziren iazko udan. Bidaian bizitakoak ARGIAk argitaratutako Illimani. Boliviako izpiak eta hitzak argazki-liburuan zein Tawantinsuyu espedizioa web gunean kontatu zituzten bi egileek. Bizipen horiek kontatuko...

Boliviako izpiak eta hizkiak bildu dituzte Txomin Txuekak eta Amets Arzallusek

Txomin Txueka argazkilariak eta Amets Arzallus bertsolari eta kazetariak iragan abuztuan Boliviara egindako bidaian bizitakoak bildu dituzte Illimani. Boliviako izpiak eta hitzak argazki-liburuan. ARGIAk argitaratutako lanak aurrenekoaren irudiak eta bigarrenaren testuak batu ditu, gaztelaniara,...

Mutil koskor bat

Bolivia izango da munduko herri bakarra mutil koskor bat duena presidente. Hala da Evo, mutiko bat oraindik, un muchacho, indigenentzat.

Artistak

Arotzarena. Ezaguna da apaizak enbor puska batetik Jesukristo ateratzeko galdetu zion arotzaren istorioa. Niri aitonak kontatu zidan. …baietz, ez zela milagro, eta enbor puska hartatik Jesukristo ateratzeko azkar… bi aldiz esan omen zion, eta zozoak alde egiterako okila hasia zen lanean.

Evoren sudurra

Bushek irakurtzen badu pentsatuko du kokainaz hitz egin behar dudala. Baina ez da oso usaimen finekoa Bush. Evo ez baita kokaina zalea, nahiz eta sudurreko trenkadatik operatua dagoen. Hori ederki asko dakigu guk, tamalez. Esplikatuko dut zergatik. Euskal Herritik Boliviara abiatu ginenean,...

Han goitik ez da itsasorik ikusten

Suitzatik ere ez da ikusten, baina ez da berdina. Boliviak galdu egin zuen itsasorako irteera Pazifikoko Gerran, Txilek kendu zion, lehendik gutxi zeukala-eta. Eta galdutakoa beti sentitzen da are norberago. Hankamotza ere falta duen zangoarekin oroitzen da beti. Eta Bolivia hankamotz gelditu zen...

El Rayo

Ez da Boliviaraino iritsi hamabi puntuko karneta. Baina taxi bakoitzean igotzen ginenean hamabi puntuk hari zenbat iraungo ote zioten kalkulatzera jolasten ginen. Ez dut uste inork kilometroa osatu zuenik. Eta izan ziren lehenengo stopera ere iritsi ez zirenak. Baina marka guztiak hautsi zituena,...

Hizki zopa

IMA. Hegazkin txartelak eskura luzatu zizkigun bulegaria: “Hemendik hiru ordura aterako da hegazkina”. Banku batean eseri ginen, Barajasen. Pasa ziren orduak, hiru, lau, bost, sei... eta gu han. Marmol berdezko estatua bat nuen ondoan, eseria, konpainia egiten. Artista zahar bat omen...

Boliviako bidaiako lehen eguna

IMA. Hegazkin txartelak eskura luzatu zizkigun bulegaria: “hemendik hiru ordura aterako da hegazkina.” Banku batean eseri ginen, Barajasen. Pasa ziren orduak, hiru, lau, bost, sei... eta gu han. Marmol berdezko estatua bat nuen ondoan, eseria, konpainia egiten. Artista zahar bat omen zen, isilik egon zen, kexatu gabe. Galdetzekotan egon nintzen ea berak ere Air Madridekin hartu zuen hegaldia. Madrid- Lima.
INFORMAZIO OROKORRA

Bolivia Hego Amerika erdialdeko estatu itsasgabea da, mugakide Brasilekin ipar eta ekialdean, Paraguai eta Argentinarekin hegoaldean, eta Peru eta Txilerekin mendebaldean. Izena Simon Bolibar ameriketako askatzailearen omenez eman zioten.

Hiriburu konstituzionala Sucre da, nahiz eta hiririk garrantzitsuena eta gobernuaren egoitza La Paz izan, eta hiri handiena eta ekonomia indartsuena duena Santa Cruz izan.

Multimedia

2014-07-18  |  Bolivia

Emakumeak lurraren defentsan

Zenbait herrialdetan egindako bidaiei esker, elikaduraren burujabetza, ingurumena eta lurraldea defendatzeko esperientziak bildu ditu Mundu Bat elkarteak. Nikaragua, Bolivia, Kolonbia eta Euskal Herriko emakumeek beste elikadura eredu bat ezarri nahi dute, eta eredu iraunkorrean nekazari izateko...

2013-12-06  |  Bolivia

Uyuniko gatzezko desertuan barrena

Bolivia hego-mendebaldean, Potosi eskualdeko Uyuni hiriburutik gertu dago Uyuniko Gatzaga, munduko gatz deserturik handiena. 10.582 metro karratu ditu eta Txileko mugaraino iristen da. Antzina lakuak zeuden bertan, baina urte lehor eta beroen ostean, ura lurrundu eta gatzezko paisaia ikusgarria...

2012-10-26  |  Bolivia

Euskal Herria: Ezkutuko zorra

Gaur egun, kontsumitzen ditugun material gehienak oso urrutitik ekartzen dira. Iparraldean kontsumitu eta ekoizten dugun produktu ugarik, Hegoaldeko herrialde txirotuetan dute jatorria, bertan kutsatzea edo langileak baldintza prekarioetan kontratatzea errazagoa eta merkeagoa baita. Gure...

2011-11-04  |  Bolivia

Hego Amerika motoz, Cheren bidetik

Angel Cuerdok eta Fabiola Jubinek lau hilabetetan lurralde hauetan barrena motorrez egindako bidaia kontatzen dute, Che Guevarak orain dela mende erdi egindako ibilbidea oinarritzat hartuta. Iturria: eitb.tv

2011-01-01  |  Bolivia

Gure Boliviarekiko zor ekologikoa

Iparraldeko herriok, herri kontsumitzaile amorratuak, Hegoaldeko herrietatik baliabide ugari behar dugu. Hauen ustiapenaren eragina, gizarte eta ingurumenean guk eurekiko dugun zor ekologikoaren parte bat osatzen du. Euskal Herrian erregaien menpekotasun handia dugu. Ekologistak Martxaneko...

2008-11-03  |  Bolivia

Jatorrizko ametsak

Mondragon Unibertsitateak Hego Amerikako hainbat komunitatetako ordezkariak gonbidatu ditu euskalgintzaren esperientzia bertatik bertara ezagutu dezaten. Urriaren 13az geroztik Euskal Herriko bazter batetik bestera ibili dira eta asteazkenenean ARGIAren Lasarte-Oriako egoitzan izan ziren....

2007-01-24  |  Bolivia

Bolivia Qollasuyura bidean

Tupac Katari indigena buruak, bi hitzekin hartu omen zuen azken arnasa: “itzuliko naiz, eta milioika izango gara.” Eta badira milioika, milioika emakume eta milioika gizonezko, milioika ume, lurraren koloreko azala dutenak. Eta ez da azal hutsa, Bolivia barrutik ari da aldatzen. Ez da Bolivia ere,...

2007-01-24  |  Bolivia

Gernika bat Bolivian

Picasso hila zegoen 2003ko urrian. Baina herri xehea are gehiago xehatzen segitzen zuten tankeek eta helikopteroek. Ez ziren alemanak, are gutxiago gorriak, Gonzalo Sanchez De Lozada “Goni” Boliviako presidenteak bidalitakoak ziren. Eta ez zituen bidali txiletarren aurka, are gutxiago perutarren...

2007-01-17  |  Bolivia

Ucureñako lurrean idatziak

Kristobal Kolonen karabelek itsasoa ebakitzen zuten, eta Francisco Pizarroren ezpatek lurra. Baina itsasoko arrastoa berez itotzen da; lurraren zauriari odola dario. Eta odolak ere izkiriatzen bai baitaki, ebaki eta ebaki, LATIFUNDIO egon da idatzia Bolivian laurehun urtez. 1953a zen, berrogeita...

2007-01-02  |  Bolivia

Ale, sar zaitezte barrura

Uste dut ez genuela biderik errazena aukeratu kartzelan sartzeko. Ministerioz ministerio ibili ginen, bati galdetu, besteari erantzun, paper borrokan. Baina azkenean, iritsi zen hainbeste esperotako faxa, eta erregimen penitentziarioak baimena eman zigun La Pazeko San Pedro kartzela barrura...

2007-01-01  |  Bolivia

Begi batek kontatua

Hamabi apostolu ziren Jesukristorenak, baina Oteizak hamahiru egin zituen. Txomin Txuekak, Oteizaren jarraitzaile itsua denez, Jorgek bezala egin du. Boliviako istorioa josteko, hamabi pertsonaiaren lekuan, hamahiru sartu ditu. Hogeita sei begi. Hogeita sei egi. Eta denak, begi batek kontatuak.

2006-09-18  |  Bolivia

Evorekin hitz jolasean

Evorekin ari zarenean solasean, iruditzen zaizu, bizitza ari zaizula hitz egiten. Entzuten jartzen zara adi, eta gogorra da bizitza, bizitza iluna da, sufritzea da bizitza. Baina bizitzak badaki jolas egiten ere, bizitzari, tartean-tartean, irribarre bat ateratzen zaio. Evori ere bai.

2006-09-10  |  Bolivia

Boliviako zapata garbitzaileak

Badira batzuk, bizitzak hala beharturik, oinez ibiltzen hasi baino lehen korrika egiten ikasten dutenak. Eta badira beste batzuk, halabeharrez, oinetan zapatarik jantzi baino lehen, zapatak garbitzen ikasten dutenak. Halakoz josia dago La Paz, eta edozein kale kantoitan aurkituko dituzu, zure...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys