4.000 hitzeko 'Elikadura hiztegia' ondu du Edorta Agirrek

Elikadura hiztegiak bi osagai ditu, batetik, glosario hutsa eta bestetik hiztegi entziklopedikoa. Biak sarean daude erabiltzeko moduan.

Henrietta Lacks andrearen zelula hilezkorrak

Henrietta Lacks izeneko andrea umetoki minbizi batek jota hil egin zen 1951an, baina bere gorputzetik eta bere baimenik eta jakintzarik gabe erauzitako zelulek oraindik, egundaino bizirik eta ugaltzen diraute, eta azken hamarkadetako biologia eta medikuntza ikerketetan funtsezko lanabes bat izan dira.

Glifosatoa Euskal Herriko anfibioentzat hilgarria dela salatu du Aranzadik

Landa eremuan zein hirietan erabiltzen den glifosato herbizidak anfibioengan sor ditzakeen kalteak ikertu ditu Aranzadi Zientzia Elkarteak. "Emaitzek ondorio garbiak utzi dituzte", azaldu du elkarteak: "Fabrikatzaileek gomendatua baino dosi txikiagoek ere ikertutako hamar espezieen erabateko hilkortasuna gauzatzen dute". Glifosatoa, Monsanto multinazionalak sortua, egun munduan gehien erabiltzen den herbizidetako bat da.

Xabier Artaetxebarria: "Bizitzeko eginda gaude eta bizitzeak zahartzen gaitu"

Frantziako Jeanne Calment da dakigula orain arte gehien bizi izan den gizakia: 122 urte, bost hilabete eta 14 egun. Guztiok nahiko genuke gehiago eta hobeto bizi, baina zahartzea prozesu geldiezina da, bizitzearen emaitza. Horrelaxe adierazi digu Xabier Artaetxebarria ingeniariak. 26 urteko donostiar honek CAF-Elhuyar saria irabazi berri du zahartzeari buruzko Xixareak, dortoka erraldoiak eta hidra hilezkorra artikuluarekin. Ez da lehenengo aldia, iaz Gazteen Sari Berezia irabazi baitzuen Ordenagailu bidezko diagnosia: ordenagailuak mediku? lanarekin. Bioingeniaritzan egin du doktoretza, "ingeniaritza medikuntza eta biologiako arazoak konpontzen laguntzeko" erabili nahi baitu. Medikuntzarekin zerikusia duten hainbat artikulu zientifiko ere idatzi ditu.

Darwin gogoan... ez denek asmo onez

Darwinen jaiotzaren 200. urteurrena ospatuko da gaur mundu osoan. Baina ez dute denek ospatuko. Bere garaian ingeles biologoa jipoitu zutenek oinordeko asko dute oraindik. Eta oraindik, lehen bezala, Eboluzioaren Teoria ukatzen dute. Hori bai, kreazionista zurrunak, munduaren historia hitzez hitz Biblian ageri den berbera dela diotenak, gero eta gutxiago dira. Planeta honek 6.000 urte besterik ez duela defendatzeko adore handiegia behar da. Baina kreazionismo moderno bat badago, itxura onekoa, bere burua "zientziaz" mozorrotu nahi duena, eta Sarah Palin bezain ordezkari boteretsuak dituena nominan. Diseinu inteligentearen aldekoak dira. Jainkoak konfesatuta harrapa gaitzala.

Sexua eta biologia: Emakumeari gizadiak zor diona

Gizakiaren eboluzioa erakusten duten ohiko grafikoetan -Saharako “Tumai” famosotik hasi eta Australopitekoagandik pasatuz gaur egungo Homo Sapiens Sapiensarengana iristeko urratsak markatzen dituzten horietan- gizona, arra, irudikatzen dute marrazkilariek. Adieraziko balute bezala jendakiak egin duen urrats bakoitza gizonezkoek eboluzioaren katean egindako aurrerapenen emaitza dela. Aldiz, emeak, emakumeak gizonezkoak adina garrantzia edo gehiago eduki du eboluzio horretan. Honetaz ari da Norbert Gualde mikrobiologo eta medikuak idatzitako Ce que l’Humanité doit a la femme.

"Biologian euskarazko terminoen osaketa burutu beharra dago"

Jokin Apaolaza, CAF-Elhuyar sariketako bigarren sariaren irabazlea.
"Iruditzen zaigu sekulako hutsunea dagoela (ornogabeen alorrean). Hainbat zomorro, hainbat ornogabe izendatzeko ez dago terminorik, beste hizkuntzetan bakarrik aipatu daitezke eta horrek zailtasun latzak sortzen ditu biologia ikerketarako". (2005/03/13)

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiƱa Argia Antza iametza Adur Luditoys