Cannabisa, duela 2.500 urteko hil-oihala

Txinako ipar-mendebaldean, antzinako Jiayi hilerriko M231 hilobian, aurkikuntza berezia egin dute: duela 2.400-2.800 urteko gorpuaren gainean hamahiru cannabis landare ia oso zeuden, diagonalean jarrita, hil-oihal moduan. Economic Botany aldizkarian argitaratutako artikuluaren arabera, eremu horretako klima lehorrak lagundu du kalamu landareak hain ondo kontserbatzen, argazkian ageri denez. K.a. lehen milurtekoan Erdialdeko Eurasian kalamua errituetan eta sendagarri erabiltzen zutela baieztatu du aurkikuntzak. Lehenago, garai bereko Ukok printzesaren hilobian, cannabis sativa haziak aurkitu zituzten. Printzesak, ustez, landarea erabili zuen bularreko minbizia arintzeko.

EAJren abstentzioa gakoa izan da Aznarrek Irakeko gerran izaniko paper gezurtia ez ikertzeko

2003an hasitako Irakeko gerran Jose Maria Aznarren gobernuak izan zuen papera ikertzeko batzordea eratzea ez da aurrera atera Espainiako Kongresuan.

Nola jokatuko du Donald Trumpek klima aldaketarekiko?

Iaz Parisen egindako klimaren gailurrean lortutako akordioa ospatu zutenek akordio horretan AEBak sartu izana nabarmendu zuten ospatzeko arrazoien arte. Aurtengo gailurra hasi eta bigarren egunean, hara zer den bizitza, estatubatuarrek presidente aukeratu dute klima aldaketa existitzen denik ere ukatzen duen gizon bat.
AEB

Zergatik den Hillary Clinton Trump baino arriskutsuagoa

Diana Johnstone analista politikoa da, AEBetako eta Europako hainbat hedabidetan kolaboratzen du. Hillary Clinton: kaosaren erregina izeneko liburua kaleratu berri du, demokraten hautagaiaren ibilbide politikoari egindako azterketa zorrotza. La Marean elkarrizketatu dute eta pasarterik esanguratsuenak bildu ditugu.

Irakeko Daeshen bihotzaren aurkako gurutzada

Urriaren 17an Mosul hiria Estatu Islamikoaren 2 urteko morrontzatik askatzeko borrokari ekin zioten 35.000 bat militarrek. Irakeko armadak eta beste hainbat gerrillak, AEBetako militar eta zerbitzu sekretuen gidaritzapean, antolatutako eraso honek sortuko duen krisi humanitarioak txiki utz lezake Siriako Alepon gertatzen ari dena. Bitartean, Errusiak eta Siriak su etena ezarri dute Alepoko zeruetan, eta kezka azaldu dute Mosuletik ihesi doazen jihadistak Siriako Estatu Islamiarra indartzera doazelako. Irudian: Mosuletik 10 kilometrotara dagoen Ba´ashiqah herriko aldirietako bonbardaketei begira daude hainbat peshmerga –Irakeko Kurdistan autonomoko borrokalariak–.

Palestinarren oihua Sirian

Uztailaren amaieran 12 urteko errefuxiatu palestinar baten hilketaren berri izan genuen. Komunikabideek argi erakutsi ziguten errefuxiatu palestinarrak ere Siriako gerraren gordintasuna pairatzen ari direla.

EAJren abstentzioa gakoa izan da Aznarrek Irakeko gerran izaniko paper gezurtia ez ikertzeko

2003an hasitako Irakeko gerran Jose Maria Aznarren gobernuak izan zuen papera ikertzeko batzordea eratzea ez da aurrera atera Espainiako Kongresuan. ERC eta PSOEk bultzatako ikerketa eskaera ez zen aurrera atera asteazkenean Kanpo Gaien Batzordean, PP eta Ciudadanosen ezezkoekin botoetan berdinketa zegoelako. EAJ abstenitu egin zen, Aitor Esteban azalpenik eman gabe ez baitzen saiora agertu.

Mosul Turkiaren lurra dela aldarrikatuz, aliatuen arteko tirabirak piztu ditu Erdoganek

Irakeko Mosul Estatu Islamiarrari kendu nahi dioten aliatuen artean lehenbiziko tirabirak sortu dira, astelehenean Turkiako lehendakari Recep Tayyip Erdoganek aldarrikaturik Irakeko hiri nagusi hori historikoki turkiarrena dela. Bagdadeko gobernua haserretu da, zer esanik ez kurduak, eta AEBetako gobernua ari da saiatzen ekaitz berri honek ez dezan Mosul inguratzen duen armada heterogeneoa ahuldu.

Abian da Mosuleko gudua, Estatu Islamiarraren aurkako eraso handia Iraken

Hainbat hilabetez luzatu diren prestakizunen ostean, armada eta gerrilla anitzetako 35.000 militar inguruk ekin diote Mosul hiria Estatu Islamiarrari kentzeko gudu handiari. Irakeko armadak AEBen gidaritzapean antolatu duen eraso honek sortuko duen krisi humanitarioak txiki utz dezake Siriako Alepon gertatzen ari dena.

"Alepon hegaldiak debekatzeak denok eraman gaitzake gerrara"

Taktika humanitario honek funtzionatu zuen Iraken 1991n, baina gaur Errusia aktibo dagoenean Siria gainean, bere aire eremua kontrolatzen ahalegintzeak talka desastroso batean sartzeko arriskura hurbiltzen du Mendebaldea. Hori dio The Guardian egunkarian Jonathan Steelek, 1991ko Golko gerraz geroztik Ekialde Hurbileko gatazkak jarraitu dituen kazetari prestijiodunak. 

Ez Ponpeia, ez Gernika: hau Alepo da, mundu gerra baten epizentroa

2,1 milioi biztanle 2004ko erroldan. Alepo da munduko hiririk zaharrenetako bat, Kristo Aurreko seigarren milurtetik gaurdaino etenik gabe biztanleak eduki dituena. Da? Zen. Ekialdeko auzoak matxinoen kontrolpean, mendebaldekoak gobernuarenean, UNESCOk gizateriaren ondare izendatutako hiria suntsitu dute, zepoan harrapatutako populazio zibila satorren gisa bizirautera behartuz.

Kontzentrazioak deitu dituzte Gazako blokeoaren aurka Euskal Herrian ere

Gazako blokeoa hautsi nahi zuen emakumeen ontzia gaur zen iristekoa portura, hainbat egun itsasoan egin ostean. Kontzentrazioak deitzen ari dira mundu osoan babesa erakusteko, baita Euskal Herrian ere.

Israelgo armadak 'Emakumeak Gazara Bidean' ontzia atzeman du

Gazako portura 55 milia inguru geratzen zitzaizkiela, Zaytouna-Oliva izeneko ontzia Israelgo marinak atzeman duela jakinarazi du Al Jazeerak, ontzian bertan duen korrespontsalaren bidez.

Ez Ponpeia eta ez Gernika: hau Alepo da

Siriako gerra baldin bada urteotako hondamendi humanitario handinetakoa, munduko potentzia militar handiak zuzenean edo zeharka sarturik muturra bertan munduak zuzenean ikusten duen sarraski itzela, uneotan lehiatzen den Alepo hiriko guduak marra guztiak gainditzen ditu herritarren kontrako krudelkerian.

Girl Scouts, MI5en zerbitzura

Lehen Mundu Gerra amaierako desklasifikatutako txosten baten arabera, 1914tik 1918ra 90 girl scoutek Erresuma Batuko Segurtasun Zerbitzuarentzat lanean aritu ziren, informazio sekretua pasatzen. Batez beste, neskatoek astean 50 penny jasotzen zituzten mezulari lanak egitearen truke; MI5eko...

Lurrikarak atzemateko, dragoiak

Luoyang (Txina), K.o. 132. Zhang Heng (78-139) kartografo, matematikari, astronomo, margolari eta idazleak lurrikarak antzemateko gailu bat aurkeztu zuen Ekialdeko Han dinastiaren gorte inperialean, sismografo modernoak asmatu baino 1.700 urte lehenago (Milne, Ewing eta Grayk Japonian garatuak,...

EB-Turkia hitzarmenaren biktimak sei hilabeteren ondoren

2016ko martxoaren 18an, Europar Batasunaren eta Turkiaren arteko akordioa onartu zuten 28 herrialdeetako buruzagiek, etorkinen olatua geratu nahian. Horren arabera, Siriako gerratik ihesi zihoazenek bakarrik jasoko zuten errefuxiatu estatusa. Afganistanen eta Iraken talibanengandik ihesi edo Nigeriako Boko Haramen atzaparretatik ihesi doazenei ukatuz.

Tiroketak eta misil jaurtiketak Siriako su-eteneko lehen orduetan, baina hildakorik ez

AEBek eta Errusiak adostutako su-etenak nolabaiteko lasaitasuna ekarri dio Siriari, lehenbiziko orduetan eraso batzuk izan arren. Zehazki, Giza Eskubideen Siriako Behatokiak esan du su-etena hasi eta minutu gutxira izan direla akordioaren zenbait urratze, baina oro har gerra-ekintzarik eza izan dela nagusi.

Turkiak Jarabulus hartuz karta banaketa berria eragin du Siriako gerran

Abuztuaren 24an Turkiako armadak Siria inbaditu zuen. Turkiarren babesarekin hamabi orduren buruan Jarabulus mugako herri estrategikoaren jabe egin ziren AEBek patrozinatutako miliziak, bide batez gudari kurduak atzera egitera behartuz. Jarabuluseko gertakizunetan jauzi kualitatiboa ikusi dute “ordezkari bidezko mundu gerra” hau gertutik behatzen duten aditu batzuek.

Estatu Islamiarraren buru militar berria Tajikistangoa da eta AEBetako militarrekin entrenatua

Azken hilabeteotan AEBeko militarrek Estatu Islamiarraren lehen eta bigarren buruzagia hil ondoren, Gulmurod Khalimov izendatu dute orain islamisten lider militar. Tajikistango indar antiterroristetan koronel gradua zeukala, desertatu eta AEBetara jo zuen. Khalimovek berak publikoki aitortu du –iparramerikarren kezkarako– AEBetako armadaren eliteko taldeekin entrenatu dela.

15 urte geroago, Abu Ali Mustafa gogoan

Palestinaren Askapenerako Herri Fronteko (PFLP ingeleraz) buruzagi Abu Ali Mustafaren heriotzaren 15 urteurrenean, Tripoli (Libano) hiriko Badawi errefuxiatu gunean ehunka palestinarrek kaleak hartu eta omenaldia eskaini diote.

Elias Khoury: "Palestina, Siria eta gure itsukeria"

Elias Khoury idazle libanoarrak salatzen duenez, Siriako gerrak erakusten du munduaren etikaren neurria, 1948an Israelgo Estatua sortzeko ehunka mila palestinar kanporatzeak erakutsi zuen moduan. Nola jarraitu iraganeko masakreak ospatzen esanez “horrelakorik berriro ez!” eta aldi berean isildu egunotan luzatzen ari den Siriako dramaz? Nobela eta antzerkigile, literatur kritiko, Elias Khoury libanotarraren liburuak hainbat hizkuntzatara itzuli dira.

Bakea urrun Sirian, AEBek eta Errusiak pultsuan jarraitzen duten bitartean

Aurrerapausoak bai baina bi arlo garrantzitsutan akordiora iritsi ez direla iragarri du John Kerry AEBetako Estatu idazkariak. Errusiako bere homologo Serguéi Lavrovekin izandako bileraren ostean egin ditu adierazpenok, Txinako Hangzhou hirian egiten ari den G20aren gailurrean.   

Erdogan: "Amaiera arte jarraituko dugu Siriako operazioekin"

Turkiak gogortu egin du “Eufratesko ezkutua” deituriko kanpaina militarra. Guztira, 60 tanke eta 380 bat soldadu ditu Turkiak Jarabulus inguruan.

Turkiak Jarabulusen jarri du Siriako kurduengandik bereizteko lehen mugarria

Turkiak FSA Siriako Armada Askea taldearen laguntza izan du Estatu Islamikoa bertatik botatzeko. Ankarak milizia kurduen hedapena gerarazteko baliatu nahi du erasoa.

"Hilekoa jaitsi zitzaidan, eta nekatuta nengoen": tabuak hautsi dituen igerilari txinatar olinpikoa

Jarraitzaileek txalotu egin dute Fu Yuanhuiren jarrera, Txinan ezohikoa delako. Viviam Kam kazetariaren arabera, igerilariaren adierazpenek “eztabaida publikoari atea zabaldu” diezaiokete.

Palestinako ordezkaritza olinpikoaren uniformeak aduanan atxiki ditu Israelek

Palestinako ordezkaritzak eskutitz bat helarazi dio Nazioarteko Olinpiar Batzordeari, uniformeak bidaltzeko laguntza eske, Telesur-ek jakinarazi duenez.

Japonian badute ARGIAren berri

Sho HAGIO izena du ARGIAko harpidedun japoniarrak. Fukuoka probintzian bizi da, Tokiotik 1.000 kilometrora, eta han jasotzen du aldizkaria. Orain aste gutxi Karel Sterckx flamenkoari egin genion galdera bera bota diot emailez japoniarrari ere: nola eta noiz ikasi duzu euskaraz, eta nolatan zara...

Jihadismoa, terrorismoa eta elkartasun selektiboa

«Terrorismoaren basakeria irmoki salatzen» duten politikarien konzentrazio bat jada ez zait albiste iruditzen, asteroko ekimen aspergarri eta hipokrita bat baizik.

Irtenbiderik gabe

Oso kritikatua izan da Europar Batasunaren eta Turkiaren arteko akordioa. Horren ostean, Grezian milaka lagun ez aurrera, ez atzera harrapatuta daude. Horietako bat da 25 urteko Abdullah Alkem siriarra.
Multimedia

2016-10-28  |  Asia

Komedia serio bat

Iraq Short Film Festival-eko zuzendari Nizar Rawik, komedia bat egitea erabaki du, bere jaialdian genero honetako ezer aurkezten ez dela eta gogaituta. Honekin, bere herrialdean komediaren produkzioa sustatzeaz gain, munduak irakiarrei buruz duen irudia aldatu nahi du. Gezurrezko dokumentala dela...

2016-03-02  |  Asia

Siriako krisia 10 minutuan azalduta

Ia 4 milioi errefuxiatu eragin dituen Siriako gerraren jatorriari buruzko interpretazio bat. (Youtubek azpitituluen hizkuntza aukeratzeko zerrendan euskara hautatu).

2016-01-21  |  Asia

Zer gertatzen ari da Ekialde Hurbilean?

Mikel Aiestaran eta Karlos Zurutuza kazetarien hitzaldia Ekialde Hurbileko egoeraz. Azpeitiko San Agustin kulturgunean abenduaren 29an. Moderatzailea: Nekane Zinkunegi kazetaria.

2016-01-21  |  Asia

"Indian emakumeekin bakarrik harremanak izatea erabaki nuen"

Amnistia Internazionalarentzat Indian proiektua egin duen Nagore Eceiza argazkilari donostiarra, Sorginak bideo-sortaren bederatzigarren saioan.

2015-10-09  |  Asia

Armadillo

Afganistango gerraren inguruko dokumentala. 2009ko otsailean, daniar soldadu gazte batzuk, Janus Metz dokumentalistak eta talde txiki batek lagunduta, haien aurreneko misioa betetzera bidali dituzte: Armadillo kanpamentua, Helmand probintzian, Afganistanen, talibanen posizioetatik kilometro eskas...

2015-07-22  |  Asia

Ladakh, Tibet txikia

India iparraldeko Ladakh eskualdera 2013ko udaran egindako bidai baten kronika. Inguru horretako jendeak, Indiako beste eskualdekin alderatuz kulturalki zerikusi haudiagoa du Tibetekin. Nahiz islamak indar handia izan, budistak dira eta itxuraz ere Tibetarrak dira.

2015-02-24  |  Asia

Txinatar urte berria

Otsailaren 19an txinatar urte berria hasiko da. Txinatarrek erabiltzen duten ilargi eta eguzki egutegiaren arabera, 4.713.urtean sartu dira. Han eta hemen urte berria nola ospatzen duten ezagutzeko, Chih-Hsin Yeh gasteiztarrarekin eta EITBko Asiako berriemailea izan den Hodei Arrausirekin...

2014-12-19  |  Asia

Taxia alde ilunera

Afganistanen torturapean hildako taxi gidari errugabe baten kasua oinarri, Afganistan, Irak eta Guantanamon AEBetako armadak torturatzeko erabili duen sistemaren barrenak aztertzen ditu dokumental honek. Dokumental onenaren Oscar saria eskuratu zuen 2007an. [2007, 106 min] Jatorrizko...

2014-10-17  |  Asia

Negar egiten duen gameluaren istorioa

Mongoliako Gobi basamortuko abeltzain nomaden bizimodua erretratatzen duena. Gameluak erditzeko garaia da, eta familia batek gamelukume baten jaiotza zailari egin beharko dio aurre. Zuzendari eta gidoilariak: Byambasuren Davaa, Luigi Falorni. Herrialdeak: Alemania, Mongolia. Hizkuntza:...

2014-07-23  |  Asia

Zer dira Israelgo koloniak?

Hebron inguruko kolonia batetik irtetean hil zituzten hiru gazte israeldarren kasuak mendeku politikari ateak ireki zizkion: ehunka hildako eta milaka zauritu eragin ditu Israelgo armadaren azken operazio militarrak. Eta sorburuan kolonien arazoa agertzen zaigu. Informazio gehiago: Begizta...

2014-07-11  |  Asia

Amerikar erradikala - Norman Finkelsteinen nekeak

Film honetan Norman Finkelstein AEBko akademiko judu polemikoaren bizitza eta lana jasotzen dira. Haren gurasoak bizirik atera ziren Holokaustotik, eta Israelen kanpo-politika sutsuki kritikatzen du; hala, muturreko amerikar zientzialari eta egile politikazale honi eroa eta bere burua gorroto...

2014-06-02  |  Asia

Oinustuen mugimendutik ikasten

Rajasthan-en, India, ez ohiko eskola batek landa emakume eta gizonei, haietako asko alfabetatu gabeak, erakusten die beraien herrixketan eguzki-injineru, artisau, haginlari eta sendagile izaten. Oinustuen Unibertsitatea (Barefoot College) deitzen zaio, eta bere sortzaileak, Bunker Roy, nola...

2013-06-14  |  Asia

Kurdistan, aukerak eta mehatxuak parez pare

Kurdistan, munduko estaturik gabeko herririk handiena, lau estatuk zapaldua bizi da. Orain, Turkiako gobernua eta estatu honen barruan bizi diren kurduen arten piztutako bake prozesuak itxaropena itzuli dio herri honi. Aukerak eta mehatxuak parez pare daude.

2013-03-21  |  Asia

Alepoko kurduak

Siriako Alepo hiria odolusten ari den bitartean, Babeserako Unitate Kurduak saiatzen ari dira erregimenaren eta matxinatuen arteko borrokaldiak Ashrafiyeh eta Shekih Masqsoud auzoetara ez daitezen iritsi; kurduak dira han gehiengo. Kurduen milizietara Siriako Ejertzito Librearekin...

2013-02-18  |  Asia

Kanposantuko herria

Manilako periferian auzo pobreak ugalduz joan dira azken hamarkadetan. Landa eremuetatik hiriranzko migrazio masiboak jendea egoerarik eta lekurik xelebreenetan bizitzera eraman du. Navotas hiriko kanposantua da horren adibide.

2013-02-05  |  Asia

Siriako gatazka: Frankotiratzaile baten begietatik

Aleppo hirian, Al-Assaden tropen aurka borrokan ari den frankotiratzailea ezagutu du Andoni Lubaki kazetariak. Eremua zaintzea eta aurkariak zelatatzea da frankotiratzailearen egunerokoa. Eta behar izanez gero, tiro egitea.

2012-07-13  |  Asia

Emakumeen ahalduntzea, aldaketarako giltza

Emamukeak, munduko leku guztietan eta baita Indian ere, garapenaren eragile eta erregai dira. Horregatik, emakume eta gizonen arteko berdintasunean sinisten dugulako, justiziagatik eta eraginkortasunagatik (egiaztatuta dago emakume eta nesken formakuntza laguntzeak eta hauen aukerak handitzeak...

2012-06-08  |  Asia

Irakeko inkonformistak

Homosexual eta gazte 'gotiko'en gorpuz josita. Horrela esnatzen dira, egun, Bagdadeko kaleak. Desberdina izatea garesti ordaintzen da Irak berrian.

2012-05-11  |  Asia

Erahl - Kanpora

2011ko urtarrilaren 25a: hamar egun lehenago Tunezen Ben Ali boteretik bota egiten dute eta eraldaketarako atea irekitzen da. Egipton Khaled Said, poliziak eraildako gaztearen elkartasun taldeek gobernuaren aurka elkarretaratzeak deitzen dituzte. Askatasun eta justizia grinak beldurra baino...

2012-03-23  |  Asia

Karlos Zurutuza

Afganistan, 2010. Helmand herrian, ospitale batean sartu da Karlos Zurutuza. Haurren negarra: besamotz, eskumotz, aurpegiak erreak… Piztu du pilotu automatikoa. Honen hitzak bildu ditu, haren argazkiak. Osagaiak ditu, erreportajea idatzi du. Etxera itzuli da, igaro da denbora eta,...

2012-02-10  |  Asia

Skateistan

Orlando Von Einsiedel zuzendari ingelesak, 2010eko urtarrilan, Kabulen grabatu zituen irudi hauek. Gudak zeharo baldintzaturiko Afganistango gizartean kontatzen du nola gazte batzuek skatean aurkitu duten ilusioa eta bizi nahiari heltzeko bidea.

2011-11-08  |  Asia

Iraultzaren irudiak

Ez zen posible izango Arabiar Udaberria bezala ezagun egin den fenomenoa, teknologia berririk gabe. Halere, teknologia berriek eurek bakarrik ez dute deustarako balio, atzean hauen potentzialtasuna baliatuko duen pertsonarik ez badago. Hori da Al Jazeerak egindako dokumental honek azpimarratzen...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagai├▒a Argia Antza iametza Adur Luditoys