Machu Picchuren benetako aurkitzailea: Agustin Lizarraga

Machu Picchu, ofizialki,  Hiram Bingham esploratzaile estatubatuarrak aurkitu zuen 1911n. Ez-ofizialki, Agustin Lizarraga, euskal jatorriko lurjabe peruarra 1902ko uztailaren 14an iritsi zen hiri zaharrera, eta hala idatzi zuen ikatzez  Hiru Leihoen hormako harri batean. Lizarragaren...

Krimeako altxorrak Ukraina eta Errusiaren arteko gatazkan

Krimea: Itsaso Beltzeko urrea eta sekretuak erakusketa ekainaren lehena bitartean egon zen ikusgai  Amsterdameko Unibertsitateko Allard Pierson Arkeologia Museoan (argazkian, K.a. 4. mendeko urrezko kaskoa).

6.000 urte jakiak espeziaz ontzen

Hayley Saul Yorkeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) bioarkeologoak Europa Iparraldean duela 6.000 urte jakiak egosteko erabiltzen ziren zeramikazko hainbat ontzi aztertu ditu. Morkoen barnealdea karraskatuta lortutako laginetan, besteak beste, egungo baratxuri-belarraren (Alliaria petiolata)...

Oraingoan, berri txarrak Ponpeiatik

Joan den astean, sail honetan bertan, berri onak ekarri genituen Ponpeiatik: ponpeiarren dietaren berri ematen zuen ikerketa. Ez da hori azkenaldiko aurkikuntza bakarra, Ponpeiako industria eremuan lantegi baten teilatua oso-osorik aurkitu baitute (argazkian). Baina 8.000 metro koadroko eremu...

Ponpeiarren dieta aberatsa (eta bitxia)

Cincinnatiko (AEB) Unibertsitateko arkeologo talde batek orain arte aztertu gabeko Ponpeiako eremu bat induskatu berri du, Porta Stabia inguruan. Hogei bat saltokik osatzen dute eremua. Denda horietako gehienek janaria eta edaria saltzen zuten, eta sukaldeetako, zaborretako zein iraizkinetako...

Nan Madol: arkeologoen buruhaustea

Mikronesiako Pohnpei irlaren ekialdean irlatxo txikiago bat dago, Temwen izenekoa, eta honi lotuta irlatxo artifizialez osatutako hiri bat: Nan Madol.

Harresiak lurpetik atera eta hizketan hasi dira

Amaiurko gaztelua izan zenaren oinarri osoa identifikatuta dago, eta Erdi Aroan paisaia hark izango zuen itxura irudikatuta, azken zortzi urteetan Aranzadi Zientzia Elkarteak gidatutako lanari esker. Orain, daukaten informazioarekin historia idatzi beharra dagoela azaldu du Juantxo Agirre Mauleon elkarteko idazkari nagusiak. Arkeologoa bera, Amaiurren egiten ari diren lanen zuzendaritza taldean dabil hasieratik.

10.000 urteko etxea aurkitu dute Israelen

Jerusalemetik 30 kilometrora, errepide bat zabaltzeko lanetan ari zirela, 10.000 urteko egitura bat aurkitu dute. Israelgo Antzinaroko Agentziaren arabera, inguruko eraikin arrastorik zaharrena da, eta hori ez da gutxi, Jordan ibaiaren eta Mediterraneo itsasoaren arteko eremua historikoki oso...

Barregura, kezka eta amorrua

Arrastaka bada ere, legealdi amaierara iristeko bereak eta bi egingo ditu Yolanda Barcina Nafarroako Gobernuko lehendakariak. Egoera ez da erraza, baina legealdi hasieratik gaur arte bota duenarekin eutsi badio, badira arrazoi asko pentsatzeko hala izango dela. PSNk du giltza eta, egia esan,...

Bideoklipa grabatuko dute Iruńean, kondenatutako bi gazteen egoera salatzeko

Ezkutatuta jarraitzen duten Xabier Sagardoi ‘Xapo’ eta Luis Goñiren egoera salatzeko bideoklipa grabatuko dute datorren ostegunean Iruñeko Zaldi Zurian. Horretarako sortu duten abestia desobedientziaren aldeko aldarrikapena ere bada.

Barcina ahul, alternatiba ere bai

YOLANDA BARCINA-K jarraitzen du UPNko lehendakari moduan: 871 boto (%51,78) bere alde, Alberto Catalánek baino –Miguel Sanzek baino– 76 gehiago. Ezustekoa izan da, ez da gertatu oro har uste zena, eta oraingoan Gobernuaren aparatua alderdiarenari gailendu zaio. Besteak beste,...

Erregerik gabeko erresuma amets

Gogo duenak ikasi eta ekiten du lema antzeman dugu amaiurtarren hitzetan. 1512an erori zen Nafarroako Erresuma. Amaiurtarrek 1522ra arte eutsi zioten Gazteluari. 2012. urtean Haien ametsa gurea da ikuskizuna eratu dute, Pier Paul Berzaitz zuberotarren eskutik.

PSN

Politikarien artean, inor antzerkilaria bada, Roberto Jimenez da; Nafarroako lehendakariordea eta PSNko idazkari nagusia, alegia. Iduri du aparretan dabilela, bere alderdiko biltzarrean irabazle atera ondoren. Baina hark berak espero baina aunitzez ere oposizio handiagoa izan du; ordezkari...

PSN

Politikarien artean, inor antzerkilaria bada, Roberto Jimenez da; Nafarroako lehendakariordea eta PSNko idazkari nagusia, alegia. Iduri du aparretan dabilela, bere alderdiko biltzarrean irabazle atera ondoren. Baina hark berak espero baina aunitzez ere oposizio handiagoa izan du; ordezkari sozialisten %80ren babesa izan ordez, doi-doi %60 lortu du. Oraingoan, Manuel Campillo ezezaguna izan du aurkari. Campillok jakin bazekien ez zela idazkari aterako, baina alderdi barruko haserrearen adierazgarria izan da eta nafar gizartean zabaldu den ezinegonaren erakusgarria, murrizketen eta desgobernuaren handiak eta larriak eraginda.

Irabazleak, galtzaile

UPN-PP koalizioak irabazi ditu hauteskundeak Nafarroan. Baina Madrildik PPren aldeko inoizko olderik handiena zetorrelarik, haiek 5.500 boto eta diputatu bat galdu dituzte, emaitzak 2008koekin alderatuta. Nafarroako Kutxako eskandaluek zerikusirik izanen dute, doike.

Nafarroan Amaiurrek eta GeroaBaik eserleku bana lortu dute

Nafarroan UPN-PPk 2 eserleku lortu ditu (2008an ere 2 eskuratu zituen), 126.101 bozkarekin (%38,18); PSOEk eserleku 1 (-1), 72.656rekin (%22,00); Amaiurrek eserleku 1, 49.100ekin (%14,86); eta Geroa Baik beste 1, 42.411rekin (%12,84). Abstentzioa, bestalde, %28,65ekoa izan da (2008an %27,94).

Amaiurrek 7 diputatu, PP-UPNk 5, EAJk 5, PSE-EE-PSN 5 eta Geroa Baik 1 Espainiako hauteskunde orokorretan

Honela geratu zen Hego Euskal Herriko hautesundeen mapa. Herri bakoitzaren gainean klik eginez gero, bertako datuak topatuko dituzu. Pantaila osora ikustea gomendatzen dizugu, goikaldean eskuinean duzu hori egiteko botoia.

Honela egin genizun gauaren kontaketa: Amaiur nagusi 7 diputaturekin, PP-UPNk 5, EAJk 5, PSE-EE-PSN 5 eta Geroa Baik 1

00:15 Honenbestez utziko dugu hauteskunde gauaren jarraipena egiteaz. Milesker irakurri gaituzuen guztioi eta gabon. 23:40 Gorka Maneiro (UPyD), ETB1n esan dutenez, emaitzak ospatzen saltoka hasi da, irrist egin, erori eta erietxera eraman dut. 23:20 Karmelo Landa ETB1eko eztabaida politikoan: "Sortu 'de facto' legala da Euskal Herrian".

"Nafarroa oroz gainetik nafarrena da"

Miren Aldaz Agirre Iruñean jaio zen 1981ko abenduaren 19an. Herritar xumea da, politikaz biziki interesatua. Espainiako Gorteetako hauteskundeen kanpainan buru-belarri ari da uneon. NaBaiko kide independentea da 2004tik, eta irailaz geroztik Geroa Baikoa ere; Zabaltzeneko independentea. Iruñeko Carrefour saltokian lan egiten du goizetan, eta gainerako orduak politikan egiten ditu, NaBain nahiz Geroa Bain koalizioen ildoan.

Amaiurreko zerrendaburuak Antiguedad, Aristegi, Cuadra eta Urbina izango dira

Atzo Bilbon eginiko ekitaldian aurkeztu zituen Kongresurako zerrendak Amaiur koalizioak. EAJak eta PSE-EEak duela astebete argitaratu zituzten euren zerrendaburuak, alderdi popularrak bezala.

"Geroa Bairen helburuak NaBairen berberak dira"

Iruñea, 1964. Kazetari izana da. NaBaiko diputatua Espainiako Gorteetan azken bi legealdietan. NaBaiko zinegotzia Iruñeko Udalean egun. Alta, NaBai ez da azaroaren 20ko hauteskunde orokorretan izanen. Geroa Bai koalizio berriaren zerrendaburua da.

"Geroa Bairen helburuak NaBairen berberak dira"

Iruñea, 1964. Kazetari izana da. NaBaiko diputatua Espainiako Gorteetan azken bi legealdietan. NaBaiko zinegotzia Iruñeko Udalean egun. Alta, NaBai ez da azaroaren 20ko hauteskunde orokorretan izanen. Geroa Bai koalizio berriaren zerrendaburua da.

Germania, uste baino erromatarragoa

Brontzezko zaldi buru bat aurkitu du Frankfurteko Unibertsitateko arkeologo batek pasa den abuztuan. K.o. 9. urte inguruan datatu dute eta erromatar garaiko brontzezko eskulturen artean hobekien gorde denetako bat da, Friedrich Lüth Arkeologia Institutuko arduradunaren esanetan. Erromatarren...

Iruña-Veleiak merezi du

“Zer da Iruña-Veleia?” galdetu diegu ingurukoei. Eta erantzunetan “iruzurra” izan da nagusi. Erreportaje honen helburua ez da eztabaidan nahastea, erantzun hori aldatzen ahalegintzea baizik. Iruña-Veleiara joan gara eta askoz gehiago dela esan digu, polemikaren itzalak ikusten uzten ez digun altxorra, Euskal Herriko aztarnategi nagusietakoa.

Arlobiko menhirra Gorbeiako beste erraldoia

4.500 kilo eta ia bost metro luze ditu Arlobiko megalitoak. 2004an aurkitu zuten eta Euskal Herriko handienetakoa da. Egun, errestauraturik, Gorbeiako Parke Naturala zaintzen du Arlobiko lepotik.

Judu herriaren mitoa noiz eta nola asmatu zen

Posible ote da duela 2.000 urte Israel-Palestinan bizi izan ziren juduen ondorengoak gaurko palestinarrak izatea, eta aldiz, historiak zigortutako populu izatea aldarrikatuz, Israelera emigratu dutenak etnia ugaritako jende judutartuak izatea? Shlomo Sand historiagilea ez da hori defendatzen bakarra.

“Euskararekin ez dugu arkeologia egin behar, biologia baino”

Andres Urrutiaren egunak 24 ordu baino gehiago dauzkala iruditzen bazaizu, oker zaude. Lo ere egiten omen du. “Lo ondo egitea baita beste gauza guztietan ondo aritzeko bide eraginkorrena”.

110 palet historiaz beteak

Pasaiako portuko Galatras jauregia lego baten moduan deseraiki zuten duela urte eta erdi. Orduz geroztik itsasoari begira daude haren harriak, paletetan bilduta, noiz eraikiko zain. Portuko proiektu urbanistikoetatik herioan salbatu zen itsas ondarearen altxor hau. Orain, arkeologiaren lupak emaitza harrigarriak atera ditu jauregiaren hesteetatik. Historiaren korapilo ugari askatuko ditu euskal ontzigintzaren epizentroan aurkitutakoak.

Maltzagatik: Inkestek Nafarroa Bai haizatuko dute

Nafarroan aspaldi da indartsua hauteskunde usaina, eta gero eta nabarmenago gainera. Harrigarria da, baina maiatzeko hauteskundeetarako bost hilabete falta direnean, gaia pil-pilean da. XXI. mende hasierako politikaren ezaugarri gero eta adierazgarriagoa da, ia etengabeko hauteskunde giroan...

Jan, edan eta lo

Napoleonen harritailuan txiza egiteko, lehen-lehena Napoleonen harritailua beharrezkoa dela. Egunero ikasten dira gauzak, eta egunero ahazten, zorionez, baiki. Bestela ezin bizi. Zer ikasi behar den eta zer ahaztu, horixe izaten da koska. Ez dakit gogoan daukazuen, baina urte edo urte t'erdi ez...
Multimedia

2013-02-01  |  Arkeologia

Patxi Urrutia

1945eko azaroaren 1ean, Saindu Guztien egunean, munduratu zen baztandar hau: “Amaiurren sortue eta hazie”. Apaiz ikasketak egin eta mundua ezagutzera abiatu zen. 27 urterekin Nafarroara itzultzea erabaki zuen mundua etxetik bertatik aldatzen hasteko. Hogei urtez Zizur Nagusiko...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys