Meatzeetako harri bitxiak

  • Cork (Irlanda), 1837. Mary Harris Jones (1837-1930) ekintzaile sindikalista, gerora Mother Jones izenez ezagun egingo zena, jaio zen. Txikitan, familiarekin batera Ipar Amerikara joan zen, Irlandako Gosete Handitik ihesi.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2018ko uztailaren 08a
Emakumeak meatzean lanean Galesen, Lehen Mundu Gerra garaian (arg: 'Mining review')
Emakumeak meatzean lanean Galesen, Lehen Mundu Gerra garaian (arg: 'Mining review')

AEBetan irakasle eta jostun lanetan aritu zen, baina 1867an senarra eta seme-alabak galdu zituen sukar horiaren erruz, eta handik aurrera langileen eskubideak –batez ere meatzarienak– defendatzen lan egingo zuen: grebak antolatu zituen eta, besteak beste, Munduko Industria Langileak erakundearen sortzaileetako bat izan zen. Agitatzaile guztien amona ezizena ere irabazi zuen azken urteetan. Baina agitatzaile guzti guztiak ez zituen babestu. Sufragistak, esaterako: emakumeen bozkatzeko eskubidearen aurka baino, mugimendu sufragistari hartzen zion kutsuaren aurka zegoen. Klase altuko emakumeen kontutzat zeukan eta boto eskubidea emakume langileen arazo ekonomikoak estaliko zituen beldur zen. “Plutokratek beren emazteak antolatu dituzte”, zioen, “sufragioarekin entretenituta dauzkate”.

Domitila Barrios Chungara (1937-2012) boliviarra Siglo XX meatzean jaio eta hazi zen. Senarra meatzaria zuen eta haren eskutik hasi zen meatzarien eskubideen aldeko borrokan. Besteak beste, Hugo Banzer jeneralaren diktadura militarraren amaiera eragingo zuen gose greba abiatu zuen 1977ko Eguberritan, beste lau emakume meatzarirekin batera. Gobernuaren jazarpenetik ihesi joanda, aitak marxismoari buruzko hainbat liburu helarazi zizkion eta orduan konturatu zen pentsatzen zuena han idatzita zegoela.

Gurean, Dolores Ibarruriren (1895-1989)  senarra ere meatzaria zen.  Espainiako Alderdi Komunistaren idazkari nagusia izango zenak, 1918an erabili zuen lehenengoz Pasionaria ezizena, El minero vizcaíno (meatzari bizkaitarra) izenburuko artikulua sinatzeko. Ibarruri Gallartako meatzeetan jaio zen, Abanto-Zierbenan, eta egun hortxe dago Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa. Egunotan, eta uztailaren 31a arte, Lidergo femeninoak meatze-eskualdeetan izeneko erakusketa dago ikusgai bertan. Aipatutako hiruez gain, meatzeguneetan lidergo rolak hartu zituzten beste zazpi emakumeren ibilbideak jasotzen ditu, Jatorri geografiko, ideologiko eta kultural desberdinak dituzte hamarrek, baina batzen dituzten ezaugarriak ere bai.

Ruben Vega Oviedoko Unibertsitateko historialari eta erakusketaren komisarioaren hitzetan, “ekintzatik abiatuta joan ziren beren profil ideologikoa osatzen, eta ez alderantziz”. Gainera, denak tradizionalki maskulinoa izan den eremuan, “testosteronaz betetako meatzeen munduan”, egin zieten buru gizonei, rol nabarmenak lortuz, baina emakumeen menpeko roletik, “amen eta emazteen roletik” abiatuta. Beren burua ez zuten feministatzat eta militante feministaren definizio zehatzak ere ez lituzke barne hartuko, “baina de facto baziren, menpeko rol horri aurre egitea lortu zutelako”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Langile borroka  |  Denboraren makina

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-22 | Malen Aldalur
Etxeko langileak
XXI. mendeko esklabotza

“Euskal Herriko atari guztietan egiten du lan esklaboren batek, eta ez zaigu inporta”. Hala dio Silvia Carrizok. Malen Etxea elkartean egiten du lan; emakume atzerritarren eskubideak bermatzea du helburu elkarteak. Maiz hitz egiten da etxeko lanetan eta zaintzan lan egiten duten emakumeen lan baldintza txarrez, baina ez dira asko Carrizoren gisan aho bilorik gabe hitz egiten dutenak: “Emakume atzerritarrak menpekotasun eta esklabotza egoeran behar ditugu, Euskal Herriko gure... [+]


2018-07-20 | Amaia Lekunberri
Erailketa sexistei aurre egiteko protokoloa berriztu du Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak

Euskal Herriko talde feministen ekarpenak jasoaz eraberritu dute mugimendu feministak erailketa sexisten aurrean erantzun bateratu bat emateko protokoloa. Testu amaitu gabea eta dinamikoa dela ohartarazi dute, "borroka feministaren joan-etorriek osatu eta moldatuko dutena".


"Nikaraguako borrokaren lidertzan emakume asko daude"

Tantaka eta lerroburuka heltzen dira, Euskal Herrira, Nikaraguan azken hilabeteotan gertatzen ari direnak. Herri-matxinada baketsua defendatzen dute batzuek, eta estatu kolpea egotzi, besteek, eta gatazkaren hiru bertsio daude gutxienez, mahai gainean: Daniel Ortegaren eta Rosario Murilloren gobernuarena, eskuin muturrarena eta ezker kritikoarena. Bitartean, lau gazte Europan barrena dabiltza, Nikaraguari Elkartasunezko Nazioarteko Informazio Karabanarekin, eta EAEko koordinatzailea da Sayuri... [+]


'Magdalenak', neska bekatariak zigortzeko makinaren biktimak

1996an itxi zuten Irlandako azken Magdalenen garbitegia, ustez bide okerretik abiatutako emakumeak moja katolikoen agindupean zerratuta  lan derrigortuan edukitzen zituen komentu-lantegia. Ingelesekiko gatazka armatuaz bezala apaiz katolikoek haurren kontra erabilitako bortxaz, oroimen historikoan bide luzea egina du Irlandak azken urteotan, baina justizia egin ezinik dabil mende luze batez elizak estatu independentearen laguntzaz emakumeei eginiko zanpaketaz.


2018-07-15 | Amaia Lekunberri
Iruņeko mugimendu feminista
Jaiak plazeretik borrokatuz

2016ko Sanferminetan bost gizonezkok emakume bat taldean bortxatu zutenetik, hedabideek tarte zabala eskaini diete ‘La Manada’ izenez bataiatu duten kasuaren nondik norakoei. Beste behin, informazio kantitatea eta kalitatea ez dira eskutik joan ordea, eta kasuari egindako jarraipena desegokitzat jo dute askok, Iruñeko mugimendu feministak eta herri mugimenduak adibidez.


2018-07-15 | Xabier Letona
Laura Berro. Iruņean, berdintasunaren talaiatik
"Iruņeko Udal Gobernu Taldea nahiko feminista da"

Uztailaren 4ko goizean zazpi graduko lurrikara izaten ari zen Iruñeko Udaletxean elkarrizketa egiten ari ginen bitartean. Bere bulegoa, ordea, bare-bare zen artean. Eguerdian jakin zen albistea: Aranzadi eta Ezkerra Udal Gobernutik kanpo ziren. Aranzadiko zinegotzia da Berro eta Berdintasuna eta LGTBI saileko arduraduna zen elkarrizketa egiten ari ginen bitartean. Dagoeneko oposizioan da.


Kiropraktika
Garunaren eta gorputzaren arteko komunikazio bidea

Bizkarrezurra da nerbio sistema babesten duena, garunaren eta gorputzaren arteko komunikazio bidea. Jakitun ez garen arren, edozein osasun arazoren iturburua izan daiteke. Hala kontatu digu Xabier Mendiaraz kiropraktikoak.


FIFAk telebista kateei eskatu die "emakume ederrak" apropos ez enfokatzeko

Federico Addiechi-k, diskriminazioaren aurkako eta aniztasunaren FIFAko arduradunak, 45 eraso sexista egon direla jakinarazi du, horietatik hamabost emakumezko kazetarien aurkakoak izan dira.


Begoņa Zabala:
"The Spanish police's attack during the 1978 San Fermin festivities was part of an overall repression plan"

Begoña Zabala (Algorta, Basque Country, 1950) reached Iruñea in 1977 and was a first-hand witness of the police attack in the bullring and outside it.  She is a lawyer by profession, a member of the committee for establishing what took place, and she has worked on the legal side of the matter.  She took a very active part in the feminist movement in the 1970's, and has just published the book Feminismo, Transición y Sanfermines del 78 ('Feminism,... [+]


2018-07-11 | Erran .eus
Igande honetan inauguratuko dute Emakumearen Oroimen Baratzea Arantzan

Emakumeen historia idazteko garaia dela iritzita, isilaraziak izan diren emakumeen ahotsei eskaini nahi diete baratzea. Azken asteotan iganderako dena prest egon dadin, lagun talde bat egunero biltzen da Arantzan. Goizez aritzen dira lanean, 08:00etatik 14:00etara. Norbaitek auzolanean parte hartu nahi badu, 678 115820 telefonora deitu beharko du.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude