Hizkuntza Eskubideen Protokoloa

Zertan da urtebete geroago

  • Abenduaren 17an urtea beteko da zenbait eragilek Donostian Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloa aurkeztu zutenetik. Orain, protokoloa kaieren bidez praktikan jartzeko garaia dela adierazi du Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak.

Jon Ander De la Hoz Arregi @delarregi
2017ko urriaren 15a
Irailean bildu ziren Kontseiluko Paul Bilbao eta Haizpea Abrisketa Korsikako Biltzarreko presidente Jean-Guy Talamonirekin. Protokoloa parlamentuan aurkezteko asmoa adierazi zuen. Argazkia: Kontseiluak utzia.
Irailean bildu ziren Kontseiluko Paul Bilbao eta Haizpea Abrisketa Korsikako Biltzarreko presidente Jean-Guy Talamonirekin. Protokoloa parlamentuan aurkezteko asmoa adierazi zuen. Argazkia: Kontseiluak utzia.

Agendak estu hartuta dabil azkenaldian Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusia. Korsikatik itzuli berria da, Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloari lotutako bidaia tarteko. Hegazkin ugari hartu ditu Bilbaok azken urtean, iazko abenduan sortutako hitzarmenean sakontzeko asmoz. Donostia 2016 Europako Kultur Hiriburutzaren amaieraz geroztik, Kontseilua da protokoloak marraztutako bide-orria betetzen ari dela bermatzen duen eragile nagusia.

Bilbaok uste du proiektuak oihartzun dezentekoa izan duela lehen bederatzi hilabeteetan. Bere esanetan, “protokoloa bere bidea urratzen ari da”, eta horren adibide da Alemaniako Udako Ikastaro batzuetara joateko deia jaso izana: “Horrek erakusten du interesa badagoela”. Sare bat sortu dute eragileen artean, eta laster newsletter bat bidaliko diete protokoloaren gainontzeko sustatzaileei, eman beharreko pausoak azaldu eta ELENeko –European Language Equality Network (Hizkuntzen Berdintasunerako Europako Sarea)– gainontzeko partaideak akuilatzeko.

Hurrengo urratsetako bat protokoloak nazioarteko erakundeetan legitimazioa izatea da. Hiru erakunde dituzte jomugan: NBE Nazio Batuen Erakundea, Europako Kontseilua eta ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundea. NBEn, esaterako, urtea amaitu aurretik aurkezpen bat egin nahi dute. Europako Kontseiluaren Estrasburgoko egoitzan, aldiz, otsailean izan ziren eta hainbat batzorderekin harremana egin zuten.

Tokian tokiko erakundeek, batik bat, parlamentuek, protokoloa aitortzea da etorkizunerako ezarri duten beste helburuetako bat. Bide horretan zenbait bilera egin dituzte han-hemengo erakundeekin. Euskal Herrian, Kontseilua EAEko eta Nafarroako legebiltzarretako presidenteekin bildu da; Korsikan eta Galizian agintariekin eta eragileekin bildu dira. Hain justu, Korsikako Biltzarreko presidente Jean-Guy Talamonik begi onez hartu du proiektua, eta protokoloa parlamentuan aurkezteko asmoa adierazi du. Katalunian bertako CIEMEN eta Linguapax aritu dira bileretan, eta Generalitateak Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloa “oso gertuko” duela adierazi du Bilbaok.

Protokoloaren indargune nagusiak bere baloreak direla uste du Kontseiluko idazkari nagusiak. Horien artean, bizikidetza eta demokratizazioa azpimarratu ditu: “Guk hizkuntza aniztasunaren kudeaketa desegokia agerian jarri dugu. Europan izan diren liskar gehienak ez dira estatuen artekoak izan, estatu barruan gertatu dira. Hizkuntza dago erdian, eta hizkuntza boterea da, baita ekonomikoa ere. Beste hizkuntza bat dakienak lan hobea duela edo ikasteko erraztasun gehiago dituela jakitean, talkak sortzen dira estatu barnean”. Horregatik, Kontseiluko kideak dio hizkuntza-komunitateen arteko aukera berdintasunean sinesten duela, eta horiek bermatuz gero hainbat gatazka saihestuko liratekeela. Bere esanetan hizkuntzen arteko aukera berdintasunaren bila joan behar da, eta nazioarteko erakundeek zeresan handia dute.

Sare propioa handitzea ere jo du erronkatzat Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloak: “Berez, gure asmoa ez da kuantitatiboa, kualitatiboa baino. Gutxienez, hizkuntza bakoitza ordezkatuko zuen eragile bat nahi genuen proiektuan. Europako oso hizkuntza gutxitu gutxi geratu dira kanpoan. Behin hori lortuta, erakunde horiei biderkatzeko eskatuko diegu, euren hizkuntzetan sare trinkoago bat osatze aldera”.

Kaiera, tresna garrantzitsua

Protokoloaren luzapen gisa kaiera abiatuko dute sinatzaileek. Tresna garrantzitsutzat du Bilbaok: “Ehun eragiletik gora dabiltza inguruan. Agian ez du balio loteslerik izango, baina zuzenean edo zeharka milioika hiztun ordezkatzen dituen tresna kontuan hartu beharrekoa da”.

Hiztun komunitate bakoitzak protokoloa norbere hizkuntzan bideragarria izan dadin prestatuko duen bide-orria da kaiera: “Hizkuntza bakoitzaren egoera ezberdina da, eta baita tokian tokiko amarauna instituzionalak ere. Beraz, hor jasotzen diren neurriak bakoitzak bere inguruaren arabera jorratuko ditu”. Azken xedea, Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloak ezarritako 185 neurriak betetzea da. Bakoitzak bere erritmoan egingo du, eta tarteko urratsak ere kontuan hartu ahal izango dira: “Erritmoa ezberdina denez, ez da beti kolpetik beteko, kasuistika guztiak ezberdinak direlako. Esaterako, Kataluniako Principat-ean neurrien %80tik gora beteta dituzte, eta beste leku batzuetan laurdenik ere ez”.

Kaierak lantzeko azterketa bat egiten da; ondoren, tokian tokiko eragileek esaten dute bost urte barru noraino iritsi nahi duten, eta hamar urtean noraino: “Batzuei irakasleak trebatzea interesatuko zaie, frisieraren kasuan bezala, eta besteei zinema hizkuntza propioan lantzea”. Dagoeneko hainbat tokitan hasi dira kaierak prestatzen. Besteak beste, Aragoin eta Korsikan lehen pausoak eman dituzte, beste zenbait lurraldetan bezalaxe.

Euskararen kaiera aurten argitaratzeko asmoa dute. Bilbaoren esanetan, “guretzat kaiera erronka bat da, eta 2017an inbertsio handia egin dugu prestatzeko. Sinatu zuten eragileekin harremanetan jarri eta eremuz eremu ari gara iritziak jasotzen”. Halaber, Kontseiluan jakitun dira euskararen kasuan egoera berezia dela zatiketa administratiboa tarteko.

Hala ere, ikuspegi nazionala lantzeko beharra dagoela uste du Bilbaok. Kaiera bakarra izango da, baina 185 neurrietako bakoitzak zein erakunderi dagokion jartzen badu, Euskal Herriko kasuan hiru administraziori egingo zaio erreferentzia kasu askotan. Erritmoak ere, herri bakoitzeko errealitateak ezagutzen dutenek markatuko dituzte: “Guk bide-orria zein den esango dugu, baina gero bakoitzak landuko du bere eremuan, baita sektoreka ere”. Hedabideak jarri ditu adibide.

Udalek zeresan berezia dute prozesu honetan, batetik bestera aldaketa handiak daudelako: “Getxo eta Azpeitiako errealitateak ezberdinak dira”. Zer esanik ez Euskal Herriko hiru eremu administratiboak kontuan hartuta. Bilbaoren aburuz, EAEko eta Nafarroako aldundiek praxia gehiago lantzen dute, eta neurri asko Eusko Jaurlaritzara edota Espainiako Gobernura bideratuko dira, eskuduntzak haiek dituztelako. Aldiz, Ipar Euskal Herrian araugintza guztia Frantziako Estatuaren esku dago, eta herriko etxeek sustapena egin dezakete. Kasuistika hori guztia kontuan hartu beharko da kaierak lantzerako garaian. Hizkuntza eskubideak bermatzeko 185 neurriak betetzea da helburu nagusia.

Zer da protokoloa

Europako hizkuntza eskubideak bermatzeko bitartekoa da. Hizkuntza gutxituetako 200 eragileren eskutik 185 neurri zehaztu ziren. Neurri horiek hartuko balira hizkuntza eskubideak errespetatuko lirateke. 2016ko abenduan aurkeztutako protokoloaz informazio gehiago: Donostiako Protokoloa: Badator hizkuntza eskubideen alde borrokatzeko tresna berria

Kanal hauetan artxibatua: Hizkuntza eskubideak  |  Kontseilua

Hizkuntza eskubideak kanaletik interesatuko zaizu...
2017-10-12 | Plaentxia .eus
Soraluzen hitz egiten diren 20 hizkuntzen inguruko ikus-entzunezkoa aurkeztuko dute gaur

Soraluzeko hizkuntza aniztasuna bistarazteko topaketa egingo dute Herriko Antzokian ostegun arratsaldean eta hitz egiten diren 20 hizkuntzetatik 13tako hiztunen kontakizunak entzun ahal izango dira.


2017-09-28 | Imanol Azkue
Zer pintatu...

Zubitxikia obretan, eta errepideko zoruan ez dago pintura-markarik, lurrean beltza nagusi. Horretaz ohartarazteko, jarri dituzte kartel handiak, pero dando prioridad al castellano. Total, si sabemos todas y todos…


"Ikerketek diote sintoma psikotikoak larriago adierazten direla ama hizkuntzan"

Zer gertatzen da paziente eskizofrenikoak nola dagoen azaltzen dionean psikiatrari? Gauza bera kontatzen al du lehen hizkuntzan eta bigarrenean? Ikerketa urriek ezetz diote. Leire Erkoreka harrituta dago zein ikerketa lan gutxi egin den buruko osasunaz eta hizkuntzaz, ezaguna bada ere eragina nabarmena dela.


Zuk euskaraz, nik erdaraz

Egun on”, nik. “Buenos días”, telefonoz bestaldean. “Euskaraz bai?”. Isilunea… “Zuk hitz egin euskaraz eta nik erdaraz egingo dut”, erantzun dit azkenean, eta poztu egin naiz.


2017-07-02 | ARGIA
EAEko Auzitegi Nagusiak Gipuzkoako Foru Aldundiaren Euskara Planaren aurkako epaia eman du

Bost artikulu baliogabetu ditu, besteak beste, kontratazio administratiboarena eta diru-laguntza jasotzaileen betekizunena. Foru Aldundiak epaia errekurrituko du.


Osasun arloa euskalduntzeko egitekoak, EHU eta Osakidetza eskutik helduta

“Osasuna eta Hizkuntza” Udako ikastaroa antolatu dute bi erakundeek. Ekainaren 27ko jardunaren laburpena duzue ondoko lerroetan.


Anbulatorioko kartelak gaztelania hutsean egotea justifikatu du zuzendariak

Bilboko San Adrian anbulatorioan hainbat kartel gaztelania hutsean daudelako kexatu da herritar bat, eta harrigarria da osasun zentro publikoaren pertsonal-zuzendariarengandik jaso duen erantzuna: kartelak EAEtik kanpoko entitate batenak badira, “eta edukia garrantzitsua bada”, gaztelania hutsez egon daitezkeela, “gure aburuz testuaren hizkuntzaren kariaz ezin baitugu langileria eta herria informazio garrantzitsurik gabe utzi”.


Dementzia duten gaixo galestarrak euren hizkuntzan artatuko dituzte ospitalean

Ohe gainean gales hiztunak direla jarriko du, osasun langileek jakin dezaten eta hizkuntza horretan artatu ditzaten.


2017-06-23 | ARGIA
EAEko Auzitegi Nagusiak Gipuzkoako Foru Aldundiaren Euskara Planaren aurkako epaia eman du

Bost artikulu baliogabetu ditu, besteak beste, kontratazio administratiboarena eta diru-laguntza jasotzaileen betekizunena. Foru Aldundiak epaia errekurrituko du.


2017-06-06 | ARGIA
Euskaraz bizitzeko zailtasunak salatu ditu Behatokiak beste behin

2016. urteari dagokion txostena aurkeztu du Hizkuntza Eskubideen Behatokiak Donostian. “Euskaraz bizi nahi duten herritarrek hutsune handiak aurkitu dituzte”, nabarmendu du Behatokiko zuzendari Garbiñe Petriatik. Administrazioa euskalduntzeko une estrategikoan gaudela gaineratu du, eta kontratazio politikan euskararen aldeko apustua eskatu.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude