Estiu 1993

Urteko sorpresa Kataluniatik etorri da

  • Harridura, zoriontasuna, samurtasuna, tristura... sentimendu horien zurrunbiloan sartu naiz. Ez nintzateke gai izango, zinema areto batetik irten ostean “benetako zinema ikusi dut” esaldia azkenekoz noiz esan ote nuen asmatzen. Baina Carla Simón-en lehen lana ikusi ostean, Estiu 1993 (1993 udara) zutik jarri eta txalotzea besterik ez zait geratzen. Iberiar Penintsulan azken hiru urteetan egin den film onena dela esango nuke eta momentuz, 2017an ikusi dudan lan sendoena.

Gaizka Izagirre
2017ko irailak 03

Ahozabalik uzteko moduko lana egin duen Laia Artigas hasiberriak, Frida izeneko pertsonaia gorpuzten du. Orain dela urte batzuk bere aita eraman zuen birus berberak –ez da zehazten, baina nabarmena da zein birus den–, oraingoan amaren bizitza ere betiko itzali du. Abiapuntu horretatik, Carla Simonen kamera Fridaren ikuspuntuan kokatzen da eta hortik aurrera etorriko zaion bizitzaren testigu bilakatzen gaitu hasieratik. Bertan egongo bagina bezala sentituko ditugu ezkutuko elkarrizketak, egunsentiko purrustadak, ulermen keinuak, arbuioak edo haur-parkean gertatzen den sekuentzia ahaztezin bat. Filma ohikoa ez den sentikortasun maila batetik igarotzen da etengabe, larritasuna, barrea eta negarra eszena desberdinetan banatuz. Haurtzaro gogor horren erradiografia hori egiteko, gainera, ez da inongo momentuan sentimentalismo errazean erortzen. Zinemaren hizkuntzak eskaintzen dituen erreminta guztiak modu sotil eta oso eraginkorrean erabiltzen baititu. Planoen egitura perfektu batekin jolastuz eta Victor Erice handiaren pintzelkadak dituen argiztapen naturala erabiliz, momentu batzuetan Frida garela sentituko dugu, baina besteetan aldiz, bere familia berria. Ama, aita, ahizpa txiki ahaztezin hori. Ez dago manikeismoetarako tokirik, tragedia batetik loratu den eta giza-erlazioek eskain diezaguketen konplexutasun horretarako ordea bai.

Filmaren barruan bageunde bezala biziko dugu Fridari gertatzen zaiona, Laia Artigas aktorearen lanari esker

Telefonoaren sekuentzia latza adibidez. Sinplea dirudi, bai, inuzentea, baina pertsonaia nagusiaren barrenean, inflexio puntu bat markatuko du. Bi ume, telefonoarekin jolasean, galdu berri duen amaren etxera deika. Tonu bat bi, hiru… bost… telefonoaren beste aldean ez dago inor. Sei urteko ume horrek ez du erantzunik jasotzen. Tonuak isiltasunean galtzen dira; neskak ez du telefonoa inongo momentuan askatzen. Hitzik ez, negarrik ez, keinu txiki bat soilik, baina momentu horretatik aurrera Frida beste ume bat izango da. Beno, berbera, baina errealitateaz geroz eta kontzienteagoa den umea. Bere gurasoak ez ditu sekula berriro ikusiko eta Bartzelonan zuen bizitza betiko amaitu da.

Victor Erice aipatu dut. Baina ez estetika natural horrengatik bakarrik, edo protagonista baserri-girora moldatu beharko den umea delako; 1973ko El espíritu de la colmena-ren pintzelkadak dituen kontaketa zoragarri hau keinu txikiz osaturiko maisulan bat delako baizik. Eta batez ere, Ericeren lanetan bezala, esaldi txikiz osaturiko egoera xumeek hausnarketa erraldoiak eragiten dituztelako. Gauza garrantzitsu guztiak ez dira hitzen bidez esaten, ikusleak interpretatzen ditu, aipaturiko tresna zinematografikoen batuketa eginez. Umeak “helduak” izatera jolasten; basoan ezkutaketan ari diren une beldurgarria; bigarren planoan ikusten den koltxoia; ama “berriaren” begiradak; aitona-amonak kotxean doazen unea; eta batez ere amaiera. A ze amaiera. Familia arteko jolas batetik hasita, oilo ipurdia jartzeko gai den une horretara eramaten gaituzten arte. Berriro ere, hitzik erabili gabe, sentimenduen eztanda. Laia Artigas ikaragarri, sekuentzia horrek eskatzen duen maila aise gaindituz. Aurreko bizitza batean aktore gisa hogei urte lanean aritu izan balitz bezala. Pantaila belztu eta 96 minutuak pasa direla ohartu naizenean, zinemaren lurrinak airean jarraitzen zuela sumatu dut, eta hori, gauden garaian egonda, gauza zoragarria da.

Kanal hauetan artxibatua: Zinema  |  Herrialde katalanak

Zinema kanaletik interesatuko zaizu...
"Gizon altu sinesgarri bat nahi genuen, ez munstro bat"

Migel Joakin Eleizegi Altzoko Handiaren eta haren anaia Martinen arteko harremanak eta bizipenek harilkatzen dute "Handia", Donostiako Zinemaldiko Sail Ofizialean lehiatzeko hautatua. Errealitatea eta mitoarekin jolasteaz, errelatoaz, pertsonaien psikologiaz, erronka teknikoez… aritu gara filmaren zuzendariekin.


2017-09-24 | Eneko Olasagasti
Ikusezinak sarituz

Seguruenik nire ikasle izandakoek berehala ezagutuko dute segidan kontatuko dudan anekdota. Gehien errepikatu dudana izan da, niretzat behintzat irakaspen handia ekarri zuelako.

Carlos Zabala eta biok zuzendu genuen lehen filma, Maité, muntatzen hasteko unean zen. Igara auzoko lokaltxo batean antolatua zen ekoiztetxea, ordu mordoa pasako genuen lantokia. Bertaratu ginen lehen egunean muntatzaileak, Antonio Reinak, sartu eta botepronton ondorengo galdera bota zigun: “Zein da gela... [+]


2017-09-24 | Saioa Baleztena
"Emakumezkoei itzuli diet pornografiaren generoa"

Zientzia Politiko, Feminismo eta Sexualitate ikasketak egin zituen Lundeko Unibertsitatean Erika Lustek (1977, Stockholm). Pornografia konbentzionala gizonezkoentzat egina zegoela ikusirik, helduentzako zinemagintza alternatiboaren aldeko apustua egin du Bartzelona bizitoki duen zinema zuzendari suediarrak.


2017-09-23 | Gaizka Izagirre
"Bi txirula": arriskatzera jokatzen denean

Film bitxia, desberdina eta oso interesgarria ikusteko aukera izan dut. Hori lehenik. Erritmoa geldoa duena. Baina kontuz, hori ez dut argumentu negatibo gisa aipatzen.


Nahiago puta (eta ez espia, zientzialari edo idazle)

Ofizioka begiratuz gero, prostituzioa garaile Donostiako Nazioarteko Zinemaldiko Sail Ofizialaren lehen egunean, espien, zientzialarien eta idazleen aurretik. Anahi Berneriren Alanis izan da ostiraleko film sendoena.


"Call me by your name". Amodio debekatua

Ezinezko amodioa da beraiena, bi gizonen artekoa; iraungitze-data duen harremana, udako istorioa. Eta hala ere, beldurrak beldur eta sufrimenduak sufrimendu, merezi du urratsa ematea, sexuaz eta maitasunaz gozatzea, hobe delako hori guztia sentitzea, ez ezer sentitzea baino.


2017-09-22 | Xalba Ramirez
Astelehenean abiatuko da Donostiako Zinemaldi Alternatiboaren bederatzigarren edizioa

Irailaren 25etik 30era egingo dute Donostiako bederatzigarren Zinemaldi Alternatiboa bost gune ezberdinetan. Turistifikazio prozesuak jasan dituzten hiriak, etxebizitza kooperatibak eta jai ereduak izango dituzte aurten hizpide.


Abian da Zinemaldia: 'Handia'-k eragin du ikusmina, 'Fe de etarras'-ek polemika

Ostiral honetan abiatuko da Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren 65. Edizioa. Wim Wenders zuzendariaren Submergence filmak irekiko du Sail Ofiziala, zeinean lehiatuko den Aitor Arregi eta Jon Garañoren Handia filma.


2017-09-14 | Baleike
"Donostiako Zinemaldian egotea niretzako saria da"

Irailaren 21ean hasiko da 65. Donostiako Zinemaldia. Erakutsiko diren pelikulen artean Iñigo Garcia zumaiarrak idatzi eta zuzendutako Bi txirula egongo da. Zinemira sailean estreinatuko da eta Irizar sarirako lehian izango da. Erakusleiho honetan parte hartzeagatik pozik eta, aldi berean, urduri dagoela adierazi digu.


2017-09-14 | Arabako Alea
Martxoaren 3ko filmaren grabaketa urrian hasiko da

'Vitoria, 3 de marzo' filma egiteko 1,5 milioi euroko aurrekontua dute; 18 aktorek parte hartuko dute.


ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude