Piperminari beroarena kendu

  • Ezagutzen den piperrik minena (Capsicum annuum), beroena sortu omen du Tom Smithek. Gizaseme hori landare muintegi bateko jabea da Galesen. Britainia Handian, hemen ez bezala, landareak sortzeko grina berezia dute, baita lan hori saritzeko lehiaketa, txapelketa, zeingehiagoka eta xapelgo ere.

Jakoba Errekondo
2017ko uztailaren 23a
Munduko piperminik minena sortu du Tom Smith galestarrak. (Arg.: Daily Post Wales)
Munduko piperminik minena sortu du Tom Smith galestarrak. (Arg.: Daily Post Wales)

Gure Tomek piper landare bereziki polita munduratu nahi zuela esan du, dotoreziaren bila ari zela, eta, nahi gabe, zorioneko ezustekoz, inoiz ezagutu den piperrik minena sortu du. Ahosabairik ausartena ere sorgortuko lukeen piperra. Beroarena kendu beharko zaio Tomek dioenari. Buru-belarri-sudur, lortu duen horren bila aritu dela apustu egingo nuke. Piper polit batek ez lizkioke, sekula, munduko piperrik beroenak ekarri dizkion sona eta sosa ekarriko.

Azaldu orduko izena jarria du piperrak: Dragon’s Breath, herensugearen hatsa. Ez da jateko modukoa, 2,48 milioi SHU ditu. Ordura arte ezagutzen zen piper minenak 2,2 SHU ditu. SHU Scoville Heat Unit da, 1912an Wilbur Scoville farmazialariak piperren mina neurtzeko asmatu zuen eskala. Piper bakoitzak duen kapsizina maila adierazten du neurri horrek. Kapsizina hori da ahosabaia erretzen digun piperren osagai kimikoa. Piperraren estraktua ateratzen da, eta ur gozotan urtzen da, proportzioan minik ez nabarmentzeko zenbat uretan nahastu behar den azaltzen du. Hau da, piper bat 1.000 SHUkoa baldin bada, piper neurri baterako mila neurri ur gozo behar dira ez igartzeraino urtzeko. Dragon’s Breath 2,48 milioi SHUkoa da. Kapsizinak berak, hutsik, hamasei milioi SHU ditu. Konparazio baterako, gure sukaldaritzan minetan minena dugun kaiena piperrak 30.000 SHU ditu. Tokitan geratzen da! Tomen piper berria ehun aldiz minagoa da.

Gure baratzeko piperminak Capsicum annuum var. Usurbilensis hasi dira fruitua eman eta eman. Gori hezeek jarraitzen duten artean gozoak izango dira, baina bero lehorrak etortzen direnean hasiko dira ahosabaiarentzat komeriak. Eta komeria gustuko!

Kanal hauetan artxibatua: Landareak  |  Gales  |  Baratzetik mundura

Landareak kanaletik interesatuko zaizu...
2017-11-19 | Jakoba Errekondo
Azalaren koloreak

Beltzetik zurira minbizi bat dago. Ardo beltzetik ardo zurira minbizi bat dago. 1988an Errioxako Murillo del Río Lezan, Jesús Galilea Esteban mahastizainak bitxikeria bat topatu zuen bere mahasti batean. Mahats beltza ematen duen “tempranillo” aldaerako mahatsondo batean (Vitis vinifera) mahats mordo zuri bat aurkitu zuen. Hura eman zuen adarretik abiatuta, txertatu eta txertatu, “tempranillo zuria” aldaera izango zenaren lehen mahatsondoak sortu zituzten.


2017-11-19 | Garazi Zabaleta
Gaztainari lotutako ondare kulturala berreskuratzen

Kantauri isurialde osoan dago –edo behintzat egon izan da– gaztainarekin lotutako tradizio eta ohitura handia, eta lotura hori aztertzeko ikerketa ugari egin izan dira Galizia eta Asturiasetik gureraino. Orozko (Bizkaia) inguruan katalogatuta dauden kirikiñausi kopururik handienetakoa dagoela kontatu digu Jose Angel Aramendi Supelaur kultur elkarteko kideak. Ondare hori guztia baliotan jartzeko helburuarekin antolatzen dute urtero Orozkoko Gaztaina Eguna. Urriaren 29an ospatu... [+]


2017-11-12 | Jakoba Errekondo
Neguari beldurraren koloreak

Gure egutegia udazkenean sartu da, baina zuhaitzena eta gainerako landareena sartu-ez sartu dabil. Gehienak aurtengoan beranduxeago dabiltza. Landareen aurtengo zalantza horrek bizigarria eransten dio urteko espektakulu handienetako bati. Luzeagoa izango da kolore festa.


2017-11-12 | Garazi Zabaleta
Etxaldeak oholtza

Nork dio kontzertuetarako toki egokienak antzoki handiak direnik? Zergatik ez hurbildu gure kulturaren zati garrantzitsu diren musikariak gure kulturaren beste zati garrantzitsu diren baserrietara? Galdera horiei erantzuna emateko asmoz sortu du Baserriko Uzta ekimena EHKOlektiboak, Paperezko Kontzertuak eta Zuzeu albistari digitalaren laguntzarekin. Urtaro bakoitzeko musikari baten kontzertua antolatu dute Euskal Herriko hainbat baserritan. Azaroan eman diote hasiera proiektuari.

Musikaren... [+]

2017-11-05 | Uriola.eus
Bizkaiko pinudi eta eukaliptoen ordez, bestelako basogintza nahi du Kolore Guztietako Basoak plataformak

Kolore Guztietako Basoak plataforma berria aurkeztu dute, naturatik gertuko basogintza egin dadila eskatzeko.


2017-11-05 | Jakoba Errekondo
Baratxuria Faltzesen

Udaberrian jasoko ditugun uztak buruan, ereintza eta landaketa lanetarako tarte polita da hotz handienen aurreko hau. Besteak beste, baratxuria (Allium sativum) orain ereiten da. Baratxuriaren ugalketarako ez dugu hazirik erabiltzen, begia, atala, xixterra edo izterra baizik, baina hala ere erein esaten zaio, berez landatzea litzatekeenari. Edo landatu, landare forma osoa duena –sustrai, zuztar eta hosto– bakarrik landatzen da? Eta hazi izan edo ez, haziaren lana –sustraia,... [+]


2017-11-05 | Garazi Zabaleta
Baserriko nekazaritza iraunkorraren topagunea Miarritzen

Euskal Herriko Laborantza Ganbararen proiektua da Lurrama, baserriko laborantza iraunkorraren alde urtero antolatzen den festa. 12. edizioa izanen da aurtengoa, eta azaroaren 10etik 12ra bitartean ospatuko dute Miarritzen (Lapurdi), Iratiko erakustazokan. Asteburu osorako egitaraua prest dute beste behin antolatzaileek, nekazarien, herritarren nahiz agente politikoen inplikazioa eta parte hartzea bultzatzeko helburuarekin.

Herri nekazaritzaren alde, jaigiroan

Nekazaritza iraunkorraren... [+]


2017-10-29 | Jakoba Errekondo
Tomatea gordinik, noiztik?

XVI. mendean odolez ureztatu zituzten Ameriketako lurrak Espainiako erregearen eta jaungoiko baten izenean mundu haiek konkistatzera joandakoek. Gorriz ureztatu eta ordainetan tomateak bildu (Solanum lycopersicum).


2017-10-29 | Garazi Zabaleta
Urdaibaiko jatorrizko basoak berreskuratzeko diru bilketa martxan

Natur ondarea kontserbatu eta kudeatzeaz arduratzen da Lurgaia Fundazioa, eta bertako basoen berreskurapenerako lanean dihardu 2002an sortu zutenetik. “Gure basoak, gure etorkizuna” proiektua jarri dute abian orain: Urdaibaiko jatorrizko basoak berreskuratzea da helburua. Proiektua bultzatzeko diru bilketa martxan da dagoeneko.

Pinu eta eukaliptoen ordez bertako baso anitzak

Muxikako Ibarruri auzoko Undabaso eremua da proiektu berriaren kokalekua. Bertako basoen %90 inguru... [+]


2017-10-26 | Uriola.eus
Bizkaiko pinudi eta eukaliptoen ordez, bestelako basogintza nahi du Kolore Guztietako Basoak plataformak

Kolore Guztietako Basoak plataforma berria aurkeztu dute, naturatik gertuko basogintza egin dadila eskatzeko.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude