Xane Kreckelbergh. Militantziatik "erretretarako" urratsean

"Feminismoak garai batean finkatu erronka guztiak hor ditugu oraino"

  • Ipar Euskal Herriko mugimendu feministako aurpegi ezaguna da Xane Kreckelbergh bithirindarra. Azken aldietan gutxiago ageri dena, ardurak uzteko urratsa eman duelako. Ez zaio erraza izan. Batetik, hainbeste aldatzeko duen jendarte honetan ezin duelako geldirik egon, eta bestetik, borroka feminista eramateko Ipar Euskal Herrian dagoen militante kopuru txikiagatik. Feminismoaz eta bere ibilbideaz hitz egiteko denbora eskaini digu.

Jenofa Berhokoirigoin @Jenofa_B
2017ko ekainaren 18a
Integrista katolikoen presentziaren aurkako borroka eraman beharra azpimarratzen du Kreckelberghek. Iazko martxoaren 8an Aillet apezpikuaren aurka egin mobilizazioan hartua da argazkia. (Arg. Kepa Etchandy)
Integrista katolikoen presentziaren aurkako borroka eraman beharra azpimarratzen du Kreckelberghek. Iazko martxoaren 8an Aillet apezpikuaren aurka egin mobilizazioan hartua da argazkia. (Arg. Kepa Etchandy)

Emazteek Diote elkartean zenituen ardurak utzi berri dituzu.

1973an militatzen hasi eta geroztik beti aritu naiz feminismoaren esparruan. Banekien ardurak utzi behar nituela, baina zaila zitzaidan, ikusirik gazterik ez zela segidarako. Oroit naiz kide gazte batek erran zidala hor izanen nintzeno ez zela ardura hartzerik izanen, beharrik ez zelako. Paf! elkartea Baionan, Brigada Ubela EHZ festibalean... Gazte batzuk feminismoari lotzen zirela ikusirik hitzetik ekintzara pasa nintzen. Lehendakaritza 2014an utzi nuen eta bestelako ardurak iaz. Deus ez egitea erabaki nuen, kide xume izatea.

Feminismoan gazte gutxi ikusteak kezkatzen zaitu. Ez da berdina Hego Euskal Herrian.

Nolaz da hain desberdina Hegoaldean? Errepresio gehiago bizi izan dutelako? Hiritarrak izanki errazago zaielako? Ez dakit. Ez dut uste alderdi politikoek feminismoari garrantzi handiagoa eman izanagatik denik. Izan hautetsi, sindikalista ala beste, emazteak hainbat arlotan sartu ziren militantziaz. Hemen lege bat behar izan genuen gizonak tokia uztera behartzeko. Han matxistagoak direla? Ez, uste dut berdintsu direla han eta hemen.

Zuen belaunaldian ere ez zarete anitz.

Egia da. Egunak 24 ordu izanki, Emazteek Diote-ko batzuek beste gai batzuei eman zieten lehentasuna. Baina beti sostengatuz feminismoa. Kontsumo jendartearen izpiritua gure buruetara sartu zen eta militantzia ahuldu zen. Uste dut borroka irabazia zela pentsatu zutela gure adinekoek eta ondokoek. 40 eta 70 urte artekoetan huts handi bat bada. Gaur egun, 30 urtekoak edo hortik beherakoak dira borroka horri lotzen Ipar Euskal Herrian.

Zer ekartzen dizu militantziak?

Jendarteak aldatzeko behar hori badut, isilik egotea ez dut onartzen. Nire burua bortxatu behar izaten dut ekimenetan ez inplikatzeko. Nire buruari erraten diot “Xane, ez da zure adineko kontua, utzi besteei, ez joan lehen lerrora”. Anitz elkartetan berdina gertatzen da: zaharrok tokia hartzen dugu eta nekez uzten diegu ondorengoei. Lekua utzi behar zaie.

Paris eta hiri handiei lotu ohi dugu 68ko Maiatza. Ipar Euskal Herriko baserri munduan ere sentitu zen?

Garaian Donapaleun ikasle nintzen. Ez genuen Paris edo hiri handietan bezala bizi ukan; ideiak hartu bai, baina pixka bat beranduago barneratu genituen. Futitzen ginen Paris, Bordele eta Bilbon gertatzen zenaz, guk gure bizia segitzen genuen, gure gogoeta, eztabaida eta aldarrikapenekin. Oso praktikoak ginen, mentalitateak aldatu nahi genituen, formakuntza edota eztabaiden bidez. Ez genuen hainbeste denbora pasatzen gure artean gogoetatzen. Garaian, haurtzaindegien beharra eta kontrazepzioaren eskuratzea ziren lehentasunetan.

Mentalitateen aldatzea zaila zitekeen.

Hemengo jendeek zerbait pentsatzen dute baina ez dute deus erraten! Nonbait ona da... Ez jakinki zer pentsatzen zuten, gurean segitzen genuen. Dena dela, segur ginen arrazoi genuela. Gaur egun, badakigu entzunak izan ginelako zirela ideia batzuk aldatu. Oraino zaila da, eguneroko matxismoa hor dago beti. Bada zer egin. Adibidez, hauteskundeetarako EH Bairen liburuxketan “feminismo” hitza ez da ageri. Zergatik ez? Ez dut ulertzen.

Zein dira gaur egungo erronka nagusiak?

Egoera hobetu da, baina sobera emeki. Uste dut garaian finkatu erronka guztiak hor ditugula, forma edo hein ezberdinetan badira ere. Bi aipatuko ditut. Batetik, dibortzioa irabazi da, baina diruduna izan behar da egin ahal izateko. Dibortziatu diren nire ingurukoak pobrezian dira. Bestetik, haurtzaindegirik ez da aski. Amatxi eta aitatxi ez balira hor, gazteek ez lukete duten bizia eramaten ahalko. Eskaintza falta da. Gazteek ez dute deus aldarrikatzen, ez da normala. Erronka berria da integrista katolikoena. Hedatzen ari dira, arriskugarri da. Bestalde, sexualitateari dagokionez, gazteek ezberdin planteatzen duzue gaia. Bilgune Feministakoak entzuten ditudalarik harritzen eta pozten naute. Ondarroako topaketetatik atera nintzen liluraturik.

Bilgune Feministakoak bidelagun ukan dituzu.

Bilgune Feministak morala igotzen dit. Garaian Egizan ala ondotik Bilgune Feminista ez balira hor izan, ez dut uste atxikiko genuenik. Egiazko galderak egiten dituzte, zinez galdera sakonak. Garaian homosexualitatea aipatzen genuen, baina gugandik kanpo gelditzen zen. Gaur egun gazte bagina, bizi eta amodio aukeratzat ukango genuke homosexualitatea.

Koordinazio feminista bat sortu da Herri Elkargoan, parekidetasuna eta feminismoa exijitzeko.

Emazteek Diote-tik abiatu zen ideia. Gauzak aldatuko dira herri elkargoan ere. Noiz? Ez dakit. Proposamen bat luzatua izan zaie, parekidetasunaren aldeko Europako Karta izenpetzea galdetua zaie. Ez dut ulertzen nolaz 2017an hain gibel izaten ahal garen.

68ko Maiatzaren uzta

“68ko Maiatzaren biharamunean ideia berriak loratu ziren Ipar Euskal Herrian ere. Feminismoarekin hori gertatu zen. Baina maleruski, zabalduz joan den kontsumismo giroak printzipio anitz hil zituen. Funtsean, orain berriz pizten ari diren balore horiek berak. Badirudi zola hunki behar dugula berriz balore humanisten, elkartasunaren edota xumetasunaren garrantziaz ohartzeko”.

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Ipar EH-ko politika

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
"Sinesten zaitugu", hainbat hiritako kaleak bete dituen garrasia

"Nazkatuta gaude, ikusteaz nola sexu-indarkeriaren biktima den etengabe auzitan jartzen dena". Sanferminetako bortxaketaren epaiketako gehiegikeria judizialak salatzeko, milaka pertsona bildu dira azken egunotan Irun, Madril, Bartzelona, Sevilla edo Valladolid bezalako hirietan.


2017-11-19 | Reyes Ilintxeta
"ETBko aurkezleak ezkontza batera joanen balira bezala doaz jantzita"

Ideien mundua maite du Inma Erreak eta horregatik da kazetaria, itzultzailea eta idazlea. Iruñeko Udaleko Euskara Zerbitzuko bere bulego berritik euskara aktibatzea da orain esku artean duen lan nagusia.


2017-11-16 | ARGIA
Zautela 01: Miren Artetxe
MULTIMEDIA - Zautela

Miren Artetxe bertsolaria bizi-bizi eta sakon elkarrizketatu du Kattalin Minerrek Zautela saioaren lehen alean. Hurrengo astean Sustrai Colinaren txanda izango da.


Bai, jostailu-katalogo ez sexistak egin daitezke

Neskentzat panpinak, sukaldeak eta arrosa koloreko jostailuak; mutilentzat autoak, super-heroiak eta urdina. Hori da ohikoena Gabonetako jostailu-katalogoetan, baina ToyPlanetek genero rolak nahastea erabaki du aurtengo katalogoan: jendeak egindako presioak ahalbidetu du konpainiak kontzientzia hartzea, aitortu dutenez.


2017-11-12 | June Fernandez
Greenham Common

Ba al zenekiten Ingalaterran milaka emakume feminista eta bakezaleek 19 urtez base militar bat okupatu zutela, 1981 eta 2000 urteen bitartean? Greenham Common Ameriketako Estatu Batuen (AEB) basea zen, Berkshiren kokatutakoa, eta NATOren aginduz han misil nuklearrak gordeko zirela salatzen hasi zen Women for Life on Earth (Lurran Bizitzaren aldeko Emakumeak) taldeak.

1981eko irailean, 36 emakume harresian kateatu egin ziren. Hala ekin zioten urtebetez mantenduko zuten kanpamentuari. 1982ko... [+]


2017-11-08 | Miren Osa Galdona
'Jack Destripatzailea'-ren museoa: emakumeen erailketa turismorako amu Londresen?

Class War Women´s Death Brigade talde feministak Londresko Jack Destripatzailearen museoa ixteko protesta egin du. Museoak emakumeen aurkako indarkeria dirua egiteko baliatzen duela salatzen dute.


2017-11-07 | Miren Osa Galdona
26 emakume hilik aurkitu dituzte Mediterraneo itsasoan

Mediterraneoko sarraskiak ez du etenik: 26 emakume nigeriarren gorpuak agertu dira itsasoan, igandean. Ansa hedabide italiarrak jaso duenez, ikerketa ofizialak ez du baztertu homizidioa izatea eta bi trafikatzaile atxilotu dituzte hilketa leporatuta. Emakumeen gorpuek bortxaketa zantzuak izan ditzaketela adierazi du fiskaltzak.


2017-11-07 | Arabako Alea
Sexu erasoagatik atxilotu zituzten bost lagunetatik hiru, espetxera

Aurreko ostiralean, 18 eta 25 urte bitarteko lau gizon atxilotu zituzten, sexu erasoa eta indarkeriaz egindako lapurreta egotzita.


2017-11-06 | Estitxu Eizagirre
Errepublika Katalan Aske, Independente eta Feminista baten alde

Urriaren 29an Terrassan jardunaldiak antolatu zituen bertako CDRak (Errepublikaren Defentsarako Komiteak). Bertan Nuria Martí-k emakumeen borroka izan zuen hizpide eta CDRetan gizon-emakumeen parte-hartzean dauden desorekez mintzatu ziren.


Zer eta mutilek nota txarrak ateratzen dituztela irakasleak emakumezkoak direlako

Badakizue zer dioen PISA ebaluazio famatuaren egilea den eta hezkuntzaren ildoak markatzea helburu duen ELGA erakundeak, berriki kaleraturiko txosten batean? Irakasleak gehienbat emakumeak direla eta hori izan daitekeela “mutilek eskolan duten motibazio baxuaren eta inplikazio faltaren” arrazoietako bat.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude