Militarren gerra berrien biktimak artatzen ikasi beharko dute medikuek

  • Gatazka-Medikuntzaren Biltzarrak bildu ditu Beiruten munduko baina batik bat Ekialde Hurbileko ehunka mediku, erizain, osasun funtzionario eta GKEetako aditu. Helburua: medikuntza eta larrialdietako egitura, profesional eta boluntarioen plan eta teknikak egokitzea arma eta gerra estrategia berriek eragindako osasun kalteetara. Munduaren eremu handiak bizi dira gerra perpetuoan murgildurik eta hauek jendeei eragiten dizkieten zauriak ezin artatu gerraren ekologia ulertu barik.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2017ko maiatzak 21
Hassan Abdallah argazkilariak bildutako irudian, mutiko errefuxiatu siriar bat Arsala herriko kanpalekuan, Libanoko Bekaa bailaran. Gerraren ekologia usaintzen da, inguruan tirorik ez den arren. Gatazka-medikuntza lantzen duten doktoreek diote ofizialki g
Hassan Abdallah argazkilariak bildutako irudian, mutiko errefuxiatu siriar bat Arsala herriko kanpalekuan, Libanoko Bekaa bailaran. Gerraren ekologia usaintzen da, inguruan tirorik ez den arren. Gatazka-medikuntza lantzen duten doktoreek diote ofizialki gerra deklaratuta dagoen lekuez gain munduan beste edonon ere bizi direla gerraren ekologiak bustitako osasun arazo fisiko, sozial eta mentalak: ustez gatazkak aspaldi baretutako herrialdeetan, baina baita lehen mundu aberatsean ere, txirotasuna pilatu den hainbeste auzotan.

Libanon behar zuen, non bestela. Inon baldin badakite nolakoak diren hondamendi militar modernoak, Beiruten da. AUBMC Unibertsitate Amerikarraren ospitale eta medikuntza fakultateak lan handia egin du Ekialde Hurbileko azken ehun urteko gatazkek eragindako kalteak artatzen. 1982ko gerra zibilak eta Israelgo armadaren inbasioak Libanon hamasei urtetan 250.000 heriotza eta milioi bat zauritu eragin zituenean “gatazkaren alde guztietako biktimak artatu genituen, horrela garatuz esperientzia handia gerrak eragindako zaurien kudeaketan”, diote harro erakundeko arduradunek.

2003an Irakeko inbasioa eta osasun sistema osoaren suntsiketa iristean, AUBMCra jo zuten gerrak gaixotu eta zauritutako milaka irakiarrek. Berrikitan Siriako hondamendia lehertu zenean, horko biktima asko ere heldu dira Beiruteko ospitaleraino.

Beiruteko hitzaldiak entzutera joatekota barrenak gogortuta eraman beharra zegoen, izenburu larriek iradokitzen dutenez. Gerra kimikoaren eragin akutu eta kronikoak. Hondamendiei erantzuten: gerren arteko ezberdintasunak. Leherketek eragindako zauriez tailerra. Masan zaurituen artatzea larrialdi zerbitzuetan. Hemorragien kontrola gerran, Irak eta Afganistanen ikasi duguna. Bolondresak gatazketan: noiz esan behar dute ezetz. Gatazkako medikuntza eta gerraren ekologia...

Biltzarrean egon diren doktore ospetsuen arteko bik, Ghassan Abu-Sittah zirujau palestinarrak eta Omar Dewachi epidemiologo libanoarrak 2015ean beste batzuekin batera zabaldu zuten Conflict-Medicine manifestua, MSF Mugarik Gabeko Medikuak erakundearen babesean: “Manifestuarekin nabarmendu nahi dugu hobeto ezagutu beharrean gaudela zaurien eta ber-zauritzeen dinamikak, aldatzen ari den gerraren ekologiaren baitan”.

Irak, Siria, Libia, Yemen eta abarretan ikusi denez, gerrak gero eta gehiago hirietan gertatzen dira, honek dakarrela biktimen ugaritzea gudarien bezala zibilen artean. Funtsean lausotzen ari da gudari eta zibilen arteko bereizketa, eta jasandako zauriak ere gero eta berdintsuagoak dira. Horregatik dira mugatuak eta desegokiak zaurituei eskaintzen zaizkien laguntzak, gerrarekin  hondatuta geratu direlako –sarritan espreski planifikatuta– osasun azpiegiturak.

Gerra aldatzearekin aldatu dira zauriak, baina horiek artatu nahi dituzten medikuen ahalmena ere murriztu da. Gainera, errefuxiatuen krisi eta leku aldatze masiboek are gehiago konplikatzen dute lana, auzoko herrialdeen osasun sistemek egin behar baitute iheslari kopuru handien kargu.

Arma berrien zauriak artatzeari dagokionez, militarrek –haiek sortu eta probatuak baitira armak– bai garatu dituzte kalteok beren kanpainako ospitaleetan tratatzeko aurrerapenak; aldiz, gerra berrietan zauritu gehienak zibilak izan arren teknika horiek ez dira iritsi ospitale zibiletaraino eta hauek oso esperientzia gutxirekin egin behar diete aurre gero eta osagai bio-psiko-sozial konplexuagoak dauzkaten zauriei.

Baina hori ez da dena. “Gerrak aldatzen du biosfera, alegia, azpiegitura fisikoak eta jendea bizi den ingurumen biologiko eta soziala. Gerrak dakartzan suntsiketa eta aldaketak sarritan konponezinak dira eta epe luzerako ondorioak dauzkate pertsonengan eta gizartean”. Gerrak bere ekologia sortzen du, eta horren barruan birus eta bakterioek ere ez dute berdin jokatuko.

Gerra bakoitzak bere ekologia

Ghassan Abu-Sittah zirujauak elkarrizketa batean azaldua du gerraren ekologia ulertzearen garrantzia. Gaurko gerrek ez baitute zerikusirik antzinakoekin. Napoleonen garaietan, XIX. mendean, bi armadak egiten zuten talka, gehien bat frontean, elkar eraso, elkarri tiro egin eta elkar hiltzeko. Zauritu gehienak gudariak ziren eta ospitale militarretan artatzen zituzten. Orduan sortua da gerrako medikuntza.

Aldiz, gaur Ekialde Hurbilean ikusten ditugun gerrak ez dira gudu klasikoen antzera hasi eta bukatzen direnak, beren fronte, intentsitate eta iraupenekin. Gaurkoak luzatzen dira jendea bizi den ingurumenaren ekologia aldatzeko adina. Gerrako ekologia sortzen dute.

Ekologia berezi horrek gero iraun egingo du armen tiroak isildutakoan ere, jendearen ingurumena aldatuz. Jendeak eraso militarretan jasandako zauri fisiko, psikologiko eta sozialak, are gehiago gaiztotzen dira ingurumen eraldatu horietan.

Adibide bat daukagu botikekiko erresistenteak diren mikrobioekin. Mundu osoko ospitaleetako kirofanoetan baldin badira arazo, pentsa gerrak suntsitutako ingurune batean. Abu-Sittah doktorearen kalkuluetan, Irakeko gerran zauritutakoen %85ek dauzka botikekiko erresistenteak diren bakteriak soinean, eta Sirian zauritutakoen %70ek.

“Gerrako ekosistema honek, gatazka batek sortzen duen biosferak, bakterioengan DNA mailako aldaketak ere eragiten ditu. Zenbait teoriaren inguruan ari gara lanean. (...) Beraz, zure biosfera, zu gatazka batean bizi zaren burbuila ekologiko hori, eten gabe doa aldatuz. Eta ez da desagertuko bonbak isiltzen diren egunean ere. (...) Dena aldatzen da: bakterioak, ura, uraren zikloak, hondakin toxikoak, jendeen gorputzen erreakzioak... Ikusi ditudan gaixo irakiar askoren familietan senide asko daude zaurituta”.

Txirotasuna ere ekologia honen osagaia da. Eraso batean zauritutako gorputz bat erizainak saiatzen badira sendatzen gerrak degradatutako leku batean, gorputzak bigarren eta hirugarrenez zauritzen dira. Siriaren kasuan, gudu zelaietatik urrun ere gertatzen da, esaterako errefuxiatuen kanpalekuetan, non aterpeetan nozitzen den jende pilaketagatik haurren artean erredura kopuru harrigarriak gertatzen baitira.

Osasun azpiegitura gehienak suntsitzeak eragiten du kontrolatzeko moduko gaixotasunak artapenik gabe geratzea: minbizia edo diabetes larria nozitzen dituzten gaixoek zein tratamendu onkologiko edo dialisi jarraitu dezakete Siria, Libia edo Yemenen? Armaz zaurituta ez egonagatik, ez dira gerraren biktima? Eritasun mentalen artapena ere berrantolatu beharra dago krisi iraunkor horietan, gerraren eta traumaren ondorio psikikoek ez dute eskuliburuetan bezala funtzionatzen gatazkak belaunaldiz belaunaldi kronifikatu diren eremuetan.

Gerra berriengatik, munduko leku asko betiereko gerran daude. Perpetual war. “Ez da bukatzen. Etengabe dirau. Ez da krisi kontua, gu hitz horren kontra gaude. Hemen ez da arbitrorik txistuarekin krisi baten amaiera iragartzen duenik. Kamerek alde egitean, lehenik hedabideek eta gero munduak erabakitzen dute krisi bat fini dela”.

Kanal honetan artxibatua: Gerra

Gerra kanaletik interesatuko zaizu...
Odolez zikindutako etekinen aurka

Bilboko Euskalduna Jauregian urtero egiten den BBVAren Akziodunen Batzarra protesta gune bilakatu zuen BBVAren aurkako Plataformak. Ohi bezala, umorea galdu barik, salatu zituzten etekinak kosta ahala kosta lortzeko “sufrimenduz eta odolez zikindutako negozioak”: Armagintzan diru gehien inbertitzen duen enpresa da BBVA –3.000 milioi euro–; kalte handiko makroproiektuen finantzatzailea da, tartean, Donald Trumpek berraktibatutako Dakota Access olioduktua, AEBetako... [+]


Ezagutu Steve Bannon, Trumpen estrategia eraiki duen gerrazalea

Donald Trump lehendakari berriak AEBak autokrazia bihurtu nahi ote ditu? Itxura hori eman du agintean daramatzan aste gutxietan. Orain arteko haren hitz eta erabakiak oso hurbiletik segitzen dituztenek garrantzia berezia eman diete Trumpek estrategia buru duen Steve Bannonek urteetan predikatutakoei. “Amerikako gizonik arriskutsuena” bataiatu dute.


2017-02-03 | Axier Lopez
Obamak 2011n 16 urteko estatubatuarra hil zuen Yemenen, haren 8 urteko arreba 2017n Trumpek

2011ko irailean nazionalitate estatubatuarra zuen 16 urteko gaztea hil zuten drone bitartez Obamaren aginduz. Pasa den astean, AEBetako presidente gisa agindutako lehen erasoetako batean, gazte horren 8 urteko arreba hil dute tiroka soldadu amerikarrek. Trumpek Obamaren nazioarteko ildo erasokorraren bide beretik joko duela dirudi, eta yemendarrak, hamaikagarrenez, dira horren lehen biktimak.


Armadarik txikiena

Egun, munduko ejertzito ofizial txikiena Vatikanoko Guardia Suitzarra da: 100 kide. Baina aurrez izan dira armada txikiagoak, gerran parte hartu dutenak gainera. 1866an Liechtenstein Austriar-prusiar Gerran sartu zen Konfederazioaren aldean, eta 80 kideko gudarostea Garibaldi buru zuten italiarren aurka borrokatzera bidali zuten.


Genozidioa, poltsikoan mugikorra edukitzearen prezioa?

Lehen marfila, esklaboak, kautxua, kobrea edo uranioa. Gaur koltana da, mugikorrak, bideo-kontsolak, ipad-ak eta goi mailako gailu teknologikoak eraikitzeko oso urria den minerala. Mendebaldeko gizartearen “beharrak” asetzeko, kongotarrek ondo dakite zer den beren baliabideen erauzketa masiboa. Baina batez ere horren ondorio lazgarriak ezagutzen dituzte.


Txina hesitu ostean, haren kontrako gerrara nola garamatzaten

Abendu hasieran aurkeztu da Londresen John Pilger kazetari australiarraren dokumental berria: “Txinaren kontra datorkigun gerra”.  Haren arabera, AEBek urteak daramatzate Txina inguratzen base militarrez eta neoliberalek gaina hartu ahala militarrek galdu dituzte bonba atomikoa erabiltzeko erreparoak. Hedabide nagusien isiltasuna eta manipulazioa salatzen ditu kazetari mitikoak.


Aleporen erorketa, Polat Can komandante kurduaren begietan

Alepo ekialdea Bashar al-Assaden gobernuaren esku geratu da. YPG indar kurduen komandante eta elegun Polat Canek hiriaren erorketaz egin duen irakurketa jaso dugu puntuz puntu. “Ezinbestean” gertatu beharrekoa zela azaldu du Canek.


AEBak guda krimenengatik epaituko dituzte Nazioarteko Zigor Auzitegian

Nazioarteko Zigor Auzitegiak azaldu duenez, AEBek itaunketa teknika bortitzak erabili zituen Afganistanen. Guztira 88 tortura kasu jaso ditu auzitegiak.


Frantziako armadak Israeli kopiatu nahi lioke herritarren mobilizazioa

2015etik Hexagonoan ugaritu diren atentatu islamisten beroan, Israelgo estatuaren segurtasun eredua kopiatzeaz ari dira politikariak, kazetariak eta baita juez izarrak ere. Askok ohartarazi duten arren Israel eta Palestina giza eskubideen Guantanamo kamuflatu bat direla gaur, Israelen zer kopiatua asko aurkitu dute frantses agintariek. Bat, erreserbista zibilen mobilizazioa sustatzea militarren lana errazteko.


EAJren abstentzioa gakoa izan da Aznarrek Irakeko gerran izaniko paper gezurtia ez ikertzeko

2003an hasitako Irakeko gerran Jose Maria Aznarren gobernuak izan zuen papera ikertzeko batzordea eratzea ez da aurrera atera Espainiako Kongresuan. ERC eta PSOEk bultzatako ikerketa eskaera ez zen aurrera atera asteazkenean Kanpo Gaien Batzordean, PP eta Ciudadanosen ezezkoekin botoetan berdinketa zegoelako. EAJ abstenitu egin zen, Aitor Esteban azalpenik eman gabe ez baitzen saiora agertu.


ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude