Munduko vodka onenetako bat Araban egiten da, %100 bertako patataz

  • Etxeko helduenekin ikasi zuten eta gaur egun ogibide dute patatarekin vodka egitea Jose Luis Navarro, Carlos Ortiz de Zarate eta Eduardo Martinez de Murgiak. Europan egiten den vodkaren %1 baino ez da patatatik sortua. Aldiz, hirukote honek %100 Arabako patataz egiten du edaria. Bi urte besterik ez baditu ere, munduan ezagun egin da Basmoon izeneko vodka.

Irati Sarasua Arabaolaza @iratisarasua
2017ko maiatzaren 07a
Jose Luis Navarro destilazio prozesua hastear.Dani Blanco

Arabako Fontetxa herrian, Euskal Herriko gainerakoetan bezala, ohikoak ziren Gerra Zibileko kontakizunak. Baina bazen zehazki herri horri loturiko pasarte berezi bat. “1936an Italiako tropak egon ziren bertan, Antonello Favro gerrillaria euren artean, eta herrian edateko askorik ez zutela-eta herritarrei patatarekin vodka egiten irakatsi zien”, kontatu digu Jose Luis Navarrok. Garai hartan, sukaldeko soberakinak erabiltzen zituzten alkohola sortzeko eta gero belarrekin eta frutekin nahasten zituzten edangarria izateko.
    Amona Hilariak kontatu zion hori haurretan Navarrori, sukaldeko mahaiaren bueltan. Carlos Ortiz de Zarate eta Eduardo Martinez de Murgia lagunek ere etxean izan zuten horren berri. Haurtzaroko lagunak dira, udak Fontetxa herrian pasatzen zituzten hirurek. Aitona-amonek inoiz ez zuten pentsatuko eurek kontatutako historiak gazteen etorkizunean hainbesteko eragina izango zuenik, egun Basque Moonshiners enpresako jabeak baitira hiru lagunak. Nabarmentzen dute bereziki Tomas Ortiz de Zaratek, Carlosen aitonak, izan zuela proiektuan eragina. Garai hartako destilatzeko alanbike tresna zahar bat topatu zuten duela urte gutxi herrian, eta lagunei bide honi ekiteko ideia sortu zitzaien.
    Moonshiners-ak AEBetan lege lehorraren garaian vodka era ilegalean egiten zutenak ziren, eta orain, legearen barruan egiten badute ere, hiru lagunak dira Euskal Herriko Moonshiners-ak. “Gauza onak gozatzeko arriskuak hartzea ezinbestekoa” dela diote. “Guk patatarekin alkohola etxean askotan egiten genuen, eta duela 5-6 urte proiektu honi bueltaka hasi ginen, eta vodka egitearen abenturari ekin genion, arriskatu egin ginen eta gozatzen ari gara”, dio Navarrok.


Patata eta eskuak oinarri


Bi berezitasun ditu eurek eginiko edariak. Batetik, alkohola bertako patatarekin egiten dute, %100 Arabako patatarekin, Agria izeneko motarekin. Almidoi asko du eta hori alkohol maila handiagoa lortzeko lagungarria da. Garai batean Polonian vodka gehiena patatarekin egiten bazen ere, zerealarekin egiten da gehienbat gaur egun, bereziki zikirioarekin. Orain, Europan %1 soilik egiten da patatarekin, beraz, hori bada berezitasun bat. Bestetik, hiru lagunak artisauak direla esan genezake, eskuz egiten baitute prozesu osoa. Eurek sortzen dute alkohola eta hori ez da ohikoa, ez Euskal Herrian, ezta kanpoan ere. Patata iristen da biltegietara, baina edari garden irteten da Basque Moonshiner-setik. Prozesu osoa destilategian egiteak ere egiten du berezi.
    Euskal Herrian vodka edateko ohitura handirik ez dagoela nabarmendu dute. Gipuzkoa eta Nafarroako edalontzietan ikusi liteke gehien, baina ez da aski zabaldu orain arte. “Gure helburua ez da Euskal Herria. Bertan saltzen dugunetik bizi beharko bagenu proiektua ez litzateke bideragarria”, adierazi du. Horregatik, kanpora begira egiten dute lan. Euren produkzioaren salmenten %50 baino gehiago Espainiako Estatutik kanpo egiten dute. Bereziki Alemanian, Polonian, Erresuma Batuan eta Belgikan saltzen dute. “Herrialde horietan vodka ezagutzen dute, ez diezu nola egiten den azaldu behar, hemen, aldiz, ezezaguna da oraindik”, azaldu digu Navarrok.


Basmoon, produktu nagusia


Patatarekin eginiko vodkaren izena horixe da, Basmoon. Bost destilazio ditu eta hotzean filtratzen dute. Hori da merkaturatu zuten lehen edaria, baina Chacal izeneko produktua ere kaleratu zuten duela hilabete inguru, %100 garagarraz egina. Eta aurrera begira, produktu berriak merkaturatzeko lanean ari dira. 2019ko udan Nafarroako maltaz eginiko whiskyak ere bere lekua izango du biltegian. “Produktu bereziak egiten saiatzen gara, denek egiten dutena egingo bagenu, jai genuke”, dio moonshinerrak.

Jose Luis Navarrok Basque Moonshiners-en egiten dituzten edariak erakutsi dizkigu. Argazkia: Dani Blanco.


    Follow yourself da euren lema, “zure erara egin”, horretan saiatzen dira. Gustatzen zaien hori egiten dutela nabarmentzen dute, egiten dutenarekin gozatzen dutela, garai batean bezala egiten dutela lan eta modan dagoen horri ez diotela erreparatzen. “Badakigu orain marrubiekin eginiko vodka egon litekeela modan, baina ez da hori egin nahi duguna, egiazko gauzak egin nahi ditugu, garai batean egiten zituzten moduan”.


Munduko 29 vodka onenen artean


Patatarekin eginiko produktuak kritika bikainak jaso ditu, jada bi domina dituzte hiru lagunek. 2014an merkaturatu zuten, eta kaleratu eta hiru hilabetera Londresko Global Master lehiaketara aurkeztu eta Europako vodka premium onenaren saria irabazi zuten. Eta iaz, San Frantziskon, munduko lehiaketa onenean, 29 domina eman zituzten, eta horien artean eurek jaso zuten bat.


    Hastapenetatik sariak lortu badituzte ere, oraindik hasiberriak direla diote eta ibilbide luzea izatea amesten dute: “Oraindik buruan ditut izan genituen elkarrizketak, alkohola egitearen munduan sartu nahi genuen hiru lagun ginen. Merkatua aztertzen aritu ginen eta ikusi genuen vodka zela munduko edari alkoholdunen artean lehena, gainera hemen ez zuen inork egiten, eta aldiz, garagardoa edota ardoa egiten zuten asko zeuden. Hori ere abantaila iruditu zitzaigun, beste askok ederki egiten zutenez, bide berri bati ekin nahi izan genion”. Hasieratik argi zuten euren helburua ez zela prezioan lehiatzea, kalitatearen lehia nahiago dute. Horregatik, produkzio txikiak egiten dituzte, baina guztia tentu handiz zainduta. 15.000 botila saldu zituzten iaz, eta aurten bigarren produktu bat merkaturatu dutenez, 25.000-30.000 botila saltzea dute helburu.
    Haurtzaroko hiru lagunek bidea argi ikusi badute ere, etxekoek ez zuten hasieran hain argi ikusi, erotzat hartu zituzten, esaterako, Navarrok ordura arteko lana utzi zuenean amesten zuen bideari ekiteko. Baina irribarretsu eta harro ikusten ditu gaur egun gurasoak, sukaldean etxeko helduenei adi-adi entzundako historiek semeari zabaldutako bideari begira.

 

Basmoon vodka egiteko urratsak


-   Agria izeneko patata freskoa erabiltzen dute. Patata horia da, almidoi askokoa, %20 ingurukoa.

-    Zuritu.

-   Errotatik pasa. Patata txikituta eta pasta eginda geratzen da.

-   “Sakarifikazioa” egin. Almidoia azukre bihurtzen da, 10 orduren ostean.

-    Legamia gaineratu 20 gradutan, tanke batean.

-    Fermentazio prozesua egin. 5-6 egunen buruan mustioa lortzen da, 6º-7º inguru izaten ditu.

-    Lehenengo destilazioa egin eta geratzen den patata kendu. 80º inguruko alkohola izaten du momentu horretan.

-    Jarraian 4 aldiz berriro ere prozesu bera egin. Horregatik diote euren edariak 5 destilazio dituela. 96º dituen oinarrizko alkohola lortzen dute horrela.

-    Bi asteren ostean, oinarrizko alkohola mineralik gabeko urarekin nahastu. Hala, alkohola 41,5ºra jaisten da.

-    Hotzean filtratu. Beste askok beroan egiten dute, ikatz aktibatuarekin.

-    Botilaratu.

Kanal hauetan artxibatua: Elikadura  |  Fontetxa

Elikadura kanaletik interesatuko zaizu...
2017-05-14 | Garazi Zabaleta
Oarsoaldean supermerkatu eredutik aldentzen

“Gure inguruko lehen sektorea egoera zailean zegoela bagenekien. Aldi berean, supermerkatu handiz inguratuta geundela ikusten genuen. Horri buelta emateko erabaki genuen Oarsoaldeako lau herrietako –Lezo, Oiartzun, Pasaia eta Orereta-Errenteria– zenbait herritarrek Labore elkartea sortzea”. Jon Legorburu elkarteko kidearen hitzak dira, Laboreren hastapenaz. Denda ireki dutenetik hilabete inguru pasatu den honetan, pozik daude herritarren aldetik jasotzen ari diren... [+]


2017-05-12 | Axier Lopez
Ospitaletako sukaldeen kudeaketa berriz publikoa izango da Nafarroan

Osasun kontseilari Fernando Dominguezek iragarri du ekainaren 1etik aurrera kudeaketa publikoa izango dela Nafarroako sare publikoan.


Agroekologia eta elikadura burujabetzaz ikastaroa antolatu dute Hegoa-EHUk eta EHNE-Bizkaiak

Baserrritik mundura: Gure Elikaduraren etorkizuna jokoan” darama izenburu, aurtengo urrian hasiko da eta 2018ko azaroa arte luzatuko 750 orduko ikastaroa osatuz. Kurtso zabal honekin antolatzaileek 30 pertsona trebatu nahi dituzte elikadura burujabetzan eta agroekologian, Hezkuntza Popularraren metodologien bitartez, nazioarteko La Via Campesinako formazio prozesuen ezaugarriei jarraituz.


Elikadura burujabetza modan dago, milioika nekazari ikusezinak ez

Nahasketa berezia osatzen zuten apirilaren 24tik 26ra Elikadura 21 biltzarrerako Gasteizko Europa zentrora mundu osotik etorritako baserritar, unibertsitario eta mugimendu sozialetako kideek. Aztergai zeuzkaten Elikaduraren etorkizuna eta nekazaritzaren erronkak XXI. menderako. Eztabaiden muinean, elikadura burujabetza: nekazari txikien Via Campesinak 1996an sorturik, XXI. mendeko krisitzarraren ostean eskuinak ere bereganatu nahiko lukeen kontzeptua.


Euskal Herriko jatetxe begetariano eta beganoen mapa sareratu dute

Aukera begetarianoa edo beganoa eskaintzen duten jatetxe eta tabernen mapa egin du Mi Universo Verdek.


Merkatuan saltzen diren tomateen %34 Monsanto eta Heinzen propietate dira

Egun erabiltzen diren hazi hibridoak multinazional espezializatuek soilik egin ditzakete, eta horien liderra Monsanto da. Merkatura zabaltzen dituena, berriz, Heinz multinazional boteretsua da. Bide beretik jarraituz gero, elikadura merkatu pribatuen eskuetan bukatuko duela ohartarazi dute.


Mikel Hiribarren: Iparraldeko etxaldeetako hegaztien borroka eta nekazaritza ereduen talka

Mikel Hiribarren laborari eta ELBko sindikalista izan zen hizlarietako bat Elikadura 21 biltzarraren lehen mahainguruan, zeinak titulutzat baitzeraman  "Kapitalismoa eta klasea: kapital, ondasun eta jendeen fluxuak nekazaritza, abeltzaintza eta arrantzan". Gaia maila teoriko eta makro batetik landu zuten mahaikiden ondoan, Hiribarrenek mikro mailatik abiatu eta Euskal Herriko nekazariek asteotan bizi duten gatazka oso lokal baten ezaugarriekin zehaztu zituen gaurko arazo... [+]


Mixel Berhokoirigoinen galderak nekazaritza iraunkorraren geroaz... bideokonferentziaz luzatuak

Elikadura 21 biltzarra irekitzeko saio nagusian egotekoa zen Mixel Berhokoirigoin, Euskal Herrian elikadura burujabetzaz eta nekazaritza iraunkorraz interesatzen direnen erreferentzia nagusia. Ez zuen, ordea, Gasteizeraino hurbiltzerik izan, ETAren desarmatzeko mugimendu zibilean egindako lanaren ordainetan Parisko epaile batek Frantziatik irtetea eragotzi diolako. Berhokok bideoz eman zuen bere hitzaldia, Europa jauregian bildutakoek txalotu zutena eta ARGIAk transkribiturik hemen eskaintzen... [+]


'Elikadura Burujabetza' ideia arrakastatsua nola ez utzi manipulatzen ultraeskuindarrei

Hogei urtean ‘Elikadura Burujabetza’ asmakizun exotiko izatetik pasatu da Donald Trump, Marine Le Pen eta halako populista ultranazionalistek berenganatu nahi izatera. 2008an lehertutako krisitzarrak eman bide dio arrakasta. Lortuko ote du Via Campesinak eta oro har nekazari txiki erresistenteen sareak ideia sorrerako izpirituan atxikitzea?


Elikaduraren etorkizuna eta nekazaritzaren erronkak aztertuko ditu 'Elikadura21' biltzarrak Gasteizen

Susan George, Mixel Berhokoirigoin eta beste hizlari hautatuz osatutako elkarrizketarekin gaur arratsaldeko 19:00etan emango zaio hasiera Gasteizen 'Elikadura21: Elikaduraren Etorkizuna Eta Nekazaritzaren Erronkak XXI Menderako' biltzarrari, Hagako ISS Institute for Social Studies instituluak sustatzen dituen nazioarteko jardunaldien baitan, EHNE Bizkaia sindikatuarekin eta Etxalde mugimenduarekin elkarlanean. Mundu osoko aditu, unibertsitateko ikerlari eta herri mugimenduetako... [+]


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude