Indian frogatu dute diru fisikoaren desagertzeak nori egiten dion kalte

  • India cashless lurralde bihurtzea erabaki dute hango agintariek, diru moneta fisikoen ordez txartel eta diru digitaletara iraganez, ustelkeria eta merkatu beltza ezabatzeko balioko duelakoan. Egun batetik bestera herritarren eskuetan ziren sosen %86 erretiratu zuten eta ezinegona zabaldu denetan. Iraultzaren kaltetuak laster ikusi dira: nekazariak, beltzean lan egiten dutenak –indiarren gehiengoa–, kaleko saltzaileak eta oro har digitalizatzean barnatzeko arazoak dituzten guztiak.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2017ko martxoaren 26a
Reddit webgunetik hartutako argazkian, Delhiko kaleko saltzaile txiki bat txartel bidezko ordainketak ere –zerbitzu honetan nagusi den Paytmren bidez– onartzen dituela iragartzen duten afixekin. Narendra Modik bortxaz 
‘cashless’ herrialde bihurtu nahi d
Reddit webgunetik hartutako argazkian, Delhiko kaleko saltzaile txiki bat txartel bidezko ordainketak ere –zerbitzu honetan nagusi den Paytmren bidez– onartzen dituela iragartzen duten afixekin. Narendra Modik bortxaz ‘cashless’ herrialde bihurtu nahi duen Indiako langile xehe askoren adibidetzat balio du, bere paradoxa eta guzti.

Mundu guztia entreteniturik zegoela AEBetan lehendakari Donald Trump nola hautatzen zuten begira, egun hartan bertan India lurrikara batek astindu zuen, 1.250 milioi jenderen bizimoduak errotik aldatuko zituena. Azaroaren 8an, gaueko 22:00etan Indiako hedabide nagusietan azaldu zen Narendra Modi lehen ministroa iragartzeko gauerdian bertan baliorik gabe geratuko zirela 500 eta 1.000 errupiako bileteak, herrialdean zirkulatzen zuen diru fisiko guztiaren %86. Modik 50 eguneko epea lagatzen zien herritarrei diru zaharra bankuetan entregatu eta paper berriz ordezkatzeko eta bide batez diru elektronikoz funtzionatzen hasteko.

Prentsa ekonomikoak asko goraipatu ditu Indiak egindako urrats ausartak bere ekonomia monetagabetu –demonetisation, cashless economy...– eta modernizatzeko ahalegina. Modik herritarrei azaldu zien horrelako neurri gogorra beharrezkoa zela ustelkeria, diru beltza eta terrorismoaren finantziazioa ezabatzeko. Aldiz, orain hasi dira munduan barrena zabaltzen hango ahots kritikoak, diotenak aldaketa oso mingarria ari dela suertatzen jende askorentzako, funtsean ahulenendako. Monetagabetzeak eragindako heriotzak ere ehunka omen dira.

Munduko nekazarien eta elikadura burujabetzaren aldeko mugimendua den GRAINek otsailean plazaratu duenez “moneta gabeko ekonomia kolpe handi bat da ekoizle txikientzako”. GRAINek arreta bereziz jarraitzen ditu Asian globalizazio neoliberalak dakartzan aldaketak Supermarket Watch Asia buletinean: “Azoka txikietan oinarritzen da milioika jenderen ekonomia eta bizimodua. Eta hala ere, Asiako herrialde askok antolatu dituzte lekuko merkatuak eta horiei esker bizi diren jendeak hondoratzeko politikak. Hong Kongetik hasita Hanoiraino, gobernuek debekatzen dituzte azokak, aldi berean ahulduz korporazio handien indarra eta prezioen eromena kontrolatzen zituzten arauak”. Politika horien adibide muturrekoena da Indiaren erabakia.

Ekonomia diru fisikotik banka digitalera eta plastikozko dirura –txarteletara– iraganarazteko erabakiak, laster ikusi denez, ez ditu hainbeste kolpatu ustelkeria eta beltzean ari diren enpresa handiak, baizik eta eskala txikiko ekoizleak, laborariak eta karrikako saltzaileak, banka digitalean sartzeko zailtasunik handienak dituztenak. Lehen hilabeteetan monetagabetzeak merkataritzaren eta salmenten alor guztiak astindu ditu, baina betidanik diru fisikoan oinarritu direnak modu berezian, nekazaritzan eta deklaratu gabeko lan informaletan ari direnak bidenabar.

India bezalako herrialde zabal batean izugarri neketsua gertatu da billete zaharrak berriz ordezkatzea eta gauetik goizera herritarren eskuetan billete guztien %14 besterik ez geratzeak itolarrian murgildu ditu milioika. Indian salerosketa guztien %95etik gora dirutan egiten ziren, saltzaileen %90ak ez zeukan modurik dirua ez zen beste ezer onartzeko, txartelak esaterako. Langileen %85ek jornala dirutan kobratzen zuen eta populazioaren erdiak kontu korronterik ere ez zeukan inongo bankutan. Modik erabakia jakinarazi osteko bi hilabetetan milaka tresna elektroniko zabaldu dira salerosketa digitalak erraztu dituztenak, kreditu txartel bidezko salerosketak %10 ugaritu dira... baina bitartean kaleko saltzaileei negozioak agortu zaizkie, beraiek bezala erosleak ere dirudik gabe geratuak zirelako.
Indiarrak oro kontsumitzaile bortxaz

Kontraturik gabeko lan informalak osatzen du Indiako langileriaren %93a eta hauek nozitu dute gehien bat-bateko aldaketarekin. Milaka langilek bere enplegua galdu du, GRAINen txostenak dioenez. “Eraikuntza lanak mantsotu dira. Taxiek, bizikletazko rickshawek, etxeetako enplegatuek, zamaketariek eta beste askok jasaten dituzte zailtasun handiak. Jornala egunka kobratzen duen obrero asko lanik eta dirurik gabe geratzean, alderantzizko migrazioa hasi da, hirietatik herrixketara itzultzekoa”.

Komertzioan ere, txikiak galtzaile.

Karrikako saltzaileek muturreko galanta jaso dute, beren negozioa txanpon fisikoetan oinarritzen baita. Egun batetik bestera eroslerik gabe geratu ziren, eta hurbiltzen ziren bakanei diru xeheak itzultzeko ahalmenik gabe gainera. Aldiz, supermerkatu handiek eta salerosketa elektronikoan berezitutakoak atera dira indartuak aldaketarekin. Eta Dharmendra Kumarrek GRAINen buletinean idatzi duenez, Modiren gobernuak hasieran aipatzen bazituen ustelkeria, merkatu beltza eta terrorismoa monetagabetzearen arrazoitzat, laster hasi zen benetako argudioa azaltzen: India modernizatzea cashless economy bihurtuz.

Funtsean indiarrak oro kontsumitzaile bihurtzeko erabakia datza plastikozko diruaren zabaltzearen arrazoia: jendearen ohiko bizimodua aldatu, saldu eta erosteko moduak, janari eta hornidura oro eskuratzeko zirkuituak. “Indiako pagakizun elektronikoen liderra den Paytm konpainiak atzean dauka Alibaba e-merkataritzako erraldoi txinatarra. Alibabak dagoenekoz badauzka 20 milioi erabiltzaile Indian eta asko dauka irabazteko gobernuaren operazio honetatik. Paytm eta Alibaba bezalakoen desioa da indiarren eroste moduak aldatzea”. Amazon eta Flipkart ere, Indiako e-merkataritzan lider direnak, diru asko ari dira inbertitzen beren salmentak handitzeko. Ondo posizionatu dira kaleko saltzaileei eta komertziante independente txikiei konkurrentzia irabazteko.

Exekutibo neoliberalek maite duten Forbes aldizkarian Wade Shepardek aitortu du: “Modiren monetagabetze operazioa izan da shock doctrine [Naomi Kleinenek definitzen duena bezalako] taktika bat, dirutan oinarritutako merkatua ezabatzeko, ekonomia eta populazioa gehiago digitalizatzeko, eta sare ekonomiko formalagoa bilakatzeko, zergak ezartzen errazagoa izango dena”.

Indiako nekazari txikien mugimenduek lehen ministroari gutun ireki batean aurpegiratu diote herrialdearen independentziaz geroztik hartutako muturrekorik handiena neurriokin eman diela. Behin monetagabetzeko neurriak hartzen hasita, Delhiko agintariek ez dituzte kontutan hartu Indian gehiengoa diren landa eremuetako jendeak, ez diete erreparatu metropolietan bizi direnen eta beste guztien arteko bizimoduen ezberdintasunei, ez zaie axola izan urtearen zein sasoitan eta nola ezarri neurriak nekazarien egutegietan gozoago iragan zitezen.

Betiko azoketan baserritarrek bezala erostunek hilabeteotan bizi dituzten estuasunak asko aipatu dira. Aldiz, nekazarien ordezkariek garrantzia berezia eman diote beste honi ere: laborantzan betebehar funtsezkoa konplitzen duten kreditu kooperatiba txikien biziraupena jarri da arriskuan, dena irentsi nahi duen banka handiaren mesedetan.

Kanal hauetan artxibatua: India  |  Ekonomia  |  Moneta politika  |  Globalizazio neoliberala

India kanaletik interesatuko zaizu...
Bai ala ez baino harago

Aurreko mendeko 80ko hamarkadan jakin zuten zientzialariek emakume bat norberaren obuluz ernaldu ez zen umeaz erditu zitekeela. Orain herritarron ahotan dago gaia, gure ingurukoek egin dutelako edo egin nahi dutelako, eta batez ere, aldeko eta aurkako iritzi abaniko handia dagoelako. Euskal Herrira 250 haur inguru datoz urtero atzerriko emakumeen umetokietan hazita. Hemen debekatuta dago. Eztabaida ez da legeztatu edo debekatu, hori baino askoz korapilatsuagoa da. Konplexutasun hori ulertzeko... [+]


Kaxmirren borroka estalia

70 urte bete dira Indiako deskolonizazio prozesua burutu zela. Kaxmirreko biztanleentzat, ordea, data horrek beste zatiketa bat eragin zuen. Egun Pakistan, Txina eta Indiaren artan banatuta daude.


Indiako emakume musulmanek "dibortzio azkarra" eta bazterkeria garaitu dituzte

Muturreko praktika islamiko horrekin gizonak emakumea baliabide gabe utz zezakeen nahi zuenean. Herrialde hartako Gorte Nagusiak debekatu egin du orain.


Indian agroekologia 'Zero Aurrekontuko Nekazaritza' esaten da

Agroekologia ez da hirietako ekologista snob jendearen edo beren soro-baratzeak kimikoz pozoitzeari uko egiten dioten nekazari erradikalen kontua, Mendebaldean askok pentsa lezakeenaren kontra. Kuban ez da, eta atzerritarren blokeoak jendea gosez ez hiltzea lortu zuen. Indian, berriz, nekazaritza industrialak txirotasunera eta suizidiora kondenatutako laborariei duintasunez bizirautea ahalbideratzen die.


"Topatu ditut punjabtarrak oso katalan zaleak eta bere lehen hizkuntzaz, punjaberaz, paso egiten dutenak"

Imanol Larreak esan dizkio hitzok Goiena hedabideari. Punjabtar helduen hizkuntza jarrerak Katalunian tesia egin du. 100 milioi hiztun ditu punjaberak, baina tesigileak hizkuntza galtzeko arriskuan jartzen duten zantzuak bistaratu ditu.


Negu beltzari agur

Gurean bezala munduko txoko askotan egin diote harrera udaberriari. Ez dira gutxi ospakizun haietan erreparatzen diotenak udalehenak inguruko landa, lore eta zuhaitzetan dakarren kolore festari. Holi da horietako bat. Indian du jatorria, eta egun Europako zenbait hiritan ere ospatzen dute. Ilargi betearekin batera,  “koloreak” elkarri botaz ospatzen dute hinduismoaren jarraitzaileek bedatsearen etorrera. Emankortasunaren eta maitasunaren ospakizuna ere deitzen diote. Irudian,... [+]


2017-02-19 | Esti Redondo
Nekazarien suizidioek odolustutako lurra

Merkataritza askeko nazioarteko itunek eta estatuko politikek milaka nekazari hiltzen dituzte urtero Indian, beren buruaz beste egitera bultzatuz, laborari elkarte ugarik salatzen dutenez. Egoerak okerrera egin dezakeela ohartarazi dute, sektoreko krisia areagotu eta nekazaritza industrialak ezarritako eredua indartu ahala.


Zaborrak bizi gaitu

Gainpopulazioa arazo ugari sortzen ari da munduko txoko askotan. Horietako bat da India (1.240 milioi biztanle). Pertsona kopuru erradoi bati, muturreko pobrezia eta hondakinen kudeaketa negargarria gehituz gero, Bhalswa txabolagunea edo ‘slum’aren egoera agertuko zaigu.


2016-01-21 | Sorginak gara
"Indian emakumeekin bakarrik harremanak izatea erabaki nuen"
MULTIMEDIA - Sorginak

Amnistia Internazionalarentzat Indian proiektua egin duen Nagore Eceiza argazkilari donostiarra, Sorginak bideo-sortaren bederatzigarren saioan.


Rapa multinazionalen aurka Indian

Unilever xaboi enpresa multinazional britainiar-holandesak, Indiako Kodai kanalean hondakin toxikoak isuri dituela salatu dute. Anacondaren abesti famatu batean oinarrituta Sofia Ashraf rapzale indiarrak parodia bat egin du.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude