Gaby Etxebarne. Behartsuen ahotsa jasotzen

"Herritarrek beti uste dute esku azkar batek herria salbatuko duela"

  • Behartsuen aldean egon da betidanik Gaby Etxebarne munduan zehar ibiliriko aldudarra. Bere biziaren funtsa dela dio. Idazketaren ariketari lotu zen 2001. urtean eta geroztik horretan dabil. Baina ez dauka bere burua idazletzat. Liburuetan jorratu gaiak begiratuz gero, Etxebarneren interesak eta barne kezkak kausitzen dira. Kalakaria dela ohartarazirik, berea ireki eta guztiaz hitz egiten hasi da.

Jenofa Berhokoirigoin @Jenofa_B
2017ko otsailaren 05a
1962tik 1968ra Argentinan egon zen Etxebarne, serora. 2013an itzulirik, oso gaizki etorri zen handik: “Munduaz desesperatua nintzen, nioen ezer ez zela aldatzen, diktadura berriak beti zetozela, Eliza beti zela boteretsuekin. Sendatzeko, ‘Sur les pas des
1962tik 1968ra Argentinan egon zen Etxebarne, serora. 2013an itzulirik, oso gaizki etorri zen handik: “Munduaz desesperatua nintzen, nioen ezer ez zela aldatzen, diktadura berriak beti zetozela, Eliza beti zela boteretsuekin. Sendatzeko, ‘Sur les pas des disparus d´Argentine’ idatzi nuen”. (Arg.: Gaby Etxebarnek utzia)

Liburu andana idatzi duzu. Usu lekukotasunez osaturikoak. Zergatik hautu hori?

Ni ez naiz egiazko idazle bat, nik jendeak mintzarazten ditut. Nire biziaz ere mintzo naiz, haiena kontatzea nahi badut nirea kontatu behar diedalako. Trukaketa bat da, ez da elkarrizketa sinple bat.  Izan artzainenak, amatxienak edota etorkinenak, haien memoriak atxikitzeko idatzi ditut liburuak.

Zer ekartzen dizu idazteak?

Laster 85 urte ukanki, egin dezakedan aktibitate bat da. Nahiz eta hainbat elkartetan segitu, lehen baino askoz gutxiago egiten dut. Lasterrago akitzen gara adin horretan. Idazteak aldiz ez nau akitzen. Horrez gain, psikologikoki laguntzen nau, sekulako terapia da niretzat. Besteentzat bezainbat niretzat idazten dut.

Zer ekarri nahi diezu besteei?

Ohore handia izan zen haientzat. Mintzatzeko gogoa zuten, bazuten zer erran. Ez ziren adituak, zientzialariak edota nik dakita nor; herritar xumeak ziren mintzo, oinarrikoak. Betidanik gustuko ukan dut oinarrikoen ezagutzea, hori da nire biziaren funtsa.

Azkena sendatzeko idatzi zenuen.

Bai, Sur les pas des disparus d’Argentine (Argentinako desagertuen urratsen atzetik). 1962tik 1968ra Argentinan egon nintzen, serora. Garaian ezagutu nituen Alice Domon eta Léonie Duquet, pobreekin ari ziren, dohaintsuak ziren horretarako. Haiekin lan egin izanaz harro naiz. Bi adiskide handi horiek desagertu ziren 1977an, torturatuak izan ziren eta itsasora bizirik botatuak. Aspalditik nahi nuen haietaz mintzatu. 2013an Argentinan egon nintzen eta itzuleran arras gaizki nintzen. Munduaz desesperatua nintzen, nioen ezer ez zela aldatzen, diktadura berriak beti zatozela, Eliza beti zela boteretsuekin... Sendatzeko idatzi nuen liburua, egia.

Serora izateari utzi zenion.

Komentutik atera ginen hamabost bat 1975ean. Beste guztiak bezala izan nahi genuen, ez genuen babes berezirik nahi. Alice Domon, adibidez, esklabo ziren laborari batzuekin zebilen nekazari elkarteetan, eta anitz ziren pertsegituak. Haiekin izanki, itsasontzi berean ginen eta arrisku gehiegi zenean gu babestea ez genuen onartzen. Serora izatea utzi arren, pobreak laguntzen segitu nuen, izan sindikatuekin, izan langabetuen mugimenduetan, edota CCFD-Terre Solidaire elkartean. Orain idaztearekin egiten dudana, funtsean. 21 urterekin egin nintzen serora eta 42 urte nituela utzi nuen. Argi da ez zela niretzat egina.

Hautuz ala beharturik sartu zinen serora?

Psikoterapia bat egin izan dut ulertzeko zergatik sartu nintzen komentura. Garaian ez nuen heldutasun psikologikorik, Aldudeko tribuari biziki lotua nintzen, baina aldi berean urrundu nahi nuen. “Zer erranen dute jendeek” esaldia entzuten zen beti eta gehiegi; ezin genuen deus egin, zainduak eta kritikatuak izan gabe! Sufritzen nuen, sobera kalakaria nintzela zioten, azkarregi irri egiten nuela... Tributik atera nahi nuen, baina harreman onak atxikiz. Serora, misiolari izateko hautua egin nuen, poztuko nituelako eta ni joanaraziko ninduelako!

Etorkinen lekukotasunak ere bildu dituzu. Haietaz anitz mintzo gara, baina ez ditugu behatzen.

Ahalke bat da. Bernard Kouchner entzuten nuen erraten Vietnamgo gerla garaian 150.000 erbesteratu hartu genituela arazorik gabe. Orain 7.000 nahi ditugu! Zergatik? Batez ere, anitz direlako musulmanak eta Frantzian nazionalismo beldurgarri bat instalatzen ari delako. Europa guztian ari da kokatzen eskuin muturra. 1962az geroz Beiruten bizi den ahizpa bat dut, Ekialde Hurbileko egoeraren berri ematen didana. Ohartzen naiz ez dakigula ezer hangoaz, komunikabideek ez digutela deus azaltzen. Ez da harrigarri, jakinda Frantziako komunikabide ia guztiak hiru miliardunen esku direla. Baina, argi da han gertatzen denaren erantzule garela.

Haiekiko uzkurkeria azkarra da.

Baina zer uste dute?! Inork ez du gustura uzten bere herria. Aldude hustu zen garaian... Hamar haurreko familiak ziren, baina bakar batentzat zen lekua. Edo komentura zihoazen edo emigratzen zuten. Emazteek anitz sufritu zuten, zenbat ziren nagusiak bortxatuak izan Bordelen edo Parisen? Eta artzainak... Urte batez inor ikusi gabe! Sufritu genuen, badakigu... Nolaz orain guk ezin ditugu etorkinak ulertu?

Beldur zirea?

Biziki. Diktatura izandako herri guztietan berdina gertatzen delako: etorkinei buruzko herra, nazionalismoa, mugen hestea... Herritarrek beti uste dute esku azkar batek herria salbatuko duela. Jendea manukorra da, manuak ematen dituzten agintariak nahi dituzte, inposatzen dabiltzanak. Alta, esperientziak erakusten digu dohakabetasuna dakarrela horrek, errepresioa eta min handiak.

Jende sinpleak nahiago

“2001ean hasi nintzen idazten, lagun batzuk ‘zure biziaz idatzi behar zenuke’ erran zidatenean. Je marche à leur côté (haien ondoan nabil) liburua argitaratu nuen orduan, hamar bat lagunekin batera. Jende sinpleen biziaz idaztea genuen xede eta nirearekin hasi ginen. Horrela lotu nintzen idazketari eta bai, biziki gustuko dut ariketa”.

Kanal hauetan artxibatua: Elkartasuna  |  Argentina  |  Eliza Katolikoa  |  Giza eskubideak

Elkartasuna kanaletik interesatuko zaizu...
2017-10-17 | Aiaraldea.eus
Alfredo Remirezi elkartasuna adierazi diote hainbat artistak

Alfredo Remirez amurrioarraren omenezko speak corner ekitaldia antolatu zuten Bilboko Bilbo Zahar auzoan urriaren 14an. Hainbat artista igo zen oholtzara: Kokein taldea, Lutxo Egia idazlea, Oihana Bartra bertsolaria... Beste batzuek bideoa bidali zuten: Los Chikos del Maizeko Negak, Estricalla eta Kop taldeek, besteak beste.


2017-08-11 | Irantzu Pastor
Grezia: kartzela ala babesleku?

Beraien herrialdeetako gerretatik ihesi, milaka pertsona iritsi dira Greziara 2014az geroztik. Egun 62.000 errefuxiatu inguru daude herrialde guztian banatuta, kasu gehienetan Europa iparraldea helmuga duen bidaia jarraitu ezinik. Izan ere, 2016ko martxoan mugak itxi zizkien Europar Batasunak. Greziako egoera politiko eta ekonomiko zailari errefuxiatuen krisia gehitu zaio eta kudeatu behar izan dute Bigarren Mundu Gerratik Europak bizi izan duen krisi humanitariorik handiena. Egoera... [+]


2017-07-07 | Arabako Alea
EHZ festibalaren aldeko elkartasun jaia egingo dute Gasteizen

EHZ festibala bertan behera geratu zela jakinarazi eta berehala hainbat jaialdi txiki sortu dira eta sortzen ari dira hari babesa emateko, Elkartasun erauntsia lelopean. Besteak beste, Bilboko Biba kulturgunean eta Donostiako Bukowskin antolatu dituzte elkartasun jaiak, eta datorren astean, hilaren 11n, Gasteizko gaztetxean egingo dute. 


2017-07-04 | Topatu.eus
EHZ 2017: elkartasun erauntsia
MULTIMEDIA - erreportajea

Eguraldi txarraren ondorioz bertan behera gelditu da EHZ festibalaren 22. edizioa. Hala ere laguntzaile ugari hurbildu da desmuntaketara, eta elkartasun mezu eta ekitaldiak Euskal Herrira hedatu dira.


30 urte mugaz gaindi eragiten

Askapena erakunde internazionalistak hiru hamarkada daroatza Euskal Herriaren eta munduko herrien artean elkartasun zubiak eraikitzen. Ezin uka, aldaketa ugari dakartela 30 udaberrik; are gehiago, borrokan murgildurik dauden lurraldeez edo herri zapalduez mintzo bagara. Horretaz jakitun, garaian garaiko beharretara egokitzeko neurriak hartu izan ditu Askapenak, beti ere, sortze egunean finkaturiko oinarrizko balioak mantenduz.


Cheikouna Txantrean gelditzeko eskatu dute

Txantrea auzo iruindarreko bizilagun eta kideek manifestazioa egin zuten atzo Cheikounaren egoera salatzeko: paperik ez duelako Senegalera itzaularazi dezakete. 


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude