Migratzaile Desagertuen Amak haien bila dabiltza Guatemalatik Mexikora

  • Abenduaren 3an amaitu zen Chiapasko (Mexiko) Tapachulasen Erdialdeko Amerikako Migratzaile Desagertuen Amen 12. karabana, 18 egunetan 3.800 kilometro korritu autobusez eta 30 hiritan seme-alaba desagertuen aztarnen bila ibili ostean. Azken 10 urteotan 70.000 baino gehiago dira AEBetara iritsi nahian galdutako gizon eta emakumeak, asko nekeak lehertuta edo coyoteek abandonaturik hilik.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2016ko abenduaren 25a
‘El Comunista’ hedabidearen argazkian, Migratzaile Desagertuen Amen 12. karabanako kideetako batzuk Puebla estatuko herri batera iritsita herritarren ongi-etorri harreran, azaroaren amaieran. AEBetarako ezkutuko bideetan galdutako migratzaileen 41 guraso,
‘El Comunista’ hedabidearen argazkian, Migratzaile Desagertuen Amen 12. karabanako kideetako batzuk Puebla estatuko herri batera iritsita herritarren ongi-etorri harreran, azaroaren amaieran. AEBetarako ezkutuko bideetan galdutako migratzaileen 41 guraso, gehienak amak, arrasto bila ibili dira Guatemala eta Mexiko arteko mugatik eta gero Mexikon barrena. Gaur AEBetan paperik gabe bizi diren ia 12 milioi herritarrek bidean galdurik utzitako 70.000 jendeen tragedia azaleratu dute.

2016ko Karabanak lortu du 41 gurasoetatik –gehienak amak– lauk galdutako seme edo alabarekin kontaktua berreskuratzea, baita 37 urtez elkarren berri izan ez duten bi ahizpak ere. Denetara hamabi urteotan 269 reencuentro lortu ditu MMM Movimiento Migrante Mesoamericano elkarteak, gurasoen karabanaren aitzakiatan antolatzen den elkartasunezko mugimenduari esker.

MMM saiatzen da desagertutako migratzaileen bilaketan, ugaritu egin baitira Honduras, Nikaragua, Salvador eta Guatemalatik pasata AEBetara heldu nahian Mexikon barna ibilaldi gero eta arriskutsuagoan abiatutakoen artean. Karabanako kideek beren senideen arrastoak bilatu dituzte ostatu, kantina, gobernuaren bulego, espetxe, komertzio eta herrietako plazetan, Mexikoko 11 estatutan. Aldi berean, Marta Sánchez Soler buru duen elkarteak bermatu die hedabide nagusietara iristea gehiegitan ahazten den arazo larriaren oihartzuna.

Karabanak aurten ukitu ditu lehenbizikoz migrazio klandestinoak gero eta gehiago erabiltzen dituen kostaldeko herriak, Oaxaca eta Chiapaseko itsas hegiak, Salina Cruz, Puerto Madero, Barra San José... Juchitánen geldialdia egin dute lehorreko arrisku eta bortizkeriei izkin egin eta AEBetaraino itsasoz iritsi nahian itota hil diren migratzaile identifikatu gabeen hobi komunean.

Barra San Joséko hondartzan agertu ziren itota joan den uztailean hiru haur migratzaile. Bertan ospatu zuen karabanak Berta Cáceres lider aborigen hondurastar asasinatu berriaren oroitzapena ere, agintariei eskatuz haren heriotza benetan ikertua izan dadila.

MMMk amaierako agirian salatu duenez, “hasi Erdialdeko Amerikako herrialdeetatik eta Mexikon barrena AEBetaraino, denetan azaldu zaigu nabarmen ugaritu direla bortizkeriak eta giza eskubideen bortxaketak Enrique Peña Nieto lehendakariak 2014an Plan Frontera Sur ezarri zuenetik, Mexikotik iristen zaion etorkin jarioa nola edo hala butxatu nahian AEBek sostengatu eta finantzaturik.”

Frontera Sur planak gogortu egin ditu kontrol, zainketa, hesitze eta militarizazioa, migratzaileak behartuz bide neketsuago eta arriskutsuagoetatik saiatzera. Horietan etorkin familiak harrapakin errazak dira gaizkile, mafia eta estatuen agente ustelentzako. Azkenean, etxean utzitako bortizkeria eta goseari ihes eginez lan eta bizimodu bila esku hutsik datozen jendeen segurtasuna bermatzeko ordez, Estatuak horiek kondenatzen ditu lapurreta, estortsioa, sexu bortxaketa, gizaki trafikoa eta esklabotasuna nagusi diren infernura.

Buscamos vida en caminos de muerte” goiburua zeraman 12. karabanak Veracruzeko Cordoban jaso zuen polizia federal mexikarraren atal zientifikoaren bisita, beren senideen arrastoak hobeto bilatzearren DNA frogak egitea eskainiz.  41 gurasoetatik 18k onartu zuten testa egitea, gainerakoak mesfidatzen direlako agenteen benetako gogoaz. Odola eman zutenetako batek, Ana Zelayak, esan zion Desinformémonos hedabideko kazetariari: “Entzuten dugun bakoitzean ‘polizia federala’, alergia ateratzen zaigu. Tamalez galdu baitugu haiekiko konfiantza guztia. Baina zer egin nezake. Ez dut nahi berriro orratzez zula nazaten, baina asto honen gainera igo garenez, zamalkatu egin beharko dugu”.

Kazetariak ez die agenteei lanerako amorrazio handirik antzeman: “Veracruzeko fiskaltza nagusiaren ordezkariak, larunbat honetan lana egitea egokitu zaien burokratak, kazetarioi lekuko izatea eragotzi digutenak ‘frogak ez kutsatzeko’ aitzakiarekin, zikinez betetako areto batean...”. Gainerako gobernadore, ordezkari, alkate eta beste agintariek ere “arazoa bideratzeko konpromisoa hartuta daukagu” agindu diete behin eta berriro dagoenekoz batere sinesten ez dieten gurasoei.

Interes-amaraun ilegal oso bat

2011tik %330 ugaritu dira klandestinoki datozen etorkinen atxilotzeak Mexikon. Arazoa da poliziaren kontrolaren jomuga ez dela hainbeste trafiko ilegalean ari diren gaizkileak harrapatzea, legez kanpo dabiltzan familia txiroak baizik.

Zenbait erakunde eta hedabidek azaldu dute azken aldian poliziaren operazioetan parte hartzen dutela beste hainbat interesdunek ere, eskualde horietako guarda pribatu eta taxizaleek, autobus konpainiek eta txoferrek, trenbideetako funtzionarioek... horrela gizenduz migrazioaren inguruan puztutako industria kriminala.

Joan den azaroan Guatemala-Mexiko mugako Giza Eskubideen Nazioarteko Behatokiak bildu ditu eskualde horietan ari diren elkartasunezko talde eta erakundeen esperientziak. Ikerlan batean aipatu ditu 600 lekukotasun, emakumeen, iheslarien eta migratzaileen kontra erabilitako lapurreta eta bortizkeriak kontatuz.

Mugako baserrietan bizi diren mam, quiché, q’anjobal, kakchiquel, tseltal, tsotsil, tojolabal, zoque eta chol etnietako hainbat jendek kontatu dizkiete kasuok elkarrizketetan. Giza uholdeak berak eta hori kudeatzen duten mafiek nahasten baitituzte pasabideko herrietan bizi direnak ere, lehendik dauzkaten arazo handiak –nekazaritza tradizionalaren hondoratzea, meatzaritza eta energia konpainiek eragindako lur lapurreta eta kutsadura...– are larriagotuz.

Hala eta guztiz ere, iheslariok bidean aurkitzen dituzten herritar txirook dira agintariek ez bezala laguntzen dietenak, askok modu inprobisatuan, batzuek ahal duten moduan antolaturik. Famatua egin da Veracruz estatuko Guadalupeko Las Patronas emakume taldea, 1995tik gaurdaino herri hura La Bestia merkantzia trenean igota zeharkatzen duten jendeei jan-edana ematen saiatzen dena. Egunero 300 otordu inguru eta urez betetako botilak botatzen dizkiete gelditu gabe pasatzen diren bagoien gainean doazen iheslariei.

MMM elkarteak honela laburbiltzen du Erdialdeko Amerika eta Mexiko osoa desestabilizatu dituen trafiko ilegalaren mamia: “Ondo dakigu zein negozio handia suertatu den azken bost hamarkada hauetan beren jaioterrietatik kanporatutako eskulan esklaboaren salmenta adostua, hauxe dela trafikoa sustatzen duten herrialdeetako kapital handiaren enpresen benetako balioaren eta aberastasunaren iturria. Aldi berean, jendeok kanporatzen dituzten gobernu titere inkapaz eta traidoreei trukean uzten diete atzerrira joandakoen remesak [familiei bidaltzen dizkieten hileroko diruak] jasotzearen kontsolagarria. Horra Merkataritza Libreko Itunek eragindako politika ekonomikoek bi herrialdeei lagatzen dizkieten ondorioak”.

Ez dirudi Donald Trumpek, emigrazioaz agindu dituen politikekin, asko baretu behar duenik Erdialdeko Amerikako giza-kontrabandoaren infernua.

Kanal hauetan artxibatua: Migrazioa  |  Desageketak

Migrazioa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-01-14 | Miren Osa Galdona
Nafarroako epaile batek Europako jurisprudentzia erabili du bi etorkin ez kanporatzeko

Nafarroako Auzitegiko epaile batek Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren ebazpen bat erabili du etorkinak kanporatzeko aginduak gelditzeko. Europako sententzia baten arabera, herritar bat kanporatzeko orduan ez dira soilik aurrekari penalak kontuan izan behar, baldintza pertsonalak ere pisu handia dute ebazpenean. Hala nola, egoera familiarra edo lan esparrua. Zirrikitu legal horri tiraka, bi kanporatze bertan behera geratu dira.  


Bi nerabe afrikarri mugan laguntzeagatik epaituko dute Martine Landry

Astelehenean, urtarrilak 7, Frantziako Nizan epaitu behar zuten arren, auzi saioa otsailaren 14era arte atzeratu diote Martine Landry 73 urteko emakumeari. Bere delitua: Italia eta Frantzia arteko mugan, mendialdean, isolaturik geratutako bi mutiko afrikarri batetik bestera pasatzen lagundu izana. Amnesty Internationaleko arduraduna da Landry.


Support from Iruñea for activist Helena Maleno, who has saved hundreds of migrants

When migrants are drifting at risk on the sea near Gibraltar, they know who to call: Helena Maleno's number is always available, and she puts the Spanish Sea Rescue Service in the picture as quickly as possible.


Ikusten ez denari estalkia kentzen

Elkarbizitzarako denbora behar omen da, elkarrekin bizitzeko harremanak behar omen dira eta gure gizartean (Euskal Autonomia Erkidegoaz aritu gara) ‘gu’ hemen eta ‘haiek’ han bizi omen gara. Hala esan digute mahaiaren inguruan bildu ditugun Mikel Mazkiaran, Gorka Moreno eta Katia Reimbergek. Ados dira koexistentzia baketsuan bizi garela, baina badakite ideala ez den nolabaiteko oreka hori hauskorra dela. Koexistentzia baketsuak ez du esan nahi immigranteak... [+]


Salba dezagun Helena Maleno, ehunka migratzaileren bizitza salbatu duen aktibista

Gibraltarreko itsasartean patera bat noraezean dabilenean, arriskuan den migratzaileak badaki nori deitu: Helena Malenoren telefonoa beti dago eskuragarri, eta hark Itsas Salbamenduari abisua pasatzen dio lehenbailehen.


2017-12-13 | ARGIA
Donald Tuskek sua piztu du Europan, errefuxiatuak banatzeko kuoten aurka agertu ondoren

Ostegunean biltzekoak dira Europar Batasuneko gobernuburuak eta giroa berotu du Donald Tusk Europako Kontseiluko buruak aurretik egin duen proposamenak: batasuneko herrialdeetara datozen migranteak estatu guztien artean kuota bidez banatzea ez dela eraginkorra adierazi du.


43 nazionalitatetako 2.000 lagunek hartu dute parte elkarrekin bazkaltzeko ekimenean

Herrikideen arteko elkarbizitza sustatzeko, ezezagunari buruzko aurreiritzi eta estereotipoak apurtzeko eta Euskal Herrira migratu duten familiak gizartean saretzeko helburuz, 239 bazkari egin dituzte asteburu honetan Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako etxeetan.


2017-10-15 | Andoni Mikelarena
Migranteen kanporatze azkarrak legez kanpokoak direla dio Estrasburgok

Europako Giza Eskubideen auzitegiak emandako epaia argia da. Espainiako Gobernuak Ceutan eta Melillan egin izan dituen migranteen kanporatze azkarrak, legez kanpokoak direla baieztatu du auzitegiak. Europako Giza Eskubideen hitzarmena urratzen duela dio Estrasburgok.


2017-10-04 | Andoni Mikelarena
Migranteen kanporatze azkarrak legez kanpokoak direla dio Estrasburgok

Europako Giza Eskubideen auzitegiak emandako epaia argia da. Espainiako Gobernuak Ceutan eta Melillan egin izan dituen migranteen kanporatze azkarrak, legez kanpokoak direla baieztatu du auzitegiak. Europako Giza Eskubideen hitzarmena urratzen duela dio Estrasburgok.


Arrasto partekatuak

1936ko gerratik ihesi Euskal Herria utzi behar izan zutenei galdetu diete batetik, eta gaur egun errefuxiatu direnei bestetik, erbesteratze prozesuak eragindako beldurrez, saminez, itxaropenez, emozioez... Batzuek eta besteek antzeko zauriak dituztela agerian geratu da "Memoria partekatuak" ikerketan.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude