Eta zuk, gazte,

Pentsatu duzu inoiz herriko euskararen erabileran eragin dezakezunik?

  • UEMA (Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea) ikastetxez ikastetxe ibili da irakasleei soziolinguistikaz prestakuntza eskaintzen. Helburua: irakasleek ikasleak haien herri euskaldunetako egoera soziolinguistikoaz jabearaztea, euskararen aldeko jarrera bultzatzea eta eragile bihurtzea.

Onintza Irureta Azkune @oirureta
2016ko apirilaren 24a
Esperimentazio fasea bukatu da eta apirilaren 13an UEMAk lehen fasearen emaitzak ezagutarazi zituen, Urola Kostako Berritzegunean, Zarautzen. Aurkezpena, parte hartu duten zazpi ikastetxeetako ikasleen, irakasleen, herrietako euskara teknikarien, hezkuntz
Esperimentazio fasea bukatu da eta apirilaren 13an UEMAk lehen fasearen emaitzak ezagutarazi zituen, Urola Kostako Berritzegunean, Zarautzen. Aurkezpena, parte hartu duten zazpi ikastetxeetako ikasleen, irakasleen, herrietako euskara teknikarien, hezkuntzako eragileen eta kazetarien aurrean egin zen. Argazkia: Gorka Rubio/Argazki Press

Fer aitak Inhar haurra igeriketa ikastarora eraman nahi du, baina konturatu da euskaraz ez dutela eskaintzen. Eskaera egin du. Pediatrarengana joan denean gauza bera gertatu zaio, eta pediatra euskalduna eskatu du. Bi eskaerak bete dituzte. Aldaketa horien onurak Inharrentzat soilik izango al dira?

Esperientzia pilotu moduan, zazpi ikastetxetan ikasleekin egindako ariketa asmatuetako bat da kontatu berri duguna. Adibide horretan, norberak emandako pausoak askorentzat onura izan daitezkeela erakutsi nahi die irakasleak ikasleei. Zerbitzua euskaraz eskatzen baduzu, eta lortzen baduzu, ondorengo euskaldun guztientzat baliagarri izango da.

12tik 18 urtera bitarteko gazteek egindako beste ariketa bat: Ikerrek 35 urte ditu, Haranalden (herri hipotetikoa) bizi da eta euskaltegian bi urte daramatza. Zer garrantzi ote du beretzat Kilkermendi, Sagastigain eta Garaiotz inguruan izateak? Haranaldek 17.000 biztanle dauzka eta euskararen ezagutza %51koa da. Beste hiru herrietan ezagutza %81etik gorakoa da.  Ariketa horren bidez, ezagutza eta erabilera portzentaje oso handiko herriek euskara ikasten eta erabiltzen zenbateraino eragin dezaketen erakutsi nahi da.

Hausnarketa eta eztabaida pizteko galdera gehiago ere egin dizkiete ikasleei: Luisa Kilkermendin bizi da, Haranaldeko azokara joaten da egunero barazkiak saltzera. Zergatik dira herrietako azokak euskaldunagoak supermerkatu handiak baino? Eta beste hau ere bai: Aratz eta Ekhiñe parrandara irteten dira eta askotan ez dute euren gustuko musika jartzen, eta beti eskatzen ibiltzen dira: Zea Mays, Berri Txarrak, Hesian, Esne Beltza... Zer eragin dauka horrek Haranaldeko parrandan?

Zer gertatzen ari da zure herrian?

Esperientzia pilotuan parte hartu duten 400 ikasleak udalerri euskaldunetan bizi dira, (UEMAn euskara ezagutza %70etik gorakoa duten udalerriak sartzen dira). Azken hamarkadatako emaitza soziolinguistikoek erakutsi dute udalerri euskaldunenetan euskararen ezagutza behera egiten hasia dela, baita erabilera ere. Josu Labaka UEMAko lehendakariaren hitzak dira: “Alarmak piztuta ditugula onartu behar dugu”. Udalerri euskaldunak euskaldun izaten jarraitzea nahi bada, ez da nahikoa egoera soziolinguistikoaren erretratua egitea. Herritarrek jakin behar dute zer ari den gertatzen beraien herrietan, “eta ahaldundu behar dira. Herrietan lanean hasita gaude, baina hezkuntzan aritzea ere beharrezkoa da. Gaur ikasle direnek jakin behar dute zer gertatzen ari den, eta askatasunez bakoitzak erabakiko du horren aurrean zer egin”.

Xabi Aizpurua UEMAko teknikaria aritu da irakasleei prestakuntza saioak eskaintzen, eta berak, Labakaren hitzak beste modu batez laburbildu ditu: “Gaur soziolinguistika landu nahi dugu, bihar ikasleen jarreretan aldaketak emateko aukera zabaltzeko, eta etzi, herriek nagusiki euskaraz jardun dezaten lor genezake.

Euskara Euskal Herrian hizkuntza nagusia ote?

Soziolinguistika, arnasgune kontzeptua eta hizkuntza ekologiaren inguruko diskurtsoa landu dituzte ikastetxeetan. Galdera berberak bi aldiz egin dizkiete ikasleei; lehenengo kolpean gaiaren inguruan inolako ariketarik, eta beraz, hausnarketarik egin gabe. Artikulu hasieran aipatu ditugun moduko ariketak eginda gero, bigarren aldiz galdetu diete. Ikasleen erantzunak beltzetik zurira aldatzen ez badira ere, irakasleek antzeman dute hiru hilabeteko esku-hartzea.

Esku-hartzeen lau adibide azalduko ditugu. Batean hizkuntzen arteko oreka landu dute. Gehiengoa hizkuntza guztiak indartsu bizitzearen alde agertu da (DBH3koen %82 eta DBH4koen %90). Batez beste, %84 hizkuntzen arteko desoreken aurrean ahulenen alde neurriak hartzeko prest egongo lirateke. Bada, ikasgelan ariketak eginda, neurriak hartzearen alde %20 gehiago agertu da. Euskal Herrian euskara hizkuntza nagusia ala gutxitua den ere galdetu diete. Jarduerarik egin gabe, %31k uste du euskara Euskal Herrian hizkuntza nagusia dela, eta aldiz, irakasleekin gaia landu ondoren, erantzun zuzena (euskara ez dela hizkuntza nagusia Euskal Herrian) %12 hazi da, guztira %57 izatera iritsiz. Arnasgune kontzeptua –hizkuntza gutxitua normaltasunez erabiltzeko baldintzak dauden herriak kasu honetan– ere landu dute. 10etik 9k ez zuen inoiz entzun. Ikasleek arnasguneen izaera aldakorraz hausnartzeko aukera izan dute. Hots, udalerri euskaldunean bizitzeak zer esan nahi du, beti izango dela udalerri euskalduna? Ez dute ezagutzak eta erabilerak atzera egingo? Herritarrak lasai bizi daitezke atzerakadaren kezkarik izan gabe? Kezkatzeko arrazoirik ez dagoela uste du ikasleen %27,72k irakaslearekin gaiaz hitz egin aurretik, eta ondoren, %9k.

Beste ariketa batean euskara indartzeko norberak zer egin dezakeen eztabaidatu dute. Jarduerak eginda, %17 igo da zer egin dezaketen badakitela dioten ikasleen kopurua.

400 ikasle 7 ikastetxetan

Zazpi ikastetxetan egin dituzte saioak, Alegia, Azpeitia, Orio, Zarautz eta Zumaian. 400 ikasle inguruk hartu dute parte.
Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 3. eta 4. mailako eta Batxilergoko ikasleak izan dira.

UEMAn dauden 73 udalerrietan Haur Hezkuntzako 90 zentro, Lehen Hezkuntzako 87, DBHko 48, Batxilergoko 20 eta Lanbide Heziketako 13 daude. Oraingoz, DBH eta Batxilergorako dauka UEMAk materiala prestatuta. 2016-2017 ikasturtean maila horietako ikastetxeetan aritzea izango dute helburu.

UEMAren asmoa lau bat urtean hezkuntza kate osorako materiala prestatu eta ikastetxe guztietara zabaltzea da. -UEMAko kide diren udalerri asko txikiak dira eta ez dute DBH eta Batxilergorik. Beraz, txikiagoentzako materiala prestatzeak garrantzi berezia du.

Kanal hauetan artxibatua: UEMA  |  Hezkuntza

UEMA kanaletik interesatuko zaizu...
2017-01-10 | ARGIA
Euskararen arnasguneen aitortza lortzeko bidean urratsak eman nahi ditu UEMAk 2017an

Larrabetzun aurkeztu du UEMAk larunbatean, urtarrilak 15, herri horretan egingo duen batzar nagusia. Puntuetako bat, hain zuzen, Larrabetzuk eta beste lau udalek (Areatza, Ataun, Errezil eta Mendaro) mankomunitate kide izateko egindako eskaria formalki onartzea izango da.


Medikuen eta pediatren lautik bat ez da gai euskaraz egiteko

UEMAk (Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak), erakundeak berak biltzen dituen 76 udalerrietan familia eta larrialdi medikuen eta pediatren euskara gaitasuna neurtu du. 76 udalerriak Hego Euskal Herrian daudenez, Osakidetzako eta Osasunbideako profesionalak dira denak. 289 profesional zenbatu dituzte UEMAko udalerrietan. 73 ez dira gai euskaraz aritzeko. Familia eta larrialdi medikuen %22 da gai ez dena eta pediatren %35.


2016-07-19 | ARGIA
Euskara lehenetsiko dute Kutxabankek eta Laboral Kutxak UEMAko 38 udalerritan

Azpeitian bildu dira UEMAko, Laboral Kutxako eta Kutxabankeko ordezkariak, hala nola UEMAko 38 udalerritakoak –30en kasuan, alkateak–, bi kutxa horietako bulegoetan euskarari lehentasuna emango dion neurri sorta hitzartzeko. Hogei udalek kutxetako bakarrarekin sinatu dute hitzarmena, gainerakoek biekin.


Udalerri euskaldunek badute aterpea

Eusko Legebiltzarrak apirila hasieran onartu zuen Euskadiko Toki Erakundeen Legea (Udal Legea ere deitua). Legearen lehen zirriborroan euskararen atalik ez zegoen. Atala sortu zutenetik legean sartu denera pauso galanta eman da. UEMA Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak hala dio bere balorazioan: legeak helburutzat hartu du toki administrazioan euskara erabat berreskuratzea, udalak eredu eta aitzindari izatea eta euskararen garapena galarazten edo oztopatzen duten trabak alboratzea. Legearen... [+]


2016-07-08 | ARGIA
Udal Legea: Espainiako Gobernuak euskara hutsezko aktak baliogabetu nahi ditu

Udal Legea apirilean onartu zen EAEn eta euskara ataleko artikuluek udalerri euskaldunei babes handia ematen dietela aitortu dute eragileek. Aterpea galarazteko lehen saiakera iritsi da.


2016-07-07 | ARGIA
Osakidetzak mediku erdaldunekin ordezkatu ditu euskaldunak

UEMAk eta hainbat udalerrik salatu dute herritarren hizkuntza eskubideak urratu eta osasun zerbitzuaren kalitatea kaltetu dituela Osasun sailak.


Aktak euskara hutsean bidaltzea zilegi dela ebatzi du EAEko Auzitegi Nagusiak

Aramako Udalaren kasuan hartu du erabakia. Hala, Irurako aurrekaria osatu eta behin betiko epai irmoa emanez, irizpidea ezarri du gainontzeko auzientzat.


Festa eta aldarrikapena UEMAren 25. urteurrenean

Udalerri Euskaldunen Eguna Leitzan ospatu zuten larunbatean. Festa giroa nagusitu zen herrian eta jende ugarik egin zuen bat.


2016-05-20 | ARGIA
Udalerri Euskaldunen Egunean Dima, Ziortza-Bolibar eta Legorreta onartuko dituzte

Maiatzaren 28an ospatuko du UEMAk Udalerri Euskaldunen Eguna Leitzan. UEMAk adina urte bete ditu Udalerri Euskaldunen Egunak, 25.


2016-05-06 | ARGIA
UEMAK 25 urte: ez daitezen erdaldundu udalerri euskaldunenak

Maiatzaren 5arekin sortu zen UEMA duela 25 urte. Urteurren ekitaldian, herri euskaldunenetan ere euskararen erabilerak behera egin duen garaian, beharrezkotzat jo dute Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude