Beltzak zuri eta zuriak beltz

  • Nola belztu behar zuria. Joxan Artzeri omenaldia.

Goizalde Landabaso
2014ko maiatzaren 25a
Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.
Irudian, Nola belztu behar zuria ikuskizuna.

Partehartzaileak: Bide Ertzean, Oier Guillan, Asier Sarasola, Zuaznabar neba-arrebak, Joxan Artze. Non: Usurbilgo Sutegi. Noiz: 2014ko maiatzaren 3, larunbata. 22:00.

Hausnarketara emana dago Joxan Artze Idoia Beratarbidek Nola belztu behar zuria ikuskizunerako sortutako irudian. Haragizko Joxan Artze, baina, lurtarrago azaldu zen Usurbilgo Sutegira. Ikusmina zuen. Kaleratu berri dituen Bizitzaren atea dukegu heriotza eta Heriotzaren ataria dugu bizitza poema liburuetatik mailegatutako olerkiekin sortu dute espektakulua. Ehunka olerki artean hogeita hamarreko sailkapena egin zuten Bide Ertzean taldeko kideek, Oier Guillanek eta Asier Sarasolak. Zeintzuk aukeratu ote zituzten jakin nahi zuen egileak. Lehenengo ilarako bertigoari muzin egin zion eta atzerago jesarri zen emaztea alboan zuela. Gau berezia bizi izan zuen gainezka zegoen Sutegi aretoan. Egia esan, uste dut bertaratutako denok bizi izan genuela.

Rock kontzertua ez zela nabarmen geratu zen hamarretatik hamar minutu joanak zirenean bost gizon oholtzaratu zirenean. Hiru musikari eta olerkari bi. Sarrera-txaloak. Artzeren ahotsa pop doinuetara bestelakotu zen Oier Guillanek eta Asier Sarasolak poesia esateko hain duten modu ezberdinarekin nahastuz. Ordu bete inguruko saio samurra izan zen, une eder asko izan zituena. Eragozpen txikia aurkitu nion nik kontzertuari: txaloak. Interruptus etenbakoa izan zen, ezin hitza eta musikaren uztarketari bide egiten utzi, eta iruditzen zait, artistek bazutela taxuzko atmosfera lortzeko asmoa, ondo harilkatutako gidoia zeramatela, tempoak ondo neurtuak zituztela, eta isiltasunak ere bai. Txaloaldien etenak behin eta berriro eramaten zintuen hasierara. Ezin erabat sartu prestatu zuten giroan. Uste dut hobea izan zitekeela eta hobea izan daitekeela. Alegia, txalorik ez emateko eskatu behar dela. Ez naiz nor txaloak debekatzeko, eta ez naiz hasiko txaloen gainean saiakera egiten (honen harira, Edo argitaletxeak kaleratu berri du Harkaitz Canoren Txalorik ez, arren) baina... zer gertatuko litzateke txalo guztiak amaierarako gordeko bagenitu?

Uler dezazun: Bide Ertzeanek kantu bilakatutako poema amaitu egin zuen: “…elkar maite dutenek/maitasun argiz/egunetik egunera/maiteago eta argiago”. Abestia amaitzerakoan isiltasun ahalegina. Eta horretan barneraturik gozamenak hartzear zintuelarik; Plas, plas, plas. Kitto, istanta. Agur, unea. Egin dezagun errealitate paraleloa: Bide Ertzeanek kantua amaitzen du: “…ez hala hark behin batez/piztu zigun edertasuna/bihotzetik, bihotzetik”. Doinuaren azken-azkenak eta isiltasuna. Handik gutxira hura apurtuko duen ahots bakar bat, Artzeren hitzak gorpuztuko dituena. Hobeto, ez? Sarrerarekin batera txaloak gordetzeko zorroa eman beharko lukete.

Unerik ukigarriena akaberak ekarri zuen. Omendua, hots, Joxan Artze gora igo zenean. Hitz jostunak ezin izan zion hunkidurari eutsi. Urduri zegoen. Emozioa sentitzen zen eta Artze, tarteka, arnasa hartzeko (edo hitz egokiak aurkitzeko) mututu egiten zen. “Zentratu, Joxanton, zentratu zaitez” ziotsan bere buruari emazteak sarri esaten ei dion mantra errepikaturik. Emaztea eta Txaro arreba izan zituen aintzat poetak. Gustatu zitzaion Jexux Artze Kultur elkartekoek eman zioten oparia: Jose Luis Zumeta margolariak egin eta Usoa Zumetak serigrafiatutako lana. Eta gustatu zitzaion Zuaznabar senitartekoek lehengo eran txalaparta jo zutenean.

Sutegik su hartu zuen azken kantuarekin, Mikel Laboak Artzeren berbekin hain ezagun bihurtu zuen “Txoria txori”-rekin. Bertan zeuden musikariengana jo beharrean grabazio bat ipini zuten; Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin batera egin zuen kantu. Beharbada Bide Ertzeanekoek jo izan balute, agian jendea bapatean abesten hasi izan balitz, baina grabazioa jartzearena... ez dakit, niri neuri, aitortu behar dut, gutxien gustatu zitzaidana izan zen.

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  Antzerkia  |  Bide Ertzean  |  Usurbil

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
2018-05-18 | Booktegi
Zer dira mitoak?
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Anuntxi Arana idazleak bere lanaz eta mitologiaz hitz egin digu. "Mito hurbilak" liburua deskargatzeko: http://booktegi.eus/liburu.php?id=106


Atxagaren 'Soinujolearen semea' filma errodatzen hasi dira Fernando Bernuesen zuzendaritzapean

Aste honetan hasi dira Soinujolearen semea nobelaren zinemarako egokitzapena filmatzen, EITBk aurreratu duenez. Eneko Sagardoy, Aitor Beltran, Iñaki Rikarte, Joseba Apaolaza, Mireia Gabilondo, Frida Palsson eta Miren Arrieta aktoreek hartuko dute parte, Fernando Bernuesen zuzendaritzapean.


2018-05-16 | Booktegi
Hizkuntzakeria
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Azpeitiko Euskara Patronatuaren zuzendari Patxi Saez Beloki soziolinguistak hizkuntzakeriaren gainean hitz egin du Booktegiko lagunekin. Gaiari buruz bere liburua deskargatzeko:http://booktegi.eus/liburu.php?id=100


2018-05-04 | Miren Osa Galdona
Maiatzaren 24tik 27ra "ainguratuko" da aurtengo Literaturia

Bosgarren urtez ospatuko da Literaturia jaialdia Zarautzen. Maiatzaren 24tik 27ra izango da eta aurreko urteetako dinamikari jarraituz, egitarau zabala osatu dute. Duela 10 urte Larrabetzun sortu zenetik, espiritu berari eutsiko dio jaialdiak: euskal idazle, argitaletxe eta irakurle gazte zein helduen topagune izatea, eta literaturaz gozatzeko askotariko aukerak eskaintzea.


2018-04-29 | Mikel Asurmendi
Kepa Altonaga, saiogilea
"Euskaldunok ez gara mundu honetara herri normala izateko etorri"

Loiu, 1958. Biologia ikasketak egin zituen EHUn, eta bertan irakasten du egun, Leioako Zientzia eta Teknologia Fakultatean. Saiogile ezaguna da. Zientzia, historia eta Euskal Herria uztartzen ditu bere lanetan. Patagoniara Hazparnen barrena. Lotilandiakoak herri birlandatuan (Pamiela) liburua kari solastatu gara berarekin apirilaren 2an, Sarako Idazleen Biltzarrean.


2018-04-16 | ARGIA
Felipe Rius idazle eta kazetari iruindarra hil da

Felipe Rius idazle eta kazetari iruindarra hil da apirilaren 13an. 1961ean Iruñean sortua –56 urte zituen– bi narrazio liburu eta saiakerazko bat plazaratu ditu: Bi argazki eta hainbat polaroid (1999, Pamiela), 39 idazle nafar (2017, Pamiela) eta Zinema japoniarra (1999, Alberdania).


2018-04-13 | Uriola.eus
'Gure oroitzapenak', Joseba Sarrionandiaren obran oinarritutako film kolektiboa

Hamabi zinemagilek, Adabaki ekoiztetxearen ekoizpenarekin, Joseba Sarrionandiaren poemak eta ipuinak film kolektibo batean zinemara ekartzea erabaki dute. Aste honetan aurkeztu dute proiektuaren trailerra. Filma udazkenerako amaituta egotea espero dute egileek. 


Uxue Alberdiren 'Jenisjoplin' nobelak irabazi du 111 Akademiaren saria

Uxue Alberdiren Jenisjoplin nobelak irabazi du 2017ko 111 Akademiaren saria. Irakurleek ematen dute sari hau eta aurten hirugarren bozketa txandan gailendu zaio beste hautagaiari, Maddi Zubeldiaren Deserria haurtzaro liburuari.


2018-04-06 | Sustatu
Euskarazko lehen liburuaren ale bakarraren faksimil digital bikaina

Linguae Vasconum primitiae Parisko Liburutegi Nazionalean gordeta dago eta berriki, digitalki argitaratu du liburutegi horrek.


Esteve Materraren 1617ko liburuaren edizio kritikoa argitaratu dute

UPV/EHUko Aziti Bihia Hizkuntzalari eta Filologoen elkarteko kideek Esteve Materraren “Doctrina Christiana” liburuaren edizio kritikoa sortu dute, eta EHUk eta Euskaltzaindiak argitaratu dute, “Euskararen Lekukoak” eta “Monumenta linguae Vasconum: Studia et Instrumenta” bildumen baitan.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude