Bi hanka ditu otsoak

  • Pello Añorga ::Zapatagorri

    Dononartean, 2003

    Irudiak: Jokin Mitxelena

Xabier Etxaniz Erle
2014ko otsailaren 16a

Pello Añorga eta Jokin Mitxelenaren azken lan honek Perraulten ipuin ezagun baten oihartzuna du hasieratik: “Herri menditsu batean, bizi omen zen neskatxa bat ama, aita eta amonarekin. Eta beti ibiltzen zenez zapata gorri batzuk jantzita, eta beti hizketan zapata gorri haiekin, denek deitzen zioten ZAPATAGORRI”. Norbaitek ez badu hasiera honetan ipuin ezaguna harrapatu, nahikoa du hurrengo orrira pasatzea eta bertan: “Eta kontua da, OTSO BELDURGARRI bat ere bizi zela herri menditsu hartan” irakurtzea eta berehala etorriko zaio, etorriko zaigu, burura Txanogorritxu, gorria, otsoa, neskatoa… Jakina, Añorgak eta Mitxelenak beste bertsio berri bat eskaintzen digute, ezberdina, lau hankatako otso hori bi hankadun bilakatuta, Txanogorritxu inuzentea egungo neskato biziaz ordezkatuta.

Narrazioan nabaria da idazleak ipuinak kontatzean erabili ohi duen erritmoa, hitzekin nola jolasten duen eta letra larrien erabileraren bidez non jartzen duen indarra. Testu horren ondoan, gainera, irudiak ditugu; kolorearen erabilera egokiaren bidez irudi koloretsuetatik, paisaia beltzetara edo basoko paraje gorri eta beldurgarrietara eramaten gaituzte Jokin Mitxelenaren irudiek; baita etxeko gozotasunera ere.

Zapatagorri basoan barneratzen da, eta ipuin ezagunean bezala entretenitu eta galdu; ondoren, basoan, otsoak harrapatu du: “Otso beldurgarriak atzaparrak luzatu eta harrapatu egin zuen. A ze animalia zen otso beldurgarria! A ze basatia! A ze hortzaundia!”; neskatoak, baina, aurre egingo dio otsoari eta ondoren ihesiari ekin.

Ipuinak amaiera zoriontsua du, Grimm anaien bertsioan bezala, eta ipuin klasiko askotan gertatzen den moduan ikaskizun batekin, aurretik azaldua, era erdi ezkutuan… gure inguruko otsoen berri emanez: “Eta harrituta geratu ziren denak: zur eta lur. Izan ere, orduantxe konturatu ziren otso beldurgarri hura ez zela animalia, baizik GIZONA. Larrua eranzterakoan konturatu ziren. Alazangoa! Ez zen otsoa, baizik GIZONA omen zen: haur-lapurra! Haur-lapur galanta! Gaizkilea!”; eta alde horretatik Perraulten hasierako bertsiora, neskatoei gizonekin kontuz ibiltzeko adierazten zien hartara, are gehiago hurbilduz.

Zapatagorri hau Txanogorritxu haren bertsio berri eta ezberdin bat dugu, harekin jolasten duena, harengana eramaten… eta irakurlearekin, gure espektatibekin, jolasten duen obra; Pello Añorgak eta Jokin Mitxelenak tradizioa eta gaur egungo mundua uztartuz lorturiko liburu guztiz interesgarria.


Azkenak
Gabi de la Maza
"Euskal musikaren arkeologiak asko motibatzen nau"

Interneteko ARGIA Saria jasoa da aurten Gabi de la Mazaren txantxangorria.eus ataria. Gaurgero 2.300 kanta euskarazkoak dira karaokean eta, inondik ere, harrera ezin hobea du. Bestalde, Youtuben daukan kanala euskarazko bisitatuena izan zen iaz.


2018-04-29
Gabi de la Maza Alonso (Barakaldo, 1956)

Elektronika ikasketak egin zituen lehenik, irakasle-ikasketak gero, Plentziako Euskal Girotze Barnetegian egin ditu urterik gehienak. Ikasleak motibatu nahirik hasi zen kantua baliatzen, eta teknologia berrien bidean, euskarazko 2.300 kantu karaokean jartzera heldu da. “Jaso dezala eskua Youtuben Txantxangorriaren karaokerako euskal kantaren bat sekula erabili ez duenak”, Itsaso Zubiria Etxeberriaren galdera aurtengo ARGIA Sarien banaketaren kronikan.


2018-04-29
Sope

“Koadrilarekin hasi nintzen euskaraz ikasten. Laster, batzuek ez zidaten euskaraz baino hitz egiten, Iñaki Aurrekoetxeak, adibidez. Baionan hil zen, errefuxiatuta zegoela, 1996an. Iñaki Sope. Lagun mina nuen. Maila ez-formalean asko erakutsi zidan berak”.
 


2018-04-29
Amets

“Hainbat urtetan, amesgaizto bat izan dut: berriro soldadutzara itzuli beharra. Ametsik gaiztoena nuen hori: izerdi patsetan esnatzen nintzen. Amets gozoa ere banuen, ordea: Arrietako eskolara itzultzen nintzela. Oso giro euskalduna zen, eta neure burua euskaraz janzten asko lagundu zidan”.
 


2018-04-29
Kanada

“Behin, disko bilduma bidali zidaten Kanadatik. Euskaldun batek. Francoren garaian, diskoei azalak kendu eta katalogoan sartu zituen, kartulinazko azal berriak eginda eta diskoen edukia boligrafoz idatzita: Pantxoa eta Peio, Labegerie, Manex Pagola, Etxamendi eta Larralde, Maite Idirin… Aparatu berria erosi eta horiek digitalizatzen ari naiz orain”.


2018-04-29
Azken hitza: Ikusiena

“TBX.eus atariak euskarazko kanalek jaso dituzten bisitak zenbatzen ditu, eta egunean, astean, hilean, urtean… gehien ikusi diren euskarazko bideoak zein izan diren adierazten du. Iaz, txantxangorria.eus izan zen bisitatuena!”.


2018-04-29 | Adur Larrea
Ez hanka ez buru
Bakearen arbola

2018-04-29 | Mikel Asurmendi
Kepa Altonaga, saiogilea
"Euskaldunok ez gara mundu honetara herri normala izateko etorri"

Loiu, 1958. Biologia ikasketak egin zituen EHUn, eta bertan irakasten du egun, Leioako Zientzia eta Teknologia Fakultatean. Saiogile ezaguna da. Zientzia, historia eta Euskal Herria uztartzen ditu bere lanetan. Patagoniara Hazparnen barrena. Lotilandiakoak herri birlandatuan (Pamiela) liburua kari solastatu gara berarekin apirilaren 2an, Sarako Idazleen Biltzarrean.


Bullying kasuak erdira jaitsi dira KiVa programa martxan duten ikastoletan

Biktima eta lekukoak ahalduntzen dituen KiVa metodo finlandiarra lantzen hasi ziren 53 ikastolen lehenengo ebaluazioa egin dute: eskola-jazarpena %47,3 jaistea lortu dute. Arreta biktiman edota erasotzailean bakarrik jarri beharrean, talde osoa gidatzen duten arauak aldatzea da metodoaren oinarria.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude