Mamografiek ona dute asmoa, baina emaitza nolakoa?

  • Idatzi du Bernard Duperray mediku eta erradiologoak: “Bada hogei urtez goiti bularreko minbiziarentzako mamografia bidezko diagnostiko indibidual eta masiboa dagoela antolatuta, loturik demagogia baizik ez den propagandari, zeinak laudoriatzen baititu etekin onuragarriak eta ezkutatzen eragin kaltegarriak”.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2013ko martxoak 31
Online Healthcare Services erakundearen irudian medikua emakumeari azaltzen bere mamografiaren zertzeladak. Pharmacritique gunean Bernard Duperrayk azaldutako kritiken antzekoak zabalduta daude Mendebalde osoan eta gaixotasun askoren prebentzio eta tratamenduez. Hain zuzen "Surmedicalisation, surdiagnostics, surtraitements" gaiak landuko dituzte maiatzaren 3 eta 4an Parisen Bobignyko Medikuntza fakultatean burutuko diren jardunaldiek. Surmedicalisation guneak honela laburbiltzen du afera: "Gaixoen eta, gero eta gehiago, sano daudenen mesederako omen direlako argudioz ezarri dira diagnostikatzeko metodo, tratamendu eta kirurgiak, erantzuten dietenak gaixoen eskariei baina baita galbaheketa programei, hauek lortzen dituzten onurak funtsez demostratu gabe eta sarritan beren arriskuak ondo ebaluatu gabe eta horien informazio guztiak eskaini barik".

Zilegi ote da auzitan jartzea kantzerra prebenitzeko antolatuta dauden kanpainak? Ez ote da azpilana egitea osasungintza publikoan murrizketak egiten ari diren indar erreakzionarioei? Ez du emango katastrofismo merkeetan dabilenaren itxura? Eztabaidaren garrantziagatik bederen onartuko al zaigu gaian eskua sartzea.

Kontua da Europa osoan, eta berdin Ipar Amerikan, kantzerraren inguruan multinazionalek antolatuta daukaten negozioaren salaketa orokorra gaindituta, mediku eta gaixo talde serio batzuk –minoritarioak, hori bai– ari direla auzitan jartzen minbiziaren prebentzioan urteotan erabiltzen diren teknikak.

Berrikitan Arte telebistan ikusi ahal izan zen Touche pas à ma prostate (Ez ukitu nire prostata) dokumentala, zeinetan klase askotako medikuek eta prostata operatutako gizasemeek hitz egiten zuten kantzer mota horren inguruan antolatuta dagoen industriaz, eta zehazki diagnostiko goiztiarrak eta ondorengo alferrikako terapiek beren ustez dakartzaten kalteez.

Arte-n prostataz entzun zirenak ederki josi litezke ondoko lerrootan aipatuko den beste kantzer motarekin eta horrentzako prebentzio neurriekin, alegia gure ama, emazte eta arrebei egiten zaizkien mamografia bidezko testen inguruko eztabaidarekin.

Medikuntza alopatiko ortodoxoaren barnetik osasungintzaren metodoak begirada kritiko batez aztertzen dituen Pharmacritique gunean gaia laburbildu du Bernard Duperray doktoreak artikulu bikain honetan: “Trente ans de dépistage du cancer de sein: bonne intention et obstination dans l’erreur pour un résultat monstrueux”. Euskaraz emango luke: “Hogeita hamar urte bularreko minbizia galbahetzen: asmo ona eta errorean egoskortzea, azkenik emaitza beldurgarrira iristeko”.

Galbahetzea itzuli dugu dépistage frantsesezkoa, espainolez cribado esaten dutena eta ingelesez screening, katalanez cribatge. Hots, adin tarte jakin bateko emakume guztiak harturik denei froga jakin bat egin, mamografia bana, hasieran egon daitezkeen kantzer txikiak aurkituz gaitzaren garapena prebenitzeko.

Bernard Duperray mediku eta erradiologoa da, senologian ari da 1971tik. 1993an Paris ondoko Oise departamenduan antolatu zenean minbiziaren baheketa egiteko elkartea, bere batzorde zientifikoko presidente izan zen. Aitortzen du gaiaz zalantzak zeuzkala 1980ko hamarkadatik, baina 1995ean berretsi zuela bere begiekin prebentzio sistema honen  porrota.

Urte hartan bertan, 1995ean, dimitituz aurkeztu zuen idatzian garbi esan zuen Duperrayk: “Emakumeek ez daukate gaur egun batere bermerik sistemaren eraginkortasunaz, ez eta ere, okerragoa dena, eragin kaltegarriak mesedeak baino handiagoak ez izatearen bermerik”. Geroztik uko egin dio mamografia orokortuen bidez emakumeen galbahetzeari.

Sobera diagnostikatuak

“Bularreko minbizia –hasten du Pharmacritiqueko artikulua Duperrayk– da gaur egun emakumeen kantzerrik hilgarriena. Ez da ikusten jaitsiera nabarmenik bularreko minbiziagatiko hilkortasunean. Jaitsiera ikusten den lekuetan, berdin aurkitzen da bahetik pasa direnen eta ez diren emakumeen artean”.

Frantzian lau aldiz mamografia gehiago egiten diren arren Ingalaterran baino, Europako hilkortasun tasa txarrenetakoa dauka. Masektomiak –bularra kentzeak– ugaritzen ari dira, neurri handiagoan galbahetik pasatakoen artean.

Frantzian, dio Duperrayk, prebentzio sistema 1987an senologia elkargoak erabakitako printzipioen gainean antolatu zen. Bularreko minbiziaren teoria finkatu zen: zelula kantzerigeno batetik metastasiraino doazen urrats eta epeak.

Honen arabera, zenbat eta beranduago diagnostikatu, orduan eta aukera gutxiago dauzka gaixoak hobera egiteko. Ordura arte klasikoak ziren bi azterlanetan oinarritzen ziren, 1963an New Yorken egindako batean eta 1985ean Suedian egindako beste batean. Bien arabera, mamografia bidez garaiz hautemateagatik kantzerren hilkortasuna %30ean gutxitua omen zen.

“Tamalez –dio Duperrayk– eraikuntza teoriko eder hori guztia erabat gezurrezkoa dela ikusi da”.  Batetik, esperientzia klinikoak gezurtatzen duelako: minbizi txikia ez da beti goiztiarra, txiki segitu dezake luzaz; txikiak ez du esan nahi pronostiko ona daukanik; gaitzaren garapena ez da ez saihestezina, ez denboran zehar lineala.

Gehiengoaren teoriari Duperrayk aurkitzen dion bigarren objekzioa teknikoa da: azterketa kliniko bat gabe sinesgarritasuna galtzen dute mamografiek. Mamografien kalitatea hobetzeko egin dira ahaleginak baina “lesio gehiago aurkitzeko gai garen arren, ez dakigu haien garapenaz gehiago. Ondorioz, zenbat eta efikazagoak [tumoreak] aurkitzen, orduan surdiagnostic [gehiegizko diagnostiko] gehiago sortu dugu. (...) Baldintza hauetan, zenbat eta gehiago hobetu, orduan eta perbersoagoa bilakatzen da galbaheketa bere ondorioetan”.

Hirugarren objekzioa epidemiologian aurkitzen du Duperrayk. Mamografia orokortuen planifikazioa antolatu baita aipatu bi ikerlan amerikar eta suediarren ildoan, geroztik egin diren lanek gezurtatu dituzte haien emaitzak. Frantzian 1997an Paul Schaffer epidemiodologoak plazaratu omen zuen: “Tumoreen galbahetze kanpaina: zuhur jokatu behar dugu”. Geroztik  ikerlan gehiago plazaratu da, tartean 2000an Cochran Groupek egin zuena, ondorio beretara helduz.

Gakoa ei datza surdiagnostic horretan. Froga batean, izan bularrekoa edo prostatakoa, norbaiti “gaixotasuna” aurkitu diotenean, behar bada aurkitu ez baliote bizi osoan arazorik ekarriko ez liokeena, diagnostiko hori medikuntzaren ikuspegitik zuzena da baina pertsonari ez dio balio. Nola jakin egokia den ala gehiegizkoa diagnostiko bat pertsonaren ikuspegitik? Epidemiologiak dauka erantzuna, ikusi denez.

Eta epidemiologiak, gizarte bateko pertsonek nozitzen dituzten gaixotasunak aztertzen dituenean, zer dio? Mamografien ugaritzeak ez dituela gutxitu heriotzak, ezta bularreko kantzer aurreratuak ere. Sintomarik ez duten emakumeen artean bularreko minbizia espero zen baino ugariagoa dela. Froga klinikoetan aurkitutako minbizi histologikoa ez dela derrigor gaixotasuntzat hartzekoa. Kantzer batzuek berez egiten dutela atzera. Minbiziaren jatorri eta garapenaz dagoen historia natural osoa berraztertu behar dela.

Beren bularren jabe diren emakumeek ba­dute honetan eztabaidagai galanta.

Kanal hauetan artxibatua: Medikuntza  |  Generoa

Medikuntza kanaletik interesatuko zaizu...
Zergatik ez dira jaiotzen haurrak asteburuetan?

Zesarea eta eragindako erditze kopuruek gora egin dute. Bi esku hartzeak astelehenetik ostiralera egiten dira. Eta zergatik egin dute gora bi interbentzioek?


Udalerri euskaldunak
Medikuen eta pediatren lautik bat ez da gai euskaraz egiteko

UEMAk (Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak), erakundeak berak biltzen dituen 76 udalerrietan familia eta larrialdi medikuen eta pediatren euskara gaitasuna neurtu du. 76 udalerriak Hego Euskal Herrian daudenez, Osakidetzako eta Osasunbideako profesionalak dira denak. 289 profesional zenbatu dituzte UEMAko udalerrietan. 73 ez dira gai euskaraz aritzeko. Familia eta larrialdi medikuen %22 da gai ez dena eta pediatren %35.


Merkatu kanibalean txiroen gorputzak salgai aberatsen ongizaterako

Alokairuzko haurdunaldiak, organoen trafikoa, bio-bankuak... Esklabotza berri bat ari da hedatzen, gorputzen proletariotza, zeinetan gizadiaren parte txiroena beren soinak saltzera behartuta dagoen jende aberatsagoak osasuntsu bizi daitezen, guztia puntako medikuntzaren laguntzaz eta Hipokratesen zin famatua –”Ezer baino lehen, kalterik ez eragin”– zaborretara jaurti duten doktoreen esku hartzez.


Pierre Poitras. Hesteak liluratuta
"Bigarren burmuin bat dugu hestean, gainekoarekin hartu-emanean dena"

Medikuntzan geroz eta leku handiagoa hartzen ari dira hesteko bakterioak. Oraindik anitz deskubritzeko izan arren, ezagutze bat dute adituek: heste-flora dibertsifikatua eta orekatua dutela pertsona osasuntsuek eta desorekatua eriek. Horrez gain, badakite ere heste eta burmuinaren artean etengabeko loturak badirela. Heste-flora horri so dagoen Pierre Poitras mediku quebectarraren iritziz ate izugarri interesgarria dute hor irekirik.


Izen okerreko odolbideak

Gorpuetan, arteriak hutsik egon ohi dira. Horregatik, Antzinako Grezian, Praxagorasen garaiko (K.a. IV. mendeko) medikuek ez zuten uste handik odolak zirkulatzen zuenik, aireak baizik. Horregatik artheria izena eman zieten  (“aire-hodia” esan nahi du).

Galenoren (K.o. 129-199) garaitik oker zeudela eta

...

Lucía Gricman, psikologoa
"Zure eromena bizitzaren aldekoa da? Orduan arazorik ez, lotura soziala galtzea da arriskua"

Psikologoa eta argentinarra da Lucía Gricman, eta buruko gaitza duen jendearekin asanblada oso emankorrak egiten ditu, Buenos Airesko zentro terapeutikoan. Eromenaz, medikalizazioaz eta psikoanalisiaz jardun dugu.


"Erraustegiagatik kezkatuta egoteko arrazoiak daudela uste dugu"

Azkenaldian jende askoren ahotan dagoen gaia da erraustegiarena. Osasunean izan dezakeen eraginak kezkatzen du herritar asko, eta eragin horri buruz hitz egin du, hain zuzen, Karkarak Orioko medikuekin.


2016-05-16 | ARGIA
Mediku onak euskaldunak dira: EHUren graduazio ekitaldiko hitzaldi gogoangarria

Medikuntzako graduko 2015-2016 ikasturteko 6. mailako ikasleek karreran euskara zein egoeratan dagoen salatu dute graduazio ekitaldian. "Gradu guztia euskaraz ikasteko ezintasuna eta egunerokotasunean dauzkagun oztopoak agerian utzi nahi izan ditugu", adierazi dute.


Errausketaren aurkako medikuek Diputazioari: “Beldurgarria da Biodonostiari egindako enkarguan esaten dena”

Gipuzkoako Foru Aldundiko agintariek herritarrak “laborategiko akuritzat” tratatu nahi dituztela adierazi dute Osasuna eta Errausketa Ikerketa Taldeko medikuek.


2016-01-24 | Aritz Galarraga
Ramón Andrés
"Suizidio hitzak berak karga ideologiko handia du"

Zaila da hitz gutxitan Ramón Andrésen ibilbidea laburtzea. Besteren artean, idatzi izan du musikaz eta literaturaz, artikuluak, hogeitik gora liburu. Azkena, Sempers dolens. Historia del suicidio en Occidente, 500 orrialdeko liburutzarra. Motibazio pertsonal fermua izan du langintza horretarako 2015eko Vianako Printzea saridunak.


Marihuanak zelula minbizi-eragileak hiltzen dituela frogatu dute

Kalamuak duen THC osagaiak zelula minbizi-eragileak beren buruaz beste egitera bultzatzen dituela frogatu du Cristina Sanchez Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko biokimika molekularreko ikertzaileak. Kanabisaren eratorriek tumore mota guztiei eragiten dietela azaldu du.


Arrastoak
Duela 2.500 urteko Siberiako zirujauak
Errusiako Zientzia Akademiako zientzialariek orain dela 2.500 urteko medikuntza-tresna sorta aurkitu dute Siberian: zerra, hezurrak mozteko labana, matxardak, zundak eta egungo eskalpeloen antzeko lanabesa.
 
Formari eta erabilerari dagokienez,  pieza horiek bat datoz garai hartako Europako zirujauek
...

Aitor Zabalgogeazkoa
"Gobernuentzako aitzakia gara, baina guk tirita jartzen dugu, ez gara konponbidea"

Siriako gatazka gertutik ezagutzen du Aitor Zabalgogeazkoa bilbotarrak. 2012tik han aritu da Mugarik Gabeko Medikuko kidea, baina segurtasun arrazoiengatik Turkiako ordezkaria da gaur egun. 2006tik 2012ra, erakundearen zuzendari nagusia izan zen Espainiako Estatuan. Nazioarteko laguntza ereduaz, politikaz, hedabideez… eta egiten duten lanaz jardun dugu.


Prostata
Emakumeek ere eiakulatzen dute

Martxoan argitaratu zuen Diana J. Torres (Madril, 1981) ekintzaile eta artista feministak Coño Potens liburua, Txalaparta etxearen eskutik: aluen ahalmenari, prostatari eta isuriei buruzko lana. Urte askotako jardunaren fruitu, emakumeok geure gorputzez luzaroan ikasitako gezurrak deseraikitzeko saiakera da, geure buruak bestela programatzekoa, jakintza taldean partekatu eta eiakulazioaren maila politikoa deskubritzekoa.


2015-10-11 | Jabier Agirre
Antibiotikoen erabilera desegokia: teoria argi, praktika ez hainbeste

Antibiotiko jakin batzuekiko erresistentziak asko gehitu dira azken hamar urteotan Europan. Gurea da erresistentzia-kasurik gehien detektatzen dituen herrialdeetako bat, dela antibiotiko gehiegi kontsumitzen direlako, dela haien erabilera axolagabearen eraginez. Erabilera desegoki horren ondorioak ikaragarriak izan

...

2015-09-20 | Joxerra Aizpurua
Umekiaren zelulek zer kalte egiten diote amaren osasunari?

Umekiaren eta amaren artean karenaren bidez oxigenoa eta elikagaiak trukatzen dira gehienbat, baina horiez gain umekiaren zelulak amaren gorputzean sartu eta hainbat lekutan kokatzen dira, hala nola azalean, biriketan, bihotzean eta garunean, besteak beste.     

Zientzialariak aspalditik dabiltza zelula

...

2015-07-05 | Joxerra Aizpurua
Depresioaren aurka, argia

Gure jendartean gero eta zabalduago daude depresio eta antsietate arazoak. Horiek sendatzeko bidea luzea izaten da, oro har, baina orain gutxi Nature aldizkarian argitara emandako artikulu batean depresioak sendatzeko bide berri bezain interesgarria ezagutu dugu. Sinpleki esatearren, gogorapen positiboak ditugun garuneko

...

2015-07-02 | Uriola.eus
Ane Igeregi: 'Osasungintza euskalduntzea denon esku dago'

Aurten amaitu ditu Anek Medikuntzako ikasketak EHUn. Hasieratik euskarako taldean matrikulatu zen. Azken hiru urteetan, ordea, gaztelera izan da nagusi bere eskoletan. Graduazio-galan Xabier Iturraspe bere kideak aldarrikapena egin zuen ikasle guztien partez. Ane ere bertan izan zen.


EHUko agintariak lotsagorritu dituen Medikuntzako graduazio diskurtsoa

“Arduradunak nahiko gertu ditugula aprobetxatuz, Medikuntza euskaraz ikastea zer den azalduko dizuegu”. Halaxe ekin dio Xabier Iturraspek graduazio ekitaldiko diskurtsoari (behean bideoa ikusgai).

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude