Zentral nuklearren eraistea

Neurrigabea, inkognitaz josia

  • Zentral nuklearrak eraistea ez da ahuntzaren gauerdiko eztula, erradioaktibitateak eragiten duen amesgaiztoa ez baita planta ixtearekin batera amaitzen. Prozesu arrunt luzea eta ikaragarri garestia da atzetik datorrena, baina batik bat, ezezaguna, zientzialaririk jakintsuenak ere sasi-eskola egiten dutenen pare uzten dituena. Kontuan hartzeko baldintzak, krisi garaiotan aitzakia bila dabiltzanentzat.

Joxerra Aizpurua
2013ko urtarrilak 27
Txernobilgo 4. erreaktoreari egin beharreko estalki berriak
Txernobilgo 4. erreaktoreari egin beharreko estalki berriak "“Munduko Zortzigarren Miraria deitu izan zaio"“ aspaldi behar zuen bukatuta. Lehendik duen hormigoizko sarkofagoak pitzadura larriak eta beste ditu. Kutsatzen jarraitzen du.

Denborak aurrera egin ahala, agortu egingo dira Garoña zutik edukitzeko aitzakiak. Gero eta hurbilago dago zentral nuklearra eraisteko pausoak emateko unea, eta honenbestez, gero eta zailago dute horretarako iragarritako epeari, aurtengo uztaila, luzapenak asmatzea. Batek baino gehiagok ospatuko du berrogei urte bete dituen zentralaren itxiera eta askorentzat historiarako geldituko den gertaera bilakatuko da.

Zentralak ez du dagoeneko elektrizitaterik sortzen, baina muinetik darion erradioaktibitatea ez da uztailean etengo. Nuclenor enpresak eraiste-plangintza aurkeztu beharko du tartean, eta plangintza hori ezagutu arte ezer gutxi ziurta baliteke ere, ez genuke harritu beharko Garoñako zentralak hartzen duen eremua beste ehun urtez –gehiago ez badira– erabiltzerik ez balego. Hainbat dira munduan itxi behar diren zentral nuklearrak, eta horretarako planteamendu estandarrak baldin badaude ere, horietariko zentral bakoitza laborategi bakan bilakatuko da.

Zentralak jendearen borondatez itzaltzea gauza bat da. Arrunt bestelakoa da istripuz edo matxuraz itxi behar izatea. Gogoan ditugu Txernobil eta Fukushima, baina Kataluniako Vandellos I ere akatsengatik itxi zuten.

Krisi ekonomikoaren aitzakian

Zentral nuklearren eraisteak zer nolako dimentsioa hartzen duen, hiru datuk adierazten dute ondoen. Bat: kasurik gehienetan ehun urtetik gora behar dira eraiste prozesua amaitzeko. Esan nahi baita, egun bizi garenok ez dugu zentral nuklearren eraiste erabatekoa ezagutuko. Bi: ehun milioika euro behar izaten dira langintza behar bezala burutzeko, eta honenbestez, erraz da imajinatzea zeregin hauek baztertzeko tentazioak ugariak izango direla, edo azkar eta baldar joka litekeela, sosak aurrezte alde. Eta hiru: zentral nuklear arruntak erradioaktibitate-maila ezberdinetako 10.000 m3 hondakin sortzen du. Hondakin erradioaktiboenak zentralaren muinean aurkituko ditugu, erregaia egon den tokian, baina muina osatzen duten elementuak tratatzeko modurik ez dago. Hor nonbait pilatuko dira, beraz, ontziak eta gainerakoak. Zentraleko porlanezko hormei eta gainerako elementuei, bestalde, ehun urte pasatsutan apalduko zaie erradioaktibitate maila, edo hala uste da behintzat.

Garoña txikia da martxan diren beste zentralekin alderatuta, eta aditzera eman izan zaigunez, ez du istripu larririk izan funtzionatu duen bitartean. Hortaz, eraiste “normala” espero beharko genuke. Alabaina, artikulu hau irakurriko duen inork ez du jakingo benetan Garoña behar bezala eraitsiko ote den, ez baita ehun urte barru biziko. Hortaz, eta gerratan esan ohi den bezala, irabazlea gehien irauten duena baldin bada, Garoña guk itxiko dugu, baina hura izango da benetako irabazlea.

Arestian aipatu bezala, bete-betean harrapatu gaituen krisi honen eraginez batez ere, itxi diren lantegiak eta saldu ezin izan diren etxe erdi-eraikiak gero eta egoera penagarriagoan ikusten ditugu. Zerbaitek produzitzeko balio ez badu, bertan behera uzten da, abandonatuta. Nola ziurtatu, beraz, Garoñako hondakinek trataera egokia izatea? Nuclenorrek edo Iberdrolak ordainduko dute, baldin eta argiagatik hilero ordaintzen dugun kuotan zentrala eraisteko zatia ordaintzen badugu, eta honenbestez gu geu izango gara eraisketa ordainduko dugunak. Gure osasun zerbitzuak edo erretreta ordaintzeko sistema zalantzan dagoen honetan, nola arraio joko ditugu ziurtzat, nola sinetsiko diegu zentrala eraisteko hartu beharreko lanak bete egingo direnik? Arazo ekonomikoak tarteko, atzeratu egin dira Txernobileko zentralari jarri beharreko porlanezko esferari dagozkion lanak. Eta Vandellos I-eko itxieran hiru urtetik gorako desfasea daramate arazo tekniko, logistiko eta ekonomikoak direla kausa.

Hamarkada honetan, ia 500 zentral nuklear izango dira martxan munduan, eta horietarik 200, hamar urte hauek pasa baino lehen hasi beharko dute eraisten. Eraitsi beharreko zentralak gutxi batzuk izatea edota 200 izatea ez da berdin. Zergatik? 200 arazo potolo izango ditugulako paraleloan, eta krisi garaian. Hori ez da ahuntzaren gauerdiko eztula. Koktel ikaragarri lehergarria da esku artean duguna. Zentral batzuk erakitze bidean dira, beste zenbait eraisteko zain, beste batzuek istripua ezagutu dute, eta hainbatekin ez dugu jakingo zer egin. Ez dago ihesbiderik. Garbi dago nuklearrak bizitza baldintzatuko duela datozen mendeetan.

Energia nuklearraren aldeko apustua egin duten zenbait estatu aberatsek zalantzan jarri dute orain arteko euren estrategia, Alemania eta Frantzia kasu. Beste batzuk, aldiz, indartu eta areagotu egingo dute. Esate baterako Txinak eta Japoniak (bai, Fukushimakoa gertatuta ere). Estimazio batzuen arabera, hogei urte barru 900 zentral nuklearretik gora izan ditzakegu munduan, gaur dagoenaren bikoitza.

Zientziak ordea, aurrera egingo du, eta pentsatu nahi dut, halabeharrez, gure seme-alabek aurkituko dutela erradioaktibitatearekiko bizitza-oreka, baina zenbait belaunaldik minbizi orokorrari egin beharko diote aurre, horrekin bizitzen ikasi beharko dute. Lur erradiatuen eraginez, derrigorrezko populazio migrazioak gertatuko dira eta sistema ekologiko osoak transformatu eta desagertuko dira.

Zentral nuklearren eraiste faseak

Lehen  etapa

Lehenengo eta behin, erregaia, kontroleko barrak eta likido kutsatuak erretiratzen dira. Zirkuitu primarioari kutsaduraren aurka jarritako babesa mantendu egin behar zaio eta nolabaiteko irekidura duten elementuak (balbulak, tapakiak, tutueria...) itxi behar dira, ondo zigilatu. Eraikina bere horretan mantendu behar da eta erradioaktibitate azterketak, alegia kontrol-neurri guztiak, pasatu beharko ditu, zentrala martxan balitz bazala.

Bigarren etapa

Zirkuitu primario  edo nagusiko babesa sendotu behar da, itxierak areago itxi, normalki hesi berriak eraikiz. Hortik kanpo gelditzen denari erradioaktibitatea neurtzen zaio eta ematen duen mailaren arabera, garbitu, desmuntatu edota bere horretan utzi beharko da. Erradioaktibitatearen kontrola ez da aurreko fasean bezain zorrotz beteko, baina azterketak ezinbestekoak dira. Jakina, baita pertsonen gainekoak ere.

Hirugarren etapa

Zentrala osatu duten elementu guztiak desmuntatu eta desegin egin behar dira. Kutsadura garbitu ondoren, zentralak hartzen zuen orubea libre da.

Gaur ezagutzen ditugun zentralak inoiz hirugarren etapara helduko ote diren ikusteke dago. Izan ere, etapa batetik bestera pasatzeko urteak behar dira –kopurua, hondakinen erradioaktibitate mailaren araberakoa da–. Kasurik optimistenean 110 urte behar dira hirugarren etapara heltzeko. Nolanahi ere, ezinezkoa izango da orubearen lurra, geruza freatikoa eta ekosistema zein egoeratan izango diren aurreikustea.

Bestelako susmorik ere bada etapa hauei dagokienez. Izan ere, krisi ekonomikoak, energia nuklearraren gaineko ezezagutzak eta hondakin biltegien kopuru urriak zaildu egiten dute hirugarren etapa horren alde amestea.

Kontuan hartu beharreko estrategiak

Berehalako eraistea

Zentrala desaktibatu ostean, erregaia azkar samar atera eta zenbait urteren bueltan zentrala osatzen zuten elementuak desmuntatzen hasten dira.

Epe ertaineko eraistea

Erregaia atera ondoren zentrala “egoera pasiboan” uzten da, ehun bat urtez geldirik, elementuen erradioaktibitatea makaldu zain. Ondoren, erradioaktibitate mailaren arabera beti ere, eraisketa dator.

In-situ hilobiratzea

Zentral nuklearra porlanez, harriz eta lurrez estaliko litzateke, haren gainean mendia osatu arte (irudian). Eraitsitako elementu erradioaktiboak tratamendu zentroetara edo hondakintegi seguruetara garraiatzeak ekarriko lituzkeen eragozpenak izan zituzten gogoan, proposamen hau aurkeztu zutenean.

Aukera teorikoak dira hirurak ala hirurak, oraindik ez baita inoiz zentral nuklearrik fundamentuz itxi. Zenbait eraiste bidean dira, baina horien berri apenas zabaltzen da. Urriak dira datuak. Berehalako eraisteak ez dira gertatu, erradioaktibitatearekin lan egiten duten laborategi txikietan ez bada. Datorren hamarkadan ehunka izango dira eraitsi beharrekoak eta une honetan ez da aski laborategi epe motzean pilatuko diren hondakin erradioaktibo horiek denak paraleloki tratatzeko. Laborategi berriak eraikitzea, garesti ez ezik, arazo ere bada, tokian tokiko biztanleek aurkako jarrera aktiboa hartzen baitute. Frantzian, kasura, gero eta argiago ageri da in situ hilobiratzearen aldeko postura.

Frantziako Estatuan datozen 25 urteetan 58 zentral nuklear eraitsi beharko dituztela kontuan hartuta, 30.000 milioi eurotik gorako gastua aurreikusi zuten François Lampérière eta Christian Ngò ikerlariek, eta erantsi, goranzko desbiderazioa ikaragarria izan daitekeela, ezin delako jakin zentral bakoitzaren egoera zehatza zein den. Halaber, aitortu zuten 600.000 m3-tik gorakoa izango litzatekeela hondakin kopurua, eta ez dagoela aski biltegirik hori guztia hartzeko eta tratatzeko.

Proposatzen duten alternatibak %60-80 txikituko luke kostua eta 10-20 urtez besterik ez litzateke babestu beharko, erradiazio-maila epe horretan apalduko litzatekeela estimatzen delako. Ez dute baztertzen hilobi erraldoi horien kontrako kexa azaltzen duten herriak konpentsazio ekonomikoz limurtzea.

Itxura eman badezake ere, ezin liteke zientzialari malapartatu pare baten burutazio zorotzat hartu. Ziurrenik estrategia hau erabiliko da Txernobilen eta Fukushiman, eta energia nuklearra baliatzen duten herrialdeetan ere kontuan hartu dute hipotesia. Besteak beste Espaniako Energia Nuklearraren Kontseiluak.
 

Kanal hauetan artxibatua: Energia nuklearra  |  Frantzia

Energia nuklearra kanaletik interesatuko zaizu...
Idinthakaraiko andreak dira nuklearren aurkako aitzindariak Indian

Indiak 21 erreaktore nuklear dauzka dagoenekoz argindarra ekoizten zazpi zentraletan, sei gehiago ari da eraikitzen eta agintariek aipatzen dute 2032rako labe atomikoen ahalmena gaurkoena halako sei izatea, erregai gehiena atzerritik inportatu behar izan arren. Ofentsiba horren aurrean zenbait erakunde eta herrik diraute borrokan, tartean Kurdankulam zentralaren ondoan bizi direnek, emakumeak gidari.


2016-06-19 | DosPorDos
"Alderdi politikoak has daitezela Garoņa ixteko bide bila"

2.000 lagun inguru izan zen ekainaren 11n Garoña behin betiko ixtearen aldeko manifestazioan, Gasteizen. Segurtasun Nuklearraren Kontseiluak azaroan eman behar du zentral nuklearra berriz martxan jartzearen aldeko edo aurkako epaia; Araba Garoñarik Gabe plataformak ez du zalantzarik: “Aldekoa izango da”.


"Garoņa kanpainan erabili ordez, has daitezela ixteko bide bila"

Manifestazioa egin dute Gasteizko kaleetan, “Garoñaren behin betiko itxiera” eskatzeko. Udaltzaingoaren arabera, 2.000 lagunek hartu dute parte.


Iodo pilulak Belgikan, balizko istripu nuklearren prebentziorako

Herrialdeak dituen 11 milioi biztanleei iodo pilulak emango dizkie Belgikak, balizko istripu nuklearren aurrean prebentzio neurri gisa. Gaur-gaurkoz, Belgikak Tihangeko eta Doeleko zentral nuklearrak ditu martxan. Bertako herritarrek iodo pilulak hartzen dituzte.


2016-04-26 | ARGIA
Energia nuklearrari boikota egiteko deia, Txernobylgo istripuaren 30. urteurrenean

"Energia nuklearra deskonektatu" boikot kanpaina abiatu du Ekologistak Martxan taldeak Espainiako Estatuan, Txernobylgo istripua gertatu zenetik 30 urte pasa direnean.


Ukraina eta Bielorrusian haurrek badakite zer gertatu zen Txernobylen

Apirilaren 26an dira 30 urte Ukrainako iparraldean, Bielorrusiarekiko mugan, Txernobylgo zentral nuklearra lehertu zela, gizakiak eragindako hondamendi industrialik bortitzena. Hiru hamarkada beranduago, Europako herritar askok segitzen dute beren soinetan nozitzen kutsadura erradioaktiboaren kaltea. Kantzerrak aipatzen dira sarri, baina menturaz haur askok jaiotzean dakartzaten eritasun eta matxurak are beldurgarriagoak dira.


2016-04-12 | ARGIA
Garoņaren etorkizunak Iberdrola eta Endesaren arteko desadostasuna azaleratu du

Garoña berriro irekitzeko asmorik ez duela dio Iberdrolak, zentral nuklearraren jabeetako batek. Endesa da bestea, eta harentzat ordea, zentralaren irekiera bideragarria da. Nuclenor –zentrala kudeatzen duen enpresa– osatzen duten bi bazkideak –jabetzaren %50 du bakoitzak– aurrez aurre daude.


2016-04-12 | Joxerra Aizpurua
Ez da berri txarra baina…

Azken egun hauetan Iberdrolako Sanchez Galán jaunak Garoñaren itxierari buruz iradokitakoa berri ona da. Erabakiaren arrazoiak ekonomikoak omen dira eta hala izango da, gure gizartean guztia diru bihurtzen baita; ofizialki erabaki irmorik egon ez arren urrats garrantzitsua izan da Iberdrolaren posizionamendu bidea. Endesa, bitartean, isilik.


2016-04-11 | ARGIA
Garoņa ez dela berriz irekiko esan die sindikatuei Iberdrolako presidenteak

"Arrazoi ekonomikoak tarteko", Garoñako zentral nuklearra ez dela berriz irekiko esan zien Ignacio Sánchez Galán Iberdrolako presidenteak enpresako sindikatuei, Eldiario.es agerkariak argitaratutako informazioaren arabera. ELAk baieztatu du adierazpen horren berri eman ziela konpainiako langileei, eta Iberdrolari eskatu dio Garoña ixteko erabakia publikoki baiezta dezala. 


2016-04-08 | Unai Brea
Ekologistak, Arcelor Mittaleko langileak eta kontsumitzaileak, Iberdrolaren aurrean protestan

Tarifa garestiegiak ezartzea, Garoñako zentrala berriz zabaldu nahi izatea, energi probrezia sustatzea eta autokontsumoaren aurkako legedia babestea leporatu diote bizkaitar transnazionalari, besteak beste.


Lemoiztarren amnistia

Zeruko ARGIAren azal hura, 1976a estreinatu zuena egunkarien tabloidea utzi eta newsmagazine formatuz, ez zen suertatuko profetiko azalaren goi-eskuineko aldeko zintak iragarritako “Euskal kazetaritzaren urtea” hark indarra hartu zuelako, Bakio ondoko obra aurreratu batzuen argazki lausotuagatik baizik.


2016-03-18 | Arabako Alea
Garoņaren behin betiko itxiera eskatuko dute, Arabako Batzar Nagusiek deituta

Arabako Batzar Nagusiek deitu duten ekitaldia 12:00etan hasiko da Probintzia plazan. Arabako Foru Aldundiak Garoña berriro irekitzeko espedientean agertzea onartu du.


2016-03-14 | Arabako Alea
Iberdrolarekin zituen kontratuak bertan behera utzi ditu Zalduondok

Zalduondoko Udalak orain arte hornidura elektrikorako Iberdrolarekin sinatuta zituen kontratuak bertan behera utzi ditu.


Fukushima + 5: gobernuak istripuaren arrastoak ezabatu nahi ditu Tokioko Olinpiar Jokoetarako

Japoniako gobernuari gogaikarri zaio Fukushimako istripu nuklearraren aipamen oro, 2020an antolatu behar dituen Olinpiar Jokoetara mundu osoko jendeak erakartzeko: hurbildu nahiko ote dute erradiaktibitatez kutsatutako lurralde batera? Nola kendu beldurra jendeari kutsadura ezabatzeko orain arteko sistema guztiek porrot egin badute? Oroimena bera ezabatzeari ekin diote agintariek, bost urte geroago Fukushimako istripuaren eta bere ondorioen jarraipen zorrotza egiten duen Fukushima 福島第  blogetik Pierre Fetetek.


Fukushimako zentraleko zuzendaritzari kargu kriminalak egotzi dizkiote

Greenpeacek biktimentzako urrats garrantzitsutzat jo du, eta eskatu du Japoniak guztiz baztertzea energia nuklearra.


2016-02-26 | Unai Brea
Garoņa irekitzekotan Endesa eta Iberdrolarekin kontratua eteteko konpromisoa iragarri dute hainbat eragilek

24 erakundek (alderdi politikoak, sindikatuak, talde ekologistak...) eta bederatzi norbanakok Garoñako berriro irekitzearen aurkako manifestua aurkeztu dute Bilbon egindako ekitaldian. Adierazi dutenez, zentral nuklearra berriro martxan hasiko balitz Iberdrola eta Endesarekiko kontratuak etengo lituzkete, hala nola energia nuklearra saltzen duen beste edozein konpainiarekikoak.


Garoņaren aurkako pankarta jarri duten Greenpeaceko 6 kide atxilotu dituzte

Greenpeacek protesta egin du Espainiako Segurtasun Nuklearrerako Kontseiluaren Madrileko egoitzan, Garoña berrirekitzearen aurka. Bi pankarta zintzilikatu ditu eraikinean, “Stop nuklearrak” eta “Stop Garoña” mezuekin. Sei kide atxilotu dituztela jakinarazi dute.


2016-02-11 | Unai Brea
Arabako PPk Garoņako zentralarekiko duen jarrera hipokrita salatu dute

Garoñaren Kontrako Foroak deituta, ehundik gora lagun –tartean hainbat alderdi politikotako ordezkariak– bildu dira Arabako PPren egoitza nagusiaren aurrean, Gasteizen, arabar popularrek zentralaren aferarekiko agertzen duten zurikeria salatzeko xedez.  


Garoņa berriz martxan jartzeko prozesua, aurrera

Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak oniritzia eman die zentral nuklearra martxan jartzeko txostenei, Espainiako talde parlamentarioen gehiengoari muzin eginez. Behin betiko erabakia ekainean har dezake.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude