Sabel alokatua


Amaia Lasa Alegria
2013ko urtarrilaren 20a

Filosofoen teoriei gainbegiratua botatzen badiegu emakumeez mintzatzen zirenean oso nahastuta ibili zirela ohartuko gara, gizonen izaerari buruz pentsatzen zuten gehienbat eta ez emakumearen izaeraz. Pentsalari horientzat beren berdina beste gizon bat zen.

Horrelako zerbait gertatu zitzaion Aristotelesi –ez dut zalantzan jartzen buru argitsua izan zenik–. Bere garaian biologiaren inguruan ideiarik aurreratuenak izan zituen honek zera kontatzen zigun: andrearen umetokian gizonak zigotoa jartzen zuela, uteroak gaur egungo inkubadora bat lez jokatzen zuela, umetokian bertan umekia garatzen zela haur izan eta jaio arte.

Badirudi, XXI. mendean horrelako zerbait uste duen jendea badagoela oraindik ere, uste horren adierazleak sabel alokatuak ditugu. Egungo gizartean murgildurik gauden norabiderik gabeko merkatu erraldoi honetan emazteen sabelak alokatzen dira. Horiek azokako edozein produktu balira bezala eskaintza-eskariaren legepean daude.

Hasiera batean, 1975. urtean, Amerikako Estatu Batuetan (AEB) andreak beren sabelak eskaintzen hasi zirenean, egoera ez zen hain gordina eta askok pentsa zezaketen antzuak ziren bikoteei laguntzen zietela diru ordainen truke.

Orain sabel alokatzea milioiak sortzen dituen industria da. In vitro ernalkuntza prozesuak sendagileak, sendagaiak, anestesia... eskatzen ditu. Emaztea ez da lehenengoan haurdun geratzen. Sabelaren alokairua ordaintzen da, ahalik eta merkeen noski, legeak irakurtzen dakiten abokatuak eta bitartekariak tarteko, guzti hau agentzia espezializatu batzuekin harremanetan jarri ondoren burutzen baita.

Ernalkuntza mota hauetan egoera bat baino gehiago aurki dezakegu: “Ama eramaileen” kasuan emazteari umetokian bere gorputzetik kanpo sortutako zigotoa ezartzen diote. “Ama ordezkariak” obulua eta uteroa jartzen ditu, aitak aldiz espermatozoidea. Hirugarren kasu bat ere badago, bikotearen bi partaideak antzuak direnean, orduan beste norbaitzuen obulua eta espermatozoidea erosi beharko dituzte. 

Sabelaren jabea diru ordaina jasotzen hasten da bihotzaren lehen taupadak entzutean, gero hilero sendagileek baieztatzen dute umekia aurrera doan ala ez. Zer gertatzen da umeki horretan malformazioren bat aurkitzen badute? Abortatu egingo du? Umekia hiltzen bada? Berriro hasi beharko da? AEBetako ernalkuntzak garestiak suertatu dira, gaur egun sabel merkeagoen bila Indiara, Perura... joaten dira, emazte txiro gehiago dagoen herrietara. Nora bestela?

Ez nabil ni moralista edo inoren epaile izateko asmoz, arazo horren aurrean hausnarketa egiteko beharrarekin baizik. Duela hamarkada batzuk mugimendu feministek ernalkuntza modu hauen aurrean etenaldi bat eskatu genuen, andrearen sabela laborategi bihur ez zedin, baina dirupean mugitzen diren zientzialariek jaramonik egin gabe aurrera jarraitu zuten. Guztiz kezkagarria da gainera, kontratuetan eskatzen den isiltasun klausulak guztia ilunpean uzten du baitu. Ezin dugu esan emakumearen eta zigotoaren artean ez dagoenik loturarik, umeki bihur dadin emakumeak bederatzi hilabetez zilbor-hestearen bitartez arnasa, janaria, berotasuna, odola... ematen dizkio. Kontuan izanik sabela behin baino gehiagotan alokatu daitekeela, zer gertatzen da emazte horien baitan? 

Galdera asko erantzunik gabeko merkatu horretan. Era askean jokatzen dugunean bakoitzak daki zer egin behar duen. Negozioa, dirua, irabaziak tartean sartzen direnean egoerak ez dira hain argiak.

Kanal honetan artxibatua: Iritzia

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
Maiatzaren Lehena
Egin dezagun maiatz "gure"

Maiatzaren lehena entzuten dudanean nire gaztaroa etortzen zait gogora; adin bat badaukat, eta aspaldi hartan egun debekatu gorriz markatua zen, manifestazio-ahaleginak (ahalegin hutsak, askotan, “ehiztariak” segituan agertzen ziren-eta), lasterka saioak eta ke-poteak. Egun hartan gu ihes, haiek pozik. Gerora…


Elikadura-burujabetza Euskal Herrian
Dena dago aldrebes lehen sektorean

Eneko Egibar Artola albaitariaren iritziz, “lehen sektoreko politikak guztiz aldrebesak dira”. “Eta gauzak beste modu batean egingo bagenitu?” itauntzen gaitu. Albert Einsteinen aipu bat ekarri digu gogora: Ondorio desberdinak nahi badituzu, ez egin beti egiten duzuna”.


Internazionalismoa eta errefuxiatuen krisia

Europan, geure historian izan den errefuxiatu krisi handienari aurre egiten ari gara: 2015ean, Eustaten datuen arabera, Europan milioi bat pertsona baino gehiagok eskatu zuten asiloa, hauetatik gehienak Siria, Afganistan eta Iraketik etorriak. Oxfamen datuen arabera, ia 10.000 pertsona hil dira mediterraneo itsasoa gurutzatu nahian.


2016-04-21 | Sophie Béroud
Enpresako demokraziaren gezurra

[Artikulu hau 2016ko apirileko Le Monde diplomatique-n argitaratu izan da eta Manu Robles-Arangiz Institutuak euskaratu du bere webgunean]

Enpresako eremu sozialean ez dago informazio ahalik osoena jaso eta eztabaida baten ondoren erabakitzeko eskubiderik. Lan-kontratuak ez du enplegatzaile eta langile baten arteko berdintasun harremanik ezartzen, erlazio asimetriko bat baizik, menpekoa alegia. Enpresa ez da inola ere beldurretik libre dagoen eremu publiko bat. Lana mantentzea jokoan bada, ez dago benetan boto librerik emateko aukerarik, zinez ez baitago zer hautatu.


2016-04-20 | Kanaldude.tv
Busti webTB (8. saioa)
MULTIMEDIA - busti

Sortzaileari hitza atalean, Baionako Zizpa gaztetxeaz aritu dira. Tutorialean, udako besten prestatzeko fandango kurtsoa proposatzen digute. Ondotik Amaiurrek kafeño bat edan du Karin Etxeberrirekin. Bukatzeko “We are herri elkargo” kantatu dute.


Lemoiztarren amnistia

Zeruko ARGIAren azal hura, 1976a estreinatu zuena egunkarien tabloidea utzi eta newsmagazine formatuz, ez zen suertatuko profetiko azalaren goi-eskuineko aldeko zintak iragarritako “Euskal kazetaritzaren urtea” hark indarra hartu zuelako, Bakio ondoko obra aurreratu batzuen argazki lausotuagatik baizik.


2016-03-30 | Imanol Epelde
5 minutu

Bere amaren etxeko sukaldean geundela deitu digu Gurutzek. Sevillatik. Sevilla IItik. Nirekin hitz egin du gaurkoan. Galdetu dit aita izan berritan nola nabilen, erditzea zer moduz joan zen, eta egin dugu barre, pentsatuz ez dela kasualitatea bai euren semea eta bai gurea egun berean jaio izana.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA