Irakurleen zizare jendea


Jakoba Errekondo
2013ko urtarrilaren 20a
Artemisia abrotanum. Hau da bizio-belar jatorra, askorentzat.
Artemisia abrotanum. Hau da bizio-belar jatorra, askorentzat.

Landare kontuen txoko honetako nire kontularitza baldarrean zortziehungarrena idazten ari naiz. Eta hemezortzi urte eskaseko asteroko jardun hau zuri zor dizut. Zuriak ez diren eskerrak zuri. Irratiko 28 urteotako milaka saioetan entzulearekin piztu den harreman zuzena sotilagoa da hemen, meheagoa. Ba al da, non da irakurlea? Mizpiraren inguruko azkenekoei ekarpenak egin dizkieten irakurleak zu zuek denen eredu: Ibon, JR eta Martin, hau bizipoza eman didazuena. Lilura hutsa ez zara behintzat eta...

Irudipenen eta ametsen jokoetatik... Zer irudipen eta zer amets, egiazko maisu zarete. Balizko irakurlearekin harremana sotilagoa, baina irakurlearekin zorrotza. Mizpira, Mespilus germanica, lekuko. Santi Onaindia karmeldar ohorezko euskaltzainak bere Euskaldunak eta osasuna liburuan mizpira “bizioai alde-eragiteko be” ona dela dioela jaso nuen. Eta nire motzean, apaiz batek zionez, bizioa sexuarekin lotu nuen. Hor etorri zaizkit, ordea, irakurleak bizioa (“bixixoak”) hesteetako zizarea ere badela esanez. Eta arrazoi izango dutela iruditzen zait. Mizpira kozkorra, beraz, hesteetako zizareak botatzeko ona da.

Eta irakurle iragarle igarleek abiatutakotik, libratzerakoan zizare horiek ere libratzeko egokiak diren landareak bilatzeari ekin diot. Bizio-belarra, zizare-belarra... azaltzen dira bai batean eta bestean. Gehienentzat Artemisia abrotanum da bizio-belar jatorra (zizare-belarra eta artamixa ere deitzen zaio). Zizareak kaleratzeko bezala, haizeak botatzeko eta beherakoa mozteko ona omen. Bada zizare garbitze lan horri nola edo hala lotu zaion beste landare ugari ere: mota-belarra (Tanacetum vulgare), otsababa emea, mingaizto-belarra eta lupu-belarra deitutakoa (Helleborus viridis), erruda (Ruta sp.), ezker-aihena (Humulus lupulus), iratze arra (Dryopteris filix-mas), intxaur beltza (Juglans nigra)...

Intsektuak uxatzen dituzten landare horiek mikatzak dira, gustu txarreko izerdia edo kirats jasanezina dute. Badira pozoi puxka bat duten zizareen aurkako beste batzuk ere: sabia (Chenopodium sp.), tabakoa (Nicotiana tabacum)... Azken hori ahoan txikitu eta irentsi.

Baratxuria (Allium sativum) ere oso ona omen da. Baratxuri begi bat txikitu eta koilarakada pare bat urekin nahastuta hartu, egunero. Zizare jendea uxatuko duzu, baita bestelakoa ere.

Kanal honetan artxibatua: Landareak

Landareak kanaletik interesatuko zaizu...
2016-05-01 | Jakoba Errekondo
Gorentasunaren katarsia

Urteak dira lagun baten aitak karrazkilloa aipatu zidala, Rhamnus alaternus. Ez nuela ezagutzen, eta berak: “Motel, motel, ezagutuko ez dek ba! Basoan ugaria dek oso; zumalikarra baino hostaje itxiagoa eta sarriagoa dik, hosto txiki gogorrak, neguan erortzen ez direnak”.Eta ni ezin jabetu. Karrazkiloaren aurrean

...

2016-04-05 | Unai Brea
Lokizko akuiferoaren ustiapena Ega ibaia arriskuan jartzen ari dela salatu dute

Jurramendiko Mankomunitateak hamarkadak daramatza ura ateratzen Lokizeko (Nafarroa) akuiferotik, horretarako kontzesiorik izan ez arren. Ebroko Ur Konfederazioa egoera hori legeztatzeko urratsak ematen hasia da, baina horren aurka daude inguruko herritar, elkarte eta erakunde publiko ugari. Izan ere, orain arte egindako ustiakuntzak kalte handia egin dio Ega ibaiari, eta eman nahi duten kontzesioaren arabera bikoiztu egingo da ateratako ur bolumena.


Ametsetako baratzea bezain betea da Jakoba Errekondoren liburua

Ametsetako baratzea bezain betea da Jakoba Errekondoren liburua. Baratzea bizi nahi duenarentzat aholkuz betea. Baina baita baratzeaz pentsatu nahi duenarentzat ere. Edo bizitzaz hausnartu.


2015-10-13 | Jakoba Errekondo
Etxe pareko lizarra noiz moztu?

Kaixo Beñat. Lizarra mozteko sasoi onena udaberria da. Izerdi berria indarrean dakar eta zuk egingo dizkiozun zauri horiek di-da batean orbaindu eta itxiko ditu.


2015-07-15 | ARGIA
Abian da Bizi Baratzea bloga, baratzezainen topalekua

Bizi Baratzea-k bloga izango du gaurgero. Bertan liburuari buruzko albisteak jasoko ditugu, hurrengo aurkezpen-solasaldiak iragarriko ditugu… baina batez ere blog hau baratzezainen topalekua izatea nahi dugu. Bidali zuen zalantza, galdera eta iritziak, denon artean euskal baratzezaintzaren unibertso oparoa moldatzeko. Ikasiz eta irakatsiz. Emanez eta hartuz.


2015-06-09 | ARGIA
Gernikako azokara iritsi da Bizi Baratzea

Astelehenean 11:00etan hasi zen barazki postuen artean festa, Trazola Sagardoa eta Txakolina, Eguzki Borda gazta eta trikitia lagun. Jende pila inguratu zen liburua sinatuta eskuratu eta Jakoba Errekondori aholkua eskatzera. Liburuaren egileaz batera, Remenetxeko sommelier den Jon Andoni Rementeriak eta ARGIAko kide Iraitz Agirrek parte hartu zuten hitzaldian.


2015-06-03 | ARGIA
“Egungo gauzarik iraultzaileena baratzea da"
MULTIMEDIA - solasaldia

Jakoba Errekondoren hitzaldia Hernaniko Karabelekon, ARGIArekin batera argitaratu duen "Bizi Baratzea" bere azken liburuaren harira.


2015-04-28 | ARGIA
Bizi Baratzea liburuaren aurkezpena, gaur Donostian

Orain dela pare bat aste kaleratu genuen Bizi Baratzea, Jakoba Errekondoren liburua, eta gaur egingo dugu hedabideen aurreko aurkezpen nagusia, Donostiako Bretxa azokan, eguerdiko 12:00etan.


2014-12-02 | Laborari
Palestina, olibondoen arteko gatazka

Urri amaieran Euskal Herriko laborari eta herritarrez osatu ordezkaritza bat izana da Palestinan lurralde okupatu honetako erakundeekin elkartzeko. ELB sindikatuaren izenean Ana Bados joan da. Egonaldi laburrean ikasitakoen berri eman du.


Nendo Dango tailer ekologista Oinez Basoa proiektuarekin elkarlanean #ArgiaEguna
MULTIMEDIA - ekitaldia

Zangozako ikastolako irakasle Ixabel Barandak eta Pello Zubiria ARGIAko kazetariak hazien bolak oinarri dituen Nendo Dango teknikaren berri eman ziguten Argia Egunean.

Babeslea:

...

Nola baretu txileak eragiten duen azkurea?

Seguruenik, irakurle bat baino gehiago hain modan dagoen janari mexikarraren zalea izango da. Jaki hauekin erraza da esperientza txarren bat pasatzea, eta normalena urarengana jotzea da. Edalontzi bat bestearen atzean betetzen dugu eta, hala ere, ez dugu azkurea baretzea lortzen. Jakina! Urak ez du ezertarako balio!


2014-06-16 | Laborari
Peio Irikin: "Gerezia freskoan saltzeko izpiritua berriz piztu da"

Peio Irikin hirugarren urtez ari da Itsasuko etxaldean. Aitarekin antolatua duen baserriaren produkzioa gehiago dibertsifikatzeko modua egin dute Peio hasi denean Olasur etxaldean: euskal txerriak, sasi ardiak eta Itsasuko gereziak.


2014-06-01 | Laborari
Peio Bereterbide: "Mendiko laborantzarendako, bortua behar da salbatu"

Peio Bereterbidek Jatsaguneko larreak ezagutzen ditu esku-ahurra bezala. 1976tik pasatzen ditu bertan udak bere ardi beltzekin. Uharte-Garazin 15 hektarea zelai eta soroekin 320 ardi eta 11 behi bazkatu behar dituen Bentta etxaldearentzeko funtsezko osagaia da udako mendialdia.


2014-04-16 | Unai Brea
Laborarien haziak vs industriarenak

Vía Campesinak, 73 herrialdetako laborariak biltzen dituen elkarteak, hazien defentsa egiteko deia egin du Nekazarien Borrokaren Nazioarteko Egunean (apirilaren 17a). Zehazki, nekazariek erabiltzen dituzten hazien defentsa aldarrikatu dute. “Haziak elikadura burujabetzaren funtsezko oinarrietako bat dira”, gogorarazi dute, “elikadurarekin zerikusia daukan ia guztia haien araberakoa baita”.


2014-03-12 | Laborari
Maritxu Castillon: "Lan molde biologikoek besteeri ere aterabideak ekartzen dituzte”

Maritxu Castillon Eskiulan (Biarnoko herri euskalduna) ari da laborari Henri senarrarekin. Haragitarako ardiak eta Akitaniako blondak, ekologikoan. Beren mozkin guztiak zuzeneko salmentan komertzializatzen dituzte. Biharko Lurraren Elkarteko (BLE) lehendakaria da Maritxu.


2014-03-04 | Laborari
Thomas Erguy (Biharko Laborantzaren Elkartea): "Transgenikoen ordez, agronomia!"

2007tik 2011ra bitartean Akitanian egindako esperimentu batek erakuts dezake laborantzan bateraezinak direla elkarren ondoan lantzea batetik berezko landareak eta bestetik genetikoki eraldatutakoak (OGM). Ikerlan hori burutua du INRA (Institut National de la Recherche Agronomique) erakunde ofizialak, Réseau de Semences Paysannes, Agro Bio Périgord et Bio d’Aquitaine elkarteekin elkarlanean. Orain laborarien elkarteok eskatzen dute ikerlanaren emaitzak argitaratu eta landu daitezela gehiago. Baina INRAk ez du urratsik egiten.


2013-12-19 | Laborari
Jean-Marie Ozafrainek aurkeztu du Aldudeko 'Belaun' esne kooperatiba berria

Centrale Laitiere du Pays Basque (CLPB) kooperatibako esnetegi berria eraikia da Alduden, Belaunen parean. Urte hastapeneko, tresneria prest izanen da lehen entseguen egiten hasteko. Obrak denbora gutiz eraman dira, koperatifaren egoerak proietuaren gauzatzea behartzen baitzuen. Orroit gira, ardi esne sailan, azken urte hautean izan kalapitak, gasnategi gehienek errefusatzen zutela tokiko esne hunen erostea, ainitzek kanpoko esneari lekua uzten ziotelarik aldiz.


Familiako laborantza ospatuko dugu 2014an

Heldu den urtean familiako laborantza ospatuko da mundu guzian. Aspaldixkoan ONG askok eskatzen zuten, eta azkenean ONU mundu mailako erakunde nagusiak onartu du 2014-ko urtaldea familiako laborantzarena izanen dela.

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA