Batis Martiarena

"Hilabetean 426 eurorekin bizi naiz"

  • Batisen egoera gero eta arruntagoa da. Inork eta ezerk ezin digu ziurtatu gu hurrengoak ez garela izanen.

Reyes Ilintxeta @ReyesIlintxeta
2012ko abenduak 21
Dani Blanco

Gazte joan zinen etxetik. Arazorik bazenuen?

Gaizki moldatzen nintzen aitarekin, besteak beste, euskaraz hitz egitera behartzen gintuelako. Gerrikoarekin jo eta guzti egiten gintuen. Ondorioz bai berari baita euskarari ere ezinikusi handia hartu nien. Denak nirekin euskaraz aritzen ziren eta nik denei erdaraz erantzun. 21 urte nituenean, jada Iruñean bizi nintzela, jabetu nintzen aitaren izaera horretan euskarak ez zuela batere errurik, hizkuntza eskolan izena eman eta urte eta erdian titulua atera nuen. Geroztik hamar urtez aritu nintzen euskarazko klaseak ematen AEKn eta IKAn. Antsoaingo eta Barañaingo euskaltegien sorreran parte hartu nuen. Esan daiteke euskara gorrotatzetik izugarri maitatzera pasa naizela.

Historia gogorra…

Gure aita zenaren familia Uharte Arakildik zetorren. Bere ama gaztetan haurdun gelditu eta herritik alde egin behar izan zuen. Neskame hasi zen lanean Gipuzkoan negozioak zituen familia batekin eta hori dela-eta aita Tolosan sortu zen. Baina amonak ez zuen aurrerabiderik ikusten eta Zizurkilgo umezurtz-etxean utzi zuen semea. Egun horretan bertan bera eta beste haur bat Amasako baserri batera eraman zituen familia batek. Erabat analfabetoa zen eta izugarrizko konplexuak zituen, soldadutzan, lantegian… izugarri gaizki pasatu baitzuen. Gure amarekin ere oso harreman txarra izan zuen. Bolada batez edanera emana ibili zen. Berak ez zuen maitasunik jaso txikitan eta ez zekien hori ematen. Lau senide gara eta ama izan zen hazi eta hezi gintuena. Amarekin oso harreman ona dut.

Hiru urte daramazu lanik gabe, baina zenbat enpresatan aritu zara?

Hogeita hamabost enpresatan. Lehena eraikuntzan. 17 urterekin etxetik alde egin eta Iruñera etorri nintzenean, ostiral batean iritsi eta astelehenean hasi nintzen lanean. Horretaz gain iturgin moduan, euskara klaseak ematen, Mihiluze euskaltegian atezain, Vergel zahar etxean, uda garaian suhiltzaile, posta zerbitzuan banaketari, kamioi eta autobus gidari aritu naiz, kafetegi bat jarri genuen… Gehienetan nahiko ongi moldatu izan naiz. Azkeneko aldian autobus txofer aritu nintzen. Lan gogorra zen zinez: goizeko 4:30ean jaiki eta arratsaldeko18:30ean autobusa aparkatu. Ez denbora guztia gidatzen, baina bai telefonoaren menpe. Jardunaldi erdia egitea proposatu nion enpresari, baina esan zidaten hori ez zela posible. Ni ez nengoen prest lana besterik ez egiteko. Gainera bazegoen enpresan neska bat lanaldi osoa nahi zuena, beraz kontua eskatu eta alde egin nuen. Ongi irabazten nuen, baina nahiago nuen diru gutxiago eta denbora gehiago izan. Saltseroa izan naiz beti.

426 euro hilabetean. Hori ez da ezta lanbideen arteko gutxieneko soldata ere.

Langabezia saria kobratu dut hori agortu arte eta orain berriki 52 urtetik gorakoentzako prestazioa eskatu eta hasi naiz kobratzen, 426 euro. Horrekin bizi naiz. Orain legea aldatu egin da eta 55 urtera igo dute laguntza hau eskatzeko adin muga. Eskerrak nik garaiz eskatu nuela. Oinarrizko errenta eska nezakeen ere, baina oso baldintza gogorrak dira eta gainera orain dirurik ez dago.

Nola bizi zara diru horrekin?

Ohitu egin naiz horrela bizitzen. Etxebizitza ordainduta daukat. Auto zahar bat daukat, hori ere ordainduta. Nire gastuak gasa, argindarra, ura, komunitateko gastuak, aseguruak, telefonoa eta janaria dira. Badaramat urtebete baino gehixeago eta egia esan ez dut gaizki bizi afera hau, honek ematen baitit bizitzaren beste aldeak gozatzeko aukera. Estu-estu ibiltzen naiz hilabetea bukatzeko eta hori hala da derrigorrez, gustatu ala ez, baina beste aldetik gauza asko egin dezaket: mendizalea naiz, Hipotekek Kaltetutakoen Plataforman aritzen naiz eta giza harremanak lantzeko aukera ematen dit. Oso garai polita bizitzen ari naiz.

Seme-alabarik ez duzu. Alde horretatik beste batzuk baino lasaiago?

Garbi izan dut betidanik ez nuela ezkondu behar eta seme-alabarik ere ez nuela izan behar. Eta ez naiz batere damutzen. Agian oso egoista naiz, baina lau egun bizi behar badugu nik ez dut seme-alaben menpe eta haien zerbitzura bizi nahi. Ez dakit nondik etorriko zaidan ideia hau. Beharbada nire ama gogoratzen dut egoera hartan. Orain banabil bikote batekin baina bakoitza bere etxean, bera bere semearekin eta ni nire etxean.

Asko begiratzen dituzu prezioak?

Beharko! Mendizalea naiz eta elikadura asko zaintzen dut. Barazkiak, lekariak eta pasta jaten dut gehienbat eta, noizbehinka, arraina eta haragia, baina oso gutxi. Urteak daramazkit horrela.

Haragi gutxi, prezioarengatik?

Prezioarengatik eta baita behin pentsua nola egiten zuten ikusi nuelako. Txofer aritu nintzen garia eta artoa garraiatzen. Egun batean pentsua egiten duten lantegi batean kiratsa zegoen. Zokomiran hasi eta nondik zetorren ikusteko parada izan nuen: animalia hezurrak zituzten pilaturik gero artoarekin nahasteko. Ikaragarria eta nazkagarria iruditu zitzaidan. Arraina nahiago izaten dut, baina hori ere garesti dago eta itsasoak ere gero eta zikinago. Niri sukaldean aritzea gustatzen zait. Gozatzen dut eta diru honekin ahal dudana egiten dut.

Gure gizartean gehiegi baloratzen ditugu gauza materialak?

Grina hori gaixotasuna da. Nik uste birplanteatu egin behar dugula hori. Bide horretatik jarraituz gero, etorkizunik ez dugu. Nondik gatozen pentsatu behar dugu, baita hirugarren munduan egiten ari garen espoliazioan ere. Hazkunde ekonomiko horretan, zoriontsuagoak gara? Ni behintzat inondik ere ez. Edukitzeko grina horrek ez zaitu inora eramaten. Orain nire pelikula politagoa da. Lehen dirua banuen, baina bizitzak dituen alde positibo asko eta asko bizitzeko denborarik ez.

Zaila da gutxiagorekin bizitzen ikastea?

Bai, horregatik etorkizunari begira planteamendu berriak egin behar dira. Baina nire galdera da: jendea aldatzeko prest dago? Gaurko gazteek oso etorkizun beltza dute, nire ustez. Frankismoaren garaia ere ezagutu nuen eta eskasia zen nagusi gure etxean. Sei ginen soldata bakarrarekin. Horrek ematen dizu eskarmentua moldatzen ikasteko. Lanbide ugari izan ditut, beti prekario samar eta beti moldatu izan naiz. Kontsumoaren barru horretan gutxi mugitu naiz. Bidaiaren bat edo beste egin izan dut baino askoz gehiago ez. Eskerrak horri. Baina gazteak metamorfosi hori egiteko gai izango ote dira? Ez dira depresioan eroriko? Haiek jaio zirenetik beste modu batera bizitzen ohitu dira eta zaila dute benetan. Onetik txarrera pasatzea oso zaila da.

Okerrago ikusten duzu zeure burua hemendik hilabete batzuetara? Esaten dute agian zuk jasotzen duzun laguntza hori ere kenduko dutela.

Bai beldur hori badut. Eta perspektibak ikusita, kobratzen dudana kentzen badute agian kanpora joan beharko dut lan egitera. Beti egongo da horretarako aukerarik, Mexikora joan edo Latinoamerikako beste toki batera eta bizimodua atera handik edo hemendik.
Orain langabezian zaude. Lan eskaintzarik izanez gero, hartu egin beharko zenuke diru-laguntza hau kobratzen jarraitzeko?
Ez nago behartuta eskaintzen didatena hartzera. Dena den, hiru urte hauetan niri ez didate ezer eskaini enplegu bulegotik. Badira web orri batzuk lanpostuen orrazketa egiten dizutenak, zuri interesatzen zaizkizun lanen bila. Halere, ez da ezer ateratzen.

Barañaingo Hipotekek Kaltetuen Plataforma duela gutxi eratu duzue.

Duela hiru hilabete. Harremanetan jarri ginen Iruñea eta Burlatako plataformakoekin eta abiarazi genuen. Harremanak ditugu Antsoain, Tutera, Berriozar eta Sakanako taldeekin ere. Zenbait bilera egiten ditugu baina, gehienbat, internet bidez dugu harremana. Eskerrak kaltetu gutxi dauden hemen, oraingoz bederen. Kalkuluen arabera %10 besterik ez da laguntza eskatzera etortzen dena. Zergatik ez gehiago? Eskaintza polita da: laguntza, presio sozial ez bortitza. Nire ustez gehienak kanpokoak dira eta uste dute gehiago dutela galtzeko irabazteko baino. Halere, hemengo jende gero eta gehiago dago kaltetua gaur egun.

Gaizki pasatzen ari den jende asko ezagutzen duzu?

Familia batzuk oso gaizki daude. Tratu txarrak, dirurik ez, haur txikiak… Denetik ikusten da. Orain adibidez, bada hemen Barañainen neska bat hiru seme-alabaren ama. Senarrak tratu txarrak ematen zizkion eta azkenerako etxetik alde egin zuen. Neskak Eroskin egiten du lan. 1.200 euro kobratzen du hilean eta horietatik 1.000 ordaindu behar dio Euskadiko Kutxari pisuaren hipotekarengatik. Egoerak behartuta kutxakoekin hitz egitera joan eta “gabezia” eman zioten, hau da, maileguaren kapitala alde batera gelditzen da bi urtez eta soilik interesak ordaindu behar ditu, baina horiek 600 euro dira! Egoera latza. Guregana etorri da laguntza eske. Gu orain joango gara Laboralekoei esatera gabeziaren formula kasu honetan ez dela nahikoa eta eskatuko diegu pisua onartzea zorraren truke. Emakumea erabat beldur da. Alokairu soziala egokiena izango zen bere kasuan, baina ez da ausartzen hori Kutxari eskatzera bere lana ez duelako arriskuan jarri nahi.

Bada hemen beste familia bat, ekuadortarra; hiru haur dituzte eta txikienak %85eko minusbaliotasuna du. Senarra langabezian dago, amak zer edo zer kobratzen du baina denbora gutxirako du… Izugarria. Plataformaren aldetik, eta inplikatuek nahi badute, egoera muturreraino eramatearen aldekoak gara. Kaleratzea behartzera jotzen dugu. Bankuei esaten dieguna da zorraren truke ez pisua ez ezer, kalera bota ezazue familia ausartzen bazarete. Hori muturreko egoera da, oso gogorra eta bortitza denontzat, baina tamalez, eraginkorrena. Izan ere, orain banku eta kutxa askok onartzen dute nahiko erraz etxea zorraren truke. Guk hurrengo urratsa eman nahi dugu: entitate hauek dituzten etxebizitzak alokairu sozialaren prezio egokian eskuratu gutxien duten familientzat.

Banketxeentzat gogorra da jendea aurrean protestaka ikustea, ezta?

Gaur egun, jada, banku guztiak etxea zorraren truke ari dira onartzen. Agian pisuak saltzeko aukera berriak ikusten ari direlako. Nik susmoa dut aurkitu dutela negozio bide berri bat: txinatarrei, errusiarrei, kanpotarrei etxeak saltzea… Ez dakit. Kaltetuak negarrez ateratzen dira bankutik, oso jarrera gogorra erakusten dietelako. Guregana etortzen direnean laguntzen diegu bankukoekin hitz egitera. Orduan aldaketa dator. Galdetzen duten lehenbiziko gauza da ea nortzuk garen gu. Plataformakoak garela aditzen dutenean aldatzen dituzte jokamoldeak. Caja Navarra zenean eta BBVAn hasieran tratu txarrak ematen zizkiguten, iraindu eta kalera botatzen gintuzten. Orain, presio soziala dela medio, jarrera erabat aldatu dute. Caixak, adibidez, beste jokamolde bat du. Badute zorren inguruko aferetarako arduradun bat eta horrek bere bulegora sartzera gonbidatzen gaitu esanez afera konpontzeko prest daudela.

Baina arazoa ez da hor amaitzen…

Txosten bat egiten dute eta gorago dagoen beste departamentu batera bidali. Horrela zabaltzen da bizpahiru hilabeteko negoziazio prozesua. Dena den, zorra kentzea lortzearekin ez da amaitzen arazoa: etxerik gabe, nora jo? Saiatzen garena da alokairu sozial egokiak lortzen. Kasu batzuk lortu dira jada eta horraino iritsi nahi dugu.
 

Nortasun Agiria

Batis Martiarena 1959ko urriaren 15ean Donostian sortu eta 17 urtera arte Hernanin bizi izan zen. Orduan etxetik alde egin eta Iruñera joan zen bizitzera. Geroztik hogeita hamabost enpresatan baino gehiagotan aritu izan da lanean. Egun 52 urtetik goitiko langabeentzako diru-laguntza jasotzen du: 426 euro hilabetean, eta horrekin bizi da. Diru gutxi baina denbora asko du benetan gustuko dituen gauzak egiteko. Barañainen eratu duten Hipotekek Kaltetuen Plataformako talde berrian ari da lanean buru-belarri, besteak beste.

Ongi elikatu diru gutxirekin

“Ogia egiteko makina daukat eta horrekin bizkotxo moduko bat egiten dut Muesli eta zereal pila batekin, izugarrizko energia ematen duena. Eta eskerrak horri, bestela mendian, adibidez, ez dakit nola ibiliko nintzen!”.

Etxe kaleratzeak

“Bitxia da, baina alarma soziala pizten denean, zorra gelditu egiten da. Ez dakigu etorkizunean zer gertatuko den, baina momentuz geldirik uzten dute. Kezkagarria da, jendeak ez dakielako zer gertatzen den bankuek ez dutelako ezer esaten. Damoclesen ezpata beti dute buru gainean. Kaleratzea ekiditen dugu momentuz, baina ezin da jakin bihar edo etzi ez ote diren etorriko”.

Azken Hitza

Mendia
“Hasieran, adin honekin eta lanik gabe neure burua ikusi nuenean oso krisi handia izan nuen. Eskerrak oso harreman onak nituela jendearekin eta lasaitzea lortu nuen. Orain nire egoerari ez diot buelta gehiegi ematen. Soinketa lekura astean hirutan eta asteburuetan mendira joaten naiz, penak kentzeko-edo, ez dakit. Bi mendi talderekin ibiltzen naiz: igandeetan Iruñea inguruan lasai-lasai mugitzen gara, giza harremanak lantzen, eta bestearekin, larunbatetan mendi handietara joaten gara, elurretara, soka eta kranpoiekin, kanalak irekitzen… Asmoa da udaberrian Mont Blanc-era joatea. Diruz estu-estu, baina moldatzen naiz. Nahiago dut ez pentsatu eta momentua bizi. Bizitzea da garrantzitsuena eta gero gerokoak. Gainera, ikaragarri azkar aldatzen ari dira gauzak egunetik egunera”.

Kanal hauetan artxibatua: Gizartea  |  Finantza eta ekonomia krisia

Gizartea kanaletik interesatuko zaizu...
2016-07-31 | Axier Lopez
Euskaltzaindiak zakila arazo linguistiko bilakatu zuenekoa

Zeinek ez du ezagutzen Lur izeneko neska eta mutila? Edo Hodei, Sahats, Lizar, Elorri, Aratz, Araitz, Izar, Amets, Iraultza, Amaiur, Iraitz, Izaro edo Aritza izenekoak ere. Ba al da izen bera emakumeek eta gizonek partekatzea arazotzat hartzen duen euskaldunik? Lur hitzak non du aluaren zantzua eta non zakilarena Ur izenak? Bada, Euskaltzaindiak, bere burua Espainian kokatuz eta hango legeak agindutakoari men eginez, sortu duen izendegiak euskaldun askok naturaltasunez darabilguna de facto debekatu du. Arazorik ez zen lekuan, ehunka laguni arazoa sortu die. Horien artean gure etxekoei.


Gurasoen nahia Euskaltzaindiaren menpe

Euskarazko pertsona izenen sorkuntzak abiadura handiagoa eraman du arautzeak baino. Horri esker ditugu Izaro, Amaiur eta Eneritz izeneko neskak eta mutilak. Euskaltzaindiak ordea euskal izendegia finkatu du, eta bere hitzetan esanda “erregistro zibilari aholkuak” ematen dizkio. Erregistroetan, oro har, erakunde horren erreferentziak arau nagusitzat dituzte. Orain oso zaila da mutilari Izaro jartzea eta neskari Iraitz. Generoari lotutako eztabaida ordea, hainbat izen mistoren gorabeheratik haratago doa. Fokua zabaltzen saiatu gara ondoko erreportajean.


Izena eta izana ezbaian: Gida praktikoa

Izena eta izana ezbaian. Euskal izendegia eta sexuaren araberako bereizketa gida praktikoa udaberrian aurkeztu zuten Euskal Herriko Bilgune Feministak eta Emaginek. Euskarazko izendegiaren binarismoaren inguruko gogoeta piztu nahi dute.

Apirilaren 26ko aurkezpenean gidaren egileek adierazi zutenez, izenak gure izaeran er

...

Iván Garcia Caballero, Korricolari freskagarriaren sortzailea
"Nire ekoizteko modua ahalik eta ekologikoena da, ahalik eta freskagarri osasuntsuena egiteko"

Gipuzkoako hainbat herritako elikagai-denda eta tabernatan bada produktu deigarri bat, Korricolari freskagarria, edo “euskal kola”, sortzaileak deitu dion bezala. Iván García Caballerok (Lasarte-Oria, 1982) jarri du abian egitasmoa. Freskagarriak ez du ez azukrerik ez kaloriarik, eta aukera duenean botilak bizikletaz banatzen ditu Garcíak berak. Edariaren izenak ere zeresana eman du: nor ote da korrikalaria?


Historiako kirolari aberatsena

Erroma, K.o. 146. Kaio Apuleio Diokles auriga erretiratu zen 42 urterekin. Lankide eta jarraitzaileek haren omenezko idazkun bat eginarazi zuten, Dioklesen ibilbide ikusgarria biltzen zuena. Besteak beste, jardunean irabazitako dirutza jaso zuten inskripzioan: 35.863.120 sestertzio.

Kaio Apuleio Diokles 104. urtean jaio

...

2016-07-29 | Natxo Escobar
Centennial
MULTIMEDIA - dokumentala

New Yorkeko Euskal Etxearen 100. urteurrena ospatzeko egindako lana.

Zuzendaria: Natxo Escobar
Ekoizpena: Koldo San Sebastian, Ander San Sebastian
Errealizazioa: Iker Treviño


2016-07-29 | Axier Lopez
"Herriko mural guztiak ezabatu nahi dituztela esan digu alkateak"

Kaleari ezarritako mugen eta debekuen gaia pil-pilean dago Euskal Herriko hainbat herritan. Horietako bat da Lekeitio. Emakumeen gorputzaren gaineko presioa salatzeko talde feministak hondartzan egindako murala ezabatu izanak piztu du polemika. Potxuak Martxan eta Kalia Danona Da taldeetako kide Jone Larrauri Frailerekin hitz egin dugu.


Heroinaren itzulera Arrasatera: belaunaldi oso baten zorigaitza ekarri zuen droga

Orain dela bizpahiru hile Monterron parkean aurkitutako xiringek alarma gorria piztu zuten. Azken hilabeteetan ere, alde zaharrean "heroina saltzen dela" salatu dute bertako hainbat bizilagunek. 30 urteren bueltan, heroina gure kaleetara itzuli da eta Mondraberri.eus atariak drogek egun eta iraganean Arrasaten edukitako inpaktua bildu du.


Rioko Olinpiar Jokoak iragarri zituztenetik 2.500 lagun hil ditu poliziak

Joko Olinpikoei lotutako proiektuak eraikitzeko 4.120 lagun etxerik gabe utzi dituztela salatu dute. 800 lagun baino gehiago atxilotuta daudela salatu du Terres de hommes GKEak.


2016-07-28 | Calcuta Ondoan
Hezkuntza astintzen, tokiko alternatibak
MULTIMEDIA - solasaldia

Hezkuntza formalarekiko eredu alternatiboak lantzen ari diren tokiko alternatiben inguruko hitzaldia. Herri Hezitzailea eta Oinherri ekimenak, BiziToki, Eskolari alternatiba, Zingira eskola eta Ikertze proiektuak aurkeztu zituzten "Hezkuntza Astindu: gizarte eraldaketarako gakoa" jardunaldietan (2015-10-01).

...

2016-07-28 | Identibuzz
Tolosaldeko burrunbak
MULTIMEDIA - erreportajea

Tolosaldera bizitzera joan diren hainbat lagunen testigantza eta iritzirekin osatutako lana. Zenbait lurraldetan eratzen ari diren nortasun berrien adierazgarri izan nahi du.


2016-07-28 | ARGIA
Aste Nagusi Pirata aurkeztu dute, begirada espazio publikoaren erabileran jarrita

Donostiako Piratek abuztuaren 13tik 21era ospatuko duten Aste Nagusia aurkeztu dute. Egitarau oparoa prestatu dute eta “Gora Kai Herrikoiak” lemapean, espazio publikoaren erabilera librea aldarrikatuko dute.


"Helburu nagusiak beteta" itzuli da Greziatik elkartasun karabana

No Borders ekimenaren barruan EBren migrazio politikaren aurka egin dute Karabana Greziara ekimeneko 121 euskal herritarrek. Espainiako enbaxadaren aurrean kanpaldia egin dute, gobernuaren “konpromiso eza” salatzeko.


Baionako festetan ere indarkeria sexistaren aurka

Uztailaren 27tik 31ra bitartean izango diren Baionako festetarako eraso sexisten aurkako protokoloa eta kanpaina martxan jarri ditu mugimendu feministak, hainbat kolektiborekin batera. Erasoen aurrean Udalari eraginkortasunez erantzuteko eskatu diote, baita herritarrei irmoki egiteko ere.


Zezenketak defendatzeko euren irudia erabili izana salatu du Blusen eta Nesken Komisioak

Gasteizko jaietako zezenketak defendatzeko egindako marrazki bizidunen bideoa ezabatzeko exijitu dute. Protesta modura, asteleheneko Gran Prix-ari uko egin zioten.


Auzolana pilotaleku autogestionatua eraitsi nahi du Gasteizko Udalak Antzokia egiteko

Gasteizko Antzokia Eskoriatza-Eskibel jauregian eta ondoan dagoen Auzolana pilotalekuan kokatuko litzateke hainbat komunikabidek argitaratu dutenez. 2008. urteaz geroztik auzokideek gestionatzen duten arren, pilotalekuaren eraistea aurreikusten du proiektuak. Pilotalekuko Txapa Ahotsa asanbladak aurreratu du bertan jarraitzeko asmoa dutela.


Bost sexu eraso salatu dituzte asteburuan Lezon, Errenterian, Getxon eta Barakaldon

Bost emakumek salatu dituzte sexu erasoak asteburuan. Elkarretaratze eta manifestazioak izan dira horiek salatzeko.


Komunek ez dute genero bereizketarik izango New Yorken

Lege berria sinatu du New Yorkeko alkateak: pertsona bakarrarentzako komunak ez dira gehiago sexuaren arabera bananduko. Edozeinek edozein komun erabili ahalko du. Emakume/gizon binarismoa apurtzeko eta genero-marka deseraikitzeko balioko dute komun neutroek.


Lurrik Gabeko Mugimenduaren Belo Horizonte festibala
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

2016ko Askapena talde internazionalistaren brigadetako bat Brasilgo MST mugimendua ezagutzera joan da. Urtero MSTk antolatzen den Belo Horizonte (Ostertz Ederra) jaialdiaren berri bertatik bertara eman dute brigadistek, erritmoa galdu gabe.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude