Zaloa Basabe

"Ablazioaren atzean emakumeen kontrol sexuala egon da beti"

  • Somalian gobernua osatzearekin batera, bertako konstituzioan ablazioa debekatu dute, Afrikako beste hainbat herrialdetan bezala. Ez da nahikoa, ordea, gizartean hain errotuta dagoen praktika desagerrarazteko. Equala aholkularitzako berdintasun teknikari Zaloa Basaberekin mintzatu gara gaiaz.

Amaia Zabala @amaia_zabala
2012ko azaroak 18

Zer da zehazki ablazioa eta zein ablazio mota praktikatzen da Somalian?

Hainbat ablazio mota daude, ohikoenak zirkunzisioa, erauzketa eta infabulazioa dira eta Somalian azken hori egiten da, guztietan krudelena. Infabulazioan kanpoko eta barneko ezpainak moztu eta klitoria erauzten diete, eta gero bagina josi. Soilik zulo txiki bat uzten diete txiza eta hilekoko odola atera dadin. Erditzerakoan, berriro ireki behar izaten diete eta ondoren berriro josi. Hainbat herrialdetan, senarra denboraldi baterako kanpora joaten bada berriro josten diete bagina.

Zein ondorio ekartzen die honek emakumeei?

Ondorio oso larriak. Ablazioa berez astakeria da, baina horri gehitu behar zaio zein egoeratan eta zein tresna erabiliz praktikatzen den. Harakintza hau anestesiarik gabe egiten da eta Somalian esaterako, arrantza egiteko haria, burdin hariak edo hari begetalak erabiltzen dituzte josteko. Oso arriskutsua da prozesua. Emakume asko ablazioa praktikatzeko unean bertan hiltzen dira odolustuta, beste askok infekzioak harrapatzen dituzte eta egun batzuetara hiltzen dira. Gainera, hilerokoarekin batera izugarrizko minak izaten dituzte eta erditzerakoan ere arazoak sortzen dira eta asko hil edo bizitza osorako infektatuta geratzen dira. Horrez gain, hiesaz kutsatzeko bigarren arrazoi nagusia da ablazioa, praktikatzen den herrialdeetan. Bizitza osorako ondorioak ditu, eta ez soilik ondorio fisikoak, baita psikologikoak ere.

Zein adinekin egiten zaie ablazioa neskei?

Adina herrialdearen arabera aldatzen da. Balin esaterako 4 urteko haurrei egiten diete baina gainontzeko herrialdeetan normalean 6 urtetik 14 urtera bitarteko neskatoak dira, Somalian barne. Haurrak direnez, UNICEFek lan handia egin du gai honen inguruan. Datuek diote egunean 6.000 neskek sufritzen dutela ablazioa.

Ablazioa Islamarekin lotu ohi da maiz.

Ablazioaren inguruan mito asko zabaldu da eta hori da nagusiena, Islamarekin lotzea. Herrialde islamisten herenean praktikatzen da ablazioa eta Koranak ez dio ezer ablazioaren inguruan. Gainera, Egipton esaterako, beste erlijioetakoek ere egiten dute, juduek eta kristau koptoek kasu. K.a. 2000. urtekoak dira ditugun lehen aztarnak. Ikusi baita hainbat momiak zirkunzisio modukoa egina zutela. Europan berriz, XIX. mendean histeria diagnostikatzen zieten emakumeei klitoria erauzten zieten. Ablazioaren atzean emakumeen kontrol sexuala egon da beti.

Zein arrazoi eta argudio ematen dituzte ablazioaren aldekoek?

Aitzakia nagusia erlijioa da. Estetikarena ere erabiltzen dute, nahiz eta guri harrigarria iruditu. Ugalkortasunarekin lotutako sinesmenak ere badira. Herrialde batzuetan, ablazioa emakumeak gizonari eskaintzen dion oparia da. Azken finean, beti ere kontrolaren zentzuan, fidelitatea ziurtatzeko modutzat hartzen da. Milaka aitzakia egon daiteke, modu batera edo bestera konbentzitu behar dituzte emakumeak. Komunitatearen ohorea mantentzea ere bilatzen dute ablaziorekin.

Komunitatetik komunitatera aldatu egiten da ablazioaz duten ikuspegia?

Kontuan hartu behar dugu Afrikako estatuak deskolonizazioaren ondorioz sortu zirela, baina beraiek komunitateka funtzionatzen dute eta komunitate bakoitzak tradizio ezberdinak ditu. Batzuk patrilinealak dira eta gizarte botere guztiak belaunaldiz belaunaldi igarotzen dira. Ezaugarri hauek dituzten gizarteetan ematen da bereziki ablazioa. Afrika hegoaldeko herrialdeetan ez da hainbeste praktikatzen indar gehien duten komunitateak beste tradizio batzuetatik datozelako. Somalian, adibidez, bada talde islamiar bat oso zabaldua dagoena eta hauek ablazioaren defendatzaile sutsuak dira.

Harrigarria da nola duten hain barneraturik tradizio hori, baita emakumeek eurek ere.

Bai, eta horri aurre egitea da erronkarik nagusiena. Adibidez, Somalian Konstituzioa sortu dute eta aurrerapauso handia da legediak ablazioa debekatzea, baina benetako transmisoreak ez dira instituzioak, baizik eta daiak, bertako emaginak. Emakume hauek menopausiara iristen direnean ordura arte izan ez duten boterea lortzen dute eta botere hori beste belaunaldiko emakumeengan agintzeko erabiltzen dute. Nahiz eta harrigarria dirudien, jasan duten zapalkuntzaren ondoren eurak dira neskato gazteei ablazioa egiten dietenak. Genitalen mozketa eguna iritsi baino hilabete lehenago, zer den esplikatzen dio amak, eta duen garrantziaz hitz egiten dio. Etxean gizonezkorik ez dagoen egun batean, egun argiz, daiak neskatoaren etxera joaten dira. Emakumeetako bat haurrari ahoa estaltzeaz arduratzen da garrasirik egin ez dezan eta gainontzekoek eskuak eta hankak eusten dizkiote kontra egin ez dezan eta mozketa ez oztopatzeko. Orduan, esperientzia handiena duen emakumeak labana batez mozten dizkio genitalak. Kontrol sozialerako tresna da nolabait, ablazioa egin ez dieten emakume asko baztertuak izaten direlako eta komunitate txikietan, bazterketak ondorio ekonomiko larriak ekar ditzake, ezin dute komunitatearen ondarerik erabili, adibidez. Ondorioz, emakumeentzat ablazioa integratzeko bide bakarra da.

Hortaz, legeak debekatzea ez da aski ablazioa desagerrarazteko.

Ez. Marko normatiboak garrantzitsuak dira, baina azkenean hezkuntza eta sentsibilizazioa landu behar dira. Somaliak hamar urte baino gehiago eman ditu gobernurik gabe, eta gaur egungo gobernuaren eragina oraindik ez da handiegia gizartean. Ablazioa oso sartuta dago jada bertako errealitatean, eta legea motz geratzen da.

Nola zigortzen du legeak?

Somalian oraindik ez da Konstituzioa indarrean jarri eta ikusteko dago legeak izango duen garapena eta zigorraren ezarpena. Herrialde bakoitzean zigorrak ezberdinak dira.

Orain Konstituzioak debekatzen duenez, hemendik aurrera eskoletan gaia landuko al dute Somalian?

Beste herrialdetan lantzen da. Batez ere iritzi liderrekin eta irakasleekin egiten dute lan. Eskolak transmisiorako bide garrantzitsua dira eta egia da lan handia egin dela Afrikan eskolen bitartez.

Zein etorkizun ikusten diozu ablazioari?

Makutoko protokoloak adierazi zuen lehenbiziko aldiz ablazioa giza eskubideen aurkakoa dela. Geroztik aurrerapauso handiak eman dira, beti ere bertako emakumeek egindako lanari esker. Mendebaldeko emakumeak hasi ginenerako, haiek jada ibilbide luzea egina zuten. Oso gauza interesgarriak egiten ari dira eta gaur egun badira belaunaldi berriak horren jakitun direnak. Bestalde, aurrerapauso guztien ondoren aurkako indarra etortzen da. Hori dela-eta, uste dut ezer ez dela eman behar lortutzat, gaiaren jarraipena egin behar da, ez soilik ablazioarena, baita emakumeek jasaten duten diskriminazioarena ere. Emakumeen aurkako sistemaz ari gara hitz egiten eta horretan Mendebaldeko emakumeok ere asko daukagu egiteko. Baina baikorra naiz, bertako emakumeak benetan miresgarriak direlako eta konfiantza dudalako haiengan. Dena den, beti ere alarma gorri hori piztuta izan behar dugu.

Ablazioaren aurka borrokatu duten emakume erreferenteak ugari dira.

Nawal Al-Sa’dawai oso erreferente ona da. Afrikako emakumeen errealitateaz zerbait jakin nahi izan dudanean berarengana jo dut beti. Idazle feminista, komunista eta psikiatra da eta mediku aritzen da gaur egun Egipton. Argi dauka mozketa fisikoa eman aurretik psikologikoa ematen dela eta hori dela landu beharrekoa. 1970eko hamarkadan beste emakume bat nabarmendu zen ablazioaren aurkako borrokan: Efua Darkenoo. Ghanakoa da eta berak ekarri zuen Europara ablazioaren aurkako aldarrikapena. Gobernuz Kanpoko Erakundea sortu du, emakumeei alternatiba berriak emateko. Esaterako, oso ezaguna izan zen erakundeak emaginekin aurrera ateratako proiektua. Emagin batzuek ablazioa praktikatzeko tresnak plazan uztea eta ablazioaren aurkako borrokarekin konprometitzea lortu zuten. Bestalde, Waris Dirie idazle eta modelo somaliarrak ere ekarpen inportantea egin zuen, ablazioa jasan eta bere esperientzia publikoki kontatzen lehenetarikoa izan baitzen. Ablazioaren aurkako ekintzailea da eta egun bere izena daraman fundazioa du. Ablazioari buruzko Dessert flower liburua idatzi zuen eta hori oinarri hartuta Sherry Horman zuzendariak filma egin zuen ondoren.

Ablazioaz gain zein beste jazarpen sufritzen dute Somaliako emakumeek?

Somalian, seme-alabak izateko baino ez dute balio emakumeek eta eskubide guztiak ukatzen dizkiete. Horretarako, txiki-txikitatik euren buruen kontrolik ez izateko hezten dituzte, debekuak ezarriz eta lotsaraziz. Emakumeak ez dira herritarrak, emakumeak ez dira subjektuak, emakumeak objektuak dira jaiotzen diren unetik. Merkantzia aldatzeko, familien arteko trukea egiteko, ezkutuko ekonomian lanean aritzeko eta ugalketa lanetarako erabiltzen dituzte. Somaliako emakumeek ez daukate nahimen propiorik, ezta hautatzeko bokaziorik ere. Baina ez zonalde horietan emakumeak horrela jaiotzen direlako edo bereziki otzanak direlako, baizik eta txiki-txikitatik esanekoak izaten erakusten dietelako eta batez ere askotan alternatibarik ez dutelako.

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Feminismoa

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
Abenduaren 12tik 18ra bitartean egingo da aurtengo Feministaldia

Plazandreok Emakumeen Plataforma Politikoak Donostiako Kultura Feminista Jaialdiaren XI. edizioa antolatu du. Tabakaleran egingo da abenduaren 12tik 18ra bitartean, eta kultura parekide, parte-hartzaile eta demokratikoa aldarrikatzeko egitarau zabala prestatu du plataformak. Besteak beste, LGTBIfobia, ekonomia feminista, hezkuntza eta estatugintza feminista landuko dira jaialdian.


Erditze gelatik zuzenean azterketara: tratu bidegabea ala fabore-tratua?

Erditu berritan, lorik egin gabe, oraindik epiduralaren eraginez hankak ezin mugiturik eta odola zeriola, ebakuntza gelatik zuzenean ospitaleko beste gela itxi batera eraman zuten, gurpildun aulkian, oposaketetako azterketa gainerako hautagaien une berean egiteko.


Txartel gorria matxismoari

‘Haserre gaude! Aurrean Gaituzue! Antolatuta gaude!’ lelopean milaka lagun kalera atera ziren azaroaren 25ean emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko.  Bilbon ere hala egin zuten, eta manifestazio jendetsuaren aurretik oso aldarrikapen “sinbolikoa” egin zuten. Athletic futbol taldeko emakumeei liga garaipena ospatzeko Gabarra ateratzea ukatu zietenez, 140 emakumek Portugaletetik Bilborako bidea itsasadarrez egin zuten, emakumeek sufritzen dituzten diskriminazio anitzei txartel gorria ateratzeko.


2016-12-04 | Jabi Zabala
Maura Febles. Kubatar soziologoa
"Indartsuagoak dira patriarkatuaren 500 urte iraultzaren 50 urte baino"

Habanako Unibertsitatean Latinoamerikako filosofia soziala aztertzen duen GALFISA taldeko kidea da Maura Febles. Teoriatik gizarte aldaketako prozesuei behatzen diete; Feblesek Kubako ekonomian gertatzen ari den desestatalizazio prozesuari erreparatu dio. Begirada feminista batekin aztertu du prozesua, eta horren aukerez eta arriskuez jardun du Bilbon, Gizarte mugimenduak eta burujabetze agendak ikastaroan.


June Fernandez, kazetaria
"Heroi perfektuak sortu ordez, haien kontraesanak azaleratu nahi nituen"

Hamar pertsona gobernaezinen bizi-istorioak bildu ditu June Fernandezek bere estreinako liburuan. Aurrez ere, ezagun genion gauzak iraultzeko grina hori, Pikara aldizkari feminista sortu baitzuen orain sei urte, hainbat lagunekin batera. Azaldu digunez, zaintza eta maitasuna ere txerta daitezke kazetari-jardunean.


Osasunbidean abortatzeko eskubidea ziurtatuko du Nafarroako Gobernuak

Fernando Dominguez (Osasun kontseilaria): "Abortuaren dekretua baino gehiago da hau, sexu osasun politika berri baten ikurra delako, errealitate sozial berriarekin bat etorriko dena".


2016-12-02 | Aiaraldea.eus
Generoaren domin(i)oa
MULTIMEDIA - erreportajea

Jai giroan ematen diren emakumeenganako erasoen inguruan mintzatu dira Miren San Sebastian eta Eneko Gastaka gazte aiaraldearrak, euren esperientzia propioetatik abiatuta.


Zergatik ez dira jaiotzen haurrak asteburuetan?

Zesarea eta eragindako erditze kopuruek gora egin dute. Bi esku hartzeak astelehenetik ostiralera egiten dira. Eta zergatik egin dute gora bi interbentzioek?


Umeen aurkako indarkeria
Familia, isiltasun gotorleku

Adinez txikikoen kontrako indarkeriak hamaika aurpegi ditu. Sistema patriarkaleko subjektu zaurgarrienak diren heinean, ordea, badute berezko ezaugarri bat: sufritzen dutena ezkutuan gertatu eta geratzen da, erasotzaileak haien senideak direlako gehienetan. Isiltasun horrek, baina, ezin duela errealitatea desitxuratu kontatu digute Bilgune Feministako kide Saioa Iraolak eta Eraikiz elkarteko pedagogo Aitziber Bañuelosek. Indarkeria sufritzen duten umeak ez dira bat edo bi; guztiok omen dugu inguruan biktimaren bat, baita erasotzaile bat ere. Eta horrek beldurtu egiten gaitu, bazterrak ez nahastera bultzatu, arazoa konpontze aldera funtsezkoa denean gaiaz hitz egitea.


2016-11-23 | Jon Torner Zabala
Gabarra aterako dute Bilbon, indarkeria matxista azaleratzeko

Ostiralean, indarkeria matxistaren aurkako egunean, 140 emakumek Portugaletetik Bilboko Itsas Museorako bidea egingo dute, itsasadarretik, Txinbito gabarran. Egitasmoaren sustatzaile A Plataformaren helburuetako bat da “erakundeetatik bertatik genero-diskriminazioa eragiteko dauden mekanismo subliminalak” agerian uztea.


Osasunbidean abortatzeko eskubidea ziurtatuko du Nafarroako Gobernuak

Fernando Dominguez (Osasun kontseilaria): "Abortuaren dekretua baino gehiago da hau, sexu osasun politika berri baten ikurra delako, errealitate sozial berriarekin bat etorriko dena".


Gorputz ez arautuak
Amaia Elortegi: "Ni sobera ez babestea funtsezkoa izan da"

Gorputza nolakoa den ikasi dugu eskolatik, eta eredu orokor horrekin identifikatzen edo ez identifikatzen. Gutxi dakigu, ordea, gorputz ez arautuen inguruan. Amaia Elortegik, izate hutsarekin, begirada zabaldu die ingurukoei, bere gorputza ikasgai izanik. Hala kontatu digu.


2016-11-20 | Malen Aldalur
Antisorgailu hormonalak
Askatzaileak bai, eta osasungarriak?

Emakumeek beren gorputzez erabakitzeko tresna gisa gizarteratu zituzten antisorgailu hormonalak. Sexu harremanak haurrak ekartzeko bitarteko izatetik plazer esparru izatera igaro dira. Negozio iturri galanta dira ordea emakumeentzako antisorgailuok, eta osasunerako kaltegarriak ez direla esatea asko esatea da. AEBetan farmazia-industriari jarritako salaketa kopuruak ikusi besterik ez dago.


Mikromatxismoak sutara
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Mikromatxismoen kontrako ekimena Eskoriatzako Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko campusean.


Seme-alabek amaren abizena lehenengo jarri ahal izango dute Italian

Italian abizen bakarra erabiltzen dute, eta aitarena jakina. Hemendik aurrera amarena, aitarena edo biak erabiltzeko eskubidea izango dute italiarrek.


2016-11-11 | Rebeka Calvo
Mamitu beharreko elkartasun irudia

1995. urtean Ibarran emakume bat bortxatzen saiatu zen gizona lantokiko aldamiotik jaitsiarazi eta epaitegira eraman zuen emakume talde batek, erasoa onartzera behartuz.


2016-11-02 | Lumaltik Herriak
Zapatismoaren ekarpenak borroka feministara
MULTIMEDIA - erreportajea

EZLN eta zapatismoaren borrokak feminismoarekin duen harremanaz. Bizilur elkartearekin batera egindako bideoa da eta Medeak, EHko Bilgune Feminista eta Munduko Emakumeak taldeko kideek parte hartu dute.


"Emakumeak euskal ikusentzunezkoetan" mahai-ingurua
Emakumeen lana ikus-entzuteko beharraz

Lekeitioko 39. Zine Bileraren barruan, urriaren 22an (H)emen-Her(e) plataformak antolatu zuen mahai-ingurua eta bertako Kristina Zoritak moderatu. Beraien bizipenetatik aritu ziren Amara Mosteiro, Izibene Oñederra, Nahia Laka eta Eneko Sagardoy.


2016-10-28 | ARGIA
Gizarte mugimenduen formazio eta elkarlana, Hegoaren ikastaroen ardatz

Honduras, Kuba, Venezuela, Mozambike, Italia eta Euskal Herriko gizarte eragileek parte hartuko dute, besteren artean, Hegoa ikasketa institutuak Bilbon antolatu duen Gizarte mugimenduak eta burujabetze agendak ikastaroan.


Eraso lesbofoboa
Musuka ari ziren bi emakume Gasteizko taberna batetik kanporatu zituztela salatu dute

Gasteizko mugimendu transmaricabollo eta feministak eman du eraso lesbofoboaren berri. Azaldu du ez dela lehen aldia halakorik gertatzen dena eta hori salatzeko manifestazioa deitu dute gaur.

ASTEKARIA Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude